14 Οκτ 2018

Η ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΙ Η ΗΡΩΪΚΗ ΛΑΪΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΗ 1944



Picture ΚΟΜΕΠ 2004 Τεύχος 6[...]

Στις 3 του Νοέμβρη 1944 τα τελευταία χιτλερικά τμήματα εγκατέλειψαν την αιματοποτισμένη ελληνική γη. Εμειναν μόνο δύο μεμονωμένες εχθρικές εστίες. Η μια στη Μήλο και η άλλη στην Κρήτη, όπου η τελευταία μάχη δόθηκε στη θέση Παναγιά στις 12-14 του Νοέμβρη 1944.


Με τα σαμποτάζ, τα ενεδρευτικά χτυπήματα και μάχες που έδωσε ο ΕΛΑΣ, στην τελική εξόρμησή του για την απελευθέρωση της χώρας, προξένησε στα χιτλερικά στρατεύματα σημαντικές απώλειες σε άνδρες και υλικά.

Ο ΕΛΑΣ με την πολεμική του δράση καθήλωσε κατά καιρούς στη χώρα μας 8-12 εχθρικές Μεραρχίες. Προξένησε στον εχθρό βαριές απώλειες σε νεκρούς (30.000). Συνέλαβε 6.500 αιχμαλώτους. Από την πολεμική δράση του ΕΛΑΣ εναντίον των στρατευμάτων κατοχής καταστράφηκαν 37 μεγάλες γέφυρες, 85 ατμομηχανές, 1.000 περίπου βαγόνια και πάνω από 1.000 αυτοκίνητα. Ολος σχεδόν ο οπλισμός του ΕΛΑΣ προερχόταν από τις πολεμικές του επιχειρήσεις εναντίον των κατακτητών.
Βαριές ήταν και οι απώλειες του ΕΛΑΣ. Σε 28.000 υπολογίζονται οι πατριώτες που έπεσαν τα χρόνια της Αντίστασης, πολεμώντας ενάντια στους κατακτητές. Εκτελέστηκαν 50.000 από τους κατακτητές και τους συνεργάτες τους. Πάνω από 60.000 εξοντώθηκαν στα χιτλερικά κάτεργα. Περίπου 260.000 πέθαναν από την πείνα. Σκοτώθηκαν 7.000 από τους βομβαρδισμούς της εχθρικής ή της συμμαχικής αεροπορίας.

Η αξία των υλικών αγαθών που λεηλατήθηκαν με διάφορους τρόπους είτε καταστράφηκαν από τους κατακτητές ξεπέρασε, σύμφωνα με τους επίσημους υπολογισμούς των αρμοδίων κρατικών υπηρεσιών, τα 8 δισεκατομμύρια δολάρια προπολεμικής αγοραστικής αξίας[1].

Κύριοι αιμοδότες της Αντίστασης στάθηκαν οι κομμουνιστές. Για την απελευθέρωση της πατρίδας και τη δημοκρατική αναγέννησή της θυσίασαν τη ζωή τους χιλιάδες μέλη και στελέχη του ΚΚΕ.

Ο ελληνικός λαός, λευτερώνοντας την πατρίδα του, έπειτα από σκληρούς και ηρωικούς αγώνες με την καθοδήγηση του ΚΚΕ και του ΕΑΜ, χαιρόταν την απελευθέρωση της χώρας στις συνθήκες της παλλαϊκής αγωνιστικής έξαρσης και της ελευθερίας που εξασφάλιζε ο απελευθερωτικός στρατός ΕΛΑΣ, ο λαός εξέλεγε παντού τα όργανα της αυτοδιοίκησής του, ως ένα από τα φύτρα της δικής του εξουσίας.

Η κατάσταση όμως αυτή προκαλούσε θανάσιμη αγωνία στην πλουτοκρατική ολιγαρχία και τον κύριο πολιτικό της εκπρόσωπο εκείνη την εποχή, τον Γεώργιο Παπανδρέου, πρωθυπουργό της κυβέρνησης εθνικής ενότητας. Ο Γ. Παπανδρέου εκλιπαρούσε απροκάλυπτα πια την ένοπλη επέμβαση των Αγγλων ιμπεριαλιστών. Σε τηλεγράφημά του προς την ελληνική πρεσβεία στο Λονδίνο στις 14 Σεπτέμβρη έγραφε: «Κυβέρνησις μεταβαίνουσα Αθήνας και στερουμένη και ιδίας και Συμμαχικής δυνάμεως θα είναι ουσιαστικώς αιχμάλωτος του ΕΑΜ». Σε καινούργιο τηλεγράφημά του στις 18 Σεπτέμβρη έγραφε ότι «η κατάστασις επιδεινούται ραγδαίως», εννοώντας την απελευθέρωση της χώρας από τον ΕΛΑΣ και κατέληγε: «Μόνη μου ελπίς έχει απομείνει το Λονδίνο. Μόνο Βρετανική κυβέρνησις και ιδίως πρωθυπουργός Τσώρτσιλ μεταβάλει κατάστασιν εξευρίσκων και διατάσσων άλλοθεν δυνάμεις ενεργήσουν αμέσως Ελλάδα». Τέσσερις μέρες αργότερα, στις 22 Σεπτέμβρη, ο Γ. Παπανδρέου τηλεγραφούσε στον Τσώρτσιλ: «Αι υπό των Γερμανών εκκενούμεναι περιφέρειαι καταλαμβάνονται υπό του ΕΑΜ εν ονόματι δήθεν της ελληνικής κυβερνήσεως... ενώπιον της διαμορφωθείσης κρισίμου καταστάσεως τα πολιτικά μέσα προς αντιμετώπισίν της δεν είναι πλέον επαρκή. Μόνον η άμεσος παρουσία επιβλητικών βρετανικών δυνάμεων εις την Ελλάδα και μέχρι των τουρκικών ακτών ημπορεί να μεταβάλει την κατάστασιν»[2]. (Οι υπογραμμίσεις είναι του Γ. Παπανδρέου - Σημ. Συντ.). Στο ίδιο χρονικό διάστημα, όπως ο ίδιος ο Γ. Παπανδρέου μετά την αγγλική επέμβαση ομολόγησε στη δίκη του δοσίλογου Ράλλη, αυτός έστελνε από το Κάιρο όπλα και εξόπλιζε τις «εθνικές» οργανώσεις της Αθήνας, τους Χίτες και τους Μπουραντάδες. Και τα όπλα τα παραλάβαιναν ο Μπακογιάννης, διάδοχος του Ντερτιλή, ο Σπηλιοτόπουλος, όλοι οι δοσίλογοι συνεργάτες των Γερμανών και του Ράλλη[3] [...].

[...] Οι δυνατότητες που προσέφερε στους Αγγλους ιμπεριαλιστές η Συμφωνία του Λιβάνου δε θεωρούνταν τώρα αρκετές για την εφαρμογή των καταχθόνιων σχεδίων τους. Επεδίωκαν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις που θα τους επέτρεπαν όχι μόνο να αποβιβαστούν στην Ελλάδα με το αληθοφανές πρόσχημα να συνεχίσουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά των Γερμανών, αλλά και να έχουν δικαίωμα ανάμιξης στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας. Η επίτευξη της επιδίωξης αυτής αποτέλεσε το κύριο πρόβλημα της σύσκεψης που συνήλθε με την πρωτοβουλία τους στην Καζέρτα της Ιταλίας στις 26 Σεπτέμβρη 1944.

Στη Σύσκεψη της Καζέρτας που διεξήχθηκε με την προεδρεία του αρχιστράτηγου των Συμμαχικών Δυνάμεων της Μεσογείου Ουΐλσον, πήραν μέρος ο Βρετανός υπουργός Μέσης Ανατολής Μακ Μίλλαν, ο Αγγλος πρεσβευτής στην ελληνική κυβέρνηση Λήπερ, ο Αγγλος στρατηγός Σκόμπυ, διοικητής των αγγλικών δυνάμεων που ετοιμάζονταν για επέμβαση στην Ελλάδα, ο πρωθυπουργός της ελληνικής κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου, οι υπουργοί Α. Σβώλος (ΠΕΕΑ), Ι. Ζέβγος (ΚΚΕ), Θ. Τσάτσος και Σγουρίτσας, ο στρατηγός Στέφανος Σαράφης, στρατιωτικός αρχηγός του ΕΛΑΣ και ο Ναπολέων Ζέρβας, στρατιωτικός αρχηγός του ΕΔΕΣ.

Την ίδια μέρα υπογράφτηκε συμφωνία που θεωρούσε σαν αυτονόητο γεγονός την άμεση απόβαση βρετανικών δυνάμεων στην Ελλάδα, υπήγαγε στο διοικητή τους τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ και έδινε στους Αγγλους τη δυνατότητα ανάμιξης στα εσωτερικά ζητήματα της χώρας.

Η Αθήνα με τον Πειραιά και όλη η Αττική τέθηκαν άμεσα στη δικαιοδοσία του Αγγλου στρατηγού Σκόμπυ, που διορίστηκε διοικητής -στην ουσία αρχιστράτηγος- όλων των συμμαχικών δυνάμεων στην Ελλάδα (αγγλικών, ΕΛΑΣ, Ταξιαρχίας Ρίμινι κλπ.). Στις δυνάμεις του ΕΛΑΣ της υπαίθρου απαγορεύονταν να μπουν στην πρωτεύουσα, καθώς και στην περιοχή μεταξύ Αξιού-Στρυμώνα, δηλαδή στη Θεσσαλονίκη.

Και τη φορά αυτή οι αντιπροσωπείες του ΚΚΕ, του ΕΑΜ και της ΠΕΕΑ έκαναν απαράδεκτες υποχωρήσεις απέναντι στους Αγγλους και στην πλουτοκρατική ολιγαρχία. Υποτιμώντας τις δυνάμεις που ακολουθούσαν την πολιτική του ΚΚΕ, του ΕΑΜ και της ΠΕΕΑ και θεωρώντας ότι οι Αγγλοι ως σύμμαχοι στον αντιχιτλερικό συνασπισμό, είναι σύμμαχοι και του απελευθερωτικού κινήματος και μη υπολογίζοντας σωστά το συσχετισμό δυνάμεων, αναγνώρισαν ουσιαστικά στους Αγγλους το ρόλο ρυθμιστή των εσωτερικών υποθέσεων της χώρας, θέτοντας υπό τις διαταγές τους και την ένοπλη δύναμή τους, τον ΕΛΑΣ.

Οι υποχωρήσεις του ΚΚΕ, του ΕΑΜ και της ΠΕΕΑ στην Καζέρτα αποθράσυναν, όπως ήταν επόμενο, ακόμα περισσότερο τους Αγγλους και την αντίδραση. Την επομένη της υπογραφής της Συμφωνίας της Καζέρτας ο στρατηγός Σκόμπυ έστειλε στο στρατηγό Σπηλιοτόπουλο, διοικητή της Χωροφυλακής στην πρώτη περίοδο της Κατοχής, που με τη Συμφωνία της Καζέρτας διορίστηκε στρατιωτικός διοικητής Αττικής, την εξής διαταγή:
Picture «Οταν οι Γερμανοί αποχωρήσουν ή παραδοθούν τα Τάγματα Ασφαλείας θα λάβουν οδηγίες σας ή να λιποταχτήσουν προς τας οικίας των ή να παραδοθούν εις υμάς. Θα εργασθήτε εν συνδυασμώ με τον Διευθυντή της Αστυνομίας (αυτόν που είχαν διορίσει οι Γερμανοί κατακτητές. Σημ. Συντ.) επί του ανωτέρω ζητήματος και θα αποφασίσετε εν καιρώ ποία εκ των δύο περιπτώσεων είναι προτιμητέα[4]». (Η υπογράμμιση δική μας -Σημ Συντ.).
Η διαταγή αυτή, που τοιχοκολήθηκε στην Αθήνα και προκάλεσε τη γενική κατάπληξη και αγανάκτηση, εγκρίθηκε προηγούμενα και από τον πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου, ο οποίος έδινε την ίδια μέρα στο στρατηγό Σαράφη την εξής διαταγή: «Ουδεμίαν επιτρέπομεν επιθετικήν πρωτοβουλίαν εναντίον Γερμανών και Ταγμάτων Ασφαλείας[5] στην Αθήνα», ενώ την άλλη μέρα, στις 28 Σεπτέμβρη, στο διάγγελμά του προς τον ελληνικό λαό, τόνιζε υποκριτικά ότι «τα Τάγματα Ασφαλείας εφόσον ευρίσκονται εις την υπηρεσίαν του εχθρού, θα αντιμετωπίζονται ως εχθρικά τμήματα»[6].
Μετά τη Συμφωνία του Λιβάνου, η Συμφωνία της Καζέρτας προσέφερε νέες ακόμα μεγαλύτερες δυνατότητες στους Αγγλους ιμπεριαλιστές για την προώθηση των σχεδίων της ένοπλης επέμβασής τους και της επιβολής του αντιλαϊκού καθεστώτος της πλουτοκρατικής ολιγαρχίας [...]
16-28 Σεπτέμβρη 1944. Στο διάστημα αυτό έγιναν οι τρομερές δολοφονίες ΕΠΟΝ-ΕΛΑΣιτών και δεκάδων άλλων αγωνιστών του ΕΑΜ, από αιμοσταγείς τρομοκράτες του ΕΔΕΣ στη θέση Παργινόσκαλα της Πρέβεζας [...].
Τέλος Σεπτέμβρη 1944. Ισχυρή δύναμη του Ιερού Λόχου και Αγγλοι στα νησιά των Κυκλάδων ασκούν τρομοκρατία. Στη Σύρο αφόπλισαν το τμήμα του ΕΛΑΣ, 25 ανδρών, που επικεφαλής του ήταν ο μόνιμος αξιωματικός του ΕΛΑΣ Αλέκος Παπαγεωργίου, διοικητής Κυκλάδων. Οι Ιερολοχίτες που ήταν βασιλόφρονες φυλάκισαν και προπηλάκισαν τους ΕΛΑΣίτες [...]. Αρπαξαν το καΐκι τους και αφού έσβησαν την επιγραφή του ΕΛΑΝ, έγραψαν νέα, «Ιερός Λόχος» και όλους τους μετέφεραν στον Πειραιά, όπου τους έκλεισαν στις φυλακές Βούρλων.
Τέλος Σεπτέμβρη - αρχή Οκτώβρη 1944. Το Ελληνικό υποβρύχιο «Παπανικολής», αφού αναδύθηκε έξω από το λιμανάκι του Αη-Στράτη, κανονιοβόλησε μια ομάδα του ΕΛΑΣ που βρισκόταν στο νησί. Μετά έριξε αρκετά βλήματα και βύθισε 4 καΐκια, πνίγοντας και έναν καπετάνιο. Αυτή η απρόκλητη επίθεση έγινε για να εμποδιστεί η ΕΛΑΣίτικη ομάδα να πάει πρώτη στη Λήμνο.
Οκτώβρης 1944. Τα πρώτα βρετανικά τμήματα αποβιβάστηκαν στις αρχές Οκτώβρη στις δυτικές ακτές της Πελοποννήσου, όταν και τα τελευταία χιτλερικά τμήματα είχαν εγκαταλείψει πια την περιοχή Αθήνας και του Πειραιά. Με την απόβαση των βρετανικών δυνάμεων στην Ελλάδα, έμπαινε σε εφαρμογή το σχέδιο χτυπήματος του λαϊκού κινήματος [...].
Στην Πελοπόννησο επιχείρησαν να επιβάλουν καθεστώς κατοχής: απαγόρευσαν τις λαϊκές συγκεντρώσεις, περιόρισαν τις ώρες κυκλοφορίας των πολιτών, έθεσαν περιορισμούς στην ελευθερία κίνησης των μαχητών του ΕΛΑΣ.
Στην Κοζάνη επιχείρησαν να ματαιώσουν την παράδοση της αντεθνικής συμμορίας του Μιχάλ Αγά στα τμήματα του ΕΛΑΣ, πράγμα που δεν το πέτυχαν, γιατί διαλύθηκαν από τον ΕΛΑΣ.
Στην Κέρκυρα, με τη δικαιολογία ότι υπαγόταν στον έλεγχο του ΕΔΕΣ, αφόπλισαν το 10ο εφεδρικό Σύνταγμα του ΕΛΑΣ, που είχε απελευθερώσει το νησί.
Στην περιοχή της Αθήνας ο στρατιωτικός διοικητής Αττικής Σπηλιωτόπουλος συγκέντρωνε και εξόπλιζε τις δυνάμεις της αντίδρασης. Τα Τάγματα Ασφαλείας «καταλλήλως τα ειδοποιεί να συνεχίσουν την υπηρεσίαν των.... Χρειάζονται αυτά ως αντίπαλοι κατά του ΕΑΜ»[7]. Στις 12 Οκτώβρη, τη μέρα που ο λαός της Αθήνας πανηγύριζε για τη λευτεριά του, χίτες και ΕΔΕΣίτες δολοφόνησαν στο κέντρο της πρωτεύουσας τον ΕΛΑΣίτη Θεόδωρο Τσιλίκα [...].
Τρεις μέρες μετά την απελευθέρωση της Αθήνας, στις 15 Οκτώβρη, μέρα που τα πρώτα βρετανικά τμήματα άρχισαν να εγκαθίστανται στην πρωτεύουσα, πρώην συνεργάτες των χιτλερικών έβαψαν τους δρόμους της με αίμα. Χτύπησαν με τα όπλα τη μεγάλη διαδήλωση του λαού της Αθήνας που γινόταν με αιτήματα: λεύτερη, ανεξάρτητη Ελλάδα, σύλληψη και αφοπλισμός των ταγματασφαλιστών και τιμωρία των δοσιλόγων. Εννιά νεκροί και δεκάδες τραυματίες έπεφταν στη Λεωφ. Πανεπιστημίου, χτυπημένοι από δολοφόνους που στεγάζονταν στα ξενοδοχεία «Ερμής», «Πάνθεον» και «Εθνικόν». Ηταν η πρώτη οργανωμένη πρόκληση της αντίδρασης κατά του λαού που πανηγύριζε για τη λευτεριά του[...].

Στις 18 Οκτώβρη έφθανε στην Αθήνα ο πρωθυπουργός της λεγόμενης κυβέρνησης εθνικής ενότητας Γ. Παπανδρέου, συνοδευόμενος από τον Αγγλο στρατηγό Σκόμπυ. Στην ομιλία του, στην Πλατεία Συντάγματος, διακήρυξε ξανά ότι η κυβέρνηση έχει πρόγραμμα την οικονομική ευημερία και την κοινωνική δικαιοσύνη, την εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού και των Σωμάτων Ασφαλείας από τους συνεργάτες των κατακτητών, την επιβολή σκληρών κυρώσεων κατά των προδοτών της πατρίδας, την αποκατάσταση κράτους δικαίου που θα προασπίζει τα συμφέροντα του λαού, τη δημιουργία εθνικού στρατού [...].
Η συγκέντρωση ήταν μια ισχυρότατη εκδήλωση της δύναμης του ΕΑΜικού κινήματος, που προκάλεσε σοβαρή ανησυχία στους Αγγλους ιμπεριαλιστές και την ελληνική αντίδραση. Ο πρώην υπουργός Ηρακλής Πετιμεζάς, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Ακρόπολις»[8] ομολογούσε ότι «η κολοσιαία αυτή λαϊκή συγκέντρωση με τα συνθήματα του ΕΑΜ απολύτως επικρατούντα, είχε προκαλέσει περισσότερον από μίαν βαθείαν εντύπωσιν εις τον Στρατηγόν Σκόμπυ, είχε προκαλέσει ανησυχίαν». Η ίδια φυσικά ανησυχία συνείχε και τον πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου.

Στις 23 του Οκτώβρη έγινε ανασυγκρότηση και ορκωμοσία της Κυβέρνησης. Πρόεδρος της κυβέρνησης, υπουργός των Εξωτερικών και προσωρινά των Στρατιωτικών παρέμεινε ο Γ. Παπανδρέου. Στην κυβέρνηση μετείχαν έξη υπουργοί εκ μέρους του ΕΑΜ και της ΠΕΕΑ [...].
Στις 7 Νοέμβρη 1944 ο Τσώρτσιλ με τηλεγράφημά του προς τον Ηντεν - που πριν μια βδομάδα μαζί με το στρατηγό Ου?λσων και το ναύαρχο Κάνιγκαμ είχαν επισκεφθεί την Ελλάδα και είχαν διεξάγει ιδιαίτερες συνομιλίες με το Γ. Παπανδρέου - αναφερόταν απερίφραστα και κυνικά στην προετοιμαζόμενη επίθεση κατά των δυνάμεων της Εθνικής Αντίστασης:
Picture «Δεν θα έπρεπε - έγραφε στο τηλεγράφημά του - να διστάσωμεν να χρησιμοποιήσωμεν βρετανικά στρατεύματα δια να υποστηρίξωμεν την ελληνικήν βασιλικήν κυβέρνησιν του κ. Παπανδρέου... Η ελληνική ταξιαρχία θα φθάσει συντόμως, ελπίζω, και δεν θα διστάσει να ανοίξει πυρ εάν είναι τούτο αναγκαίον. Διατί αποστέλετε μόνον μίαν ταξιαρχίαν της ινδικής Μεραρχίας; Χρειαζόμεθα 8-10 χιλιάδες άνδρες του πεζικού επί πλέον δια να κρατήσουν την τάξιν εις την πρωτεύουσαν και την Θεσσαλονίκην εν ονόματι της παρούσης κυβερνήσεως. Θα πρέπει να μελετήσωμεν εν συνεχεία το θέμα της επεκτάσεως της ελληνικής εξουσίας.  Είμαι απολύτως πεπεισμένος ότι θα έχωμεν σύγκρουσιν μετά του ΕΑΜ και ότι δεν πρέπει να προσπαθήσωμεν να την αποφύγωμεν υπό τον όρον να ελέγξωμεν καλώς το έδαφος»[9]. Και στις 19 του ίδιου μήνα έγραφε στον Ηντεν: «Είναι σίγουρα ευτύχημα ότι η επικείμενη σύγκρουση με το ΕΑΜ στην Ελλάδα γίνεται χωρίς να βρίσκεται ο βασηλιάς στη χώρα. Μπορούμε να παίξουμε πολύ καλύτερα το παιχνίδι μας για τον Παπανδρέου, απ’ ό,τι θα μπορούσαμε, αν θα εμφανιζόμασταν να επιβάλλουμε ένα μοναρχικό καθεστώς στην Ελλάδα»[10].

Ταυτόχρονα ο αστικός πολιτικός κόσμος ζητούσε επίμονα την επίσπευση της αγγλικής ένοπλης επέμβασης για τη συντριβή του κινήματος Αντίστασης [... Οι δολοφονίες αγωνιστών και οι προκλήσεις αυξάνονταν...].

[...] Στα μέσα Νοέμβρη ο στρατηγός Σκόμπυ, σε μια συνάντησή του με το στρατιωτικό αρχηγό του ΕΛΑΣ στρατηγό Σαράφη, εκδήλωσε απερίφραστα τις προθέσεις του, φθάνοντας σε ανοιχτές απειλές:
«Στην αρχή που ήρθαμε -είπε- ο λαός και οι αντάρτες μας δέχθηκαν πολύ καλά, ενώ τώρα υπάρχει μια ατμόσφαιρα όχι φιλική... Αν η κατάσταση αυτή εξακολουθήσει και προκύψουν προστριβές και συγκρούσεις, η κυβέρνηση της Αγγλίας θα λάβει όλα τα μέτρα για να επιβάλει το σεβασμό και έχετε υπόψη σας πως ένας αντάρτικος στρατός δεν μπορεί να αντιμετωπίσει ένα σύγχρονο στρατό, που διαθέτει βαριά όπλα, άρματα, αεροπορία και ναυτικό».

Η Ελλάδα ζούσε δύσκολες μέρες. Ο λαός ήταν δικαιολογημένα ανήσυχος. Στην Αθήνα και στις άλλες πόλεις συγκροτούνταν παλλαϊκές συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις με αίτημα να λυθούν ειρηνικά, δημοκρατικά τα οξύτατα πολιτικά προβλήματα.
Αντίθετα, ο στρατηγός Σκόμπυ και ο Γ. Παπανδρέου έσπρωχναν προσχεδιασμένα την κατάσταση σε αδιέξοδο. Κύρια επιδίωξή τους ήταν να εξαναγκάσουν το ΕΑΜ να δεχθεί, χωρίς εγγυήσεις για την εξασφάλιση των ελευθεριών του λαού, τον αφοπλισμό των ανταρτικών δυνάμεων. Ηταν φανερό πως σε περίπτωση που δεν θα πετύχαιναν τα σχέδιά τους αυτά θα προσπαθούσαν να διαλύσουν τον ΕΛΑΣ με τη βία.

Κύριο πρόβλημα, λοιπόν, ήταν τα όπλα που κρατούσε ο λαός. Γι’ αυτό και η πρώτη πολιτική πράξη του Γ. Παπανδρέου ήταν να καθορίσει, από τις αρχές ακόμα του Νοέμβρη, ημερομηνία αποστράτευσης των ανταρτικών δυνάμεων τη 10η του Δεκέμβρη.
Στις 8 το πρωί της 13ης Νοέμβρη, ο στρατηγός Οθωναίος - που είχε αναλάβει με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου λίγες μέρες νωρίτερα καθήκοντα αρχιστρατήγου - κατά τη συνάντησή του με τον πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου, στην οποία παρευρίσκονταν και ο υφυπουργός Στρατιωτικών Λαμπριανίδης, δήλωσε ότι θα παραμείνει στη θέση του αρχιστρατήγου μόνο με τον όρο, ότι θα έχει πλήρη δικαιοδοσία στη διοίκηση των ελληνικών μονάδων και όχι ο στρατηγός Σκόμπυ. Ο Γ. Παπανδρέου χωρίς την έγκριση των άλλων μελών του Υπουργικού Συμβουλίου, έθεσε ουσιαστικά εκτός υπηρεσίας το στρατηγό Οθωναίο, που έμπαινε εμπόδιο στα σχέδια της ελληνικής αντίδρασης και των Αγγλων για τη διάλυση του ΕΛΑΣ. Στο στρατηγό Οθωναίο είπε ότι:
... «επειδή μέχρι της 10ης Δεκεμβρίου, ημέρας καθορισμένης δια την διάλυσιν και αφοπλισμόν των ανταρτικών στρατών, θα λάβουν χώραν ενέργειαι καθαρώς πολιτικής φύσεως... να αναμένη την ημερομηνίαν αυτήν»[11].

Τις δύσκολες εκείνες μέρες το ΚΚΕ διακήρυξε και πάλι μπροστά στο λαό την πολιτική του πάνω στα καίρια προβλήματα που αντιμετώπιζε η χώρα, προτείνοντας ειλικρινή λύση. Στη μεγαλειώδη συγκέντρωση του αθηναϊκού λαού στην Πλατεία Συντάγματος, με την ευκαιρία της 26ης επετείου της ίδρυσης του ΚΚΕ, ο Γραμματέας της ΚΕ Γ. Σιάντος τόνισε, ότι το ΚΚΕ εμμένει στην πολιτική της εθνικής ενότητας και της ομαλής δημοκρατικής εξέλιξης, ότι αγωνίζεται για να γίνει ελεύθερο δημοψήφισμα και εκλογές Συντακτικής Εθνοσυνέλευσης. Picture Αναφερόμενος στο στρατιωτικό ζήτημα ο Γ. Σιάντος διατύπωσε τη θέση του ΚΚΕ με τα ακόλουθα λόγια:

«Είμαστε σύμφωνοι να αποστρατευθούν όλα τα εθελοντικά σώματα, που δημιουργήθηκαν στο εσωτερικό και το εξωτερικό και στη θέση τους να μπει ένας Εθνικός Στρατός, που θα αποτελείται από κανονική στρατολογία, πλαισιωμένος από στελέχη ξεκαθαρισμένα από προδότες και φασίστες. Αυτή είναι πραγματικά μια ειλικρινής λύση, που αποτελεί εγγύηση για όλες τις παρατάξεις και προ παντός εγγύηση για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του έθνους»[12].
Στο μεταξύ, στα πλαίσια της κυβέρνησης οι συζητήσεις σχετικά με την επίλυση του επίμαχου στρατιωτικού ζητήματος συνεχίζονταν. Οι υπουργοί της αριστεράς κατέβαλαν επίμονες προσπάθειες για τη δημιουργία δημοκρατικού τακτικού στρατού.
Στις 21 Νοέμβρη, ο υπουργός των Εσωτερικών Μανουηλίδης, στενός συνεργάτης του Γ. Παπανδρέου, προέβαινε στην ακόλουθη δήλωση: «Η κυβέρνηση έχει αποφασίσει τη δημιουργία Εθνικού Δημοκρατικού Στρατού από τα στοιχεία εκείνα που δεν έχουν εις βάρος τους τίποτα από την τεταρτοαυγουστιανή περίοδο και τη Γερμανική Κατοχή. Θα διαλυθούν όλες οι υπάρχουσες ένοπλες δυνάμεις εσωτερικού και εξωτερικού. Μόνον έτσι, όπως δήλωσαν και οι υπουργοί της αριστεράς, είναι δυνατόν να δημιουργηθεί δημοκρατικός στρατός»[13].
Το ΕΑΜ ήταν σύμφωνο να αποστρατευθούν οι ανταρτικές δυνάμεις, να αποστρατευθεί ο ΕΛΑΣ και να συγκροτηθεί εθνικός στρατός. Πρόβαλε, όμως, την απόλυτα δικαιολογημένη, απαίτηση, να αποστρατευθούν μαζί με τον ΕΛΑΣ και όλοι οι άλλοι στρατιωτικοί σχηματισμοί: ΕΔΕΣ, Ορεινή Ταξιαρχία και Ιερός Λόχος, και να τοποθετηθούν στα τάγματα της Εθνοφυλακής, που θα συγκροτούνταν, αξιωματικοί κοινής εμπιστοσύνης.
Ο Γ. Παπανδρέου στην αρχή συμφώνησε με την πρόταση των υπουργών του ΕΑΜ και στις 22 Νοέμβρη 1944 μονόγραφε μάλιστα το σχετικό σχέδιο συμφωνίας, που όριζε ρητά ότι θα διαλυόταν οριστικά και η Ορεινή Ταξιαρχία, με τη μορφή χορήγησης «στους άνδρας της αορίστων αδειών δια τας εστίας των». Υπαναχώρησε, όμως, αμέσως δηλώνοντας ότι η βρετανική κυβέρνηση και ο στρατηγός Σκόμπυ δεν επιτρέπουν τη διάλυση της Ορεινής Ταξιαρχίας. Την ίδια στάση τήρησε και απέναντι στη νέα πρόταση που υπέβαλαν στις 27 Νοέμβρη οι υπουργοί του ΕΑΜ για τη δημιουργία μικρού στρατιωτικού τμήματος με ενιαία διοίκηση.
«Θα καταρτισθεί τμήμα Εθνικού Στρατού -ανέφερε η πρόταση των υπουργών της Αριστεράς- ίνα συνεχίσει συμβολικώς την συμμετοχήν του εις τον κοινόν Συμμαχικόν αγώνα και λάβη επίσης μέρος, αν απαιτηθή εις τας περιοχάς Κρήτης και Δωδεκανήσων. Εις το τμήμα τούτο του Εθνικού Στρατού, το οποίον θα συμβολίζει την Εθνικήν Ενότητα θα μετάσχουν η υφισταμένη Ορεινή Ταξιαρχία, ο Ιερός Λόχος, και τμήμα του ΕΔΕΣ, καθώς και μία Ταξιαρχία του ΕΛΑΣ, έχουσα δύναμιν ίσην προς το άθροισμα των άνω δυνάμεων και ίσον οπλισμόν». (Υπογράμμιση δική μας - Σημ. Συντ.).

Ο Γ. Παπανδρέου ενώ είχε συμφωνήσει σε όλα τα σημεία με την πρόταση των υπουργών του ΕΑΜ, την άλλη μέρα, 28 του Νοέμβρη, έδωσε στη δημοσιότητα πλαστογραφημένο κείμενο, παρουσιάζοντάς το σαν το κείμενο που πρότειναν οι υπουργοί του ΕΑΜ. Στο κείμενο αυτό αναγραφόταν ανάμεσα στα άλλα τα εξής:
«...Προς συνέχισιν της συμμετοχής της Ελλάδος εις τον κοινόν συμμαχικόν αγώνα μέχρις της οργανώσεως του τακτικού μας στρατού, εκτός της Ορεινής Ταξιαρχίας και του Ιερού Λόχου, θα σχηματισθούν επίσης εκ των δυνάμεων της Εθνικής Αντιστάσεως μια ταξιαρχία του ΕΛΑΣ και ανάλογος μονάς του ΕΔΕΣ».
Η διατύπωση είχε γίνει με τέτοιο τρόπο που φαινόταν, ότι το τμήμα του ΕΛΑΣ, το οποίο θα έμενε μετά την αποστράτευση των ανταρτών, θα είχε ίση δύναμη με το τμήμα μόνο του ΕΔΕΣ και όχι με το σύνολο της δύναμης των άλλων τμημάτων, όπως πρόβλεπε το αυθεντικό κείμενο της συμφωνίας. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκονταν να εξασφαλιστεί η υπεροχή των ένοπλων δυνάμεων της αντίδρασης. Ετσι τορπιλίστηκε και η νέα προσπάθεια του ΕΑΜ για την επίλυση του στρατιωτικού προβλήματος.
Ο γραμματέας του ΚΚΕ Γ. Σιάντος, για να διευκολύνει τη λύση του προβλήματος, πρότεινε στον Παπανδρέου να εφαρμοστεί το πρώτο σχέδιο, δηλαδή της αποστράτευσης όλων των στρατιωτικών σχηματισμών. Ο Γ. Παπανδρέου στην πρόταση αυτή «δεν αντέταξε παρά μόνο την άρνηση των Αγγλων και την αδυναμία του να μεταβάλλει τις αντιλήψεις τους»[14].
Picture
Ο στρατηγός Σκόμπυ εξάλλου προσπάθησε στις 26 Νοέμβρη να υφαρπάσει από το στρατιωτικό αρχηγό του ΕΛΑΣ στρατηγό Σαράφη, την υπογραφή διαταγής για την αποστράτευση του ΕΛΑΣ. Για το σκοπό αυτό κάλεσε στο Στρατηγείο του, εκτός από το στρατηγό Σαράφη και τους στρατηγούς του ΕΛΑΣ Μάντακα και Μπακιρτζή, τον συνταγματάρχη Παπασταματιάδη και τον αρχηγό του ΕΔΕΣ Ζέρβα. Το κείμενο της διαταγής αναφερόταν μόνο στην άμεση αποστράτευση του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ και στη συγκρότηση Εθνοφυλακής, χωρίς να παρέχεται καμία εγγύηση ότι θα είναι πραγματικά εθνική και δημοκρατική. Ο στρατηγός Σκόμπυ ζήτησε την άμεση υπογραφή της διαταγής για να την σκορπίσει με αεροπλάνα σε όλη την Ελλάδα. Ο αρχηγός του ΕΔΕΣ Ζέρβας, αποδέχθηκε το κείμενο της διαταγής του στρατηγού Σκόμπυ. Ο στρατιωτικός αρχηγός του ΕΛΑΣ στρατηγός Σαράφης αρνήθηκε. «Ο ΕΛΑΣ -είπε- είναι εθνικός στρατός και κατά συνέπεια η αποστράτευσή του δεν είναι δικό μου ζήτημα, αλλά ζήτημα της κυβέρνησης. Εγώ δεν μπορώ να σφετεριστώ ξένη εξουσία και ξένα δικαιώματα»[15].


Ηταν ολοφάνερο ότι η κατάσταση οδηγούνταν σε αδιέξοδο. Μέσα σε αυτή την ατμόσφαιρα, η διαταγή του υφυπουργού των Στρατιωτικών Λαμπριανίδη, της 27ης Νοέμβρη, προς τα συγκροτούμενα Τάγματα Εθνοφυλακής στα οποία τοποθετούσε 250 αξιωματικούς, στην πλειοψηφία τους όργανα της βασιλομεταξικής δικτατορίας και γνωστούς συνεργάτες των κατακτητών, ερχόταν να κορυφώσει την κρίση, που τελικά ξέσπασε την πρώτη του Δεκέμβρη. Η αποκάλυψη του σκανδάλου προκάλεσε τέτοια κατακραυγή, που ο Γ. Παπανδρέου υποχρεώθηκε να αντικαταστήσει τον υφυπουργό των Στρατιωτικών Λαμπριανίδη με τον στρατηγό Σαρηγιάννη, επιτελάρχη της ΚΕ του ΕΛΑΣ, στη διάρκεια της Κατοχής.
Την 1η Δεκέμβρη ο στρατηγός Σκόμπυ, χωρίς καμιά σχετική απόφαση της κυβέρνησης, κοινοποίησε στον ΕΛΑΣ διαταγή του και κυκλοφόρησε προκήρυξη, που σκορπίστηκε από βρετανικά αεροπλάνα σε όλη τη χώρα. Με την προκήρυξη καθόριζε ημερομηνία έναρξης της αποστράτευσης των ανταρτικών δυνάμεων την 10η Δεκέμβρη και απειλούσε το λαό, ότι αν δεν εφαρμοστεί η διαταγή του θα «κλονιστεί η σταθερότητα του εθνικού νομίσματος» και «θα πεινάσει». Ταυτόχρονα ο Γ. Παπανδρέου συγκαλούσε την κυβέρνηση, χωρίς τη συμμετοχή των υπουργών του ΕΑΜ, και αποφάσιζε την άμεση διάλυση της Εθνικής Πολιτοφυλακής σε πολλές περιφέρειες της χώρας.

Το ιταμό τελεσίγραφο του Σκόμπυ, που απαιτούσε τον μονόπλευρο αφοπλισμό του ΕΛΑΣ και η απόφαση του Γ. Παπανδρέου για τη διάλυση της Εθνικής Πολιτοφυλακής, ξεσήκωσαν, όπως ήταν επόμενο, τη γενική κατακραυγή.
Η ΚΕ του ΕΑΜ συνήλθε έκτακτα και ενέκρινε απόφαση στην οποία, αφού τόνιζε ότι αγωνίζεται για τη διατήρηση της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας με την προϋπόθεση ότι θα βάλει άμεσα σε εφαρμογή το εξαγγελόμενο πρόγραμμά της και θα οδηγήσει τη χώρα στην κατοχύρωση των λαϊκών ελευθεριών με το γρήγορο δημοψήφισμα και ελεύθερες εκλογές για Συντακτική Εθνοσυνέλευση, διακήρυχνε ότι μοναδική λύση, που εξυπηρετεί την ησυχία του λαού και την ομαλότητα, είναι η πλήρης αποστράτευση όλων των ενόπλων δυνάμεων: ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ-Ορεινής Ταξιαρχίας-Ιερού Λόχου και των σχηματισμών Μέσης Ανατολής, η εκκαθάριση των σωμάτων ασφαλείας και των κρατικών υπηρεσιών, η τιμωρία των προδοτών.
Στη συνεδρίασή της αυτή η ΚΕ του ΕΑΜ αποφάσισε να καλέσει το λαό σε συλλαλητήριο διαμαρτυρίας στις 3 Δεκέμβρη και στις 4 Δεκέμβρη να κηρυχθεί γενική απεργία.
Την 1η Δεκέμβρη οι υπουργοί του ΕΑΜ και της ΠΕΕΑ, που εκπροσωπούσαν τη συντριπτική πλειοψηφία του λαού, παραιτήθηκαν. «Ο Παπανδρέου και οι απομείναντες υπουργοί του είχαν χάσει πλέον και το τελευταίο ίχνος επιβολής», ομολογεί στα Απομνημονεύματά του ο Τσώρτσιλ[16].
Στις 2 Δεκέμβρη το ΕΑΜ κοινοποίησε την απόφασή του για συγκρότηση συλλαλητηρίου. Ο Γ. Παπανδρέου, ενώ στην αρχή χορήγησε την άδεια, πριν από τα μεσάνυχτα υπαναχώρησε και απαγόρευσε το συλλαλητήριο [...].
Picture
Από την αυγή της 3 Δεκέμβρη ο λαός της αδούλωτης Αθήνας και του Πειραιά βρισκόταν σε γενικό συναγερμό. Τα μεσάνυχτα της 2-3 Δεκέμβρη είχε αρχίσει κιόλας η γενική απεργία. Ο αθηναϊκός λαός, αψηφώντας την απαγόρευση, τις ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, που είχαν καταλάβει επίκαιρες θέσεις και τα βρετανικά τανκς που περιπολούσαν, ξεκίνησε από τις συνοικίες προς το κέντρο. Ατέλειωτοι λαϊκοί χείμαρροι κατέκλυσαν τους ίδιους δρόμους που οδηγούσαν προς την Πλατεία Συντάγματος. Στους ίδιους δρόμους ο ηρωϊκός λαός της πρωτεύουσας είχε αντιμετωπίσει τις μέρες της χιτλερικής Κατοχής τα τάνκς και τα πολυβόλα των κατακτητών και των συνεργατών τους. Απτόητος και πάλι, βαδίζοντας σε μεγάλη ειρηνική πορεία, ύψωνε μυριόστομη κραυγή διαμαρτυρίας και αγωνιστικής αποφασιστικότητας: «Οχι άλλη κατοχή», «Λαϊκή Κυριαρχία», «Εθνικός Στρατός», «Κυβέρνηση πραγματικής εθνικής ενότητας», «Λαοκρατία και όχι Βασιλιά».

Μα τη στιγμή που οι φάλαγγες των άοπλων ειρηνικών διαδηλωτών προχωρούσαν προς την Πλατεία Συντάγματος και κατέκλυζαν το χώρο μπροστά στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, από τα Παλαιά Ανάκτορα και το κτίριο της Διεύθυνσης της Αστυνομίας, ρίχθηκαν δολοφονικά πυρά. Την ίδια περίπου ώρα οι φάλαγγες των διαδηλωτών των Ανατολικών Συνοικιών της Αθήνας, που προχωρούσαν από την οδό Ηρώδου του Αττικού προς την κατεύθυνση της Πλατείας Συντάγματος, δέχονταν πυρά μπροστά στην αμερικάνικη πρεσβεία από το σπίτι του Γ. Παπανδρέου. Επεσαν 24 νεκροί και 140 τραυματίες [...].

Η δολοφονική επίθεση όμως δεν τρομοκράτησε το λαό. Παραμέρισε με τον όγκο του τις ισχυρές δυνάμεις των αστυνομικών, πέρασε ανάμεσα από τα βρετανικά τανκς, αψήφισε τα αεροπλάνα που εφορμούσαν απειλητικά πάνω από τα πλήθη τα οποία είχαν πλημμυρίσει την Πλατεία Συντάγματος και κυριάρχησε στο κέντρο της πρωτεύουσας. Το συλλαλητήριο πραγματοποιήθηκε.
Ενας από τους πρωτεργάτες της ένοπλης επέμβασης, ο Βρετανός πρεσβευτής Λήπερ στο βιβλίο του, «Οταν ο Ελληνας συναντά τον Ελληνα»[17], γράφει τα παρακάτω για τα τραγικά γεγονότα της 3ης του Δεκέμβρη 1944:
«Οι πυροβολισμοί στην Πλατεία Συντάγματος έλαβαν χώραν μπροστά στα μάτια πολλών ξένων ανταποκριτών που έμεναν στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετάνια». Απέναντι από το ξενοδοχείο ήταν τα κεντρικά γραφεία της Αστυνομίας και ακριβώς σ΄αυτήν τη γωνιά έγιναν οι ταραχές. Ηταν μια θαυμάσια ευκαιρία για τους ανταποκριτές να δώσουν μια γρήγορη ανταπόκριση... Είχαν ιδεί, οι ίδιοι, όλα τα γεγονότα και τα σχόλια έβγαιναν γρήγορα από τις γραφομηχανές τους. Σε λίγες ώρες ο κόσμος είχε την εντύπωση ότι η φασιστική ή σχεδόν φασιστική αστυνομία της Αθήνας είχε πυροβολήσει ενάντια στο άοπλο πλήθος. Αυτές οι γραφομηχανές έδωσαν στο ΕΑΜ μια μεγάλη νίκη εκείνη την ημέρα» [...].

Στις 4 Δεκέμβρη η γενική απεργία, που είχε κηρυχθεί στις 3, αγκάλιασε ολόκληρη την περιοχή της Αθήνας και του Πειραιά. Σταμάτησαν τα πάντα. Τα εργοστάσια, τα μέσα μεταφοράς, τα υπουργεία, οι τράπεζες, τα ιδιωτικά καταστήματα, το Πανεπιστήμιο νέκρωσαν. Η Αθήνα ξεσηκώθηκε σύσσωμη να συνοδέψει στην τελευταία τους κατοικία τα θύματα της φασιστικής θηριωδίας. Να απαιτήσει την παραίτηση της ματωβαμένης κυβέρνησης. Για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας συγκεντρώθηκε ένα τόσο μεγάλο πλήθος στους δρόμους της πρωτεύουσας. Μέσα σε συγκλονιστική ατμόσφαιρα πένθους, εκατοντάδες χιλιάδες λαού συνόδεψαν τους ηρωικούς νεκρούς τους. Οταν ο όγκος της πένθιμης πομπής έφθασε στην Πλατεία Συντάγματος, οι διαδηλωτές γονάτισαν. Ορκίστηκαν στη μνήμη των νεκρών. Εψαλλαν το πένθιμο εμβατήριο. Πάνω από το ανταριασμένο πλήθος υψώνονταν ένα τεράστιο πανώ που έγραφε: «Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας, διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα».

Μα καθώς ο λαός γύριζε από το νεκροταφείο, οι συμμορίες των δοσιλόγων, που στρατωνίζονταν στο κέντρο της Αθήνας και αστυνομικοί από το 4ο Αστυνομικό Τμήμα και τη Γενική Ασφάλεια, εξαπέλυσαν νέα δολοφονική επίθεση. Δεκάδες νεκροί και τραυματίες έβαψαν και πάλι με το αίμα τους την αθηναϊκή άσφαλτο [...].

Λίγες ώρες πριν το αιματοκύλισμα της διαδήλωσης της 4ης Δεκέμβρη, ο στρατηγός Σκόμπυ, με τη συγκατάθεση του Γ. Παπανδρέου, είχε κηρύξει το στρατιωτικό νόμο. Σχεδόν ταυτόχρονα με νέο τελεσίγραφό του διέταξε τα τμήματα του ΕΛΑΣ να εγκαταλείψουν την περιοχή της πρωτεύουσας και μέσα σε 72 ώρες να βρίσκονται πέρα από τη γραμμή Ελευσίνα - Κηφισιά - Κορωπί. «Κάθε αντίθετη ενέργεια, έγραφε η διαταγή, θα θεωρηθεί πράξις εχθρική».

Τα ξημερώματα της 3-4 Δεκέμβρη ο στρατηγός Σκόμπυ είχε ήδη προχωρήσει στην πρώτη ανοικτή επιθετική ενέργεια εναντίον του ΕΛΑΣ. Ισχυρές βρετανικές δυνάμεις θωρακισμένων κύκλωσαν και αφόπλισαν το 2ο Σύνταγμα της ΙΙ Μεραρχίας του ΕΛΑΣ στο Ψυχικό.

Στο μεταξύ από το πρωί είχαν αρχίσει οι πρώτες συγκρούσεις στην πρωτεύουσα. Τα τμήματα του ΕΛΑΣ ξεκαθάριζαν τις σφηκοφωλιές των χιτών στο Θησείο. Στην Αθήνα είχαν καταληφθεί τα περισσότερα αστυνομικά τμήματα, ενώ στον Πειραιά είχε ολοκληρωθεί η κατάληψή τους. Μοναδικά στηρίγματα της αντίδρασης απέμεναν το οχυρωμένο μέγαρο Βάτη και η Σχολή Δοκίμων, που προστατεύονταν από τα κανόνια των βρετανικών πολεμικών. Picture Το βράδυ της 4ης Δεκέμβρη, κάτω από την πανελλήνια κατακραυγή και το ξεσήκωμα του αθηναϊκού λαού, ο Γ. Παπανδρέου υποχρεώθηκε να παραιτηθεί. Παραιτήθηκαν επίσης οι υπουργοί που ανήκαν στο Κόμμα των Φιλελευθέρων. Ο αρχηγός του Κόμματος των Φιλελευθέρων Θ. Σοφούλης, με τη συγκατάθεση της Αριστεράς, ανέλαβε το ίδιο βράδυ την πρωτοβουλία να προχωρήσει στο σχηματισμό νέας κυβέρνησης.

Ο Σκόμπυ όμως ζητά από το Σοφούλη να εγκαταλείψει κάθε προσπάθεια και να υποστηρίξει τον Παπανδρέου. Αλλά ο Σοφούλης αρνείται και δηλώνει ότι σε περίπτωση που «συγκατατεθεί να υποστηρίξει τον Παπανδρέου, αυτό σημαίνει ότι υποστηρίζει την δικτατορία»[18].
Ο Τσώρτσιλ, όμως, που ενημερωνόταν τηλεγραφικά για τις εξελίξεις της κατάστασης, επεμβαίνει αμέσως. «Την στιγμήν εκείνην -γράφει στα Απομνημονεύματά του- ανέλαβε τον άμεσον έλεγχον της υποθέσεως»[19].Στις 5 Δεκέμβρη ο Τσώρτσιλ τηλεγραφεί στον Αγγλο πρεσβευτή Λήπερ:
«Μην απασχολείσθε πλέον με τους διαφόρους ελληνικούς κυβερνητικούς συνασπισμούς. Τίθεται ζήτημα ζωής ή θανάτου. Πρέπει να παρακινήσετε τον Παπανδρέου να πράξει το καθήκον του και να τον διαβεβαιώσετε ότι εις την περίπτωσιν αυτήν θα τον υποστηρίξωμεν με όλας μας τας δυνάμεις. Παρήλθεν πλέον η εποχή καθ’ ήν μια οιαδήποτε ομάς Ελλήνων πολιτικών ηδύνατο να ματαιώσει την εξέγερσιν του όχλου. Η μόνη ελπίς του είναι να συνεργαστεί μεθ’ ημών δια την αποσόβησιν ενδεχομένης συμφοράς»[20].
Την ίδια μέρα ο Τσώρτσιλ διατάσσει το στρατηγό Σκόμπυ να δράσει με όλες τις διαθέσιμες δυνάμεις.
«Είσθε υπεύθυνος, του τηλεγραφεί, δια την τήρησιν της τάξεως εις τας Αθήνας και δια την καταστροφήν όλων των ομάδων ΕΑΜ - ΕΛΑΣ... μη διστάσετε να ενεργήσετε ως να ευρίσκεσθε εις μίαν μόλις καταληφθείσαν υπό του στρατού πόλιν, όπου έχει εκραγεί επαναστατικόν κίνημα... Πρέπει να κρατήσωμεν τας Αθήνας και να επιβληθώμεν. Εάν τούτο το επιτύχετε χωρίς αιματοχυσίαν θα είναι κατόρθωμα δια σας, αλλά και με αιματοχυσίαν θα είναι επίσης κατόρθωμα εάν αυτή είναι απαραίτητος»[21]. (Οι υπογραμμίσεις είναι του Τσώρτσιλ - Σημ. Συντ.).

Μετά τη διαταγή του Τσώρτσιλ, αδίστακτος πια ο στρατηγός Σκόμπυ έριξε όλες τις δυνάμεις που διέθετε στην Αθήνα εναντίον του ΕΛΑΣ. Τα βρετανικά τμήματα, που ως εκείνη την ώρα επιχειρούσαν να περισώσουν τις συμμορίες της δοσίλογης δεξιάς και τις αστυνομικές δυνάμεις από τα πλήγματα των τμημάτων του ΕΛΑΣ, άνοιξαν πυρά εναντίον των ΕΛΑΣιτών στην οδό Πατησίων και στις φυλακές Συγγρού. Την ίδια περίπου ώρα βρετανικά αεροπλάνα πολυβολούσαν έξω από τη Θήβα τμήματα του ΕΛΑΣ.
Αρχιζε η απροκάλυπτη ένοπλη επέμβαση των Αγγλων ιμπεριαλιστών κατά του απελευθερωτικού κινήματος του ελληνικού λαού. Ανέβηκαν και στην Ακρόπολη και από εκεί, χρησιμοποιώντας το απυρόβλητο-ασυλία, βομβάρδιζαν και πολυβολούσαν τις γύρω συνοικίες, προξενώντας πολλά θύματα στον άμαχο πληθυσμό. Η Αθήνα και ο Πειραιάς μετατρέπονταν σε πεδίο μάχης, σε πανεθνικό χαράκωμα της πάλης για την απόκρουση των ιμπεριαλιστών επιδρομέων. Σύσσωμος ο λαός, και στις πρώτες γραμμές οι μαχητές του ΕΛΑΣ, πρόβαλαν ηρωϊκή αντίσταση στην ωμή αγγλική επέμβαση.
Στην πορεία η σύγκρουση επεκτάθηκε και γενικεύθηκε. Κλιμακωτά στις επιχειρήσεις του Δεκέμβρη πήραν μέρος 60 χιλιάδες αγγλικού στρατού με 80 αεροπλάνα, 200 τανκς και πολλά πυροβόλα, ενώ μονάδες του αγγλικού στόλου με τα πυροβόλα τους κανονιοβολούσαν την πρωτεύουσα και ταυτόχρονα εξασφάλιζαν τον εφοδιασμό των στρατευμάτων. Πήραν μέρος, επίσης, στο πλευρό των Αγγλων η 3η Ορεινή Ταξιαρχία (2.500), ο Ιερός Λόχος (500), η Χωροφυλακή (3.000) και άλλοι σχηματισμοί δοσιλόγων. Ο στρατηγός Λέων Σπαής, υπουργός τότε Στρατιωτικών, σε άρθρο του το 1976 στο περιοδικό «Πολιτικά Θέματα», έκανε την παρακάτω αποκάλυψη, σχετικά με τα γεγονότα του Δεκέμβρη: «Αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθούν κατά του ΕΑΜ τα Τάγματα Ασφαλείας. Η εισήγηση ήταν των Αγγλων και η απόφαση δική μου... Συνολικά υπήρχαν 27.000 άνδρες των Ταγμάτων Ασφαλείας. Χρησιμοποιήσαμε 12.000... Τους ντύσαμε και τους εξοπλίσαμε, αφού τους πήραμε από τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως....»[22].
Picture Τις εχθρικές αυτές δυνάμεις τις αντιμετώπισαν τις πρώτες κρίσιμες μέρες το Α΄ Σώμα Στρατού του ΕΛΑΣ, 6.500 περίπου άνδρες με ελαφρά όπλα και 3500 άνδρες της ΙΙ Μεραρχίας.

Στη μάχη του Δεκέμβρη ΕΛΑΣ και λαός της Αθήνας και του Πειραιά βρίσκονταν επί ποδός πολέμου. Οι μαχητές του ΕΛΑΣ κρατούσαν γερά τις θέσεις τους. Διεκδικούσαν τετράγωνο με τετράγωνο την περιοχή της πρωτεύουσας. Ενεργούσαν σοβαρές επιθετικές κρούσεις. Αχρήστευαν δεκάδες άρματα μάχης. Κατέρριπταν αεροπλάνα. Επιαναν αιχμαλώτους. Ο λαός έστηνε οδοφράγματα. Ανοιγε αντιαρματικές τάφρους. Μετέφερε τραυματίες και τρόφιμα. Νέοι και γέροι, άντρες, γυναίκες έπαιρναν θέση στο μετερίζι της μεγάλης μάχης.
Κατά τα μέσα του Δεκέμβρη, ο ΕΛΑΣ με ορμητικές επιθετικές ενέργειες υποχρέωσε τους Βρετανούς επιδρομείς να περιχαρακωθούν στο κέντρο της πρωτεύουσας. Το κράτος του Σκόμπυ και του Παπανδρέου περιορίστηκε στο χώρο ανάμεσα στην Ομόνοια, την Πλατεία Συντάγματος και το Κολωνάκι, με ελάχιστα σημεία στήριξης έξω από το χώρο αυτό.
Η σοβαρή κατάσταση που είχε δημιουργηθεί στην Αθήνα, οι σημαντικές εκδηλώσεις αλληλεγγύης προς τον ελληνικό λαό και η καταδίκη της επέμβασης της Μ. Βρετανίας από τη δημοκρατική κοινή γνώμη των χωρών του εξωτερικού και της ίδιας της Αγγλίας, προκαλούσαν πολλές ανησυχίες στην αγγλική κυβέρνηση.
Ο ίδιος ο Τσώρτσιλ στα απομνημονεύματά του γράφει ότι «στην Αγγλία υπήρχε πολλή σύγχυση. Οι «Τάιμς» και ο «Μαγχεσριανικός Φύλαξ» καταδίκασαν την αντιδραστική, όπως την αποκαλούσαν, πολιτική μας... Στη Βουλή των Κοινοτήτων ο σάλος υπήρξε μεγάλος...». Και προσθέτει: «Η μεγάλη πλειοψηφία του αμερικανικού Τύπου καταδίκασε αναφανδόν τη δράση μας που την χαρακτήρισε σαν νόθευση των αρχών υπέρ των οποίων πολεμούσαμε»[23]. Η αγγλική κυβέρνηση, ανήσυχη από τις εξελίξεις, αποφάσισε να κλείσει με γενική πολεμική ενέργεια το ελληνικό ζήτημα.
Αλλά, πριν αρχίσει τη γενική επίθεση, ο Τσώρτσιλ θεώρησε καλό να αναλάβει πρωτοβουλία για διευθέτηση του ζητήματος με πολιτικά μέσα, αφού και ο στρατάρχης Αλεξάντερ του είχε ήδη τηλεγραφικώς τονίσει πως στρατιωτική νίκη, στην περίπτωση που θα εξακολουθούσε τον αγώνα ο ΕΛΑΣ μετά την απώθησή του από την Αθήνα και την περιοχή της Αττικής, δεν μπορούσε να επιτευχθεί.
Ο τότε σύμβουλος του βασιλιά Γεωργίου, Π. Πιπινέλης, γράφει ότι το τηλεγράφημα του Αλεξάντερ προκάλεσε «βαθυτάτην εντύπωσιν» στον Τσώρτσιλ, ότι άρχισε να καταλαβαίνει πως ακόμα και με μια συντριπτική νίκη στην Αθήνα «δεν ήταν δυνατόν να λυθεί το ελληνικό πρόβλημα. Γι΄ αυτό, μαζί με τη συγκέντρωση στρατιωτικών ενισχύσεων, άρχισε να προσανατολίζεται στην ανάγκη κάποιας πολιτικής λύσεως στην περίπτωση που ο ΕΛΑΣ δεν συνθηκολογούσε»[24].
Στις 25 του Δεκέμβρη ο Τσώρτσιλ, συνοδευόμενος από τον υπουργό των Εξωτερικών Ηντεν έφτασε ξαφνικά στην Αθήνα. Στο αεροπλάνο που τον μετέφερε στο αεροδρόμιο Χασανίου, αντάλλαξε με το στρατάρχη Αλεξάντερ, τον υπουργό της Μεσογείου Μακ Μίλαν και τον πρεσβευτή Λήπερ, απόψεις πάνω στην πορεία των πολεμικών επιχειρήσεων. Συζήτησαν την πολιτική κατάσταση κι αποφάσισαν τη σύγκληση σύσκεψης, στην οποία να μετάσχουν αντιπρόσωποι του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, των αστικών κομμάτων και της κυβέρνησης Παπανδρέου.
Ετσι, στις 26 του Δεκέμβρη το απόγευμα άρχιζε στο υπουργείο Εξωτερικών, με την προεδρία του αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού, η σύσκεψη που είχαν αποφασίσει ο Τσώρτσιλ και οι διπλωματικοί και στρατιωτικοί του σύμβουλοι κατά την άφιξή τους στο αεροδρόμιο του Χασανίου. Στη σύσκεψη πήραν μέρος αντιπροσωπεία του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ από το Γ. Σιάντο, Μ. Παρτσαλίδη και το στρατηγό Μάντακα, ο Γ. Παπανδρέου και πολλοί υπουργοί του, ο Ν. Πλαστήρας, τον οποίον έφεραν οι Αγγλοι εσπευσμένα από τη Νίκαια της Γαλλίας στην Ελλάδα, με σκοπό να τον χρίσουν πρωθυπουργό στη θέση του Παπανδρέου, αντιπρόσωποι των αστικών κομμάτων, ο Τσώρτσιλ, ο Ηντεν, ο στρατάρχης Αλεξάντερ και άλλοι διπλωματικοί εκπρόσωποι.
Μετά τον εναρκτήριο λόγο του αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού, μίλησε ο Τσώρτσιλ, ο οποίος δήλωσε ότι η βρετανική κυβέρνηση δεν οργάνωσε τη σύσκεψη από αδυναμία, ούτε έχει κανένα δισταγμό να προχωρήσει στην επίτευξη των σκοπών της και ζήτησε απερίφραστα να αποδεχθεί ο ΕΛΑΣ, χωρίς καμιά αντίρρηση, τους όρους του στρατηγού Σκόμπυ.
Μετά το λόγο του Τσώρτσιλ και τη σύντομη ομιλία του στρατάρχη Αλεξάντερ, όλοι οι ξένοι αποχώρησαν από την αίθουσα της σύσκεψης. Ο λόγος του Βρετανού πρωθυπουργού μεγάλωσε την αδιαλλαξία των εκπροσώπων των αστικών κομμάτων, που μέσα σε μια ατμόσφαιρα αντεγκλήσεων, ζήτησαν όλοι την παράδοση άνευ όρων των όπλων και τη διάλυση του ΕΛΑΣ. Μόνο ο Γ. Καφαντάρης χαρακτήρισε τον Γ. Παπανδρέου ανάξιο πολιτικό, υπεύθυνο για τη δραματική κατάσταση που δημιουργήθηκε και τόνισε ότι για 2.000 πραιτωριανούς της Ορεινής Ταξιαρχίας ματοκύλισε τον τόπο. Υπογράμμισε επίσης ότι τα ζητήματα πρέπει να τα λύσει ο πολιτικός κόσμος της χώρας και όχι οι Αγγλοι.
Ο Γ. Σιάντος στην ομιλία του ανέφερε τις θυσίες και τις υποχωρήσεις του ΕΑΜ και του ΚΚΕ για να εξασφαλιστεί ομαλή δημοκρατική εξέλιξη και παρατήρησε ότι τίποτα δεν πραγματοποιήθηκε απ’ όσα είχαν συμφωνηθεί. Ούτε εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού, ούτε κανείς δοσίλογος τιμωρήθηκε. Ο Σιάντος καυτηρίασε την επέμβαση των Αγγλων και τις ωμότητες που διέπρατταν και αφού τόνισε ότι ο αγώνας του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ είναι απόλυτα δίκαιος, υπογράμμισε ότι δύο σημεία πρέπει ν’ αποτελέσουν τη βάση της συμφωνίας: Δημοκρατία και Ανεξαρτησία.
Picture Τη δεύτερη μέρα της σύσκεψης, 27 του Δεκέμβρη, και μετά την απόφαση για τη συγκρότηση αντιβασιλείας, ο Γ. Σιάντος επανέλαβε την άποψη του ΚΚΕ και του ΕΑΜ ότι πρέπει να γίνει νέα κυβέρνηση πραγματικής εθνικής ενότητας, με πρωθυπουργό πρόσωπο κοινής εμπιστοσύνης, στην οποία θα παραδώσει τα όπλα ο στρατός του ΕΛΑΣ. Το πρόγραμμα της κυβέρνησης αυτής πρέπει να είναι: Η τιμωρία των δοσιλόγων. Η εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού από τους στυλοβάτες της 4ης Αυγούστου και τους δοσίλογους. Η διάλυση της Χωροφυλακής, που οργίασε σε βάρος του λαού. Ο σχηματισμός Εθνικού Στρατού με πρόσκληση 2-3 ηλικιών, αφού διαλυθούν όλα τα εθελοντικά σώματα. Πρότεινε, τέλος, να δοθούν στην Αριστερά το 40-50% των υπουργείων. Η κυβέρνηση να προχωρήσει σύντομα σε δημοψήφισμα και εκλογές.

Το ίδιο βράδυ ο Τσώρτσιλ δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Είμεθα απολύτως αποφασισμένοι, όπως ολόκληρος η περιοχή αυτή εκκαθαριστεί από ενόπλους, οι οποίοι δεν ευρίσκονται υπό τον έλεγχο οιασδήποτε αναγνωρισμένης κυβερνήσεως..., θα χρησιμοποιήσωμεν οσασδήποτε δυνάμεις χρειασθώσι προς τούτο, δια να επιτύχωμεν τον αντικειμενικόν μας αυτόν σκοπόν»[25].
Το απόγευμα της 27ης του Δεκέμβρη, ο Τσώρτσιλ συναντήθηκε με τον αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό. Στο πρόσωπό του «είχεν εύρει τον άνθρωπο που του εχρειάζετο». Του ανεκοίνωσε ότι θα ζητήσει από τον Γεώργιο Γλίξμπουργκ να τον διορίσει αντιβασιλιά. Ο Δαμασκηνός υποσχέθηκε στον Τσώρτσιλ ότι «θα επιχειρήσει το σχηματισμό κυβερνήσεως, χωρίς τη συμμετοχή σ’ αυτήν κομμουνιστών»[26].
Στις 31 του Δεκέμβρη ο Δαμασκηνός ορκίστηκε αντιβασιλιάς. Την ίδια μέρα ο Γ. Παπανδρέου υπέβαλε την παραίτηση της κυβέρνησής του. Ουσιαστικά παύτηκε. Είχε πια παίξει το μακάβριο ρόλο του. «Αι επιβλητικαί βρετανικαί δυνάμεις», που βρίσκονται στο ελληνικό έδαφος, «είχαν μεταβάλει την κατάστασιν». Στις 3 του Γενάρη 1945 ο Νικόλαος Πλαστήρας διορίστηκε πρωθυπουργός.
Στις 28 του Δεκέμβρη, τρίτη ημέρα της παραμονής του Τσώρτσιλ στην Αθήνα και ενώ συνεχιζόταν η πολιτική σύσκεψη, εξαπολύθηκε γενική επίθεση των βρετανικών δυνάμεων κατά του ΕΛΑΣ.
Επακολούθησαν σκληρές μάχες. Οσο ψηλό κι αν παρέμενε το μαχητικό φρόνημα του λαού και των μαχητών του ΕΛΑΣ, η υπεροχή των Βρετανών ήταν συντριπτική. Οι απώλειες του ΕΛΑΣ ήταν σοβαρές. Χρειάζονταν εφεδρείες και όπλα. Ισχυρές μονάδες του ΕΛΑΣ, που είχαν εκκαθαρίσει την Ηπειρο από τις δυνάμεις του Ζέρβα, μόλις άρχισαν να οδεύουν προς την κατεύθυνση της Αθήνας. Με τις καλύτερες προϋποθέσεις θα βρίσκονταν στην περιοχή της πρωτεύουσας στα τέλη του Γενάρη 1945.
Η ΚΕ του ΕΛΑΣ, σταθμίζοντας την κατάσταση που είχε διαμορφωθεί, διέταξε τη σύμπτυξη των υπερασπιστών της Αθήνας και του Πειραιά.

Στις 5 του Γενάρη 1945 τα τμήματα του ΕΛΑΣ, αφού άφησαν ελαφρές επίλεκτες δυνάμεις για την απασχόληση του εχθρού, άρχισαν τη σύμπτυξή τους. Χιλιάδες λαού της Αθήνας και του Πειραιά ακολούθησαν τον ΕΛΑΣ στη Θεσσαλία. Οι βασικοί μηχανισμοί του ΚΚΕ και του ΕΑΜ μεταφέρθηκαν προσωρινά στα Τρίκαλα [...].
Η σύγκρουση του Δεκέμβρη 1944, που κράτησε 33 μέρες, στάθηκε ένας ηρωϊκός αγώνας για τη λευτεριά και έγραψε μια λαμπρή σελίδα στην ιστορία της δημοκρατικής αντιιμπεριαλιστικής πάλης του ελληνικού λαού.
Οι μαχητές του ΕΛΑΣ, της Εθνικής Πολιτοφυλακής, όλος ο λαός πρόβαλαν σθεναρή αντίσταση στους καινούργιους κατακτητές. Τελικά, μπροστά στις υπέρτερες αριθμητικά δυνάμεις, η αντίσταση του ΕΛΑΣ και του λαού της Αθήνας - Πειραιά κάμφθηκε.
Στην έκβαση της μάχης του Δεκέμβρη, εκτός από την ανεπάρκεια των δυνάμεων και των πολεμικών μέσων του ΕΛΑΣ, συντελέσανε και οι εξής παράγοντες: Η ηγεσία του Κόμματος χωρίς σωστή πρόβλεψη των εξελίξεων, αιφνιδιάστηκε από τα γεγονότα και αντέδρασε σπασμωδικά. Ανασυγκρότησε την ΚΕ του ΕΛΑΣ, χωρίς επιτελείο και μηχανισμό, που ανέλαβε τη διεύθυνση της μάχης της Αθήνας. Παραμέρισε το Γ. Σ. του ΕΛΑΣ, που διέθετε επιτελείο και υπηρεσίες και ανέθεσε στο Σαράφη και τον Αρη, με τις κύριες δυνάμεις του ΕΛΑΣ, δευτερεύουσα αποστολή εναντίον του ΕΔΕΣ στην Ηπειρο. Δεν συγκέντρωσε έγκαιρα τις βασικές δυνάμεις του ΕΛΑΣ στην Αθήνα που ήταν το κύριο μέτωπο και δεν οργάνωσε αποτελεσματικά τμήματα να μεταφερθούν στην Αθήνα και να πάρουν μέρος στις μάχες.
Picture Ακόμη η ηγεσία του κινήματος, έχοντας την εκτίμηση ότι οι Αγγλοι είναι σύμμαχοι, δεν είχε προβλέψει ότι η κατάσταση πιθανόν θα οδηγούνταν από τους Αγγλους και την αντίδραση σε ένοπλη σύγκρουση, με επίκεντρο την πρωτεύουσα. Σε αυτό οφείλεται και η μη έγκαιρη κατάρτιση σχεδίου. Η βαθύτερη ουσία βρίσκεται στη λαθεμένη στρατηγική για το ζήτημα της εξουσίας.

Στις 11 του Γενάρη 1945, ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και τους Αγγλους, υπογράφτηκε ανακωχή που καθόριζε ημερομηνία κατάπαυσης του πυρός την 14.1.1945.

Σύμφωνα με τους όρους της ανακωχής, οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ υποχρεώνονταν ως τις 18 του Γενάρη 1945 να εκκενώσουν τις περιοχές της Αττικοβοιωτίας - Εύβοιας, ένα μεγάλο τμήμα του Νομού Φθιωτιδοφωκίδας και το μεγαλύτερο μέρος του Νομού Μαγνησίας. Επίσης, ν’ αποσυρθούν από ένα τμήμα του Νομού Θεσσαλονίκης και την πόλη της Θεσσαλονίκης, τα νησιά Ζάκυνθος, Κύθηρα, Κυκλάδες και Σποράδες, καθώς και ολόκληρη τη Βόρεια Πελοπόννησο, πάνω από τη γραμμή Πύργου - Αργους.

Σε αυτές τις συνθήκες άρχισαν, στις 2 του Φλεβάρη 1945 στη Βάρκιζα Αττικής, διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις αντιπροσωπείες του ΕΑΜ και της κυβέρνησης Πλαστήρα για το σταμάτημα της αιματοχυσίας και την αποκατάσταση της ειρήνης και της πολιτικής ομαλότητας στη χώρα.

Υστερα από 10ήμερες συζητήσεις, στις 12 του Φλεβάρη 1945, υπογράφτηκε το κείμενο της συμφωνίας, που είναι γνωστή σαν Συμφωνία της Βάρκιζας[27].

Στις διαπραγματεύσεις της Βάρκιζας το ΕΑΜ εκπροσώπησαν ο Γιώργης Σιάντος, Γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ, ο Δημήτρης Παρτσαλίδης, Γενικός Γραμματέας της ΚΕ του ΕΑΜ και ο Ηλίας Τσιριμώκος, Γενικός Γραμματέας της Ε.Λ.Δ. Την κυβέρνηση του Ν. Πλαστήρα εκπροσώπησαν οι Ι. Σοφιανόπουλος, υπουργός Εξωτερικών, ο Π. Θ. Ράλλης, υπουργός Εσωτερικών και ο Ι. Μακρόπουλος, υπουργός Γεωργίας.

Στα κύρια σημεία της συμφωνίας προβλεπόταν ότι η κυβέρνηση θα έπρεπε να εξασφαλίσει την ελεύθερη εκδήλωση των πολιτικών φρονημάτων όλων των πολιτών, το σεβασμό των ατομικών ελευθεριών και να προβεί στην κατάργηση κάθε ανελεύθερου νόμου. Προβλεπόταν επίσης η αποστράτευση των δυνάμεων του ΕΛΑΣ και η συγκρότηση Εθνικού Στρατού με κανονική στρατολογία, η εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού από τους συνεργάτες των κατακτητών και τους εγκάθετους της τεταρτοαυγουστιανής δικτατορίας. Καθοριζόταν, τέλος, η διενέργεια, στη διάρκεια του 1945, ελεύθερου δημοψηφίσματος και στη συνέχεια εκλογών Συντακτικής Συνέλευσης.

Η Συμφωνία της Βάρκιζας δεν προέβλεπε τη χορήγηση γενικής αμνηστίας. Αμνήστευε μόνο «τα πολιτικά αδικήματα, τα τελεσθέντα από τις 3 Δεκεμβρίου 1944, μέχρι της υπογραφής της συμφωνίας». Ο Μήτσος Παρτσαλίδης, γενικός γραμματέας του ΕΑΜ και μέλος της αντιπροσωπείας στις συζητήσεις στη Βάρκιζα, σε μια συνέντευξη που έδωσε σε δημοσιογράφο είπε ότι «στην αρχή ολόκληρη η αντιπροσωπεία επέμεινε στην πλήρη, χωρίς καμιά εξαίρεση αμνηστία. Αυτό δεν το δέχτηκαν οι κυβερνητικοί και τα πράγματα έφτασαν ουσιαστικά σε διακοπή των διαπραγματεύσεων για δύο μέρες... Ο Τσιριμώκος ήταν αυτός που περισσότερο ήθελε να υποχωρήσουμε. Και να ζητήσουμε εγγυήσεις για να περιοριστεί όσο το δυνατόν ο κίνδυνος να επεκταθούν οι διώξεις... Και συμφωνήσαμε ότι θα έπρεπε να κάνουμε την υποχώρηση για να μην τραιναριστεί άλλο η υπόθεση... Το τραινάρισμα αυτό μπορεί να οδηγούσε στη ματαίωση της συμφωνίας και να επαναλαμβάνονταν οι επιχειρήσεις έπειτα από την ανακωχή που είχαμε κάνει με τον Σκόμπυ...»[28].

Εξαιρούνταν από τη συμφωνία «τα συναφή κοινά αδικήματα κατά της ζωής και της περιουσίας, τα οποία δεν ήταν απαραιτήτως αναγκαία δια την επιτυχίαν του πολιτικού σκοπού». Ο όρος έδωσε τη δυνατότητα στην αντίδραση, με την αστυνομική τρομοκρατία και το μηχανισμό των δικαστηρίων, να εξαπολύσει ένα φοβερό διωγμό κατά των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης, χαλκεύοντας σε βάρος τους κατηγορίες για διάπραξη κοινών αδικημάτων κατά την περίοδο της κατοχής. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι συνομιλίες στη Βάρκιζα άρχισαν μαζί με τα έκτακτα στρατοδικεία και τις πρώτες θανατικές καταδίκες. Πέντε αγωνιστές, οι Δ. Αυγέρης, Μ. Μονέδας, Α. Μπουρδής, Π. Μόνος και Ε. Μενεγάτος, καταδικάστηκαν στην εσχάτη των ποινών και οι δύο πρώτοι εκτελέστηκαν. Η συμφωνία επίσης δεν προέβλεπε συμμετοχή του ΕΑΜ στην κυβέρνηση, ούτε την αποχώρηση των βρετανικών στρατευμάτων από την Ελλάδα, μετά τη λήξη του πολέμου.

Η Συμφωνία της Βάρκιζας δεν ανταποκρινόταν στο συσχετισμό των πολιτικών και στρατιωτικών δυνάμεων. Αν και το ΕΑΜ - ΕΛΑΣ είχε υποστεί μερική ήττα στην Αθήνα, διατηρούσε σχεδόν ανέπαφες τις κύριες δυνάμεις του και διέθετε την αμέριστη υποστήριξη της μεγάλης πλειοψηφίας του ελληνικού λαού. Συνεπώς, μπορούσε να συνεχίσει τον αγώνα για τη νίκη ή την υπογραφή συμφωνίας που θα εξασφάλιζε ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη του κινήματος. Η συμφωνία αποτέλεσε απαράδεκτο συμβιβασμό και ουσιαστική συνθηκολόγηση με τους Αγγλους ιμπεριαλιστές και τη ντόπια αντίδραση. Ο στρατηγός Στέφανος Σαράφης γράφει ότι, «τις παραμονές της Συμφωνίας της Βάρκιζας άρχισε μια εντατική δουλειά ανασυγκρότησης των μονάδων και τακτοποίησή τους με νέα διάταξη, ώστε στις αρχές του Φλεβάρη ο ΕΛΑΣ ήταν έτοιμος να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε νέα επίθεση»[29].

Στις 16 του Φλεβάρη 1945, ο Στέφανος Σαράφης και ο Αρης Βελουχιώτης υπέγραψαν την ημερήσια διαταγή του Γενικού Στρατηγείου για την αποστράτευση του ΕΛΑΣ[30].
Picture Ο Τσώρτσιλ για να παραπλανήσει και να παγιδεύσει την αγγλική και διεθνή κοινή γνώμη, παρουσίασε την παλλαϊκή αντίσταση του ελληνικού λαού κατά της αγγλικής ένοπλης επέμβασης το Δεκέμβρη 1944 σαν «απόπειρα μερικών ληστών των ορέων» και «μιας μικρής μειοψηφίας αναρχικών στασιαστών εξτρεμιστών» να καταλάβουν την εξουσία. Την άποψη αυτή του Τσώρτσιλ αναιρούν, όμως, δύο μαρτυρίες επίσης αγγλικές: Ο γνωστός άσπονδος φίλος του ΕΑΜ Κρις - Γκουντχάουζ γράφει σε βιβλίο του[31]: «Αν το ΕΑΜ - ΕΛΑΣ ήταν αποφασισμένο να καταλάβει την εξουσία με τη βία αμέσως με την απελευθέρωση της Ελλάδας, η πρωτεύουσα ήταν απόλυτα στη διάθεσή του την ίδια μέρα που έφυγαν οι Γερμανοί. Αν το αποφάσιζε, μόνο με μια εισβολή που θα στοίχιζε ακριβά θα ήταν δυνατό να εκδιωχθεί - την οποία η συμμαχική πίεση και η κοινή γνώμη θα την έκαναν αδύνατη. Ηταν αδιανόητο ότι θα μπορούσαν, με οποιουσδήποτε υπολογισμούς, να βρουν ότι θα τους δινόταν καλύτερη ευκαιρία. Το ότι δεν κατέλαβαν την Αθήνα τον Οκτώβριο, πριν φθάσουν οι δυνάμεις του Σκόμπυ, είναι οριστική απόδειξη της ειλικρίνειάς τους».

Οσο για το ότι οι αντιστεκόμενοι αγωνιστές στην Αθήνα ήταν μια «μικρή μειοψηφία», σε αυτό δίνει αποστομωτική απάντηση ο Βρετανός στρατηγός Αλεξάντερ που στάλθηκε στο πεδίο των συγκρούσεων από τον Τσώρτσιλ, στη διάρκεια των Δεκεμβριανών, για να εξετάσει την κατάσταση από στρατιωτική άποψη και να του υποβάλει προτάσεις. Ο Αλεξάντερ ζήτησε από τον Τσώρτσιλ, για να αποφευχθεί η αιχμαλωσία των «περιμανδρωμένων εις το κέντρον των Αθηνών βρετανικών στρατευμάτων», να εξεύρει «μια πολιτική λύση στο ελληνικό πρόβλημα», γιατί «ήταν πάνω από τις δυνάμεις τους η στρατιωτική λύση». Ακόμα και ο συνταγματάρχης Ι. Πλυντζανόπουλος, αρχηγός των Ταγμάτων Ασφάλειας στην απολογία του στο Ειδικό Δικαστήριο Δοσιλόγων, είπε πως «ο αγώνας εναντίον του ΕΛΑΣ ήταν δύσκολος, γιατί τον βοηθούσαν ακόμα και τα μικρά παιδιά».

Η ένοπλη επίθεση από την άρχουσα τάξη και τους Αγγλους ιμπεριαλιστές συμμάχους της κατά του λαού άνοιξε το δρόμο για την επανεγκαθίδρυση της αστικής εξουσίας ανοίγοντας τον εμφύλιο πόλεμο.

Η ηρωϊκή αντίσταση του λαού της Αθήνας και του Πειραιά το Δεκέμβρη του 1944 στην ένοπλη επέμβαση των Αγγλων ιμπεριαλιστών αποτέλεσε συνέχεια και επιστέγασμα του μεγάλου αντιφασιστικού απελευθερωτικού αγώνα του ελληνικού λαού για την εθνική ανεξαρτησία και τη δημοκρατική ανάπλαση της Ελλάδας.


Το κείμενο είναι αποσπάσματα από την εισαγωγή στον υπό έκδοση Ε΄ τόμο του έργου «ΕΠΕΣΑΝ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ. Ηρωες-μάρτυρες λαϊκών, απελευθερωτικών αγώνων», έκδοση ΚΕ του ΚΚΕ.


[1] Ο καθηγητής Αγ. Αγγελόπουλος στο βιβλίο του «Από την Κατοχή στον Εμφύλιο. Η μεγάλη ευθύνη των Συμμάχων», στις σελίδες 27 και 119 αναφέρει ότι η συνολική ζημιά που προξενήθηκε εξαιτίας του πληθωρισμού μέχρι την 1η του Οκτώβρη 1944, φτάνει τις 27.452.262 χρυσές λίρες Αγγλίας και οι υλικές καταστροφές που προξένησαν στη χώρα μας οι κατακτητές ξεπερνούν τα 4 τρισεκατομμύρια προπολεμικές δραχμές.

[2] Τα αποσπάσματα είναι από το βιβλίο του Γ. Παπανδρέου, «Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ». Εκδοσις Δευτέρα, σελ. 128-130 και 131.

[3] Γιάννη Ζέβγου: «Η ΛΑΪΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΗ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ», Νέα Υόρκη 1945, σελ. 23.

[4] Γ. Παπανδρέου: Στο ίδιο, σελ. 139.

[5] Γ. Παπανδρέου: Στο ίδιο, σελ. 140.

[6] Γ. Παπανδρέου: Στο ίδιο, σελ. 145.

[7] Θρ. Τσακαλώτου, «ΣΑΡΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ», τόμος 1ος, σελ. 578. (υπογράμμιση δική μας - Σημ. Συντ.).

[8] «ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ», 27.12.1958.

[9] «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ, 1940-1945» Δοκίμιο, 7η έκδοση «Σύγχρονη Εποχή», σελ. 354.

[10] Δημ. Κ. Νικολή: «ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ», τ. Ε-ΣΤ, σελ. 636.         

[11] Εφημερίδα «Ελευθερία», αριθμός φύλλου 59.

[12] Στο ίδιο, αριθμ. φύλλου 57.

[13] Στέφανου Σαράφη, «Ο ΕΛΑΣ Π.Λ.Ε.», σελ. 565.

[14] Α. Σβώλου, άρθρο στην εφημερίδα «Μάχη» της 5.12.45.

[15] Σ. Σαράφη, «Ο ΕΛΑΣ, ΙΙ. Λ.Ε.», σ. 573-574.
[16] Ουΐνστων Τσώρτσιλ, «Απομνημονεύματα», τόμος 6, Βιβλίο Α΄, σελ. 263.
[17] Λήπερ, «Οταν ο Ελληνας συναντά τον Ελληνα», σελ. 101, στα αγγλικά.
[18]«ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ 1940-1945», Δοκίμιο, σελ. 366.
[19] Ουΐνστων Τσώρτσιλ, «Απομνημονεύματα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου», τ. 6, Βιβλ. Α΄, σελ. 256, ελληνική έκδοση.
[20] Στο ίδιο, σελ. 256.

[21] Στο ίδιο, σελ. 255.
[22] Από άρθρο του Γ. Α. Λεονταρίτη στην «Καθημερινή», στις 10.12.1994.
[23] Ουΐνστων Τσώρτσιλ, «Απομνημονεύματα του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου», τομ. 6, Βιβλ. Α΄, σελ. 258 και 265.
[24] Π. Πιπινέλης, «Τα πολιτικά και διπλωματικά παρασκήνια», εφημερίδα «Ακρόπολις», 24.8.1958.
[25] Στρατάρχης Αλεξάντερ, «Πολεμικά Απομνημονεύματα», εφημερίδα «Καθημερινή», 12.3.1961.
[26] Ουΐνστον Τσώρτσιλ, «Απομνημονεύματα του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου», τόμ. 6, βιβλ. Α΄. σελ. 280.
[27] Βλέπε το πλήρες κείμενο της Συμφωνίας της Βάρκιζας, στο βιβλίο «Το ΚΚΕ. Επίσημα κείμενα», τόμος 5ος, σελ. 411-416.
[28] Παναγιώτης Βενάρδος. «Η Συμφωνία της Βάρκιζας», εκδόσεις. «Το Ποντίκι», σελ. 98.
[29] Στέφανος Σαράφης, «Ο ΕΛΑΣ», σελ. 609.
[30] Στο ίδιο, σελ. 612-613. «Το πλήρες κείμενο της ημερήσιας διαταγής για την αποστράτευση του ΕΛΑΣ».
[31] Κρις Γκουντχάουζ, «Το μήλο της Εριδος», σελ. 316.
Στο βίντεο που ακολουθεί, από τον Δεκέμβρη του 1944, βρετανικά τανκς και στρατιώτες από κοινού με Έλληνες Χωροφύλακες, επιχειρούν εναντίον του ΕΛΑΣ της Αθήνας.
Σε ένα από τα πλάνα τα βρετανικά τάνκς, επί της οδού Κοραή, εισβάλουν στο αρχηγείο του ΕΑΜ!
(Λανθασμένη η χρονολογία που αναγράφεται στο βίντεο)

Το μάθημα των τραπεζών σε Ελλάδα και Ευρωζώνη





Τα γεγονότα είναι πεισματάρικα. Κανένα προπαγανδιστικό αφήγημα δεν μπορεί να συγκαλύψει για πολύ την αντικειμενική πραγματικότητα. Αυτό επιβεβαιώνεται, για άλλη μία φορά, με την πορεία της πτώσης των τιμών των τραπεζικών μετοχών και τις συνέπειες που θα επιφέρουν στα λαϊκά στρώματα, τα σχεδιαζόμενα κυβερνητικά μέτρα για τη στήριξη του τραπεζικού κεφαλαίου. Ο μύθος του Τσίπρα για τη «μεταμνημονιακή εποχή», όπου τα δύσκολα πέρασαν και έρχεται τάχα η ανέφελη, συνεχής, δίκαιη ανάπτυξη για όλους, δεν πείθει πλέον ούτε τους ευκολόπιστους.
Η κυβέρνηση προβάλλει τώρα ως εξήγηση των εξελίξεων ορισμένα υπαρκτά φαινόμενα κερδοσκοπίας στο Χρηματιστήριο Αθηνών, συγκαλύπτοντας τα αντικειμενικά προβλήματα του εγχώριου τραπεζικού τομέα που τροφοδοτούν την τάση απωλειών των τραπεζικών μετοχών.
Η βόμβα των «κόκκινων» δανείων
Η συνολική κεφαλαιοποίηση των 4 μεγάλων εγχώριων τραπεζικών ομίλων καταγράφει πτώση 42% από τις αρχές του έτους και διαμορφώνεται μόλις στα 4,98 δισ. ευρώ. Μέσα σε τρία χρόνια οι τέσσερις συστημικές τράπεζες έχασαν στο χρηματιστήριο πάνω από το 67% της κεφαλαιοποίησής τους. Η μεγάλη δυσκολία των εγχώριων τραπεζών να διαμορφώσουν ευνοϊκούς όρους δανειοδότησης των καπιταλιστικών επιχειρήσεων στη βιομηχανική παραγωγή, στο εμπόριο και συνολικά στην οικονομία, διαπιστώνεται σε όλες τις έγκυρες αστικές εκθέσεις. Με άλλα λόγια, η καρδιά της εγχώριας καπιταλιστικής οικονομίας παρουσιάζει πρόβλημα.
Είναι γεγονός ότι οι τέσσερις εγχώριοι τραπεζικοί όμιλοι πέρασαν την τελευταία διετία ορισμένα τεστ αξιολόγησης (stress test) και βελτίωσαν μια σειρά χρηματοοικονομικούς δείκτες (κεφαλαιακής επάρκειας, ρευστότητας, καταθέσεων). Ωστόσο, κάθονται πάνω σε μία ωρολογιακή βόμβα. Πρόκειται για τα λεγόμενα «κόκκινα» δάνεια.
Ενα μέρος των κεφαλαίων που δάνεισαν οι τράπεζες, με τη μορφή στεγαστικών και επιχειρηματικών δανείων, έχει καταστραφεί στην πράξη, δεν πρόκειται να αποφέρει κέρδος. Ωστόσο, αν αυτό αποτυπωθεί επίσημα στους ισολογισμούς των τραπεζών θα αποκαλύψει και θα εξασθενίσει την οικονομική τους θέση.
Οι εγχώριες τράπεζες δεσμεύονται να «εξυγιάνουν» τους ισολογισμούς τους βάζοντας φιλόδοξους στόχους μείωσης των «κόκκινων» δανείων κατά 45 δισ. ευρώ μέχρι και τα τέλη του 2021, τόσο για τα δάνεια που δεν πρόκειται να αποπληρωθούν, όσο και για ορισμένα που έχουν μεν ρυθμιστεί αλλά θα παρακολουθούνται για δύο χρόνια λόγω αβέβαιης πορείας. Ομως, η εκκαθάριση θα δημιουργήσει την ανάγκη οι τράπεζες να διασφαλίσουν νέα πρόσθετα κεφάλαια ώστε να διατηρήσουν την κεφαλαιακή τους επάρκεια και αξιοπιστία.
Ιδιαίτερη δυσκολία αντιμετωπίζουν οι εγχώριοι όμιλοι στη διαχείριση των ακινήτων. Ο Ενιαίος Μηχανισμός Εποπτείας (SSM) έχει συμφωνήσει με τις τράπεζες να αγοράσουν οι ίδιες την πλειονότητα των ακινήτων που θα βγάλουν σε πλειστηριασμό. Από τους 10.410 πλειστηριασμούς που έγιναν ήδη, στους 5.600 δεν εκδηλώθηκε ενδιαφέρον. Από τους 4.810 που ήταν γόνιμοι, τα 3.800 ακίνητα αγοράστηκαν από τις ίδιες τις τράπεζες.
Οι τράπεζες φοβούνται πιθανή πτώση των τιμών των ακινήτων από τους μαζικούς πλειστηριασμούς και επιδιώκουν τη μικρότερη δυνατή επίπτωση στους ισολογισμούς τους από τη διαχείριση του ζητήματος.
Με βάση τα δεδομένα φαίνεται ότι οι εγχώριες τράπεζες θα ζητήσουν νέα στήριξη του αστικού κράτους και της ΕΕ. Το ερώτημα δεν είναι αν θα γίνει νέα ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, αλλά πότε και με ποιους όρους, με ποια νέα μέτρα σε βάρος του λαού.
Η πορεία προς μια νέα διεθνή καπιταλιστική κρίση
Το συγκεκριμένο πρόβλημα δεν αποτελεί ελληνική πρωτοτυπία. Η υπερχρέωση κρατών, επιχειρήσεων, ομίλων και λαϊκών οικογενειών και η δυσκολία απομείωσής τους αποτελεί έκφραση της υπερσυσσώρευσης κεφαλαίου. Διογκώνεται το κεφάλαιο που δεν μπορεί να επενδυθεί με ικανοποιητικό ποσοστό κέρδους. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, σε 31 κράτη (που καλύπτουν το 61% του παγκόσμιου ΑΕΠ) το κρατικό χρέος φτάνει πλέον το 95% του ΑΕΠ.
Αντικειμενικά αυξάνεται η δυσκολία των αστικών επιτελείων διεθνώς να διασφαλίσουν μια ελεγχόμενη απαξίωση ενός μέρους του υπερσυσσωρευμένου κεφαλαίου, ώστε να δώσουν ώθηση στην καπιταλιστική ανάπτυξη. Οι αστικές κυβερνήσεις δικαίως φοβούνται τους τρανταγμούς που μπορεί να επιφέρει η χρεοκοπία του αστικού κράτους ή μιας μεγάλης προβληματικής τράπεζας. Ταυτόχρονα, κάθε ιμπεριαλιστικό κέντρο επιδιώκει την εξασθένηση του αντιπάλου για να δώσει διέξοδο στο δικό του υπερσυσσωρευμένο κεφάλαιο. Η κρατική στήριξη προβληματικών ομίλων σε όλα τα ιμπεριαλιστικά κέντρα κρύβει προσωρινά τον κίνδυνο «κάτω από το χαλί», αλλά η υπερσυσσώρευση του κεφαλαίου διογκώνεται τελικά διεθνώς.
Η πορεία προς μία νέα διεθνή καπιταλιστική κρίση είναι προδιαγεγραμμένη. Ταυτόχρονα και πάνω σε αυτό το έδαφος αλλάζει ο διεθνής συσχετισμός οικονομικής ισχύος και οξύνεται ο ανταγωνισμός τόσο ανάμεσα στα ιμπεριαλιστικά κέντρα όσο και στο εσωτερικό των ιμπεριαλιστικών συμμαχιών. Ο «εμπορικός πόλεμος» των ΗΠΑ κατά της Κίνας αλλά και της Γερμανίας, η γεωπολιτική αντιπαράθεση ΗΠΑ - Ρωσίας, η διαπάλη στο εσωτερικό της Ευρωζώνης, το Brexit υπογραμμίζουν αυτό το συμπέρασμα. Το ΔΝΤ στην τελευταία του έκθεση προβλέπει επιβράδυνση της οικονομίας το 2019 σε ΗΠΑ, Ευρωζώνη, Ιαπωνία και Κίνα.
Το ΔΝΤ επισημαίνει επίσης ότι έχουν αυξηθεί οι βραχυπρόθεσμοι κίνδυνοι που απειλούν τη διεθνή χρηματοπιστωτική σταθερότητα, εστιάζοντας στα υψηλά επίπεδα των χρεών νοικοκυριών και επιχειρήσεων και στην απαξίωση περιουσιακών στοιχείων των τραπεζών.
Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι η συγκεκριμένη πολιτική «εμπορικού πολέμου» των ΗΠΑ δε στοχεύει σε μια απλή βελτίωση του ισολογισμού των εμπορικών ανταλλαγών με την Κίνα. Αφορά την επιλογή να ανακοπεί η τάση αλλαγής συσχετισμού υπέρ της Κίνας και επεκτείνεται σε όλους τους τομείς (τεχνολογικό, νομισματικό κ.λπ.) και σε όλη τη γεωγραφική διαδρομή που σηματοδοτεί ο νέος κινεζικός οικονομικός «Δρόμος του Μεταξιού». Και φυσικά τόσο εκτεταμένοι «εμπορικοί πόλεμοι» σπάνια στην Ιστορία περιορίστηκαν τελικά στη σφαίρα της οικονομίας.
Το αβέβαιο μέλλον της Ευρωζώνης
Η διόγκωση της υπερσυσσώρευσης κεφαλαίου και η όξυνση των αντιθέσεων καταγράφονται ιδιαίτερα στο εσωτερικό της Ευρωζώνης και της ΕΕ.
Σύμφωνα με την ΕΚΤ, τα «κόκκινα» δάνεια ανέρχονται στα 759 δισ. ευρώ και καλύπτουν το 30% του μετοχικού κεφαλαίου των τραπεζών. Επίσης οι τράπεζες της Ευρωζώνης «κατέχουν» σημαντικό ποσοστό κρατικών χρεών.
Ομως η τάση των συρρικνούμενων περιουσιακών στοιχείων και οι προβλέψεις απωλειών διαφέρουν μεταξύ των κρατών της Ευρωζώνης. Αποτυπώνεται η υπεροχή των γερμανικών τραπεζών έναντι των γαλλικών και των ιταλικών. Απ' τα μέσα Μάη οι ιταλικές τράπεζες σημειώνουν απώλειες στο χρηματιστήριο του Μιλάνου που φτάνουν τα 37 δισ. ευρώ.
Η αύξηση της διαφοράς οικονομικής ισχύος της Γερμανίας με την Ιταλία αποτυπώνεται και στη μεγάλη αύξηση της διαφοράς κόστους δανεισμού, της διαφοράς της απόδοσης γερμανικού και ιταλικού κρατικού ομολόγου.
Η απόκλιση οικονομικών συμφερόντων εξηγεί την πίεση της νέας αστικής ιταλικής κυβέρνησης προς τη γερμανική κυβέρνηση και την Κομισιόν για χαλάρωση της αυστηρής περιοριστικής δημοσιονομικής πολιτικής, της εφαρμογής του Συμφώνου Σταθερότητας. Η ιταλική κυβέρνηση με την κατάθεση του νέου προϋπολογισμού επιδιώκει να στηρίξει φορολογικά τις ιταλικές επιχειρήσεις και να αμβλύνει τη λαϊκή δυσαρέσκεια.
Ο ανταγωνισμός ανάμεσα στις αστικές τάξεις αφορά συνολικά τη διαμόρφωση της «νέας αρχιτεκτονικής της Ευρωζώνης». Σοβαρές διαφωνίες εκφράζονται στις προτάσεις εμβάθυνσης της ΕΕ και περιορισμών της αυτοτέλειας της πολιτικής των κρατών - μελών. Οξύνονται διαφωνίες και αποκλίσεις που αφορούν μεγάλα θέματα όπως: Το Προσφυγικό, τις κυρώσεις στη Ρωσία, το κοινό σύστημα ρύθμισης και εποπτείας των τραπεζών, την πρόταση μετεξέλιξης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) σε Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο (ΕΝΤ). Ιδιαίτερα για το ΕΝΤ δεν υπάρχει συμφωνία ούτε μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας σχετικά με τον αποφασιστικό ρόλο των κυβερνήσεων των κρατών - μελών καθώς και για τους όρους και τις δυνατότητες παρέμβασής του στις τράπεζες.
Ο ανταγωνισμός εκφράζεται τόσο με διαφορετικές συμμαχίες ομάδων κρατών (π.χ. Ομάδα του Βίσεγκραντ) όσο και στο εσωτερικό των αστικών τάξεων του σκληρού πυρήνα της Ευρωζώνης (π.χ. Γαλλία).
Η διαχείριση του Brexit και η διαπάλη Ρώμης - Βρυξελλών δεσπόζουν αυτήν τη στιγμή. Η Ιταλία αποτελεί την τρίτη οικονομική δύναμη της Ευρωζώνης, με ισχυρή βιομηχανία και εξαγωγές και υψηλό κρατικό χρέος που βρίσκεται στα χέρια ευρωπαϊκών τραπεζών. Δύσκολα η Κομισιόν μπορεί να διακινδυνεύσει τη νέα ενίσχυση του ευρωσκεπτικισμού στο εσωτερικό της Ιταλίας. Απ' την άλλη, μια υποβάθμιση της Ιταλίας απ' τους οίκους αξιολόγησης θα αυξήσει το κόστος δανεισμού και θα περιορίσει τις δυνατότητες της ιταλικής κυβέρνησης για κρατική χρηματοδότηση.
Σε κάθε περίπτωση, η όξυνση της διαπάλης των αστικών τάξεων για τον επιμερισμό κερδών και ζημιών καθιστά αβέβαιο το μέλλον της Ευρωζώνης.
Εύθραυστη καπιταλιστική ανάκαμψη στην Ελλάδα
Σύμφωνα με το καλύτερο σενάριο του ΔΝΤ, το οποίο δεν περιλαμβάνει την εκδήλωση νέας διεθνούς καπιταλιστικής κρίσης, η Ελλάδα χρειάζεται πάνω από 10 χρόνια για να επιστρέψει στο προ κρίσης επίπεδο καπιταλιστικής ανάπτυξης. Αν συνυπολογίσουμε την κατάσταση των εγχώριων τραπεζών, την όξυνση των αντιθέσεων στην Ευρωζώνη και στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς και τις πιθανές επιπτώσεις απ' την κλιμάκωση του ανταγωνισμού ΗΠΑ - Κίνας και Ρωσίας, εύκολα μπορούμε να αντιληφθούμε τον μεγάλο βαθμό αβεβαιότητας αυτών των προβλέψεων. Αν σκεφτούμε μόνο τις πιθανές επιπτώσεις σε προβλεπόμενες επενδύσεις της Κίνας στην Ελλάδα στη Ναυπηγοεπισκευή, στην ηλεκτρική ενέργεια, στον Τουρισμό, στα Logistics το επόμενο διάστημα.
Ασφαλώς ο μεγαλύτερος κίνδυνος απ' την επιλογή της ελληνικής κυβέρνησης να γίνει ο σημαιοφόρος των σχεδίων των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στην περιοχή, για να διασφαλίσει τη γεωπολιτική αναβάθμιση της εγχώριας αστικής τάξης, είναι να γίνει η Ελλάδα στόχος στην περίπτωση μιας πιο γενικευμένης πολεμικής αναμέτρησης.
Παράλληλα, δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητος ο πρωταγωνιστικός ρόλος αμερικανικών ομίλων (Bank of America, Citi Group) στην πώληση των ελληνικών τραπεζικών μετοχών, σε συνδυασμό με τη δήλωση του διοικητή της ΤτΕ, Γ. Στουρνάρα, για τους εξωγενείς παράγοντες που πιέζουν τις ελληνικές τράπεζες.
Οι συγκεκριμένες οικονομικές κινήσεις αφενός αφορούν τον έλεγχο του εγχώριου τραπεζικού συστήματος και άλλων κλάδων της οικονομίας και αφετέρου σχετίζονται με τις πιέσεις για πλήρη ευθυγράμμιση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στην προώθηση των επικίνδυνων ατλαντικών επιλογών απ' τα Βαλκάνια μέχρι τη Μέση Ανατολή.
Αντεπίθεση για να μην πληρώσει ο λαός
Η πορεία των τραπεζών είναι διδακτική για όποιον ακόμα πιστεύει στον ευεργετικό ρόλο των μεγαλομέτοχων ιδιωτικών επενδυτών, για να διασφαλιστεί η κοινωνική ευημερία. Το κράτος, με την αφαίμαξη των φορολογούμενων μισθωτών, αυτοαπασχολούμενων και συνταξιούχων, χρηματοδότησε με πολλαπλά πακέτα την ανακεφαλαιοποίηση, τη ρευστότητα και την «εξυγίανση» των τραπεζών. Τόσο στα ασφαλιστικά ταμεία όσο και στις τράπεζες αποδείχτηκε ότι ο λαός καλείται σε συνεχείς θυσίες για να στηρίξει το κεφάλαιο. Αφού το ΤΧΣ διέθεσε άμεσα και έμμεσα 40 δισ. ευρώ στις 4 προβληματικές συστημικές τράπεζες, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ προχώρησε ξανά στην ιδιωτικοποίησή τους.
Η ανάγκη για ριζική αλλαγή πορείας, για να πάρει ο λαός στα χέρια του το τιμόνι της εξουσίας και τα κλειδιά της οικονομίας, προβάλλει όποιο θέμα και αν εξετάσουμε στον σημερινό καπιταλισμό που σαπίζει. Στο έδαφος της κοινωνικής ιδιοκτησίας της εργατικής εξουσίας θα αλλάξει και ο ρόλος και η λειτουργία της Κεντρικής Τράπεζας. Η Κεντρική Τράπεζα θα ελέγχει τις διεθνείς συναλλαγές και τις λειτουργίες εξειδικευμένων πιστωτικών οργανισμών, μέχρι να εξαλειφθεί η εμπορευματική παραγωγή. Θα υπηρετεί τη σχεδιασμένη παραγωγή για την ικανοποίηση των αναγκών της κοινωνίας.
Η οργάνωση της αντεπίθεσης για να ικανοποιηθούν οι ανάγκες μας πρέπει να γίνει τώρα. Σήμερα που οι οξυμένες αντιθέσεις στο αστικό στρατόπεδο υπογραμμίζουν τις δυνατότητες να βγει ο λαός στο προσκήνιο. Τώρα που η κυβέρνηση ετοιμάζεται να φορτώσει νέα βάρη στις πλάτες του λαού, για να στηρίξει ξανά το κεφάλαιο στις τράπεζες και στην οικονομία.
Ο τεχνικός τρόπος που θα επιλέξει η κυβέρνηση για να επιβαρυνθεί ξανά ο λαός δεν είναι το κύριο ζήτημα. Είτε επιλεγούν τα πιστοποιητικά κρατικών εγγυήσεων για τίτλους της κάθε τράπεζας είτε η δημιουργία «κακής τράπεζας» (bad bank), η ουσία είναι ότι οι φορολογούμενοι εργαζόμενοι θα επωμιστούν νέα βάρη για να στηριχθεί το τραπεζικό κεφάλαιο. Ακόμα και αν αξιοποιηθεί το μαξιλάρι (buffer) των 30 δισ. που έχει στη διάθεσή του το κράτος, η ουσία είναι η ίδια. Ταυτόχρονα, έχουν προγραμματιστεί πάνω από 20.000 πλειστηριασμοί έως το Μάη του 2019, ενώ προχωρά και η συζήτηση για κατάργηση κάθε προστασίας της πρώτης κατοικίας.
Λόγω και της προεκλογικής περιόδου δεν συζητιούνται, επίσημα, μέτρα «κουρέματος» των καταθέσεων σε περίπτωση νέας ανακεφαλαιοποίησης, τα οποία όμως δεν τα αποκλείει η επίσημη πολιτική της ΕΕ, ούτε η κυβέρνηση με ξεκάθαρη τοποθέτηση μέχρι στιγμής. Γενικότερα, συγκεκριμένο σχέδιο κρατικής εγγύησης των «κόκκινων» δανείων των τραπεζών δεν έχει ανακοινωθεί.
Η πάλη ενάντια στη φοροαφαίμαξη και στους πλειστηριασμούς, η απαίτηση για άμεση αύξηση του αφορολόγητου ορίου και πλήρη προστασία της πρώτης λαϊκής κατοικίας αποτελούν αιχμές για την ισχυροποίηση των εστιών αντίστασης και αντεπίθεσης σε κάθε κλάδο και κάθε γειτονιά.
Μπορεί και πρέπει να γίνει συζήτηση σε κάθε χώρο δουλειάς για διεκδικήσεις με βάση την πρόταση του ΚΚΕ, που απέρριψε η κυβέρνηση στη Βουλή: Για απαγόρευση πλειστηριασμών για την εργατική - λαϊκή κατοικία, διαγραφή κάθε είδους τόκων των χρεών των λαϊκών νοικοκυριών, μείωση 30% για τα επαγγελματικά δάνεια για ΕΒΕ και φτωχούς αγρότες, διαγραφή 50% των οφειλών για στεγαστικά δάνεια που δεν ξεπερνούν τις 200.000 ευρώ και για καταναλωτικά τις 30.000 ευρώ, κατάργηση του νόμου που απελευθερώνει τις κατασχέσεις.
Η οργάνωση της απεργίας στις 8 Νοέμβρη, που φέρνει στο επίκεντρο τις ανάγκες της εργατικής τάξης, μπορεί και πρέπει να αποτελέσει σταθμό στην ανασύνταξη του εργατικού κινήματος. Η στιγμή είναι προνομιακή για να φωτίσουμε την ανάγκη σύγκρουσης με το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα που παράγει κρίσεις, φτώχεια, ανασφάλεια και πολέμους.
Να φωτίσουμε την ανάγκη αποφασιστικής ισχυροποίησης του ΚΚΕ σε κάθε χώρο δουλειάς και κάθε περιοχή.

Του
Μάκη ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ*
*Ο Μάκης Παπαδόπουλος είναι μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ

Ηρθε η ώρα όλοι όσοι νιώθουν αριστεροί να πουν: Τώρα με το ΚΚΕ


Συνέντευξη του ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρη Κουτσούμπα, στην εφημερίδα «Politik»

Συνέντευξη παραχώρησε ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, στην εφημερίδα «Politik» και την δημοσιογράφο Δήμητρα Αθανασοπούλου. Η συνέντευξη έχει ως εξής:
-- Βλέπουμε την Ιταλία του Σαλβίνι και του ντι Μάγιο να χαράζει τη δική της πορεία. Ερχεται το τέλος της Ευρώπης ή επαναλαμβάνεται το 2009;
-- Η Ιταλία, όπως και η Γαλλία, πιέζουν από τη δική τους μεριά για να φορτωθεί χρέη η Γερμανία, που είναι πιο ευνοημένη. Είναι πολύ πιθανόν η Ευρώπη να μην είναι μετά από κάποιο διάστημα όπως την ξέρουμε. Υπάρχουν άξονες και αντιάξονες, υπάρχουν φυγόκεντρες τάσεις, κάποιοι θα μείνουν, κάποιοι θα φύγουν. Ηδη βλέπουμε αυτή την πορεία με το Brexit. Το ζήτημα είναι πώς θα διαχειριστούν οι χώρες τα προβλήματα των καπιταλιστικών κοινωνιών. Αλλοι μιλούν για περισσότερη ενοποίηση, άλλοι μιλούν για φυγόκεντρες τάσεις.
-- Ποια θεωρείτε πως θα είναι η καλύτερη διαχείριση για το καλό της δικής μας χώρας;
-- Το καλύτερο είναι να αποδεσμευτεί η χώρα μας από αυτήν την ιμπεριαλιστική ένωση των καπιταλιστικών κρατών. Αυτό θα μας άνοιγε δρόμους ισότιμης συνεργασίας με όλες τις χώρες του κόσμου.
Η ισχυροποίηση του ΝΑΤΟ στην περιοχή, παράγοντας αποσταθεροποίησης για τους λαούς
-- Χαρακτηρίσατε «μεγάλο εγκληματικό στοιχείο» στη συμφωνία των Πρεσπών το γεγονός ότι έγινε για να μπει η ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ και βεβαίως σε μια πορεία στην ΕΕ. Αν είχε γίνει για άλλο λόγο, θα σας έβρισκε σύμφωνο; Είναι τελικά αυτό το εθνικό μας πρόβλημα;
-- Η συμφωνία δεν έγινε για την επίλυση του ονοματολογικού, αλλά για την πάση θυσία ένταξη της γείτονος στο ΝΑΤΟ. Αλλωστε, η διαδικασία ένταξης της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ δεν είναι ξεκομμένη απ' το ίδιο το περιεχόμενο της συμφωνίας, για το οποίο επίσης έχουμε εκφράσει την αντίθεσή μας. Για παράδειγμα, τα στοιχεία αλυτρωτισμού που υπάρχουν στη συμφωνία, όπως η θέση για «Μακεδόνα πολίτη» και «μακεδονική γλώσσα», μπορούν να αξιοποιηθούν στο μέλλον για να καλλιεργείται ο εθνικισμός, το μίσος, η λογική του «διαίρει και βασίλευε» η οποία είναι πάγια πολιτική των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στα Βαλκάνια. «Εθνικό πρόβλημα» για το λαό μας βεβαίως είναι η παραπέρα ισχυροποίηση του ΝΑΤΟ στην περιοχή, γιατί αυτός ο δολοφονικός ιμπεριαλιστικός οργανισμός - σε αντίθεση με ό,τι προβάλλουν όλες οι άλλες πολιτικές δυνάμεις και ιδιαίτερα ο σημαιοφόρος των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ - είναι παράγοντας αποσταθεροποίησης, νέων δεινών για τους λαούς. Οι λαοί σε Ελλάδα και ΠΓΔΜ έχουν ένα συμφέρον, να σφυρηλατήσουν τον κοινό τους αγώνα, με αλληλεγγύη και πραγματικό διεθνισμό, ενάντια στον εθνικισμό και τον ιμπεριαλισμό, ενάντια στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ, στις κυβερνήσεις και τα κόμματά τους. Να παλέψουν για την αποτροπή της ένταξης της γειτονικής χώρας σε ΝΑΤΟ και ΕΕ, και για την αποδέσμευση της χώρας μας από αυτές τις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες. Και βέβαια το πρόβλημα με το όνομα της ΠΓΔΜ θα μπορούσε να είχε λυθεί - εμείς από το 1992 επιμένουμε - με εξαφάνιση κάθε αλυτρωτισμού από το Σύνταγμα της ΠΓΔΜ, με εξασφαλισμένη αναθεώρησή του, απαραβίαστο συνόρων. Σύνθετη ονομασία, erga omnes, με αυστηρά γεωγραφικό προσδιορισμό.
Απέναντι στα ψεύτικα δίπολα κοσμοπολιτών - εθνικιστών ο πόλος που παλεύει για τα λαϊκά συμφέροντα
-- Ποιοι είναι σήμερα οι βασικοί σας συνομιλητές στην Ευρώπη σε χώρες όπως Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Γερμανία; Θα μπορούσατε να κάνετε ένα άνοιγμα και να λάβετε θέση σε αυτό το δίπολο που δημιουργείται τώρα στην Ευρώπη, από τη μία Μακρόν από την άλλη Ορμπάν;
-- Το Κόμμα μας συνεργάζεται στενά με δεκάδες κομμουνιστικά και εργατικά κόμματα σε όλη την Ευρώπη, και στις χώρες που αναφέρατε. Κάθε χρόνο πραγματοποιούμε την Ευρωπαϊκή Κομμουνιστική Συνάντηση, με τη συμμετοχή πολλών κομμάτων και από τις χώρες που ρωτάτε. Βεβαίως, προτεραιότητα έχει η συνεργασία μας με ΚΚ που διατηρούν τις επαναστατικές αρχές και δίνουμε βάρος στην Ευρωπαϊκή Κομμουνιστική Πρωτοβουλία, όπου συμμετέχουν 29 ΚΚ και παλεύουμε από κοινού ενάντια στην ΕΕ, στο ΝΑΤΟ, στα μονοπώλια, στον ιμπεριαλισμό.
Σε ό,τι αφορά το δίλημμα γύρω από το δίπολο «Μακρόν ή Ορμπάν», αποκαλύπτουμε ότι είναι ψεύτικο, οι δυνάμεις αυτές βρίσκονται στην ίδια όχθη, της διαχείρισης της καπιταλιστικής βαρβαρότητας, και εμείς προτάσσουμε τον δικό μας πόλο. Αυτόν που παλεύει για τα συμφέροντα των εργαζομένων και των λαϊκών στρωμάτων και είναι κόντρα τόσο στον κοσμοπολιτισμό του κεφαλαίου, όσο και στον εθνικισμό του. Οσο δεν χαριζόμαστε στον Ορμπάν με τον ρατσιστικό λόγο του, άλλο τόσο δεν χαριζόμαστε στον Μακρόν με τα αντιλαϊκά μέτρα που παίρνει για το λαό του.
-- Πώς κρίνετε το γεγονός πως ο ΣΥΡΙΖΑ αλλάζει όπως όλα δείχνουν ευρωπαϊκή οικογένεια και στρέφεται προς τους σοσιαλδημοκράτες;
-- Είναι η φυσική κατάληξη της πορείας σοσιαλδημοκρατικοποίησης του ΣΥΡΙΖΑ, η οποία προφανώς και χρειάζεται να επισφραγιστεί και με την επίσημη πλέον προσχώρησή του στην ομάδα των Ευρωπαίων Σοσιαλδημοκρατών. Και όπως φαίνεται, τα αισθήματα είναι αμοιβαία. Δεν είναι μόνο η στροφή του ΣΥΡΙΖΑ προς τους Ευρωπαίους Σοσιαλδημοκράτες, είναι και οι ανοιχτές αγκάλες του Ευρωπαϊκού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος στον ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος μάλιστα προσκαλείται και συμμετέχει σε όλες τις συνόδους του. Στο κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ οι Ευρωπαίοι σοσιαλδημοκράτες αναγνωρίζουν ικανότητες που έχει η σοσιαλδημοκρατία, όχι μόνο την αποφασιστικότητα να περάσει πάση θυσία μέτρα και νόμους που έχει ανάγκη το κεφάλαιο, αλλά την ίδια στιγμή να βαφτίζει «το κρέας ψάρι», να αποπροσανατολίζει, να εγκλωβίζει το λαό.
-- Πώς βλέπετε τους Ελληνες σοσιαλδημοκράτες σήμερα;
-- Το γεγονός ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει πλέον αναδειχθεί σε βασικό πυλώνα της σοσιαλδημοκρατίας στη χώρα μας, δημιουργεί σημαντικές δυσκολίες στο ΚΙΝΑΛ, ουσιαστικά στο ΠΑΣΟΚ, την κλασική σοσιαλδημοκρατία, να κυριαρχήσει σε έναν χώρο τον οποίο έχει ήδη καταλάβει ο ΣΥΡΙΖΑ. Γι' αυτό άλλωστε ο μόνος ρόλος που του αναλογεί είναι αυτός του «μπαλαντέρ» που θα έρθει να κολλήσει σε μια κυβέρνηση με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ ή τη ΝΔ. Αλλωστε, και η αντιπαράθεση ανάμεσα στα στελέχη του αυτό ακριβώς αφορά. Αν το Κίνημα Αλλαγής θα συνεργαστεί με τη ΝΔ ή τον ΣΥΡΙΖΑ, για να συνεχίσει την ίδια αντιλαϊκή πολιτική.
Ο συγχρονισμός με την εποχή επιβάλλει ριζικές αλλαγές στην οικονομία και την κοινωνία
-- Εχετε εκφράσει - επιδείξει μια διάθεση να αλλάξετε την ξύλινη γλώσσα του κόμματος. Πιστεύετε είναι εφικτό να δούμε το ΚΚΕ να συγχρονίζεται με την εποχή μας, που είναι τόσο διαφορετική από την εποχή που γεννήθηκε;
-- Πάντως ο λαός καταλαβαίνει πολύ καλά τι του λέμε και δεν φταίει αν χρησιμοποιούμε ή όχι «ξύλινη γλώσσα». Βεβαίως είναι άλλο πράγμα η προσπάθεια που πρέπει να κάνουμε ως Κόμμα να εκλαϊκεύουμε την πολιτική μας, να γινόμαστε πιο κατανοητοί, αλλά ξέρετε, ορισμένες έννοιες πρέπει να τις λέμε όπως είναι με την επιστημονική τους ονομασία, τι να κάνουμε. Ο καπιταλισμός είναι καπιταλισμός. Πώς αλλιώς να μιλήσουμε για ένα σάπιο εκμεταλλευτικό σύστημα, το οποίο κι από την εποχή που γεννήθηκε το Κόμμα μας γίνεται ολοένα και χειρότερο για τους εργαζόμενους, το λαό;
Γιατί όμως κάποιοι μιλάνε για «ξύλινη γλώσσα» για το ΚΚΕ, που στο κάτω κάτω επαληθεύεται στη ζωή, και δεν μιλάνε για την «ξύλινη γλώσσα» που χρησιμοποιούν τα άλλα κόμματα, τα οποία εδώ και δεκαετίες μιλάνε για «αειφόρο ανάπτυξη», «επιχειρηματικότητα», «ανταγωνιστικότητα», «οικογένεια της ΕΕ» και πολλά άλλα που επαναλαμβάνονται εδώ και δεκαετίες και οδηγούν απ' το κακό στο χειρότερο; Γιατί προφανώς το πρόβλημα δεν είναι οι λέξεις, αλλά η ουσία.
Δεν ξέρω τι εννοείτε συγχρονισμός με την εποχή... Αν εννοείτε να υποταχθούμε στον αρνητικό συσχετισμό δύναμης, να δείξουμε την αναγκαία προσαρμογή στις δύσκολες για το λαό και το κίνημά του συνθήκες, όπως έκαναν άλλοι κι άλλοι, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον ΣΥΡΙΖΑ, ε, όχι. Γιατί είναι άλλο πράγμα να μελετάς τις εξελίξεις, να κάνεις φυσικά τις αναγκαίες αλλαγές στην πολιτική σου, και άλλο πράγμα να υποτάσσεσαι σ' αυτές. Και νομίζουμε ότι σήμερα όλο και περισσότεροι λένε «ευτυχώς που υπάρχει και το ΚΚΕ», δηλαδή ευτυχώς που δεν τα δίπλωσε και το ΚΚΕ, αντέχει για να αντέξει και ο ίδιος ο λαός να περάσει στην αντεπίθεση και πάλι. Να επιβάλει ριζικές αλλαγές στην οικονομία και την κοινωνία, όπου κουμάντο θα κάνουν οι πολλοί και όχι οι λίγοι και θα μπορεί να ικανοποιεί τις σύγχρονες ανάγκες του. Αυτό με δυο λόγια επιβάλει ο συγχρονισμός με την εποχή μας.
Το ΚΚΕ καταδικάζει απερίφραστα την αστυνομική βία και το ρατσισμό
-- Το ΚΚΕ καταδίκασε την αυτοδικία και το «λιντσάρισμα» κατά του Ζακ Κωστόπουλου. Ποια είναι η θέση του σημερινού ΚΚΕ για ζητήματα όπως οι διεμφυλικές ταυτότητες, η αλλαγή φύλου, η εργασία στο σεξ;
-- Καταδικάζουμε απερίφραστα τα απαράδεκτα περιστατικά της αστυνομικής, νομοθετικής, ιδιωτικής βίας, το μπούλινγκ και το ρατσισμό σε βάρος όλων των συνανθρώπων μας και ειδικά σε βάρος ομοφυλόφιλων, άλλων ατόμων με ιδιαιτερότητες, κοινωνικά ευάλωτων ανθρώπων. Παραπέρα: Το ΚΚΕ υποστηρίζει το δικαίωμα στην αλλαγή του φύλου στα νομικά έγγραφα. Η ατομική απόφαση χρειάζεται να βασίζεται σε ορισμένα αντικειμενικά κριτήρια και σε μέτρα κοινωνικής προστασίας του ατόμου, χωρίς να προϋποθέτει τη χειρουργική επέμβαση. Διαφωνούμε, όμως, με τις αντιεπιστημονικές θεωρίες που γενικά δεν αποδέχονται κανέναν προσδιορισμό φύλου, όπως δεν αποδέχονται και κανέναν προσδιορισμό στη διόρθωση φύλου όταν ένα άτομο βιώνει μια έντονη σύγκρουση ανάμεσα σε ορισμένα χαρακτηριστικά του φύλου του και στο φύλο που νιώθει ότι ανήκει, για βιολογικούς, κοινωνικούς και άλλους λόγους. Ο υπάρχων νόμος στηρίζεται σε αυτές τις θεωρίες και δεν προσεγγίζει ούτε τις ελάχιστες κοινωνικές προϋποθέσεις για να στηριχθεί αυτό το ατομικό δικαίωμα. Σήμερα, όλο και περισσότερο εκφράζεται η συμφωνία με τη θέση του ΚΚΕ από ανθρώπους που έχουν προχωρήσει σε μια τέτοια επιλογή.
Τελείως διαφορετικό ζήτημα είναι η χαρακτηριζόμενη ως «εργασία στο σεξ». Πρόκειται για προϊόν των ανισότιμων σχέσεων μεταξύ των δύο φύλων, που ιστορικά εμφανίστηκε μαζί με τις εκμεταλλευτικές κοινωνίες. Σε αυτό συνέβαλαν και διάφορες θρησκείες, που απαγόρευαν τις σεξουαλικές σχέσεις πριν το γάμο. Το ΚΚΕ είναι αντίθετο με κάθε μορφή εμπορευματοποίησης του σώματος. Εχει συνολική πολιτική πρόταση για το οικονομικό - κοινωνικό περιβάλλον μέσα στο οποίο μπορεί να ανθίσει ο αμοιβαίος έρωτας, που ένα στοιχείο του είναι και το σεξ, χωρίς κανέναν οικονομικό ή κοινωνικό καταναγκασμό.
Το ΚΚΕ το μόνο κόμμα που δεν δημιουργεί ψευδαισθήσεις
-- Βλέπουμε αρκετούς παλιούς αριστερούς να αποστρέφονται σήμερα την αριστερά. Τι φταίει; Ποια είναι η δική σας εξήγηση;
-- Αυτό είναι συνάρτηση παραγόντων: Η έκπτωση των αξιών, το γεγονός πως ο καπιταλισμός φαντάζει ανίκητος και οι πολιτικές που ακολούθησαν κόμματα όπως ο ΣΥΡΙΖΑ, που κατάντησαν να γίνουν οι καλύτεροι υπηρέτες του συστήματος. Ακούμε και εμείς όσους λένε «την είδαμε και την αριστερά». Είναι όσοι είδαν την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ να συνεχίζει την ίδια αντιλαϊκή πορεία από κει που σταμάτησαν οι προηγούμενοι και μάλιστα να κάνει και ένα παραπάνω, να δικαιώνει τα μνημόνια και να ξεπλένει τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό με τέτοιο τρόπο που δικαίως η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ έχουν «βγει από τα ρούχα τους». Υπάρχουν όμως και εκείνοι, όλοι όσοι νιώθουν αριστεροί και σήμερα είναι απογοητευμένοι από τον ΣΥΡΙΖΑ, όλοι όσοι εμπιστεύθηκαν την «πρώτη φορά αριστερά» κυνηγώντας το εφικτό και τώρα καταλαβαίνουν όσα τους έλεγε το ΚΚΕ.
Ας ακούσουν όσα είπε ο Θάνος Μικρούτσικος, μιλώντας για το Κόμμα μας και για αυτό το κυνήγι του εφικτού. Ο Θάνος όχι μόνο μιλάει για το ότι ριζοσπαστικές αριστερές δυνάμεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, κυνηγώντας το εφικτό, είτε ενσωματώθηκαν απολύτως στο σύστημα είτε περιθωριοποιήθηκαν, αλλά και για το πώς συνέβαλαν στην άνοδο της ακροδεξιάς, με αποτέλεσμα ο εφιάλτης να ξαναγυρίζει. Και καταλήγει ο Θάνος: «Το ΚΚΕ είναι το μόνο κόμμα - το λέω ανεπιφύλακτα - που δεν δημιουργεί ψευδαισθήσεις ότι στον βάρβαρο καπιταλισμό, ειδικά σήμερα, μπορούν τα πράγματα να γίνουν καλύτερα. Εγώ οριστικά είμαι μαζί του». Νομίζουμε ότι ήρθε η ώρα όλοι όσοι νιώθουν αριστεροί να πουν: Τώρα με το ΚΚΕ.
-- Υπάρχει ελληνική εφημερίδα που σας αρέσει να διαβάζετε εκτός από τον «Ριζοσπάστη»;
-- Ο «Ριζοσπάστης» είναι αναντικατάστατος και πλήρης σε όλους τους τομείς. Ομως, καθημερινά τις διαβάζω όλες τις εφημερίδες, από τις συμπαθούσες στη σημερινή κυβέρνηση μέχρι τις συμπαθούσες στην αξιωματική αντιπολίτευση, τα άλλα κόμματα, την ονομαζόμενη εξωκοινοβουλευτική αριστερά, ακόμα και τις εφημερίδες της ακροδεξιάς και τις φασιστικές φυλλάδες.

Νέες επικίνδυνες εντάσεις από τα σχέδια «ευρωατλαντικής ολοκλήρωσης»


Στη Βουλή των Σκοπίων συνεχίζεται το παζάρι για την προώθηση συνταγματικών μεταρρυθμίσεων που προβλέπονται στη συμφωνία των Πρεσπών

Οι διαπραγματεύσεις ένταξης των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ ξεκινούν την ερχόμενη Πέμπτη, άσχετα με την έκβαση των παζαριών της κυβέρνησης στη Βουλή...
Οι διαπραγματεύσεις ένταξης των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ ξεκινούν την ερχόμενη Πέμπτη, άσχετα με την έκβαση των παζαριών της κυβέρνησης στη Βουλή...
Με απειλές, υποσχέσεις, εκβιασμούς αλλά και με προβλέψεις για ενδεχόμενο νέου πολέμου στα Βαλκάνια, υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι από ΝΑΤΟ και ΕΕ συνεχίζουν να κλιμακώνουν τις πιέσεις στην ΠΓΔΜ, σε μία λυσσαλέα προσπάθεια να υλοποιήσουν τους ευρωατλαντικούς σχεδιασμούς ώστε να μειώσουν ή και να σταματήσουν την εκεί γεωπολιτική επιρροή της Ρωσίας και άλλων ανταγωνιστών. Σε αυτούς εντάσσεται και η συμφωνία των Πρεσπών ανάμεσα στην ΠΓΔΜ και την Ελλάδα (το δημοψήφισμα για την οποία είχε μόλις 37% συμμετοχή) και τώρα έχει ξεκινήσει το μεγάλο παζάρι στη Βουλή για την προώθηση των προβλεπόμενων συνταγματικών αλλαγών. Και με αυτήν τη συμφωνία η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ επιβεβαιώνει το ρόλο του σημαιοφόρου του αμερικανοΝΑΤΟικού σχεδίου στην περιοχή, ενώ και ο σοσιαλδημοκράτης πρωθυπουργός της ΠΓΔΜ, Ζόραν Ζάεφ, εκφράζοντας επιδιώξεις της αστικής τάξης της χώρας του, πρωτοστατεί στην ένταξη στις λυκοσυμμαχίες του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, εμφανίζοντάς την ως μονόδρομο για το λαό, που θα τον οδηγήσει δήθεν στην ευημερία.
Στο ίδιο πλαίσιο, της «ευρωατλαντικής ολοκλήρωσης», εντάσσονται και το παζάρι Σερβίας - Κοσσυφοπεδίου, με τα σενάρια για ανταλλαγή εδαφών, η επικείμενη κατάργηση συνόρων μεταξύ Αλβανίας και Κοσσυφοπεδίου από τον επόμενο χρόνο, τα σχέδια που επανέρχονται για «μεγάλη Αλβανία». Αν κανείς προσθέσει την πόλωση στο Μαυροβούνιο και στη Βοσνία - Ερζεγοβίνη και τις προειδοποιήσεις από την ηγεσία στον σερβικό θύλακα και τον επανεκλεγμένο Μίλοραντ Ντόντικ, με φιλορωσικές θέσεις, σε μουσουλμάνους και Κροάτες, ότι θα προχωρήσει σε απόσχιση αν αναγνωριστεί το Κοσσυφοπέδιο, διαπιστώνει με σιγουριά ότι στην περιοχή των Βαλκανίων μαζεύεται ξανά πολύ εύφλεκτο υλικό.
Απειλές πολέμου και εκβιασμοί
Η δήλωση εξάλλου του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν - Κλοντ Γιούνκερ, την προηγούμενη βδομάδα, είναι χαρακτηριστική: «Αν κλέψουμε από τα Βαλκάνια την προοπτική της ένταξης (...) αν δοθεί η εντύπωση ότι δεν σοβαρολογούμε, θα βιώσουμε στο τέλος αυτό που ήδη βιώσαμε τη δεκαετία του 1990 (...) Το έδαφος είναι ακόμη εύφορο για συγκρούσεις στην περιοχή (...) Εάν δεν ανοιχθούμε περισσότερο σε χώρες σε αυτήν την ιδιαιτέρως περίπλοκη και τραγική περιοχή, εάν δεν τους προσφέρουμε μια ευρωπαϊκή προοπτική, θα δούμε τον πόλεμο να επιστρέφει σε αυτήν την περιοχή, όπως το είδαμε τη δεκαετία του '90 (...) Δεν θέλω να δω τον πόλεμο να επιστρέφει στα Βαλκάνια, άρα χρειάζεται να κάνουμε ένα άνοιγμα προς αυτά».
Βέβαια, ο ανώτατος αξιωματούχος της ΕΕ, που συνέβαλε μαζί με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ στο διαμελισμό της Γιουγκοσλαβίας, που μακέλεψε τους λαούς της, συνεχίζει να αντιστρέφει πλήρως την πραγματικότητα. Εμφανίζει ως μέσο δήθεν της εξασφάλισης της ειρήνης στα Βαλκάνια την «ευρωατλαντική ολοκλήρωσή» τους, όταν ακριβώς αυτή η διαδικασία είναι που πυροδοτεί περαιτέρω τον ανταγωνισμό ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ με ανταγωνιστικά ιμπεριαλιστικά κέντρα, όπως η Ρωσία, όταν είναι αυτή που αντικειμενικά προκαλεί νέες επικίνδυνες εντάσεις.
Πάντως, δεν είναι καθόλου τυχαίος και ο σχολιασμός του Προέδρου της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, γι' αυτά που είπε ο Γιούνκερ. Η δήλωση μάλιστα έγινε αμέσως μετά τη συνάντησή του με τον Ρώσο Πρόεδρο, Βλαντιμίρ Πούτιν, στη Μόσχα, όπου διαβεβαίωνε για τις καλές σχέσεις των δύο χωρών αλλά και τη διάθεση για «καλές σχέσεις με το ΝΑΤΟ, χωρίς να ενταχθεί σε αυτό». Είπε ο Σέρβος Πρόεδρος: «Μπορεί να ήταν υπερβολικός στην έκφρασή του (σ.σ. ο πρόεδρος της Κομισιόν), αλλά και πάλι δεν θα το απέκλεια».
Επίσης, ο γγ του ΝΑΤΟ, Γ. Στόλτενμπεργκ, από τη Σερβία, όπου βρέθηκε σε επίσημη επίσκεψη, όπου επιχείρησε να ξεπλύνει τη ΝΑΤΟική επέμβαση και συμμετείχε σε πολυεθνική ΝΑΤΟική άσκηση «Πολιτικής Προστασίας» (αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, η μεγαλύτερη αυτού του είδους τα τελευταία χρόνια), δεν παρέλειψε να στείλει μήνυμα στη Σερβία μέσω Σκοπίων, λέγοντας ότι «η ένταξη της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ είναι μονόδρομος» και ότι «δεν υπάρχει εναλλακτική οδός, δεν υπάρχει σχέδιο Β».
Οι διαβουλεύσεις με το ΝΑΤΟ έχουν προγραμματιστεί
Το βέβαιο είναι ότι, ανεξάρτητα από το δημοψήφισμα ή την έκβαση που θα έχουν τα παζάρια στη Βουλή των Σκοπίων και τα «μαγειρέματα» της κυβέρνησης Ζάεφ (ώστε να εξασφαλίσει τα 2/3 των ψήφων της 120μελούς Βουλής) για τις συνταγματικές αλλαγές, μεσοβδόμαδα αποφασίστηκε να ξεκινήσει και επίσημα στην έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες στις 18 και 19 Οκτώβρη η διαπραγμάτευση ένταξης των Σκοπίων από πολυμελή αντιπροσωπεία της χώρας με επικεφαλής τον εθνικό συντονιστή στο ΝΑΤΟ, Στέβο Πεντάροφσκι.
Διαρκές παζάρι
Οι έντονες διεργασίες, οι ζυμώσεις και τα παρασκηνιακά παζάρια ανάμεσα στον Σοσιαλδημοκράτη πρωθυπουργό, Ζ. Ζάεφ, και τους βουλευτές του αντιπολιτευόμενου VMRO-DPMNE ήταν έως το τέλος της βδομάδας ασταμάτητα, διαμορφώνοντας ένα ρευστό σκηνικό. Προς το τέλος της βδομάδας έδιναν και έπαιρναν οι ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες, κυρίως από αλβανόφωνα ΜΜΕ των Σκοπίων, πως ο Ζάεφ έχει «στο χέρι» τις απαραίτητες ψήφους βουλευτών της αντιπολίτευσης και ότι «είναι εφικτή» τις επόμενες μέρες η έγκριση των συνταγματικών αλλαγών στο Κοινοβούλιο.
Ρόλο επιπρόσθετου μοχλού πίεσης ανέλαβε αυτήν τη βδομάδα και το υπουργείο Εσωτερικών, που ανακοίνωσε τη διενέργεια έρευνας σε σχέση με τις «απειλές και εκβιασμούς» που δέχονται βουλευτές του αντιπολιτευόμενου VMRO-DPMNE, οι οποίοι φέρεται πως θέλουν να αγνοήσουν την κομματική γραμμή κατά της συμφωνίας των Πρεσπών και είναι έτοιμοι να ψηφίσουν τις επόμενες μέρες τις αλλαγές στο Σύνταγμα.
Οι διαψεύσεις της αντιπολίτευσης και η ανακοίνωση του VMRO-DPMNE ότι οι βουλευτές του κόμματος παραμένουν «συνεπείς» στην κομματική γραμμή δεν φάνηκαν αρκετές για να σταματήσουν ούτε την έντονη φημολογία ούτε και τις πυρετώδεις προσπάθειες της κυβέρνησης προκειμένου να καλλιεργηθεί «σκηνικό εθνικής ενότητας» και «συναίνεσης». Οι εντατικές προσπάθειες της κυβέρνησης στα Σκόπια να παζαρέψει ή να εκβιάσει τις 10 - 11 ψήφους που χρειάζεται για να πετύχει την πλειοψηφία των 2/3 (80 στους 120 βουλευτές) φάνηκε να μαρτυρούν πως τίποτε δεν είναι δεδομένο.
Σε κάθε περίπτωση, το κλίμα έντονης πόλωσης που διαμορφώνεται στα Σκόπια επιχειρεί παράλληλα να εγκλωβίσει το λαό της μικρής χώρας στα ψευτοδιλήμματα των ιμπεριαλιστών και της αστικής τάξης. Εάν θα ευοδωθούν οι προσδοκίες του Ζάεφ θα φανεί από τη Δευτέρα, όταν θα ξεκινήσει στο Κοινοβούλιο των Σκοπίων η πρώτη κρίσιμη συζήτηση σε σχέση με τις προτεινόμενες συνταγματικές αλλαγές. Η συζήτηση στη Βουλή μπορεί να κρατήσει έως 10 μέρες και χρειάζεται η κρίσιμη πλειοψηφία των 2/3, όπως αναφέραμε. Εάν εγκριθεί η κυβερνητική πρόταση, τότε το επόμενο στάδιο αφορά τη συζήτηση και έγκριση σε συγκεκριμένες τροπολογίες που απαιτούν απλή πλειοψηφία, την οποία διαθέτει άνετα ο νυν κυβερνητικός συνασπισμός. Σε περίπτωση που ολοκληρωθεί η διαδικασία υπερψήφισης των τροπολογιών, αυτές κατατίθενται σε δημόσια διαβούλευση και επανέρχονται στο Κοινοβούλιο για την τελική ψηφοφορία, όπου και πάλι χρειάζονται τουλάχιστον 80 ψήφοι υπέρ.
Είναι εντούτοις φανερό πως εάν δεν υπάρξει τις επόμενες μέρες η πλειοψηφία των 2/3, τότε ανοίγει ο δρόμος για πρόωρες εκλογές, τις οποίες δεν επιθυμούν τη δεδομένη στιγμή ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και ΕΕ. Μεταξύ άλλων διότι μία τέτοια πιθανότητα αναμένεται να «πάει πίσω» τους αρχικούς σχεδιασμούς τόσο στα Σκόπια, όσο και στην Αθήνα, όπου η συμφωνία πρέπει επίσης να επικυρωθεί στην ελληνική Βουλή, με δεδομένες τις έντονες διεργασίες και αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό της συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ, με τον πρόεδρο των ΑΝΕΛ να δηλώνει ότι θα την καταψηφίσει, ενώ υπάρχουν και βουλευτές του που θα την στηρίξουν.
Αιχμές κατά της Ρωσίας
Στο πλαίσιο του σφοδρού ανταγωνισμού με τη Ρωσία εντάσσεται και πρόσφατο εκτενές ρεπορτάζ των «Τάιμς της Νέας Υόρκης» που αναφέρεται στις έντονες δραστηριότητες των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών στην Ελλάδα με επίκεντρο τον επιχειρηματία Ιβάν Σαββίδη, τον οποίο κατονομάζει ως τον «άνθρωπο του Κρεμλίνου στην Ελλάδα», που χρηματοδοτούσε διάφορους παράγοντες με στόχο την επικράτηση της αποχής στο δημοψήφισμα της ΠΓΔΜ και την απόρριψη της συμφωνίας των Πρεσπών. Το ίδιο ρεπορτάζ αναφέρεται ανοιχτά και στο «κατόρθωμα» του Αμερικανού πρέσβη, Τζέφρι Πάιατ, να ενημερώσει σχετικά την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ προκαλώντας αρνητικές εξελίξεις και εντάσεις στις ρωσο-ελληνικές διπλωματικές σχέσεις. Διόλου τυχαίο επίσης δεν θα πρέπει να θεωρείται το γεγονός πως το ρεπορτάζ των «Τάιμς της Νέας Υόρκης» επιλέχθηκε να δημοσιοποιηθεί αυτές τις μέρες, κατά τις οποίες, ανάμεσα στα άλλα, προετοιμάζεται η επίσκεψη του πρωθυπουργού, Αλ. Τσίπρα, πιθανώς στις αρχές του Δεκέμβρη, στη Μόσχα.

Δ. Ο.

Πως συνελήφθησαν παιδιά μέσα σε κινηματογράφους για τον Joker με Μεταξικό νόμο;!

         21-10-2019 Επειδή κάποιοι γελοίοι θέλουν να απλοποιήσουν πολύ το θέμα της σύλληψης παιδιών μέσα σε αίθουσες κινηματογράφων, ...

TOP READ