ΙΟΥΝΗΣ 1945 - ΙΟΥΝΗΣ 1947 Οταν ο αστικός κόσμος δολοφονούσε λαϊκούς αγωνιστές

ΙΟΥΝΗΣ 1945 - ΙΟΥΝΗΣ 1947

Οταν ο αστικός κόσμος δολοφονούσε λαϊκούς αγωνιστές

Ο εμφύλιος πόλεμος, στον οποίο έριξαν το λαό μας το αντιδραστικό αστικό καθεστώς που εγκαθιδρύεται στην Ελλάδα από κοινού με τους Αγγλους ιμπεριαλιστές συμμάχους του προσπαθεί να θεμελιώσει την αστική εξουσία στη χώρα. Ο ελληνικός λαός με ηγέτιδα δύναμη την εργατική τάξη, συσπειρωμένος, στη συντριπτική του πλειοψηφία, στο ΕΑΜ και με καθοδηγητή το ΚΚΕ, δεν πρόλαβε να χαρεί την απελευθέρωση από τη γερμανοϊμπεριαλιστική κατοχή, δεν τον άφησαν να προχωρήσει στο δικό του δρόμο, να οικοδομήσει το δικό του μέλλον.

Σημαντικές πληροφορίες για το πώς οργανώθηκε από την αστική τάξη ο εμφύλιος παρέχουν με γραπτά τους αδιάλλακτοι αντικομμουνιστές, που θέλησαν να ιστορήσουν την εποχή εκείνη. Οι παραδοχές αυτές έχουν ιδιαίτερη αξία, όχι μόνο γιατί προέρχονται από τον αντίπαλο, αλλά κυρίως γιατί πρόκειται για ομολογίες που δημοσιοποιήθηκαν στη μετεμφυλιακή περίοδο, σε συνθήκες δηλαδή που το αντικομμουνιστικό μένος και ψεύδος κυριαρχούσε. Πρέπει, βέβαια να ληφθεί υπόψη, ότι αυτές οι παραδοχές -αν και έχουν τη δική τους ξεχωριστή αξία- δεν περιέχουν ολόκληρη την αλήθεια και -πράγμα φυσικό για τη μετεμφυλιοπολεμική περίοδο- προσδίδουν στην αντικομμουνιστική - αντιΕΑΜική τρομοκρατία το χαρακτήρα της εθνικής προσφοράς. Ας παρακολουθήσουμε όμως ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα αυτών των ομολογιών.

Οι ομολογίες ενός στρατηγού

Δ. Ζαφειρόπουλος, υποστράτηγος (από το βιβλίο του «Αντισυμμοριακός Αγών 1945 - 1949», Αθήνα 1956, σελ. 153 - 155):

«Αι κυριώτεροι ένοπλοι ομάδες εθνικοφρόνων οργανώθηκαν:

α) Εις την Πελοπόννησον

Εις Λακωνίαν: Μαγγανάς. Εις Καλάμας: Κατσαρέας και μετά τον θάνατόν του Γερακάρης και Καμαρινέας.

β) Εις την Στερεάν Ελλάδα και Θεσσαλίαν

Εις την Α. Θεσσαλίαν: Σούρλας. Εις την Δ. Θεσσαλίαν: Καλαμπαλίκης, Βελέντζας, Ταμπούρος, Τσαντούλας. Εις περιοχάς Καλαμπάκας, Τρικάλων, Κόζιακα: Κουκουμτζής, Μαϊμάνης, Μπίζης. Εις περιοχήν Φθιώτιδος: (Λαμία) Βουρλάκης.

γ) Εις την Ηπειρον

Εις Λάκα Σούλι: Καλιοδημήτρης. Εις Θεσπρωτίαν: Μπαλούμπας, Κάτσιος, Πανταλέων.

δ) Εις την Μακεδονίαν: Εις την περιοχήν Δράμας: Αντών Τσαούσης (Φωστηρίδης). Εις την περιοχήν Χρυσουπόλεως - Καβάλας: Κάπας και Βαγγέλης.

Αι παρακρατικαί αύται οργανώσεις ήταν πρόσκαιροι στρατιωτικαί μονάδες ασύντακτοι, χωρίς πειθαρχίαν και συνοχήν. Απέφευγον τον αγώνα κατά των συμμοριακών μονάδων (σ.σ. εννοεί τις ένοπλες ομάδες καταδιωκόμενων πρώην ΕΛΑΣιτών και προοδευτικών πολιτών) και κυρίως η δράσις των εστράφη κατά των οπαδών του ΕΑΜ. Ο απολογισμός του έργου των, κατά πλειονότητα, είναι αυθαιρεσίαι εις βάρος της τάξεως και αντιποίησις της εξουσίας των οργάνων της τάξεως.

Κατά τους συμμορίτας (σ.σ. εννοεί το ΚΚΕ και το ΔΣΕ) αι ομάδαι αυταί μεγάλως συνέβαλον εις την ανάπτυξιν του συμμοριτισμού: "Με τη σαδιστικήν των συμπεριφοράν είναι οι κύριοι στρατολόγοι του σημερινού Δημοκρατικού Στρατού".

Κατά την έκθεσιν της Κοινοβουλευτικής Αγγλικής Αποστολής Κωξ αι παρακρατικαί αύται οργανώσεις προσεπάθουν να παρεμποδίσουν την εξάπλωσιν του Κομμουνισμού. Εν τούτοις "είναι γεγονός ότι αύται ουδέποτε ήλθον εις μάχην με τους κομμουνιστάς, αλλ' ασχολούνται με την τρομοκρατίαν των χωρικών και τον εκβιασμόν οιουδήποτε πλουσίου, ο οποίος θα είχε αρκετά να πληρώση».

Αλλες ομολογίες

Τα τμήματα της Χωροφυλακής έναντι των μη νόμιμων τούτων ενόπλων οργανώσεων ετήρουν στάσιν ανοχής ή συνεργάζοντο, ως αποδεικνύεται εκ των εκθέσεων:

α. Του Συν/ρχου Πεζικού Παπαδόπουλου Ν. διά τας παρανόμους ενεργείας του Μαγγανά εις Καλάμας τον Ιανουάριον του 1946: "Πρέπει να αντικατασταθούν αι δυνάμεις της Χωροφυλακής, διότι τα μέλη των εθνικών οργανώσεων προβαίνουν εις εκνόμους ενεργείας ελαφράς μορφής εναντίον ΕΑΜικών, αφ' ενός διά λόγους αντεκδικήσεως, αφ' ετέρου λόγω ανεκτικότητας των κατωτέρων οργάνων της Χωροφυλακής και τούτο διότι ταύτα έχουν συνδεθή με μέλη εθνικών οργανώσεων".

β. Του Αρχηγού Χωροφυλακής Συν/ρχου Μαλιράκη: "Η Χωροφυλακή, ενώ αμείλικτα και ακατάπαυστα εξετέλεσε το καθήκον της εναντίον των εγκληματιών της Αριστεράς, δεν εύρεν ακόμη την ψυχικήν διάθεσιν και δύναμιν να εκτελέση μετά του αυτού σθένους και της αυτής σταθερότητος το καθήκον της εναντίον των εγκληματιών της Δεξιάς".

γ. Του Στρατηγού Στανώτα: "Δυστυχώς η Πελοπόννησος και δη η Λακωνία, είχε το ατύχημα να διατηρή μίαν σοβαροτάτην τοιαύτην παρακρατικήν οργάνωσιν, η οποία ενώ μέχρι σήμερον ουδέν απολύτως συνεισέφερεν εις τον αγώνα, τουναντίον παρενέβαλε πλείστα όσα εμπόδια και απέβη κυριολεκτικώς μάστιξ της Λακωνίας διά των λεηλασιών, βιαιοπραγιών, του αναίτιου φόνου γερόντων και γυναικών και του εύκολου πλουτισμού των αρχηγών της"».

Ο Δ. Ζαφειρόπουλος στο ίδιο βιβλίο του, σελ. 84, αναφέρει επίσης για τη στάση της Χωροφυλακής απέναντι στις μοναρχοφασιστικές συμμορίες: «Στάσις έναντι Παρακρατικών οργανώσεων: Τα κατώτερα στελέχη της Χωροφυλακής δεν ετήρησαν την αρμόζουσαν στάσιν έναντι των παρακρατικών τούτων οργανώσεων και διά της ανοχής των συνέτειναν εις την επιδείνωσιν της καταστάσεως και υπήρξαν υπαίτιοι φόνων αθώων πολιτών και ληστειών, διαπραχθησών υπό των παρακρατικών τούτων οργανώσεων».

«Μάχαιρα εις το κομμουνιστικόν υπογάστριον»

Γ. Καραγιάννης, αντιστράτηγος (από το βιβλίο του «1940 - 1952. Το δράμα της Ελλάδος», Αθήνα 1964, σελ. 225): «Ετέρα ενέργεια διά την παρεμπόδισιν της κομμουνιστικής προπαρασκευής, ήτο και η ενίσχυσις υπό των μικρών Αξ/κών συγκεκαλυμμένως, των διαφόρων αντικομμουνιστικών ομάδων, ηθικώς, διά οπλισμού, πυρομαχικών και ελευθερίας ενεργείας, αίτινες έδρον αποτελεσματικώτερον των στρατιωτικών αποσπασμάτων, ως γνώσται του εδάφους, των τοπικών συνθηκών, των προσώπων και πραγμάτων. Η λύσις αύτη πολλάς παρουσίαζεν αδυναμίας και ιδία την έλλειψιν πειθαρχίας και την εκτροπήν εις τινάς περιπτώσεις εις αντεκδικήσεις, πλην όμως υπήρξεν αύτη μία μάχαιρα εις το κομμουνιστικόν υπογάστριον. Αι αντικομμουνιστικαί αύται ομάδες προσέφεραν μεγάλας εις την πατρίδαν υπηρεσίας και υπήρξαν οι πρόδρομοι των κατά τη διάρκειαν του συμμοριτοπολέμου δημιουργηθέντων εθελοντικών Λόχων και Ταγμάτων εξ ενόπλων πολιτών, εξελιχθέντων τελικώς εις Τάγματα Εθνοφυλακής Αμύνης (ΤΕΑ) τα οποία τόσον αποτελεσματικά συμβάλωσιν μέχρι σήμερον εις την Εθνικήν Ασφάλειαν».

Η Εθνοφυλακή στο πλευρό των δοσιλόγων

Θ. Πετζόπουλος (από το Βιβλίο του «1941 - 1950. Τραγική πορεία», Αθήνα 1953, σελ. 55, όπου διηγείται την είσοδο της 8ης ταξιαρχίας της Εθνοφυλακής - που διοικούσε ο ίδιος - στην Τρίπολη, στις 2/3/1945): «Κατευθύνθην αμέσως εις τας φυλακάς, όπου εκρατούντο τότε εκατό περίπου αξιωματικοί και πλήθος εθνικοφρόνων πολιτών. Ανοιξα άνευ χρονοτριβής τας πύλας και τους απέλυσα. Εις τον Εισαγγελέα Εφετών Ναυπλίου, όστις διεμαρτυρήθη, διότι κατά την γνώμην του έπρεπε η αποφυλάκισις να γίνη μόνον κατόπιν εκδόσεως αποφυλακιστηρίων από τας δικαστικάς αρχάς, απάντησα: "Ολοι οι αποφυλακισθέντες εκρατούντο παρανόμως υπό του ΕΑΜ και ότι κράτος του ΕΑΜ δεν υπήρξεν ποτέ διά να το σεβασθή κανείς". Η ενέργεια αυτή έδωσε θάρρος εις τους δοκιμασμένους κατοίκους της περιοχής και ενεφύσησεν άνεμος αισιοδοξίας εις τους λιπόψυχους».

Ο πόλεμος των αστών κατά του λαϊκού κινήματος

Μετά την απελευθέρωση, με την έλευση της κυβέρνησης Παπανδρέου στην Ελλάδα, τον Οκτώβρη του 1944, έφτανε και η κρίσιμη ώρα για να ξεκαθαρίσει το ανοιχτό, άλυτο ζήτημα της εξουσίας. Ποια τάξη θα κυριαρχούσε; Οι κεφαλαιοκράτες, ή η εργατική τάξη με τους συμμάχους της, ο λαός, που απελευθέρωσε την Ελλάδα από την ξένη ιμπεριαλιστική - ναζιστική κατοχή; Θα άφηναν το λαό να ανοίξει το δρόμο για το δικό του μέλλον, να γίνει αφέντης στον τόπο του οικοδομώντας τη δική του κοινωνία ή θα τσάκιζαν με κάθε μορφή και με την ένοπλη βία το κίνημά του;

Το ζήτημα της εξουσίας δεν μπορούσε να λυθεί διαφορετικά, αφού η συντριπτική πλειοψηφία του λαού ήθελε δική του εξουσία, αλλά και η άρχουσα τάξη τη δική της. Ετσι, κάλεσε τον αγγλικό ιμπεριαλισμό και με το δικό του στρατό, για να καταλάβει αυτήν την εξουσία. Ετσι φτάσαμε στο Δεκέμβρη του 1944, όπου ο αστικός πολιτικός κόσμος με τα ένοπλα τμήματά του και τον αγγλικό στρατό χτύπησαν το λαϊκό κίνημα, το οδήγησαν σε προσωρινή ήττα και στην απαράδεκτη στη συνέχεια Συμφωνία της Βάρκιζας.

Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, οι αστικές δυνάμεις για να αντιστρέψουν πλήρως και προς όφελός τους το συσχετισμό των δυνάμεων και για να σταθεροποιήσουν την εξουσία τους, κατέφυγαν στη δολοφονική βία και στην πιο ωμή τρομοκρατία, επέλεξαν το αιματοκύλισμα,

Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, άρχισε ένας αγώνας εξόντωσης του λαϊκοεπαναστατικού κινήματος, με αιχμή το ΚΚΕ και το ΕΑΜ. Επιδίωξη του καθεστώτος, προκειμένου να θεμελιωθεί, ήταν το τσάκισμά τους και η αποκοπή κάθε σχέσης της εργατικής τάξης και των άλλων λαϊκών δυνάμεων με το ΚΚΕ και το ΕΑΜ. Ο συσχετισμός δυνάμεων είχε αλλάξει, αλλά δεν είχε ανατραπεί ολοκληρωτικά σε βάρος των λαϊκών δυνάμεων. Και εδώ μπήκαν τα μεγάλα μέσα, κρατικά και παρακρατικά, με τους μηχανισμούς καταστολής και τα όπλα κυρίως των παρακρατικών.

Χιλιάδες κομμουνιστές και άλλοι ΕΑΜίτες κλείστηκαν στις φυλακές, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, στους τόπους εξορίας. Χιλιάδες άλλοι έπεσαν θύματα των συμμοριών και των κατασταλτικών κρατικών μηχανισμών.

Παρά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, αυτόν τον απαράδεκτο συμβιβασμό σε βάρος του ΕΑΜικού κινήματος, η αστική τάξη δεν είχε μπορέσει να κερδίσει την πλειοψηφία του λαού. Η ΕΑΜική Εθνική Αντίσταση είχε αφήσει μεγάλη αγωνιστική παρακαταθήκη στη συνείδηση του λαού, στις μορφές οργάνωσης και στις μορφές πάλης. Μετά την απελευθέρωση, το ΚΚΕ και άλλες ΕΑΜικές δυνάμεις πρωτοστάτησαν στην πάλη κατά της αντίδρασης και των συμμάχων της. Η αστική τάξη ήθελε κυριολεκτικά να τσακίσει κάθε πνεύμα αντίστασης, κάθε προσπάθεια δικαίωσης του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα. Οι αστικές δυνάμεις για να αντιστρέψουν πλήρως και προς όφελός τους το συσχετισμό των δυνάμεων και για να σταθεροποιήσουν την εξουσία τους, κατέφυγαν στη δολοφονική βία και στην πιο ωμή τρομοκρατία, επέλεξαν το αιματοκύλισμα, στηριγμένες στην αμερικανική οικονομική, στρατιωτική και πολιτική ενίσχυση, μετά την εκφρασμένη φανερή αδυναμία της Μεγάλης Βρετανίας να συνεχίσει αυτόν το ρόλο.

Οσοι, συνειδητά ή όχι, παραγνωρίζουν τη σκληρότητα της ταξικής πάλης, τις συνθήκες της εποχής, τα σχέδια των αστών, που είχαν ξεκινήσει από τα χρόνια του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα του ΕΑΜ - ΕΛΑΣ με την υποστήριξη των Αγγλων ιμπεριαλιστών, συγκαλύπτουν την πραγματικότητα και τους πραγματικούς υπεύθυνους.

Δεκατρείς μήνες μετά τη «Συμφωνία της Βάρκιζας» η κατάσταση είχε διαμορφωθεί ως εξής, σε βάρος του ΕΑΜικού κινήματος: 1.289 δολοφονίες, 6.671 τραυματισμοί, 31.632 βασανισμοί, 18.767 λεηλασίες και φυλακίσεις, 84.931 συλλήψεις, 509 απόπειρες φόνου, 265 βιασμοί γυναικών. Καταστροφές γραφείων: 667 (Στοιχεία από την «Τρίχρονη Εποποιία του ΔΣΕ», έκδοση «Σύγχρονη Εποχή»).

Ο Β. Μπαρτζιώτας προσθέτει στα παραπάνω: «Καταδιωκόμενοι: 100.000. Στη χώρα δρούσαν συμμορίες: 166. Παράνομα οπλοφορούντες συμμορίτες: 20.000» (Β. Μπαρτζιώτα: «Ο αγώνας του ΔΣΕ», σελ. 20).

Την ίδια περίοδο, είχαν επίσης εκδοθεί μια σειρά αντιδραστικά νομοθετήματα ενίσχυσης της κρατικής κατασταλτικής δράσης, όπως: Ο Αναγκαστικός Νόμος 509, του 1947, που προέβλεπε την ποινή του θανάτου «διά την διάδοσιν ιδεών εχουσών σκοπόν την ανατροπήν του κρατούντος κοινωνικού συστήματος», το διαβόητο Γ΄ Ψήφισμα, του Ιούνη 1946, που τιμωρούσε με ισόβια κάθειρξη την «απόπειραν συνωμοσίας» και με θάνατο την «εφαρμογήν συνωμοσίας», και ο μεταξικός Αναγκαστικός Νόμος 375, της 18ης του Δεκέμβρη 1936, αλλά και άλλα νομικά κατασκευάσματα, που καταδίκαζαν τη σκέψη, παρέτειναν επ' αόριστο το χρόνο εκτόπισης των «υπόπτων» και επεξέτειναν τις διώξεις σε συγγενείς των εν λόγω «υπόπτων» πρώτου, δευτέρου, αλλά και τρίτου βαθμού.

Τις έννοιες της «συνωμοσίας» και του «υπόπτου» τις έδιναν οι μακελάρηδες των είκοσι πέντε στρατοδικείων, που λειτουργούσαν στη χώρα τα χρόνια εκείνα, σε κάθε ενέργεια αντίστασης και πάλης εναντίον της βίας και της τρομοκρατίας.

Ο μονόπλευρος εμφύλιος είχε, λοιπόν, αρχίσει, αν υποτεθεί ότι σταμάτησε ποτέ. Οι ένοπλες συμμορίες των Σούρλα, Μαγγανά, Τσαντούλα, Βουρλάκη, Κατσαρέα, Καμαρινέα κ.ά., σε συνεργασία με τη Χωροφυλακή και το Στρατό, οργίαζαν στην ύπαιθρο, ενώ οι περιβόητες «επιτροπές ασφάλειας» έστελναν κατά χιλιάδες στους τόπους εξορίας κομμουνιστές και άλλους ΕΑΜίτες. Χιλιάδες καταδιωκόμενοι υποχρεώθηκαν να πάρουν τα βουνά και να υπερασπιστούν τη ζωή τους με το όπλο στο χέρι.

Το τρομοκρατικό όργιο της αντίδρασης κατά του ΚΚΕ και του ΕΑΜ, με τη στήριξη των βρετανικών όπλων, έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις. Είναι χαρακτηριστικό της κατάστασης το γεγονός ότι στις 27 του Ιούνη, η 12η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ, που ολοκλήρωσε τις εργασίες της, για την αντιμετώπιση της δολοφονικής τρομοκρατικής δράσης έριξε το σύνθημα της οργάνωσης της μαζικής λαϊκής αυτοάμυνας.

Η συνύπαρξη του ταξικού περιεχομένου της λαϊκής πάλης με το εθνικοαπελευθερωτικό

Η ιστορική περίοδος 1941 - 1944 είχε, από την άποψη των κοινωνικοπολιτικών εξελίξεων, ως ένα βασικό χαρακτηριστικό της την απελευθερωτική πάλη του λαού μας από τη γερμανική κατοχή. Αλλά μόνο μ' αυτό το χαρακτηριστικό δεν αποτυπώνεται ολόκληρη η ιστορική αλήθεια της εξελισσόμενης στη συγκεκριμένη περίοδο πραγματικότητας.

Την άρχουσα τάξη της Ελλάδας, ακόμη πριν την απελευθέρωση και έχοντας επίγνωση των συνθηκών που δημιουργούνται παγκόσμια, ιδιαίτερα μετά τη νίκη των Σοβιετικών στο Στάλινγκραντ, που ήταν η αρχή του τέλους του πολέμου, αυτό που την απασχολούσε ήταν το μεταπελευθερωτικό καθεστώς. Γιατί την απασχολούσε; Μα, γιατί στην Ελλάδα άρχισε να οργανώνεται μια νέα λαϊκή εξουσία. Το έπος του ΕΑΜ δεν ήταν μόνο η εθνική απελευθέρωση, αλλά και η δημιουργία των φύτρων της λαϊκής εξουσίας στην Ελλάδα με τα όργανα Λαϊκής Αυτοδιοίκησης, τα Λαϊκά Δικαστήρια, τη Λαϊκή Πολιτοφυλακή, αλλά και κυβέρνηση, την ΠΕΕΑ. Είχε, ακόμη, το δικό της λαϊκό στρατό, τον ΕΛΑΣ, το ΕΛΑΝ (ναυτικό) και την πλειοψηφία του ελληνικού λαού συσπειρωμένη στο ΕΑΜ.

Ο συσχετισμός των δυνάμεων ήταν υπέρ του λαού και σε βάρος της άρχουσας τάξης. Το ΕΑΜ συσπείρωνε τη συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού που αγωνιζόταν κατά της κατοχής, αλλά και προσβλέποντας σε καλύτερες μέρες μετά την απελευθέρωση. Οι απλοί άνθρωποι του μόχθου δεν έδιναν τη ζωή τους για να επανέλθει ο τόπος σε χρόνια σαν της 4ης Αυγούστου (1936 - 1941, δικτατορία Μεταξά), ούτε και στα χρόνια πριν απ' αυτή, που ο λαός γνώρισε απίστευτες στερήσεις, περιπέτειες, εξαθλίωση.

Επειδή το ΕΑΜ καλούσε σε δράση για καλύτερες μέρες, και όχι μόνο για την απελευθέρωση, ακριβώς γι' αυτό μπορούσε και η πάλη του κατά των Γερμανοϊταλών και Βουλγάρων κατακτητών να είναι πιο αποφασιστική, πιο μαζική, πιο ουσιαστική, να συνεπαίρνει χιλιάδες εργάτες και αγρότες, γυναίκες των λαϊκών στρωμάτων, τη νεολαία. Το ΕΑΜ ήταν δημιούργημα του λαού. Στάθηκε δίπλα του στις πιο δύσκολες συνθήκες. Οργάνωσε τη μαζική ένοπλη πάλη του, τον έσωσε από την πείνα, έβγαλε πλατιές μάζες από την πολιτική καθυστέρηση, δημιούργησε φύτρα λαϊκής εξουσίας στα εδάφη της ελεύθερης Ελλάδας. Αυτό φοβόταν και η ντόπια πλουτοκρατία.

Στον εθνικοαπελευθερωτικό πόλεμο ηγήθηκε η εργατική τάξη με καθοδηγητή το Κόμμα της, το ΚΚΕ, με τους συμμάχους της. Και στη μεταπελευθερωτική πορεία της Ελλάδας αυτό το γεγονός έβαζε τη σφραγίδα του. Είχαν δημιουργηθεί προϋποθέσεις να χάσει τη στρατηγική μάχη για την εξουσία η άρχουσα τάξη.

Ουσιαστικά, σε όλη την πορεία του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα και ανεξάρτητα από το γεγονός ότι δε βρισκόταν σε πρωτεύουσα θέση των εξελίξεων, αντικειμενικά κρινόταν το «ΠΟΙΟΣ - ΠΟΙΟΝ», στο ζήτημα της εξουσίας. Και απασχολούσε το ίδιο την άρχουσα τάξη και τα πολιτικά της κόμματα, αλλά και την εργατική τάξη και τους συμμάχους της, βεβαίως και το ΚΚΕ και τους συμμάχους του. Αλλωστε, η ταξική πάλη στις ταξικές κοινωνίες ποτέ δε σταματά. Η εργατική τάξη της Ελλάδας, όλος ο λαός της δεν είχε μόνο να αντιμετωπίσει τον ξένο ιμπεριαλιστή κατακτητή. Μα είχε αντίπαλο και το καθεστώς της ντόπιας πλουτοκρατίας, αλλά και τις δυνάμεις της που σε όλη τη διάρκεια της κατοχής βρισκόταν στη Μέση Ανατολή. Η πάλη ανάμεσα στην άρχουσα τάξη της Ελλάδας, από τη μια πλευρά, και στην εργατική τάξη και τ' άλλα λαϊκά στρώματα, από την άλλη, διεξαγόταν ασίγαστα, σε όλη την περίοδο του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα. Η συνύπαρξη του ταξικού περιεχομένου της λαϊκής πάλης με το εθνικοαπελευθερωτικό, πέραν των άλλων πολιτικών και πολεμικών συγκρούσεων με τις στρατιωτικές οργανώσεις του «δοσιλογισμού», που, έτσι κι αλλιώς, περιείχαν και το ταξικό στοιχείο, επιβεβαιώνεται και από τις ένοπλες συγκρούσεις του ΕΛΑΣ με τις αντιχιτλερικές και τις αγγλόφιλες οργανώσεις, όπως ο ΕΔΕΣ. Οπως, επίσης, και την ένοπλη αντίδραση με τις δικές της οργανώσεις, από τη «Χ» του Γρίβα, την ΠΑΟ, τη ΜΑΥ, ως τα διαβόητα Τάγματα Ασφαλείας και άλλες που στήριζαν το ντόπιο κατοχικό καθεστώς.

Στο ίδιο συμπέρασμα οδηγούν και οι συνεχείς προστριβές του ΕΛΑΣ με τους Εγγλέζους, η αμείωτη ιδεολογική και πολιτική πάλη των αστικών ελληνικών κυβερνήσεων της Μέσης Ανατολής κατά της ΠΕΕΑ και του ΕΑΜ - ΕΛΑΣ, καθώς και η αιματηρή καταστολή, από τους Εγγλέζους και την ελληνική κυβέρνηση, στο Κάιρο, της ηρωικής «Αντιφασιστικής Στρατιωτικής Οργάνωσης» (ΑΣΟ) τον Απρίλη του 1944.

Μετά την απελευθέρωση, τον Οκτώβρη του 1944, έφτανε και η κρίσιμη ώρα για να ξεκαθαρίσει το ανοιχτό, άλυτο ζήτημα της εξουσίας. Ποια τάξη θα κυριαρχούσε; Οι κεφαλαιοκράτες, ή η εργατική τάξη με τους συμμάχους της, ο λαός, που απελευθέρωσε την Ελλάδα από την ξένη ιμπεριαλιστική - ναζιστική κατοχή; Θα άφηναν το λαό να ανοίξει το δρόμο για τη λαοκρατούμενη Ελλάδα, να γίνει αφέντης στον τόπο του, οικοδομώντας τη δική του κοινωνία ή θα τσάκιζαν με κάθε μορφή και με την ένοπλη βία το κίνημά του;

Το ζήτημα της εξουσίας δεν μπορούσε να λυθεί διαφορετικά, αφού η συντριπτική πλειοψηφία του λαού ήθελε δική του εξουσία, αλλά και η άρχουσα τάξη τη δική της. Ετσι, κάλεσε τον αγγλικό ιμπεριαλισμό και με το δικό του στρατό, για να καταλάβει αυτήν την εξουσία.

Υποταγή ή οργάνωση της πάλης και αντεπίθεση;

Το λαϊκό κίνημα εκείνων των μεταπελευθερωτικών χρόνων βρέθηκε μπροστά στο δίλημμα: Υποταγή ή οργάνωση της πάλης και αντεπίθεση; Αν και με καθυστέρηση, επέλεξε το δεύτερο δρόμο, όπως κάθε λαός που αρνείται να δεχτεί την ταπείνωση και τον εξανδραποδισμό. Δεν ταίριαζαν αυτά σε εκείνους και σε εκείνες που μόλις είχαν αφήσει πίσω τους το σηκωμό του ΕΑΜ, του ΕΛΑΣ, της ΕΠΟΝ, της ΟΠΛΑ, της Εθνικής Αλληλεγγύης και τον αγώνα του ΕΛΑΣ κατά των Εγγλέζων και των εγχώριων αστικών δυνάμεων το Δεκέμβρη του 1944.

Μετά, λοιπόν, το ένοπλο χτύπημα του λαϊκού κινήματος το Δεκέμβρη του 1944 συνεχίζεται το όργιο εξόντωσης των κομμουνιστών και των άλλων λαϊκών αγωνιστών. Εχει ξεκινήσει ο μονόπλευρος πόλεμος κατά του λαού, από το ντόπιο αντιδραστικό αστικό καθεστώς σε συμμαχία με τους Αγγλους ιμπεριαλιστές, αφού δεν μπορούσε διαφορετικά να εδραιωθεί η αστική εξουσία. Μονόπλευρος πόλεμος που άνοιξε το δρόμο στον εμφύλιο πόλεμο στην Ελλάδα.

Ετσι, λοιπόν, οι απελευθερωτές της Ελλάδας από τους Γερμανούς κατακτητές, με επικεφαλής το ΚΚΕ και μαχητική ένοπλη δύναμη το Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας, δίνουν μια δεύτερη μάχη, άνιση από πλευράς συσχετισμού δυνάμεων, αλλά έχοντας το δίκιο με το μέρος τους, προκειμένου να απαλλαγούν από το καθεστώς της νέας σκλαβιάς. Αντιστέκονται με τ' όπλο στο χέρι, αλλά και με όποιο μέσο μπορούν οι ευρισκόμενοι στις φυλακές και τις εξορίες, ως πολιτικοί κρατούμενοι. Καταδικασμένοι ακόμη και σε θάνατο, προκειμένου να καμφθεί το αδάμαστο λαϊκό φρόνημα και να υποταχτεί ο λαός στο αντιδραστικό καθεστώς, δεν καταθέτουν τα «όπλα». Ετσι είναι οι ανυπότακτοι στην ταξική σκλαβιά.

Οι πρώτες εκτελέσεις πολιτικών κρατουμένων αγωνιστών μετά την απελευθέρωση

Αλλά τα μέσα υποταγής του λαού, που χρησιμοποιεί το αδίστακτο αστικό καθεστώς, ένοπλη αντίδραση, φυλακές, εξορίες, δεν αρκούν. Χρειάζεται αίμα. Οχι μόνο με τις μάχες του εμφυλίου, αλλά με τις δολοφονίες πολιτικώνκρατουμένων. Οι εκτελέσεις δε θα αργήσουν.

Ετσι, στις 19 Ιούνη 1947, το μοναρχοφασιστικό καθεστώς προχωράει στην πρώτη εκτέλεση αγωνιστών από τις φυλακές της Αίγινας, στο λιμάνι Τούρλος του νησιού. Το θέμα αναδημοσιεύουμε από το βιβλίο του Δημήτρη Στολίδη, «Οι καταβολές μας - σελίδες του αγώνα» (εκδόσεις «Τυποεκδοτική»), ο οποίος έζησε το συγκεκριμένο γεγονός, όντας κρατούμενος εκείνη την περίοδο στις φυλακές της Αίγινας και μάλιστα καταδικασμένος σε θάνατο. Ο τρόπος που μεθοδεύτηκε το έγκλημα δείχνει το φόβο του καθεστώτος, μπροστά στη διάπραξή του.

Εκτελέστηκαν οι: Αποστολάκης Νίκος, Αυγέρης Μήτσος, Βουτσινάς Κώστας, Γκινανιώτης Θανάσης, Γκίνης Δημήτρης, Δημητρακόπουλος Παναγιώτης, Καλογιάννης Κυριάκος, Κόλλιας Αλέκος, Κωτούλιας Κώστας, Λάτσος Συνοδινός, Μονέδας Μιχάλης, Μπουρδής Αντώνης, Ντάλιος Δημήτρης, Σιδέρης Θόδωρος, Τόλιας Παναγιώτης, Τριανταφύλλου Θόδωρος, Χατζόπουλος Βαγγέλης.

Ας το παρακολουθήσουμε. Οι υπότιτλοι είναι του «Ρ».

«Την επόμενη μέρα της εκτέλεσης των 17 αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης, οι δημοσιογράφοι πήγαν στην Αίγινα να μάθουν συγκεκριμένα. Το απόγιομα είδαν τον υπουργό Δικαιοσύνης Αλεξανδρή. Αυτός, σε δηλώσεις του, είπε: "Προσωπικώς, ούτε εγώ ούτε η κυβέρνησις είχομεν ιδέαν διά τις 17 εκτελέσεις της Αίγινας μέχρι της 10ης πρωινής σήμερον. Τούτο είναι φυσικόν, διότι ο αρμόδιος να αποφασίζει την εκτέλεσιν αποφάσεων καταδικών εις θάνατον είναι ο εισαγγελέας Εφετών". Σε ερώτηση δημοσιογράφων, αν θα ακολουθήσουν και άλλες εκτελέσεις, απάντησε: "Και διά τούτο αρμόδιος να αποφασίσει είναι ο εισαγγελέας Εφετών. Εκείνο που εγώ γνωρίζω είναι ότι από τις 5 Μαΐου έδωσα εντολήν να επιστραφούν και επεστράφησαν εις την Εισαγγελίαν όλαι αι δικογραφίαι θανατικών αποφάσεων κατά στασιαστών του δεκεμβριανού κινήματος και δοσιλόγων".

Ο υπουργός προσπαθεί να κρυφτεί πίσω από την υπογραφή του εισαγγελέα. Εστειλε όλες τις δικογραφίες καταδικασμένων αντιστασιακών σε θάνατο στην Εισαγγελία για εκτέλεση και θεωρεί ότι είναι απαλλαγμένος από τις ευθύνες, προφασιζόμενος ότι δεν ήξερε τίποτα.

Οι θανατικές καταδίκες των αγωνιστών της Αντίστασης άρχισαν από το Μάρτη του 1945. Για δύο και πάνω χρόνια, ως τον Ιούνη του 1947, κρατάνε στο υπουργείο τις αποφάσεις. Η πράξη είναι πολιτική και η ευθύνη των κυβερνήσεων. Ποιος αποφάσισε τις εκτελέσεις, πότε και για ποιο λόγο;

Η απόφαση να εκτελεστούν όσοι αγωνιστές είχαν καταδικαστεί σε θάνατο, δεν είναι απόφαση της τελευταίας στιγμής. Εχει παρθεί πριν από ένα χρόνο από την κυβέρνηση Σοφούλη. Στα στενογραφημένα πρακτικά της Βουλής της 5.7.46 διαβάζουμε την απάντηση που έδωσε ο Γ. Μαύρος σε ερώτηση βουλευτών για τις εκτελέσεις: "Ο τότε πρόεδρος της κυβερνήσεως Σοφούλης είχε δηλώσει ότι θα εκτελεστούν όλαι αι καταδικαστικαί εις θάνατον αποφάσεις που ανήρχοντο εις 160". Τόσες ήταν τότε...

Στις 6 Ιούνη 1947, έναν περίπου χρόνο ύστερα από την απόφαση Σοφούλη και μέσα στις συνθήκες που περιγράψαμε, συναντιούνται ο αντιπρόεδρος και υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης Δ. Μάξιμου, Κ. Τσαλδάρης, με τον πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Αθήνα Μακ Βι. Σε δηλώσεις που έκανε μετά τη συνάντηση, ο Τσαλδάρης υπογράμμισε "τον δυσάρεστον αντίκτυπον που θα είχε διά το μαχόμενον έθνος η αναβολή των μέτρων". Και ο Μακ Βι είπε γι' αυτό ότι "η Ουάσινγκτον δεν θα είχε αντίρρησιν προκειμένου περί της πιστής και ακριβοδικαίας λειτουργίας των κειμένων νόμων". Από τις εφημερίδες έγινε γνωστό πως, όταν ο Τσαλδάρης είπε στον Μακ Βι ότι εκκρεμούν εκατοντάδες θανατικών αποφάσεων, αυτός απάντησε με νόημα, "εάν και εφόσον αι δικαστικαί αυταί αποφάσεις έχουν εκδοθεί νομίμως και έχουν τηρηθεί όλοι οι προβλεπόμενοι εν Ελλάδι δικονομικοί κανόνες, δεν δύναμαι να εμποδίσω την εκτέλεσιν αυτών"...

Δεκατρείς μέρες ύστερα από τη συνάντηση Τσαλδάρη - Μακ Βι, και μια μέρα πριν υπογραφεί η ελληνοαμερικανική συμφωνία, θα γίνει η εκτέλεση. Η "άγνοια" του υπουργού Δικαιοσύνης είναι η δειλία που χαρακτηρίζει πάντοτε τους υποτακτικούς και τους δολοφόνους. Ο τρόπος που θα γίνει η εκτέλεση επιβεβαιώνει την αλήθεια αυτή. Κάτι περισσότερο. Το φόβο τους μπροστά σ' ένα έγκλημα. Μετράνε τις συνέπειες, όχι για τον αντίκτυπο στις εξελίξεις, μα για τις ευθύνες, όσο ακόμα η έκβαση του Εμφυλίου δεν έχει κριθεί. Μπροστά τους ο εφιάλτης της ήττας πλανιέται στα σαλόνια τους. Δεν είναι λίγοι αυτοί που είχαν ετοιμάσει τις βαλίτσες τους. Και ποιος ξέρει τι άλλο...».

Λίγο πριν την εκτέλεση

«Νωρίς το απόγιομα της 18ης Ιούνη 1947 καλείται στη Διεύθυνση ο αντιπρόσωπος της ομάδας πολιτικών κρατουμένων Αίγινας, Θανάσης Γκινανιώτης. Ο Θανάσης ήταν ηλεκτρομηχανικός στα Μεταλλεία Χαλκιδικής. Στην Κατοχή δούλεψε στην ίδια δουλειά στο Περιστέρι. Διαμορφωμένο στέλεχος, ζυμωμένο κοντά στην εργατιά, είχε ακονισμένο κριτήριο και βαθιά επίγνωση της θέσης του στη δουλειά που ήταν χρεωμένος. Μια δουλειά που απαιτούσε πολλά προσόντα και ικανότητες. Σταθερότητα και αποφασιστικότητα, επιχειρήματα και ευλυγισία, γνώσεις και πείρα. Σ' όλα του διακρίνονταν. Η παρουσία του, ο τρόπος που χειρίζονταν τα ζητήματα, ο δυναμισμός του τον είχαν επιβάλει και στη Διεύθυνση. Ηταν μέλος του Γραφείου της Ομάδας και οι κρίσεις του για πολλά προβλήματα της ζωής μας ήταν καθοριστικές.

...Μόλις ο Θανάσης γύρισε από τη Διεύθυνση, έγινε έκτακτη συνεδρίαση του Γραφείου. Ηταν διάχυτη η ανησυχία του. Δε μας είχε συνηθίσει σε βιαστικές ενέργειες. Το κάθε βήμα του ήταν μετρημένο, σωστά υπολογισμένο. Και το αναπτυγμένο του πολιτικό αισθητήριο φαίνεται να τον είχε προετοιμάσει γι' αυτό που αντιμετώπισε στη Διεύθυνση τέτοια ώρα.

...Ολοι κρεμαστήκαμε στο χαρτί που έβγαλε να μας διαβάσει. Ηταν εντολή του εισαγγελέα Πειραιά για μεταγωγή 22 αγωνιστών στη Ρόδο. Απ' αυτούς, οι 17 ήταν μελλοθάνατοι και οι 5 ισοβίτες. Η απάτη του εγγράφου ήταν φανερή. Ποια Ρόδο και για ποιο σκοπό! Ούτε το δόλωμα των 5 ισοβιτών μπορούσε να ξεγελάσει τον Γκινανιώτη. Ζήτησε, πήρε και είδε την κατάσταση που είχε προετοιμαστεί. Διάβασε πρώτα τα ονόματα των Μονέδα, Αυγέρη και Μπουρδή. Ηταν οι πρώτοι που είχαν καταδικαστεί σε θάνατο από τις 23 του Μάρτη 1945. Είχαν γίνει πανελλήνια σύμβολα τα τρία αυτά παλικάρια. Πάντοτε μπροστά τα ονόματά τους φάνταζαν στο ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ, στον Τύπο γενικότερα, για την αντιστασιακή τους δράση στον Πειραιά, για τη στάση τους στο δικαστήριο και τη φυλακή...

Ο Θανάσης είχε καταλήξει ότι "πρόκειται για εκτέλεση". Στον κατάλογο που είδε ήταν και τ' όνομά του. Εκεί, στο Γραφείο, τον ρώτησε ο Αποστολίδης, γραμματέας της Ομάδας, "αν είχε κάνει αίτηση χάριτος". Απάντησε ξερά, κοφτά "όχι", για να δείξει μια απέχθεια που είχε στις "βασιλικές χάριτες"...

Παρ' όλες τις ενδείξεις, δεν ήταν εύκολο να καταλήξεις ότι, "ναι", πρόκειται για εκτέλεση. Πολύ περισσότερο, δεν μπορείς να βγεις ανοιχτά και να το πεις. Δεν είχαμε κιόλας συνειδητοποιήσει αυτόν τον κίνδυνο ακόμα. Ηταν δύσκολο να πιστέψεις ότι ύστερα από δύο και πάνω χρόνια, θα έφταναν μέχρις εκεί, να εκτελέσουν αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Ομως, η μισαλλόδοξη πολιτική - όπως έδειξε η ζωή - θα πάει πολύ πιο πέρα, όσο ο χρόνος θα μετράει προς όφελος του Εμφυλίου και των δυνάμεων που επωφελούνται απ' αυτόν, θα σκοπεύσει τα πάντα...

Ο Γκινανιώτης ξαναπήγε στη Διεύθυνση να ζητήσει επαφή με το υπουργείο. Να επιβεβαιώσουν από κει την εισαγγελική εντολή για μεταγωγή και το νόημά της. Οι χαμηλοί τόνοι της Διεύθυνσης για να μην προκαλέσει προφανώς αντιδράσεις, η απογευματινή παρουσία αξιωματικού στα γραφεία της, το ξαφνικό πέρασμα του γιατρού και, κυρίως, η άρνηση να του επιτρέψουν να επικοινωνήσει με το υπουργείο σαν εκπρόσωπος των κρατουμένων, ενίσχυσαν την πεποίθησή του ότι πρόκειται για εκτέλεση, θα αποδειχθεί πως, όσο προσεκτικά προετοιμάζονταν, όσο αθόρυβα και σιωπηρά έκανε τα βήματά της μπροστά στην πόρτα μας, τόσο πιο άγριο θα ξεσπάσει αύριο στον Τούρλο της Αίγινας το μίσος...

Ο Θανάσης Γκινανιώτης, που εκτελέστηκε, ζούσε από πολύ κοντά το κλίμα στη Διεύθυνση, έπιανε γρήγορα τις αντιδράσεις της και είχε σίγουρα την πιο έγκυρη γνώμη γι' αυτό που θα συνέβαινε. Αλλά ο ίδιος σύστησε την προσοχή του Γραφείου και την ευθύνη που είχε, μήπως όλα αυτά, έτσι όπως ξετυλίγονταν μπροστά του, ήταν μια παγίδα...

Τρεις μήνες πιο μπροστά, παρ' ολίγο και θα το πλήρωνε η Αίγινα. Πήραν για εκτέλεση από μια ακτίνα μας έναν θανατοποινίτη. Νομίζω ότι λεγότανε Σεφέρης. Μόλις έγινε γνωστή η απομόνωσή του, σηκώσαμε τα χωνιά και την καταγγελία. Η εκτέλεση πρέπει να ήταν προβοκατόρικη. Γιατί, πώς βρέθηκαν στημένα τα οπλοπολυβόλα στις ταράτσες και την ίδια στιγμή να ρίχνουν στους θαλάμους, στο ψαχνό; Το αδίκημα του εκτελεσμένου δεν ήταν πολιτικό. Δεν ξέρω πώς είχε βρεθεί στις γραμμές της ομάδας μας. Η εκτέλεση μπορεί να ήταν και δοκιμή για τις αντιδράσεις μας, μπορεί να ήταν και παγίδα για τον καθησυχασμό μας γι' αυτή που ετοίμαζαν με κάθε μυστικότητα.

Οταν είσαι δεσμώτης στα χέρια ενός τέτοιου αντίπαλου και εκείνος έχει το απάνω χέρι, σε τέτοιες κιόλας στιγμές, όλα μπορεί να συμβούν, αν δεν επαγρυπνείς, αν δεν ενεργείς με σύνεση, χωρίς να τρομάζεις απ' τον ίσκιο σου. Τα δεδομένα μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχαν οριοθετήσει το χαρακτήρα της "μεταγωγής ή της εκτέλεσης" στη συνείδηση των αγωνιστών. Ανάλογη ήταν και η απόφαση του Γραφείου για τον τρόπο αντίδρασής μας...

...Κατά τις 5 το απόγευμα, ο Αντώνης Μπουρδής, που ήταν "κράχτης" της ακτίνας μας, φώναξε τα ονόματα μαζί και το δικό του. Οι "μεταγόμενοι" βγαίνουν με επικεφαλής τον Γκινανιώτη. Σαν μια "προφυλακή" μπαίνουν μπροστά οι ισοβίτες. Ο Θόδωρος Ξηροτάγαρος, ο Βαγγέλης Κοτοπούλης, ο Φάκος ο Βασίλης, ο Παναγιώτης Αλεξανδρής και τελευταίος ο Μαγνήσαλης. Κάπου εκεί, στο κέντρο, ο Μονέδας, ο Αυγέρης κι ο Μπουρδής. Αυτή η παράταξη είναι συμφωνημένη με τον Θανάση. Να κρατάει αυτός τα "σία" της και να είναι περισσότερο ασφαλισμένοι οι τρεις, μήπως και τους αρπάξουν στο δρόμο. Αν μετά το μακρύ διάδρομο που περνάει μπροστά από τις ακτίνες και καταλήγει στο αρχιφυλακείο, τους "σπρώξουν" δεξιά, σημαίνει πειθαρχεία, απομόνωση και άρα εκτέλεση. Στο σημείο αυτό θα κάνουν "κράτει", θα βάλουν τις φωνές, θα διαμαρτυρηθούν για να πάρουμε "είδηση" μέσα στις ακτίνες. Η φυλακή ήταν έτοιμη να ξεσηκωθεί, να καταγγείλει το έγκλημα... Αν προχωρήσουν, όπως βγαίνουν, αριστερά, σημαίνει ότι τους πάνε στην έξοδο, τους φεύγουν. Μια αχτίδα ελπίδας...

Αλλά όχι, το έγκλημα είναι καλά σχεδιασμένο και θα εκτελεστεί έτσι όπως έχει προετοιμαστεί. Ο δόλος της δήθεν μεταγωγής στη Ρόδο και η απάτη των 5 ισοβιτών που μπήκαν στη λίστα των "μεταγόμενων" για κάλυψη, θα πάνε μαζί με την ανανδρία που χαρακτηρίζει τους θρασύδειλους...».

Η αφήγηση του Θ. Ξηροτάγαρου

«...Καθώς βγαίνουμε όλοι μαζί από την ακτίνα, έπιασα το χέρι του Μαγνήσαλη. Ηταν 5 και κάτι λεπτά. Ο ήλιος είναι ψηλά ακόμα. Είναι νωρίς, σκέφτηκα. Η ατμόσφαιρα δε μύριζε μεταγωγή. Αλλά, πώς μας μπέρδεψαν μελλοθάνατους και ισοβίτες μαζί! Δεν μπορεί, ή λάθος ή κάτι φοβερό έχει συμβεί ή δεν είναι εκτέλεση. Μ' αυτές τις σκέψεις σταθήκαμε μπροστά στο αρχιφυλακείο. Κοιτάζω τον Γκινανιώτη κατάματα. Μου κάνει νεύμα για τους τρεις.

Είμαι ψηλός και προσέχω. Οι διαδικασίες στο αρχιφυλακείο αργούν. «Λες να το κάνουν για να σουρουπώσει;», ψιθύρισα στον Κούλη τον Καλογιάννη. Το «σφίξιμο» το διαδέχεται η χαλάρωση. Μας προχωρούν προς την εξώπορτα της φυλακής. Κάτι είναι αυτό, αλλά για λίγο. Ο επικεφαλής της συνοδείας έδωσε εντολή να μας βάλουν τις χειροπέδες. Πάντα έτσι γίνεται στη μεταγωγή. Ομως, μας δένουν έναν έναν χωριστά. Κάτι ψιθύρισαν. Είπαν ένα ψέμα, που δεν πιστέψαμε. Και όταν βγήκαμε έξω από τη φυλακή, οι υπόνοιες μεγάλωσαν. Ηταν εννιά παρά είκοσι. Η Αίγινα ήταν έρημη. Ο δρόμος ως το λιμάνι είναι πιασμένος από στρατό. Νοτιοανατολικά απ' το λιμάνι, όχι πιο μακριά από πεντακόσια μέτρα, βλέπουμε το αντιτορπιλικό ΚΡΗΤΗ. Οι φαντάροι σε πυκνή γραμμή στέκουν με εφ' όπλου λόγχη. Η Αίγινα φαίνεται να στρατοκρατείται. Συνοδεία είναι χωροφύλακες. Περπατάνε φουριόζοι, βιάζονται για την ακταιωρό που περίμενε με αναμμένες τις μηχανές. Η διαδρομή δεν κράτησε περισσότερο από πέντε λεπτά. Στις εννιά παρά τέταρτο, μας έχουν κιόλας στριμώξει στο αμπάρι της ακταιωρού όλους μαζί. Τρία επί τρία μέτρα, τρία μέτρα βάθος, ανοιχτό από πάνω, φωτισμένο, για να παρακολουθούν και να προκαλούν. Συνεννοούμαστε με νοήματα για ψυχραιμία, αποφυγή προκλήσεων. Η ακταιωρός μένει ακίνητη δυο ώρες περίπου. Κοντά στα μεσάνυχτα έβαλε μπροστά τις προπέλες...

...Το "ταξίδι" είναι ατελείωτο εκείνη τη νύχτα, καθώς το μικρό πλοίο κινείται αργά, πολύ αργά στο Σαρωνικό. Κι από πάνω, μας πετάνε φακούς να μας τυφλώνουν, βρίζουν, προκαλούν και απειλούν ονομαστικά τον Μονέδα, τον Μπουρδή, τον Αυγέρη... Με τη στάση μας, τους κρατάμε σε απόσταση. Τίποτα δεν μπορούσες να φανταστείς απ' ό,τι θα συνέβαινε εκείνο το ξημέρωμα, καθώς σβήσανε τα φώτα του πλοίου, έκοψε ταχύτητα και άρχισε να μανουβράρει. Είχε φέξει...

...Ο επικεφαλής της συνοδείας διαβάζει τα ονόματά μας, των 5 ισοβιτών. Μας καλούν στο κατάστρωμα. Τότε είδαμε πού έχουμε αράξει. Το λιμανάκι του Τούρλου το 'χουμε διαβεί πολλές φορές στις μεταγωγές μας. Αυτός είναι ο τόπος του μαρτυρίου.

Το σκηνικό είναι αυτό: Πίσω μας, πολύ κοντά τώρα, χάσκουν οι μπούκες του αντιτορπιλικού ΚΡΗΤΗ, που φαίνεται ήταν κι αυτό στη συνοδεία μας. Τώρα θα ελέγχει και την "απόβαση" των μελλοθανάτων. Μπροστά μας, στην αποβάθρα (που δεν υπήρχε τότε), στριμώχνονται, φωνάζουν, σηκώνουν ντουφέκια οι χωροφυλάκοι του αποσπάσματος, μερικοί δεσμοφύλακες, ο παπάς και η πιο μαύρη ψυχή που έχω συναντήσει στη ζωή μου, ο Μανωλάκος, ο γραμματέας της φυλακής. Σε μια ακτίνα διακοσίων μέτρων, ο τόπος έχει κλείσει από λεφούσια στρατού. Ανάμεσα στο απόσπασμα και τη φρουρά είναι κρυμμένοι οι οπλοπολυβολητές σε "φωλιές" φκιαγμένες πρόχειρα από πέτρες. Τα βλέπαμε όλα καθαρά. Είμαστε 50 ως 80 μέτρα κοντά, τίποτα δε θα μας διαφύγει...

Αλλά η "μάχη" θ' αρχίσει απ' την ακταιωρό. Θα πηδήξουν γρήγορα πάνω στο μικρό πλοίο αλαλάζοντες χωροφύλακες. Τους βγάζουν έναν έναν απ' το αμπάρι δεμένους όπως είναι. Τους χτυπάνε με τα όπλα, τους ρίχνουν κάτω ματωμένους. "Αίσχος φασίστες", η φωνή των μελλοθανάτων. Πιο λυσσασμένα τους ρίχνονται σαν τα τσακάλια να τους ξεσκίσουν τα κορμιά. Τρικλίζουν, πέφτουν, σηκώνονται με ψηλά τις δεμένες τους γροθιές οι αθάνατοι. Το μακελειό συνεχίζεται μέχρι που τους σέρνουν στο λάκκο που είχαν ανοίξει... Εκεί, θα στηθούν όρθιοι. Ο παπάς δεν πλησίασε σχεδόν. Ενας με πολιτικά, κάτι σαν να είπε, κάτι σαν να διάβασε βιαστικά και απομακρύνθηκε γρήγορα. Μια φωνή σαν να απαγγέλλει ξεσπάει απότομα...

Ποίημα, τραγούδι, γροθιές και συνθήματα, πνίγονται απ' το κροτάλισμα των οπλοπολυβόλων που ξερνάνε φωτιά. Τα αίμα χύνεται άλικο μπροστά στην τάφρο του Εμφυλίου. Ο παροξυσμός του θ' ανοίξει εκατοντάδες τάφους απ' αυτήν την ώρα. Μα, η Αντίσταση δε θα θαφτεί, θα μείνουν, όμως, το έγκλημα, η απάτη και η δειλία...».

Η στρατηγική του ΚΚΕ στην Κατοχή*

Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος όξυνε την ταξική πάλη σε μια σειρά χώρες. Η στρατηγική του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος απέναντι στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα τελικά δεν προσανατόλισε στη διαμόρφωση στρατηγικής των ΚΚ ενάντια στην αστική τάξη της χώρας τους, είτε η τελευταία ήταν επιτιθέμενη είτε αμυνόμενη.

Στις αναλύσεις του ΚΚΕ και στον προσδιορισμό του χαρακτήρα της επανάστασης, κυριαρχούσε η προ του 1917 λενινιστική προσέγγιση για«επαναστατική δημοκρατική δικτατορία του προλεταριάτου και της αγροτιάς», με μορφή τα Σοβιέτ και αποκλείοντας την αστική τάξη (και του χωριού - κουλάκους) από τη συμμαχία, ως ένα στάδιο εξουσίας πριν τη δικτατορία του προλεταριάτου.

Στα χρόνια της Κατοχής, γινόταν λόγος για λαϊκή δημοκρατία - λαοκρατία και λαϊκή δημοκρατική επανάσταση, επί της ουσίας ένα στάδιο πριν την επαναστατική εργατική εξουσία, που είχε τα χαρακτηριστικά ενός εκδημοκρατισμένου αστικού καθεστώτος.

Η Β' Πανελλαδική Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ (τελευταία εβδομάδα του Δεκέμβρη 1942) υπογράμμισε ως εξής το στόχο του:

«Η συγκρότηση προσωρινής κυβέρνησης από τα κόμματα και οργανώσεις που αγωνίζονται σύμφωνα με τους σκοπούς του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου αμέσως μετά το διώξιμο του ξένου καταχτητή, η οποία θα αποκαταστήσει τις λαϊκές ελευθερίες, θα ενεργήσει ελεύθερο δημοψήφισμα για τη λύση του πολιτειακού ζητήματος και εκλογές συντακτικής εθνοσυνέλευσης με το αναλογικό εκλογικό σύστημα, αποτελεί τον πιο σωστό τρόπο λύσης του εσωτερικού ζητήματος και εξυπηρετεί τα συμφέροντα της χώρας και του ελληνικού λαού. (...) Η πραγματοποίηση του άμεσου πολιτικού σκοπού του κόμματός μας - εθνική απελευθέρωση και λαοκρατική λύση του εσωτερικού καθεστώτος - αποτελεί στη συγκεκριμένη στιγμή τη μοναδική επαναστατική θέση»¹.

Εκφραση της παραπάνω γραμμής ήταν και η τοποθέτηση του Γ. Σιάντου στην 44η Συνεδρίαση της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ), στις 27 Ιουλίου 1944, σε συζήτηση σχετική με τις διαπραγματεύσεις στο Λίβανο και το ενδεχόμενο συμμετοχής της ΠΕΕΑ στην κυβέρνηση Παπανδρέου:

«...Στην Ελλάδα δεν μπορούμε να εφαρμόσουμε σοσιαλισμό κι αν ακόμα όλος ο κόσμος μας πει πάρτε την και κάνετε σοσιαλισμό [...]. Η ωρίμανση των συνθηκών οδηγεί σε αστικοδημοκρατικές λύσεις, αλλαγές της κατάστασης [...]. Αφού λυθούν όλα αυτά τα αστικοδημοκρατικά προβλήματα, τότε δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για να πάμε προς το σοσιαλισμό, ομαλά, μέσα στη δημοκρατική εξέλιξη»².

Την παραπάνω τοποθέτηση του Γ. Σιάντου, η οποία εξέφραζε τη στρατηγική του Κόμματος στη διάρκεια της Κατοχής, επανέλαβε και το 7ο Συνέδριο του ΚΚΕ (1945). Η εισήγηση της ΚΕ προς το 7ο Συνέδριο ανέφερε χαρακτηριστικά:

«...η συμφωνία του Λιβάνου δεν ήταν λάθος, γιατί ήταν μέσα στην πολιτική μας της εθνικής ενότητας και της ομαλής δημοκρατικής λύσης των εσωτερικών ζητημάτων. Το ίδιο επιδιώξαμε και με τη συμφωνία της Καζέρτας»³.

Η πολιτική γραμμή, στην οποία αναφερόταν η εισήγηση, περιέχεται στην Προγραμματική Διακήρυξη του ΚΚΕ «Λαοκρατία και Σοσιαλισμός» (Ιανουάριος - Απρίλιος 1943), όπου αναφέρεται:

«...το Κομμουνιστικό Κόμμα της Ελλάδας αγωνίζεται για την εθνική απελευθέρωση του τόπου και του λαού από τον τριπλό ξενικό ζυγό των Γερμανών, Ιταλών και Βουλγάρων φασιστών (...) Για την ελεύθερη και κυρίαρχη έκφραση κι επιβολή της λαϊκής θέλησης στα ζητήματα του εσωτερικού πολιτεύματος. (...) Στον αγώνα τούτον για την εθνική μας απελευθέρωση το ΚΚΕ συμμαχεί με κάθε εθνική δύναμη, που είναι σύμφωνη στους πιο πάνω σκοπούς»⁴.

Ωστόσο μεταγενέστερη ιστορική αναφορά είναι χαρακτηριστική για τη σχέση της οικονομικής ολιγαρχίας στην Ελλάδα με τις δυνάμεις Κατοχής:

«Στις 4 Φεβρουαρίου 1943 οι γερμανικές οικονομικές αρχές έριξαν στο Χρηματιστήριο της Αθήνας 48.000 χρυσές λίρες και 1.250.000 χρυσά γαλλικά φράγκα. Επρόκειτο για ματωμένο χρυσάφι αρπαγμένο από τις χώρες που κατακτήθηκαν, από τις λεηλασίες και από τις περιουσίες των Εβραίων που είχαν σταλεί στα κρεματόρια. Οι ενδιαφερόμενοι δεν ασχολούνταν με το αίμα που έσταζε από αυτόν τον χρυσό. Τα λαμπερά νομίσματα έγιναν ανάρπαστα από όλους εκείνους οι οποίοι έβλεπαν να αυγατίζουν τα εισοδήματά τους σε δραχμές και επιθυμούσαν διακαώς να μετατρέψουν τα κέρδη τους σε κάτι πιο σταθερό: σε χρυσάφι. Στις 28 Φεβρουαρίου, αυτή η διά του χρυσίου αναγνώριση των υπηρεσιών που ο ελληνικός καπιταλισμός πρόσφερε στη Νέα Τάξη του ναζισμού επαναλήφθηκε: 63.000 χρυσές λίρες έπεσαν στην αγορά. Στις 2 Μαρτίου ρίχτηκαν στην αγορά 33.000 ακόμα χρυσές λίρες, την επομένη, στις 3 Μαρτίου, δύο ημέρες πριν το αιματοκύλισμα της Αθήνας, οι συνεργάτες των Γερμανών αμείφθηκαν διά του τρόπου αυτού με ακόμα 1.700.000 χρυσά γαλλικά φράγκα. Την ώρα που στους δρόμους της πρωτεύουσας οι διαδηλώσεις του ΕΑΜ πνίγονταν στο αίμα από τους κατακτητές και την Αστυνομία, αποτρέποντας την επικράτηση της δουλικής εργασίας, μερικοί είχαν άλλου τύπου ασχολίες: Μετρούσαν το χρυσάφι που οι υπηρεσίες τους στον κατακτητή και η συμμετοχή τους στην καταλήστευση της ίδιας τους της χώρας και του λαού της, τους εξασφάλισαν.

Αυτά τα "όργανα της τάξεως", που ανελέητα χτυπούσαν τις διαδηλώσεις του ΕΑΜ, είχαν πράγματι αφεντικά. Γνώριζαν τι είδους κόσμο προάσπιζαν: Εκείνο των κατακτητών, των καπιταλιστών, των κερδοσκόπων, των "οικονομικών δοσιλόγων". Και η αγριότητά τους ήταν ευθέως ανάλογη με την αγριότητα της λεηλασίας και της εκμετάλλευσης, μέσα στον αστερισμό των οποίων ζούσε τότε η Ελλάδα»⁵.

*Από το «Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, Β' τόμος, περίοδος 1949-1968. Αποκαταστάσεις»

1. Το ΚΚΕ - Επίσημα Κείμενα, τόμ. 5ος, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα, 1981, σελ. 91-92.

2. Αρχείο της ΠΕΕΑ, Πρακτικά Συνεδριάσεων, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», 1990, σελ. 156-157.

3. Το ΚΚΕ - Επίσημα Κείμενα, τ. 6ος, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα, 1987, σελ. 411-412.

4. Το ΚΚΕ - Επίσημα Κείμενα, τ. 5ος, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα, 1981, σελ. 134.

5. Εφημερίδα «Ριζοσπάστης», 2 Μαρτίου 2008, Γιώργου Μαργαρίτη, «Οι δύο κόσμοι: Η Ελλάδα στις 5 Μαρτίου 1943».

ΒΡΑΖΙΛΙΑ Προδιαγεγραμμένο λαϊκό ξέσπασμα

ΒΡΑΖΙΛΙΑ

Προδιαγεγραμμένο λαϊκό ξέσπασμα

Συνεχίζονται οι μαζικές διαμαρτυρίες

Από τις μεγάλες μαχητικές διαδηλώσεις στο Μπέλο Οριζόντε

Οι λαϊκές διαμαρτυρίες σε δεκάδες πόλεις της Βραζιλίας ήδη συνεχίζονται για 3η βδομάδα παρά τους ελιγμούς και κάποιες παραχωρήσεις (όπως το σπουδαστικό πάσο ή η πρόταση για δημοψήφισμα για το πολιτικό σύστημα) που επιχειρεί η κυβέρνηση της Ντίλμα Ρουσέφ. Οπως έγινε γνωστό, οι νεκροί που σχετίζονται με τις διαδηλώσεις έχουν φτάσει τους 6, από τις 6 Ιούνη που πραγματοποιήθηκε η πρώτη κινητοποίηση στο Σάο Πάολο με αφορμή την επιχειρούμενη αύξηση στα εισιτήρια των μέσων μαζικής μεταφοράς. Οι περισσότεροι υπέκυψαν στα τραύματά τους που προκλήθηκαν από οδηγούς που έπεσαν επάνω τους, ωστόσο οι διαδηλωτές καταγγέλλουν την κρατική καταστολή, όπου η αστυνομία χρησιμοποιεί δακρυγόνα, χημικά, κανόνια νερού και σε κάποιες περιπτώσεις πλαστικές σφαίρες.

Η «σπίθα» μπορεί να «άναψε» με την επιχειρούμενη αύξηση των εισιτηρίων, όμως το κοινωνικό υπόβαθρο προϋπήρχε και τα αιτήματα των διαδηλωτών αμέσως συμπεριέλαβαν τις τραγικές ελλείψεις στις κοινωνικές υπηρεσίες, στην Υγεία και την Παιδεία, την ίδια στιγμή που στήνεται ένα μεγάλο «φαγοπότι» για το κεφάλαιο, ντόπιο και ξένο, ενόψει των μεγάλων διεθνών αθλητικών διοργανώσεων (Μουντιάλ το 2014 και Ολυμπιακοί Αγώνες το 2016) και του Κυπέλλου Συνομοσπονδιών που ολοκληρώνεται σήμερα και αποτελεί πρόβα για το Μουντιάλ.

Τα αποτελέσματα της σοσιαλδημοκρατικής διαχείρισης του καπιταλισμού

Οι πρωτοφανείς για τις τελευταίες δεκαετίες στη Βραζιλία διαδηλώσεις εκφράζουν τη συσσωρευμένη λαϊκή οργή αφού η καπιταλιστική ανάπτυξη που υπήρξε με τις σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις του Κόμματος Εργατών, του Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβακαι της Ντίλμα Ρουσέφ, έφερε μεν τεράστια κέρδη για το κεφάλαιο αλλά δεν άλλαξε ουσιαστικά την αθλιότητα για την εργατική τάξη και τα άλλα λαϊκά στρώματα. Η προσπάθεια στις πρώτες θητείες, από το 2002, να αμβλυνθούν κάποιες «οξείες γωνίες» της ακραίας φτώχειας και ανέχειας ήταν εντελώς ανεπαρκής. Οι κυβερνήσεις αυτές παρουσιάστηκαν αρχικά ως «φιλολαϊκές» και δήθεν «εναλλακτική λύση στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές» και σήμερα δυνάμεις σοσιαλδημοκρατικές, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ, τις λανσάρουν ως πρότυπα «αριστερών κυβερνήσεων». Πριν λίγους μήνες στην εκεί επίσκεψή του ο επικεφαλής του κόμματος αυτού, Αλ. Τσίπρας, μιλούσε για το «βραζιλιάνικο θαύμα», μόνο που αυτό δεν ήταν «θαύμα» για το λαό αλλά για τους καπιταλιστές.

Οι κυβερνήσεις αυτές στην πραγματικότητα εξασφάλισαν την προώθηση μέτρων και κινήτρων για το μεγάλο κεφάλαιο. Προώθησαν σειρά ιδιωτικοποιήσεων (πρόσφατο είναι το παράδειγμα των λιμανιών), προχώρησαν συνεργασίες με ενεργειακά μονοπώλια (αμερικανικά, κινεζικά, ρωσικά κ.ά.) για εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου της Αμαζονίας και των τεράστιων υποθαλάσσιων πετρελαϊκών κοιτασμάτων, προώθησαν την αγορά των βιοκαυσίμων σε μια χώρα όπου τα διατροφικά προϊόντα λείπουν από το λαό.

Να ποια είναι η εκρηκτική πραγματικότητα για το λαό της Βραζιλίας των 194 εκατομμυρίων κατοίκων:

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Γεωγραφίας και Στατιστικής της Βραζιλίας (IBGE), το Σεπτέμβρη του 2011, 8.054.000 άνθρωποι ζούσαν σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας, ενώ άλλες μετρήσεις ανεβάζουν τους ανθρώπους που ζουν στην εξαθλίωση στα 16 εκατομμύρια. Σύμφωνα με το Διεθνές Ταμείο για την Αγροτική Ανάπτυξη (IFAD), το 55% του πληθυσμού στις αγροτικές περιοχές ζει κάτω από το επίσημο όριο της φτώχειας. Το ποσοστό αυτό εκτοξεύεται στο 66% για τη Βορειοανατολική Βραζιλία, όπου σχεδόν οι μισοί από τους φτωχούς ζουν σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας.Το Πρόγραμμα Ανθρωπίνων Οικισμών του ΟΗΕ (UN Habitat) αναφέρει ότι 60 εκατομμύρια είναι συνολικά οι φτωχοί στη χώρα και ότι η ανισότητα εισοδήματος κατέγραψε αύξηση, όπως και στις περισσότερες χώρες της Νότιας Αμερικής. Η Βραζιλία, το 2011, έγινε η έκτη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη, ξεπερνώντας τη Βρετανία και απειλεί άμεσα στην πέμπτη θέση τη Γαλλία. Η βραζιλιάνικη αστική τάξη συμμετέχει σε σειρά καπιταλιστικών διακρατικών ενώσεων στη Λατινική Αμερική (Μερκοσούρ, Ουνασούρ κ.λπ.), είναι μέλος του κλαμπ των αναδυόμενων καπιταλιστικών χωρών BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότια Αφρική), έχει σημαντικό ρόλο στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Οι τελευταίες «μπίζνες» του κεφαλαίου με τις αθλητικές διοργανώσεις «ξεχείλισαν» το ποτήρι της λαϊκής οργής.

Η Πρόεδρος, Ντ. Ρουσέφ, με το διάγγελμά της στις 21 Ιούνη επιχείρησε να εμφανιστεί ως ανοιχτή στο διάλογο ενώ χρησιμοποιώντας ως πρόσχημα τη δράση προβοκατόρων και αντιδραστικών δυνάμεων (η οποία έχει καταγγελθεί και από οργανώσεις του λαϊκού κινήματος) απείλησε πως θα κάνει ό,τι είναι απαραίτητο για να διατηρηθεί ο «νόμος και η τάξη».

Το Βραζιλιάνικο ΚΚ, που στηρίζει και συμμετέχει ενεργά στις λαϊκές κινητοποιήσεις, σε ανακοίνωσή του αναδεικνύει την ανάγκη και να απομονωθούν τα προβοκατόρικα στοιχεία και πιο αποφασιστικά να μπουν στον αγώνα οι εργάτες. Ταυτόχρονα προσθέτει ότι δεν πρέπει να περάσουν τα σχέδια περί κινήματος «Εξω τα κόμματα», που προβάλλουν δήθεν «απολιτικές δυνάμεις», στην πραγματικότητα δυνάμεις της αντίδρασης, που θέλουν να καπηλευτούν τις διαμαρτυρίες για αντιπολιτευτικούς προς την κυβέρνηση λόγους. Σημειώνει ακόμα ότι πρέπει ο αγώνας να βαθύνει, σε σύγκρουση με το καπιταλιστικό σύστημα, για την κατάργηση των μονοπωλίων, για να μπορέσει ο λαός να αξιοποιήσει τον τεράστιο πλούτο της χώρας σε όφελός του.

ΑΙΓΥΠΤΟΣ Συγκρουσιακό σκηνικό

ΑΙΓΥΠΤΟΣ

Συγκρουσιακό σκηνικό

Από διαδήλωση την Παρασκευή στην Αλεξάνδρεια

Σε τεντωμένο σχοινί βαδίζει, για πολλοστή φορά τους τελευταίους μήνες, η Αίγυπτος, με μαζικές διαδηλώσεις να έχουν προαναγγελθεί για σήμερα με ένα βασικό αίτημα: Την αποχώρηση του Προέδρου Μούρσι. Οι διαδηλώσεις έχουν προγραμματιστεί στη συμπλήρωση ενός ακριβώς χρόνου από την εκλογή του. Η ατμόσφαιρα είναι «συγκρουσιακή» εδώ και μήνες. Ενα χρόνο μετά τις προεδρικές εκλογές και ουσιαστικά την ανάδειξη των «Αδελφών Μουσουλμάνων» στην εξουσία, αφού ήταν η πλέον καλά οργανωμένη πολιτική δύναμη λόγω των ευρύτατων κοινωνικών και φιλανθρωπικών δικτύων που διαθέτουν και λόγω της ρητορικής τους περί «κοινωνικής δικαιοσύνης» και υιοθέτησης σειράς μέτρων υπέρ των χαμηλότερων κοινωνικοοικονομικών στρωμάτων και των εργαζομένων, η απογοήτευση κυριαρχεί ακόμη και σε τμήμα των ψηφοφόρων τους.

Τίποτε δεν έχει αλλάξει στην καθημερινότητα του αιγυπτιακού λαού. Οισυνθήκες εργασίας παραμένουν μεσαιωνικές, η ανεργία παραμένει σε δραματικά ποσοστά, ιδιαίτερα όσον αφορά τους νέους, η φτώχεια ταλανίζει εκατομμύρια ανθρώπους που εξαρτούν τη διαβίωσή τους από τα κρατικά προνοιακά επιδόματα και τα διάφορα φιλανθρωπικά δίκτυα, και η αιγυπτιακή οικονομία, ακόμη και με τους δείκτες αυτούς που αρέσκονται να χρησιμοποιούν οι οικονομολόγοι, πάει από το κακό στο χειρότερο: Η αιγυπτιακή οικονομία υποβαθμίζεται από διεθνείς οίκους - η τελευταία υποβάθμιση στις αρχές Μάη στην κατηγορία «σκουπίδια» και τα αποθέματα της χώρας σε συνάλλαγμαεξανεμίζονται παρά τις αποσπασματικές «ενέσεις» του Κατάρ στο αιγυπτιακό τραπεζικό σύστημα.

Οι αλλεπάλληλες απόπειρες του Μούρσι και των «Αδελφών Μουσουλμάνων» να προωθήσουν πολιτικές που εξυπηρετούν τα συμφέροντα του τμήματος εκείνου της αστικής τάξης που εκπροσωπούν, δεν έχουν αποφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Το ΔΝΤ έχει επισκεφτεί επανειλημμένως τη χώρα προκειμένου να υπογράψει μία ακόμη δανειακή σύμβαση ύψους 4,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων - ως συνέχιση μιας πολιτικής που ούτως ή άλλως ακολουθούσε το καθεστώς Μουμπάρακ με ιδιωτικοποιήσεις, αντεργατικά μέτρα, κ.λπ. Η συμφωνία, όμως, δεν έχει κλείσει ακόμη καθώς προϋποθέτει περαιτέρω ιδιωτικοποιήσεις, περαιτέρω μειώσεις μισθών, κατάργηση του μεγαλύτερου μέρους των προνοιακών επιδομάτων και αύξηση στις τιμές των περισσότερων βασικών αγαθών, συμπεριλαμβανομένου του ψωμιού που αποτελεί τη βασική διατροφή μεγάλου μέρους του πληθυσμού, αλλά και των καυσίμων. Μια πρώτη απόπειρα αύξησης της τιμής των καυσίμων προκάλεσε βίαιες λαϊκές αντιδράσεις και το μέτρο αποσύρθηκε. Επίσης, δεν πέρασαν μετά από εργατικές αντιδράσεις τα σχέδια για ιδιωτικοποίηση κάποιων υπηρεσιών της Διώρυγας του Σουέζ.

Αυταρχισμός και καταστολή

Σε αυτά θα πρέπει να προστεθεί η ολοένα μεγαλύτερη οργή που προκαλεί ο τρόπος άσκησης εξουσίας από τον Μούρσι. Παρά τις διαβεβαιώσεις για «αλλαγή νοοτροπίας» και τα προπαγανδιστικά «αναθέματα» στον αυταρχισμό του καθεστώτος Μουμπάρακ, ο Μούρσι ακολουθεί την τακτική του προκατόχου του προκαλώντας οργή στους πολιτικούς του αντιπάλους, δυσφορία σε μερίδα των υποστηρικτών του και ελαφρά αμηχανία στις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις με τις οποίες κατάφερε να βρει «modus vivendi» διεκδικώντας ρόλο στην προώθηση των σχεδιασμών για την ευρύτερη περιοχή μετά την «παρέμβασή» του για επίτευξη εκεχειρίας στην ισραηλινή επίθεση στη Γάζα, στις αρχές του περασμένου Νοέμβρη.

Η πραξικοπηματική απόδοση στον εαυτό του υπερεξουσιών, η οποία συνοδεύτηκε και από την εξαίρεση από κάθε είδος κριτικής της επιτροπής που επρόκειτο να εκπονήσει τοΣύνταγμα και αποτελούνταν κυρίως από ισλαμιστές, είναι ίσως η πιο γνωστή πράξη αυταρχισμού, η οποία πυροδότησε βδομάδες αιματηρών συγκρούσεων στους δρόμους του Καΐρου και άλλων πόλεων. Η αιματηρή αυτή πορεία προς το δημοψήφισμα που ενέκρινε το νέο Σύνταγμα - αρκετά άρθρα του οποίου κρίνονταν ως ιδιαίτερα ανησυχητικά για ελευθερίες και δικαιώματα - υπέσκαψε περαιτέρω την νομιμοποίησή του.

Η πρόσφατη απόφασή του να διορίσει, σε 17 από τις 27 επαρχίες, κυβερνήτες που είτε πρόσκεινται στους ισλαμιστές «Αδελφούς Μουσουλμάνους» είτε συνεργάζονται με αυτούς, ακόμη και εξτρεμιστές, προκάλεσε νέα έκρηξη. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα η επαρχία του Λουξόρ, η οποία βρίσκεται σε διαρκή κινητοποίηση - από τη δημοτική αρχή μέχρι τα τοπικά συνδικάτα - λόγω του διορισμού πρώην μέλους της ισλαμιστικής «Γκαμάα αλ Ισλαμίγια» στη θέση του κυβερνήτη, της οργάνωσης που σκότωσε 58 τουρίστες το 1995 στα μνημεία της περιοχής και συνολικά έχει αναλάβει την ευθύνη για περισσότερες από 1.200 δολοφονίες.

Διάγγελμα απειλών

Οπως είχε συμβεί και στην περίπτωση του Συντάγματος, τον περασμένο Νοέμβρη, το τηλεοπτικό διάγγελμα του Μούρσι, στα μέσα της βδομάδας, αν και είχε ως στόχο να αποκλιμακώσει την ένταση, κατάφερε να προκαλέσει περισσότερη οργή. Αρχικά παραδέχτηκε ότι έχει κάνει λάθη που θέλει να διορθώσει και ότι η χώρα χρειάζεται «ριζικές αλλαγές», προειδοποιώντας ότι η πόλωση που επικρατεί «απειλεί να οδηγήσει το έθνος σε χάος». Επίσης, κάλεσε, εκ νέου, σε διάλογο - χωρίς να προσδιορίσει σε ποιο πλαίσιο - την αντιπολίτευση προσφέροντας δικαίωμα «τροποποίησης» στο Σύνταγμα.

Στη συνέχεια, όμως, ο Μούρσι μίλησε για «ευρύτατη συνωμοσία» με συμμετοχή «πολιτικών, δικαστικών, επιχειρηματιών και δημοσιογράφων», αναφέροντας, μάλιστα, και ονόματα. Κατηγόρησε «τους συνωμότες» ότι προσπαθούν να επαναφέρουν στο προσκήνιο το προηγούμενο καθεστώς και άφησε να εννοηθεί ότι οι κατηγορίες αυτές αφορούν και ένα μέρος της αντιπολίτευσης, διαχωρίζοντας, χωρίς διευκρινίσεις, την «πατριωτική αντιπολίτευση».

Απείλησε με χρήση στρατιωτικού νόμου και προσωπικές διώξεις, τις οποίες έθεσε αμέσως σε εφαρμογή κατεβάζοντας πομπούς τηλεοπτικών δικτύων, «κόβοντας» εκπομπές ακόμη και από το κρατικό κανάλι. Επίσης, κάλεσε το στρατό να ασχοληθεί με την άμυνα της χώρας, απαντώντας στην παρέμβαση του αρχηγού ΓΕΣ και υπουργού Αμυνας, στρατηγού αλ Σίσι, ότι ο στρατός «δε θα επιτρέψει το χάος» και «θα στηρίξει τις επιθυμίες του λαού», και τους δικαστικούς - με τους οποίους βρίσκεται σε διαρκή κόντρα λόγω του ότι υπάρχουν πολλοί ακόμη διορισμένοι από το καθεστώς Μουμπάρακ - να μην ασχολούνται με την πολιτική.

Η στάση αυτή έχει προκαλέσει βαθιά οργή στους πολιτικούς επικριτές και αντιπάλους των «Αδελφών Μουσουλμάνων» και ολοένα μεγαλύτερο διχασμό στην αιγυπτιακή κοινωνία. Διχασμό που πλέον εκφράζεται με αιματηρό τρόπο και προκαλεί διάχυτο φόβο ότι θα εκδηλωθεί με σκληρότητα και κατά τη διάρκεια των σημερινών μεγάλων διαδηλώσεων, εξ ου και χιλιάδες πολίτες έσπευδαν τις τελευταίες μέρες να κάνουν προμήθειες σε τρόφιμα, καύσιμα και ρευστό. Το αντιπολιτευόμενο «Εθνικό Μέτωπο Σωτηρίας», αποτελούμενο από ένα κράμα πολιτικών δυνάμεων, χωρίς απαραίτητα πολλά κοινά στοιχεία μεταξύ τους, προσπαθεί να καρπωθεί, ματαίως μέχρι στιγμής, τη δυσαρέσκεια αυτή, ενώ η έλλειψη ταξικού εργατικού κινήματος και επαναστατικής δύναμης που θα βάλει ως στόχο τη σύγκρουση με το κεφάλαιο είναι εμφανής.

Παρατηρώντας τον Κρόνο και τους δορυφόρους του

Παρατηρώντας τον Κρόνο και τους δορυφόρους του

Η καταιγίδα που άρχισε να αναπτύσσεται στο βόρειο ημισφαίριο του Κρόνου το 2010, άρχισε να παίρνει γιγαντιαίες διαστάσεις, περικυκλώνοντας τον πλανήτη, ώσπου τελικά να διαλυθεί 9 μήνες αργότερα. Αυτή η διαδοχή των φωτογραφιών δε θα μπορούσε να υπάρξει από περαστική διαστημοσυσκευή, παρά μόνο από σκάφος σε τροχιά, όπως το «Κασίνι»

Από την εκτόξευσή της, το 1997, η διαστημοσυσκευή «Κασίνι» έχει ταξιδέψει περισσότερα από 6 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα και έχει στείλει στη Γη 450 γιγαμπάιτ δεδομένων, που περιλαμβάνουν πάνω από 300.000 φωτογραφίες του ταραχώδους Κρόνου, των όμορφων δαχτυλιδιών του και του πλούσιου και σύνθετου συστήματος φυσικών δορυφόρων του. Οι φωτογραφίες αυτές αποκάλυψαν τρισεκατομμύρια μικροσκοπικά σωματίδια που συγκρούονται στους δακτυλίους, δημιουργώντας κενά, προεξοχές και εξάρσεις. Καταιγίδες που εκτείνονται σε απόσταση 290.000 χιλιομέτρων μέσα στην υποκίτρινη ατμόσφαιρα του πλανήτη και διαρρηγνύονται από συνεχείς τεράστιου μεγέθους γαλάζιες αστραπές. Λίμνες μεθανίου και αιθανίου στους πόλους του δορυφόρου Τιτάνα, που έχει μέγεθος μεγαλύτερο από τον πλανήτη Ερμή. Πίδακες νερού με διαλυμένες οργανικές ουσίες που εκτοξεύονται από έναν άλλο δορυφόρο, τον Εγκέλαδο. Πρόκειται για ένα από τα πιο εκπληκτικά φαινόμενα που έχουν παρατηρηθεί στο ηλιακό σύστημα.

Οι φωτογραφίες που δημοσιεύουμε είναι ένα δείγμα από αυτό το πολύτιμο υλικό, που θα συνεχίσει να συσσωρεύεται, καθώς η αρχική τετράχρονη αποστολή του «Κασίνι» πήρε δεύτερη παράταση και θα συνεχιστεί τουλάχιστον έως το 2017.

Ο Μίμας με τους αμέτρητους κρατήρες μοιάζει κυριολεκτικά βομβαρδισμένος. Ομως, ο τεράστιος κρατήρας διαμέτρου 400 χιλιομέτρων που φαίνεται στην εικόνα είναι το πιο αξιόλογο χαρακτηριστικό του, αυτό που του έδωσε και το παρατσούκλι «Αστρο του θανάτου», από την ομοιότητα με τεχνητό κατασκεύασμα γνωστής ταινίας «επιστημονικής φαντασίας»

Επιμέλεια:
Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ
Πηγή: «Discover»

    

Πέρα από τους μεγάλους δορυφόρους του Κρόνου, περιφέρεται γύρω του και ένα σμήνος από ακανόνιστου σχήματος φεγγάρια, αξιόλογο κυρίως λόγω της ποικιλομορφίας του. Ο σχήματος πατάτας Προμηθέας, οι γεμάτοι κρατήρες γείτονές του Επιμηθέας και Ιανός, η Τελέστω με τη λεία επιφάνεια από πάγο, η Ελένη που μοιάζει να έχει υποστεί αμμοβολή από τα σωματίδια που περιφέρονται γύρω από τον Κρόνο, ο σπογγώδης, χαμηλής πυκνότητας Υπερίωνας και η Φοίβη, το μεγαλύτερο από τα ακανόνιστου σχήματος φεγγάρια, που επιπλέον κινείται με αντίθετη φορά από τα υπόλοιπα.

    

Σε αυτή τη φωτογραφία οι ακτίνες του Ηλιου έρχονται σχεδόν παράλληλα με το επίπεδο των δακτυλίων του Κρόνου, αποκαλύπτοντας μακριές σκιές που σχηματίζονται πάνω τους από ανεπαίσθητα χαρακτηριστικά των δακτυλίων, τα οποία προεξέχουν μέχρι και 2,5 χιλιόμετρα. Πρόκειται για μια ακόμα άγνωστη ως τώρα λεπτομέρεια που αποκάλυψε το «Κασσίνι». Οι αστρονόμοι θεωρούν ότι μικροσκοπικά φεγγάρια, το μεγαλύτερο από τα οποία δεν ξεπερνάει σε διάμετρο τα 800 μέτρα, κρύβονται μέσα στους δακτυλίους, που έχουν πάχος μόνο 10 μέτρα. Οι ψηλότερες από τις κάθετες δομές, που φαίνονται στη φωτογραφία, ίσως είναι υλικό των δακτυλίων, που «σκάει» πάνω σε αυτούς τους μικροσκοπικούς δορυφόρους, όπως το κύμα σκάει πάνω στα βράχια.

    

Ο Ιαπετός, το τρίτο μεγαλύτερο φεγγάρι του Κρόνου, με διάμετρο 1.450 χιλιόμετρα, έχει ένα μοναδικό εξόγκωμα στον ισημερινό του, από μια οροσειρά που τον διατρέχει και φτάνει σε ύψος τα 9,6 χιλιόμετρα. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι πρόκειται για κατάλοιπο της εποχής που ο Ιαπετός περιστρεφόταν πιο γρήγορα απ' ό,τι σήμερα και ήταν σε ημίρρευστη κατάσταση. Η προεξοχή που είχε δημιουργηθεί εξαιτίας της γρήγορης περιστροφής, κάποια στιγμή πάγωσε επιτόπου. Το «Κασσίνι» έλυσε και το μυστήριο γιατί το ένα ημισφαίριο του Ιαπετού είναι 10 φορές πιο λαμπερό από το άλλο. Το ημισφαίριο που φωτίζεται από τον Ηλιο καλύπτεται από σκούρα σκόνη που αναδεύεται από την εξάτμιση, ενώ το άλλο ημισφαίριο επικαλύπτεται από κρυστάλλους πάγου που δημιουργούνται όταν η υγρασία φτάσει εκεί.

ΣΤΙΒΟΣ Σε οριακή κατάσταση

ΣΤΙΒΟΣ

Σε οριακή κατάσταση

Την ώρα που η πολιτεία τρέχει να ικανοποιήσει τα συμφέροντα των επιχειρηματιών ο ελληνικός στίβος αγγίζει το σημείο «0»

Η παρουσία του Λούη Τσάτουμα «διέσωσε» την ελληνική αποστολή στο Ευρωπαϊκό Κύπελλο Εθνικών Ομάδων στην Αγγλία

Δυο περιστατικά που έγιναν το τελευταίο διάστημα έρχονται για να φανερώσουν με τον πλέον ξεκάθαρο τρόπο την κατάσταση που επικρατεί στον ελληνικό στίβο.

Η ανακοίνωση της Ομοσπονδίας Στίβου με αφορμή την πρόθεση της πολιτείας να δώσει για μια ακόμη φορά χείρα βοηθείας στους επιχειρηματίες του αθλητισμού (και ειδικότερα του ποδοσφαίρου) σε βάρος του ερασιτεχνικού αθλητισμού καθώς και η παρουσία της ελληνικής αποστολής στους αγώνες της Ευρωπαϊκού Κυπέλλου Εθνικών Ομάδων επιβεβαίωσαν το αυτονόητο... Δηλαδή το σημείο... «0» στο οποίο βρίσκεται ξεκάθαρα πλέον ο χώρος του κλασικού αθλητισμού στην Ελλάδα.

Το συνεχές πετσόκομμα των κρατικών επιχορηγήσεων προς τις ομοσπονδίες, η εγκατάλειψη των χώρων άθλησης ή η παράδοσή τους στα επιχειρηματικά συμφέροντα προκειμένου να τους εκμεταλλευτούν για λόγους κέρδους, η σχεδόν ανύπαρκτη υλικοτεχνική υποδομή, οι προπονήσεις των αθλητών που μετατρέπονται σε Γολγοθά είναι μερικά μόνο από τα κομμάτια που συνθέτουν το παζλ της εικόνας του ελληνικού στίβου.

«Πες το και έγινε»... για τους επιχειρηματίες

Για μια ακόμη φορά αποδείχθηκε στην πράξη η πρόθεση της πολιτείας και ειδικότερα της (λίγο πριν τρικομματικής και νυν δικομματικής) κυβέρνησης να κάνει πράξη αυτό που και οι προηγούμενες κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ παλιότερα ήξεραν να κάνουν καλύτερα απ' όλα. Να αποτελέσει τη... σωσίβια βάρκα για τα συμφέροντα των επιχειρηματιών όταν αντιμετωπίζουν προβλήματα, την ώρα που αδιαφορεί (όπως γινόταν πάντα) για τα αντίστοιχα των ερασιτεχνικών σωματείων. Πρόσφατη απόδειξη αποτελεί η πρόθεση της πολιτείας να κάνει τα πάντα προκειμένου να πραγματοποιηθούν τα απαραίτητα έργα ώστε το στάδιο της Μυτιλήνης να είναι έτοιμο προς χρήση από την ΠΑΕ Καλλονής η οποία κέρδισε την άνοδο στην πρώτη κατηγορία του επαγγελματικού ποδοσφαίρου (Super League). Oπως καταγγέλλει ο ΣΕΓΑΣ, μέσω σχετικής ανακοίνωσης, για να συμβεί αυτό θα πρέπει, και σε αυτήν την περίπτωση (όπως και άλλες), να ξεσπιτωθεί ο στίβος και τα ερασιτεχνικά αθλήματα της περιοχής. Μάλιστα στη σχετική ανακοίνωση η ομοσπονδία Στίβου παρουσιάζει και την εικόνα που επικρατεί σήμερα στους περισσότερους αθλητικούς χώρους.

Το λουκέτο είναι το χαρακτηριστικό στους περισσότερους αθλητικούς χώρους που δεν έχουν -ακόμα- περάσει στα ιδιωτικά συμφέροντα

«Οι υποδομές του Στίβου σε ολόκληρη την Ελλάδα απαξιώνονται από τη φθορά, που ολόκληρη η περιοχή του Πειραιά δεν έχει ένα προπονητικό έστω στάδιο, ολόκληρο το Λεκανοπέδιο ένα στάδιο αγώνων Στίβου, πλην του αχανούς ΟΑΚΑ, το κλειστό στάδιο της Παιανίας αποσυντίθεται και το Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας διατίθεται για μία - δύο αγωνιστικές ημέρες το χρόνο για την περίοδο του κλειστού Στίβου.

Ολα σχεδόν τα Εθνικά και Δημοτικά στάδια έχουν αφεθεί στην τύχη τους με φθαρμένους ελαστικούς τάπητες, με πλαστικούς χλοοτάπητες και φθαρμένα ανεπαρκή και επικίνδυνα όργανα του βασικού τους εξοπλισμού (στρώματα, κλωβοί ρίψεων, εμπόδια κλπ.). Ολα αυτά συνθέτουν ανάγλυφη την εικόνα της εγκατάλειψης του Κλασικού Αθλητισμού»αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση.

Προβληματισμός για την Εθνική στίβου

Την ώρα που ο ΣΕΓΑΣ καταγγέλλει την εικόνα που υπάρχει στην αθλητική υποδομή ήρθαν και τα... πρακτικά αποτελέσματα προκειμένου να πιστοποιήσουν το ρευστό τοπίο στο χώρο του στίβου. Η εμφάνιση της ελληνικής αποστολής στους αγώνες του Ευρωπαϊκού Κυπέλλου Εθνικών Ομάδων (πρώην Μπρούνο Τζάουλι) που οδήγησε στον υποβιβασμό της Εθνικής μας (από την κατηγορία Super league στην Α' κατηγορία), καθώς και τα εξωαγωνιστικά απρόοπτα, μόνο προβληματισμό μπορούν να δημιουργήσουν. Η Ελλάδα κατετάγη 11η με 152 βαθμούς και μόλις ένας αθλητής (Λούης Τσάτουμας) κατάφερε να ανέβει στο βάθρο, ενώ οι υπόλοιπες εμφανίσεις των αθλητών ακόμα και των νεαρών κινήθηκαν σε μέτρια επίπεδα ή και κατώτερες του αναμενόμενου. Και σαν να μην έφθαναν όλα αυτά προέκυψε και το επεισόδιο με την Νικόλ Κυριακοπούλου, η οποία δεν αγωνίστηκε γιατί χάθηκαν... τα κοντάρια της. Ο ΣΕΓΑΣ αφού έριξε τις ευθύνες στην αεροπορική εταιρεία που τα μετέφερε, στη συνέχεια «ανέκρουσε πρύμναν» και διέταξε έρευνα για την υπόθεση. Το γεγονός μάλιστα ότι μετά το περιστατικό έδωσαν και πήραν τα σενάρια για το τι έχει συμβεί είναι ένα χαρακτηριστικό δείγμα της κατάστασης που επικράτησε.

«Η υποχρηματοδότηση οδηγεί σε αφανισμό και διάλυση»

Το ευαίσθητο θέμα της υποχρηματοδότησης του ελληνικού αθλητισμού που τον οδηγεί σε υποβάθμιση, ακόμα και στη διάλυση είχε ανοίξει από τις αρχές της φετινής χρονιάς το ΚΚΕ, με τους βουλευτές του Κόμματος Γιάννη Γκιόκα και Ελένη Γερασιμίδου να ζητούν τη σύγκληση της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, με αντικείμενο τη νέα μείωση στις επιχορηγήσεις.

Στη σχετική επιστολή που κατέθεσαν στον πρόεδρο της Επιτροπής, Γ. Καλαντζή, οι δυο βουλευτές ανέφεραν μεταξύ άλλων: «...Οι επιχορηγήσεις αυτές είναι μειωμένες σε ποσοστό που φτάνει, κατά περίπτωση, το 70 - 80%. Εκτιμάμε ότι το ποσό των επιχορηγήσεων και συνολικά η οικονομική πολιτική της κυβέρνησης στο χώρο του αθλητισμού θέτει σοβαρό ζήτημα οικονομικής επιβίωσης των αθλητικών Ομοσπονδιών και των Σωματείων. Αν εξαιρεθούν οι ανελαστικές δαπάνες για τη μισθοδοσία του προσωπικού, που καλύπτονται κατά προτεραιότητα, το ποσό που απομένει για τον προγραμματισμό και τις δραστηριότητες των φορέων είναι ελάχιστο».

«Με βάση τα παραπάνω καλούνται όλες οι Αθλητικές Ομοσπονδίες και όλα τα Εθνικά Αθλητικά Κέντρα να αναζητήσουν πόρους και να λειτουργήσουν αποκλειστικά σαν επιχειρήσεις, για να καλύψουν έξοδα προγραμματισμού και ανάπτυξης των δραστηριοτήτων τους. Μοιραία οι Ομοσπονδίες και τα Σωματεία θα «σπρωχτούν» στην αναζήτηση χορηγού για την επιβίωσή τους. Θα ενισχυθεί η ανταποδοτική λειτουργία με τη γενίκευση της μηνιαίας συνδρομής και την αύξηση του κόστους συμμετοχής των αθλουμένων (εξοπλισμός κλπ.). Το πιο σοβαρό αποτέλεσμα είναι ότι ο λαός και ιδιαίτερα η νεολαία θα στερηθούν το - αναγκαίο για την υγεία και την προσωπικότητά τους - δικαίωμα στην άσκηση και τη φυσική αγωγή (...).

Επειδή οι παραπάνω εξελίξεις είναι εξαιρετικά σοβαρές και ανοίγουν το δρόμο για την υποβάθμιση και διάλυση του αθλητισμού στη χώρα μας

Ζητούμε την άμεση σύγκληση της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων ή της Υποεπιτροπής Αθλητισμού της Βουλής, με την παρουσία του υφυπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων - Πολιτισμού και Αθλητισμού, αρμόδιου για ζητήματα Αθλητισμού, κ. Γιάννη Ιωαννίδη, προκειμένου να συζητήσει τις παραπάνω εξελίξεις» κατέληγαν οι κομμουνιστές βουλευτές.

Μπ. Τσ.

ΘΥΜΙΟΣ ΚΑΡΑΚΑΤΣΑΝΗΣ Πίστευε ότι το θέατρο είναι πολιτική πράξη

ΘΥΜΙΟΣ ΚΑΡΑΚΑΤΣΑΝΗΣ

Πίστευε ότι το θέατρο είναι πολιτική πράξη

Από τους «Ορνιθες»

Ενας χρόνος συμπληρώνεται, σήμερα, από την ημέρα που έφυγε από κοντά μας ο Θύμιος Καρακατσάνης. Για πενήντα και πλέον χρόνια σήκωσε στους ταλαντούχους ώμους του, πάρα πολλούς ρόλους, προσφέροντας με τον υποκριτικό άθλο του αληθινή ευδαιμονία στο θεατή. Γεννημένος μεγάλος θεατρίνος, αλλά και «βαφτισμένος» στο επαγγελματικό του ξεκίνημα και αναβαπτιζόμενος σε όλη τη διαδρομή του στον «ποταμό» της αριστοφανικής κωμωδίας, ο Θύμιος Καρακατσάνης διήνυσε μια πορεία γόνιμη, δημιουργική. Μια πορεία προσφοράς και διαλόγου με το θεατρόφιλο κοινό που τον αγκάλιασε με μια σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης και αλληλοσεβασμού. Γι' αυτό και κράτησε μέχρι το τέλος της ζωής του.

Για τον Θύμιο Καρακατσάνη η τέχνη και η ζωή ήταν το ίδιο πράγμα. Οπως είχε πει σε συνέντευξή του «...το θέατρο είναι καθαρά πολιτική πράξη κι όποιος πιστεύει ότι το θέατρο είναι "φρου φρου κι αρώματα" είναι ή γελοίος ή τζάμπα επαναστάτης. Το θέατρο είναι καθαρά υπόθεση λαού και πολιτικής πράξης, όπως είναι και ο πολιτισμός. Το θέατρο είναι σχολειό λαού και αιχμή του δόρατος ο καλλιτέχνης, ο οποίος -όπως έλεγε και ο Κουν- πρέπει να είναι καλόγερος. Δεν ξέρω πόσο καλόγερος ήταν ο ίδιος, αλλά ξέρω ότι δε θα παρασυρόταν ποτέ από Σειρήνες. Το ξέρω αυτό. Εγώ λατρεύω τους ανθρώπους που είχαν μια θέση και μια στάση στα πράγματα. Οπως λατρεύω τον Μάνο Κατράκη και τον μνημονεύω σαν ένα ορόσημο της θεατρικής τέχνης, την οποία θεωρώ μέγιστο λειτούργημα. Θα μπορούσα πολύ εύκολα να κάνω λαϊκίστικα πράγματα γιατί έχω πολύ περισσότερα προσόντα από αυτούς που τα κάνουν. Θα μπορούσα να κάτσω πέντε ώρες πάνω στη σκηνή χωρίς κείμενο. Και αντέχω. Γιατί πρέπει να έχεις και πλήθος ιδεών, τις οποίες ιδέες κατέκτησα με αγώνα, με πολύ διάβασμα και με το να αναλύω και να ενδιαφέρομαι για το τι γίνεται στη χώρα μου».

Από τον «καλό στρατιώτη Σβέικ»

Ο Αριστοφάνης, η αριστοφανική κωμωδία, για τον Θύμιο Καρακατσάνη προ πολλών χρόνων έγινε δεσμός ζωής, συστατικό της καλλιτεχνικής του ύπαρξης, «δεύτερη φύση» του, ανώτερη ανάγκη του. Το έβλεπες σε κάθε του εγχείρημα - σκηνοθετικό και ερμηνευτικό. «Πλούτος», «Ειρήνη», «Νεφέλες», «Λυσιστράτη», «Ορνιθες». Μοναδικός σε όλες τις ερμηνευτικές του καταθέσεις. Αξιομνημόνευτη ιδιαίτερα η ερμηνεία του Πεισθέταιρου στην αναβιωμένη το 1997 παράσταση του «Θεάτρου Τέχνης - Κ. Κουν», των ιστορικών «Ορνίθων» (του 1959), στους οποίους ο νεαρός τότε Καρακατσάνης είχε παίξει το ρόλο του Ευελπίδη.

«Ιδεολογικά, αυτό το έργο» -είχε πει σε συνέντευξή του στο «Ρ»- «μού δίνει την ευκαιρία να πω τα πράγματα που θέλω. Και εν ολίγοις λέω "φοβού τους λαοπλάνους". Κι ελπίζω να καταλάβει ο ελληνικός λαός ότι είμαστε συνυπεύθυνοι, αφού επιτρέπουμε στους λαοπλάνους να μας παραπλανούν. Από το 1960 κάνω ανελλιπώς Αριστοφάνη... Φταίμε κι εμείς που τους πιστεύουμε. Οταν ένας λαός δεν μπορεί να καταλάβει ότι το να προσφέρεις στο κοινωνικό σύνολο σε κάνει πραγματικά άνθρωπο έντιμο, πώς να μην το ξεχνούν αυτοί που έχουν τη δύναμη».

Ο Θύμιος Καρακατσάνης σκηνοθετικά στις αριστοφανικές παραστάσεις δεν επιδίωξε «εκσυγχρονιστικά» ευρήματα και επικαιροποιητικές υπερβολές. Τις εμπλούτιζε με την ερμηνεία και τη «δαιμόνια» αυτοσχεδιαστική ευρηματικότητά του, με εκείνη την κωμικοτραγική δεινότητα αποδεικνύοντας ότι ήξερε και να πειθαρχεί και να χαρίζει λυτρωτικό αλλά και νοήμον γέλιο στους θεατές του.

Μια ζωή θέατρο

Στο «Θάνατο του εμποράκου»

Γεννήθηκε στις 8 Δεκέμβρη 1940 στα Ταμπούρια του Πειραιά και πέθανε στις 30 Ιούνη 2012. Σπούδασε στο «Θέατρο Τέχνης» του Καρόλου Κουν, και από το 1960 εργαζόταν συνεχώς στο θέατρο, αρχικά ως βασικό στέλεχος του «Θεάτρου Τέχνης» και στη συνέχεια στο ελεύθερο θέατρο. Οι δύο τελευταίες εμφανίσεις του στο θέατρο ήταν το 2008 με το «Θάνατο του εμποράκου» του Αρθουρ Μίλερ και το 2010 με τους «Νταντάδες» του Σκούρτη. «Ο θάνατος του εμποράκου» ήταν μια μεγάλη ερμηνευτική επιτυχία του και πριν 27 χρόνια. Αλλά και στους «Νταντάδες», που το είχε ξανανεβάσει με επιτυχία το 1979, μια υπαινικτική αλληγορία ενάντια σε κάθε καθεστώς που καταπιέζει, εκμεταλλεύεται τις βιοποριστικές ανάγκες και τα όνειρα των ανίσχυρων ανθρώπων, που διαφθείρει και εξαγοράζει συνειδήσεις, τις αναγκάζει να το προσκυνούν, η παράσταση «ευτύχησε» με τη μοναδική ικανότητα του Θύμιου Καρακατσάνη (Πέτρος) να κινεί στην κόψη του ξυραφιού μια πολυσχιδή ερμηνευτική αμφισημία. Ενα κράμα πικρής ειρωνείας, μελαγχολικού χιούμορ, τραγελαφικής ελαφρότητας και υποδόριας δραματικότητας.

Βαθιά πολιτικοποιημένος

Κύριο μέλημα για τον καλλιτέχνη Θύμιο Καρακατσάνη ήταν να ανεβάζει, όπως ο ίδιος έλεγε, «έργα που αφυπνίζουν συνειδήσεις. Στους "Μικρούς Φαρισαίους" που ανεβάζω, αυτό λέω, "μην πιστεύετε στα μεγάλα λόγια, στους μεγάλους σταυρούς. Μην πιστεύετε στο προφίλ που τους φτιάχνουν οι ίματζ μέικερ. Πίσω από αυτό το προφίλ υπάρχει ένας βρώμικος, ανήθικος και επικίνδυνος άνθρωπος". Βέβαια, ο κόσμος γελάει πολύ. Αμα γελάει, όμως, να ξέρεις, σκέφτεται. Και μ' αυτήν την ελπίδα πηγαίνω κάθε βράδυ στο θέατρο. Πιστεύω ότι κάποτε θα βγαίνουμε στους δρόμους για τα συμφέροντά μας. Πιστεύω ότι αυτή τη στιγμή έχει φτιαχτεί ένας κλοιός που λίγο λίγο μας οδηγούν όπως τα άγρια θηρία στις παγίδες εκείνες που τα εγκλωβίζουν. Είναι ζούγκλα ο κόσμος. Κι εμείς άγρια ζώα που τα βάζουν στα κλουβιά. Τα κλουβιά είναι τα σπίτια μας, είναι οι πόλεις μας, η ανοχή μας, το άδειο μυαλό μας. Κι αυτό το άδειο μυαλό προσπαθώ μέσα από το θέατρο να μη μείνει άδειο και να αντιδράσει».

Ανθρωπος ευαίσθητος και βαθιά πολιτικοποιημένος έπαιρνε πάντα θέση σε όλα τα πολιτικά ζητήματα που προέκυπταν. «Κι αν σκεφτείτε ότι σ' όλον τον πλανήτη σκοτώνονται κάθε μέρα πάνω από χίλια άτομα στους πολέμους! Και δε μιλάω για τον "πόλεμο της ασφάλτου" που γίνεται πάλι για τα συμφέροντα καθώς φτιάχνονται αυτοκίνητα που δεν αντέχουν σ' αυτούς τους δρόμους... θα έπρεπε να είσαι ντυμένος όπως οι οδηγοί των ράλι... Μιλάω για τους θανάτους που προκαλούνται σε όλες τις ηπείρους με πόλεμο. Αλλού τον εμφανίζουν ως εμφύλιο πόλεμο, αλλού ως ανθρωπιστική παρέμβαση, κι αλλού ως πόλεμο ενάντια στην τρομοκρατία! Δεν ξέρω αν η τρομοκρατία έχει προκαλέσει τόσα θύματα, όσα οι πόλεμοι. Πάντως, όπως και να τους αποκαλούν, οι πόλεμοι αυτοί γίνονται για τα συμφέροντα των ολίγων και των πολεμοκάπηλων. Οπως λέει στην "Ειρήνη" και ο Αριστοφάνης, μόλις γίνεται ειρήνη τρελαίνονται. Αυτοί που φτιάχνουν τα σπαθιά, τα ακόντια, τις ασπίδες και πάνε να παρέμβουν και λένε "τι θα γίνουμε, χανόμαστε". Αυτά έλεγε ο Αριστοφάνης πριν 2.500 χρόνια, τα ίδια ισχύουν και σήμερα. Αυτοί οι άνθρωποι μόλις σταματήσει ο ένας πόλεμος ετοιμάζουν τον άλλο. Αυτή τη στιγμή είναι μια ματωμένη Γη. Ενας μικρός πλανήτης είναι ματωμένος! Κι όλα αυτά γίνονται ενάντια στα συμφέροντα των λαών, ενάντια στη ζωή τους... Να "σκίζεσαι" για τα συμφέροντα των ολίγων είναι πραγματική δουλεία»...

Εργα, παραστάσεις

Σκηνοθέτησε τα έργα: «Πλούτος» του Αριστοφάνη, «Ορνιθες» του Αριστοφάνη, «Μικροί Φαρισαίοι» του Δημήτρη Ψαθά, «Oύρσουλα» του Μπάμπη Τσικλιρόπουλου (1995), «Ο Τελευταίος να κλείσει την πόρτα» του Γιώργου Κωνσταντίνου, «Νεφέλες» του Αριστοφάνη, «Ταρτούφος» του Μολιέρου, «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη.

Ερμηνείες στο θέατρο: «Πλούτος» του Αριστοφάνη (στο ρόλο του Καρίωνα), «Ο Καλός Στρατιώτης Σβέικ» του Γιάροσλαβ Χάσεκ (στο ρόλο του Σβέικ), «Ξανά μαζί» του Νιλ Σάιμον, «Μικροί Φαρισαίοι» του Δημήτρη Ψαθά (στο ρόλο του Ανδρέα Ντελλή), «Ειρήνη» του Αριστοφάνη, «Αρμένικο Φεγγάρι» στο Θέατρο «Σμαρούλα», «Γυναίκα στοιχείο» του Πέντρο Καλντερόν (Pedro Calderon) στο Θέατρο «Αμιράλ», «Ορνιθες» του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν (1959), «Ο Ταρτούφος» στο θέατρο «Αλφα», «Λυσιστράτη» στο ρόλο της Λυσιστράτης, «Ο θάνατος του εμποράκου» του Αρθουρ Μίλερ (2008-9), «Ο Τελευταίος Να Κλείσει την Πόρτα», «Οι Νταντάδες» του Γιώργου Σκούρτη, «Νεφέλες» του Αριστοφάνη, «Φον Δημητράκης» του Δημήτρη Ψαθά (δύο ερμηνείες με διαφορά 20 ετών). Συνεργάστηκε επίσης με το ΚΘΒΕ σε δύο παραστάσεις οι οποίες έμειναν στη μνήμη του θεατρικού κοινού της Βόρειας Ελλάδας: «Νεφέλες» του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία Γιώργου Ρεμούνδου, Πρώτη παρουσίαση: Καβάλα, Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων (22/07/1978). «Ειρήνη» του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία Γιάννη Ιορδανίδη, Πρώτη παρουσίαση: Καβάλα Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων (15/07/2005).

Στον κινηματογράφο: «Το πιο λαμπρό αστέρι» (1967), «Η χαρτορίχτρα» (1967), «Μπουμ Ταρατατζούμ» (1972), «Η γυναικοκρατία» (1973), «Οι νταντάδες» (1979), «Ιδού η Μήλος, ιδού και το πήδημα» (1979), «Καραβάν Σαράι» (1986).

Σ. ΑΔΑΜΙΔΟΥ

ΑΡΑΜ ΧΑΤΣΑΤΟΥΡΙΑΝ Το «τρομερό παιδί» της σοβιετικής καλλιτεχνικής παιδείας!

ΑΡΑΜ ΧΑΤΣΑΤΟΥΡΙΑΝ

Το «τρομερό παιδί» της σοβιετικής καλλιτεχνικής παιδείας!

Μικρή αναφορά σε έναν από τους σημαντικότερους συνθέτες του 20ού αιώνα, με αφορμή τη συμπλήρωση 110 χρόνων από τη γέννησή του

Στις 6 Ιούνη συμπληρώθηκαν 110 χρόνια από τη γέννηση ενός από τους μεγαλύτερους συνθέτες του 20ού αιώνα, του Σοβιετικού, πολυβραβευμένου και παγκοσμίως αναγνωρισμένου μουσουργού, διευθυντή ορχήστρας, παιδαγωγού και μουσικο-πολιτικού παράγοντα Αράμ Χατσατουριάν.

Η ζωή, το έργο και η κοινωνική δράση αυτού του σημαντικού ανθρώπου δεν αντανακλούν μόνο μια μουσική μαεστρία, έργα της οποίας στολίζουν το ρεπερτόριο όλων των σπουδαίων ορχηστρών του κόσμου. Αποτελούν, ταυτόχρονα και αξεδιάλυτα, ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του ανεπανάληπτου και μέχρι σήμερα αξεπέραστου μεγαλείου του σοβιετικού εκπαιδευτικού συστήματος. Της σοσιαλιστικής αντίληψης, δηλαδή, για την καλλιτεχνική παιδεία, για την προσφορά στο νέο άνθρωπο όλων των δυνατοτήτων ώστε να κατακτήσει τη γνώση και να καλλιεργήσει το προσωπικό ταλέντο.

«Ζούμε στην υπέροχη χώρα μας...»

Τα παραπάνω δεν είναι μια αυθαίρετη διαπίστωση. Ο ίδιος ο συνθέτης, μιλώντας το 1972 στους απόφοιτους των τεχνικών παιδαγωγικών σχολών - για τους οποίους υπήρχε Πανεπιστήμιο Κουλτούρας του Νέου Τεχνικού, όπου ήταν πρύτανης ο Χατσατουριάν (!) - εστίασε ακριβώς στην ουσία της προσφοράς αυτής της αντίληψης στην ανθρωπότητα: «Ζείτε στην υπέροχη χώρα μας (...) Επισκέφθηκα πολλές χώρες και πουθενά δεν είδα τέτοια φροντίδα για τη νέα γενιά όπως σε μας. Και σε μένα, έναν ηλικιωμένο άνθρωπο, μου επιτρέπεται να πω ότι εσείς είστε το θαύμα της σοβιετικής εξουσίας. Σας κοιτάζω και χαίρομαι, πόσο υπέροχα φαίνεστε, πόσο υπέροχα είστε ντυμένοι, τα εμπνευσμένα πρόσωπά σας. Και με χαροποιεί να συζητώ μαζί σας, γιατί βλέπω σε σας ισότιμους πολίτες της μεγάλης Σοβιετικής Πατρίδας μας. Παίρνοντας την ειδικότητά σας, γίνεστε μάστορες της εργατικής εκπαίδευσης και θα διδάξετε τη μαστοριά σας σε άλλους. Στους καιρούς μας αυτό είναι εξαιρετικά επείγον πατριωτικό κρατικό ζήτημα. Θυμάμαι εργάτες πενήντα, σαράντα, ακόμη και δέκα χρόνια πριν. Πώς αναπτύχθηκε και άλλαξε ο Σοβιετικός εργάτης σήμερα! (...) Ολοι εσείς, πρωτοπόροι, έξυπνοι άνθρωποι, που κατανοείτε τη θέση σας στο κρατικό σύστημα, που προσπαθείτε να ενώσετε την επαγγελματική εκπαίδευση με την πνευματική (...)».

Από αριστερά: Προκόφιεφ, Σοστακόβιτς και Χατσατουριάν στη Μόσχα το 1945

Ο Χατσατουριάν εντάχθηκε δικαίως στο πάνθεον των μεγάλων συνθετών, ανάμεσά τους συμπατριώτες και ομότεχνούς του, «ιερά τέρατα», όπως ο Προκόφιεφ και ο Σοστακόβιτς. Αλλωστε, ο σεβασμός που έτρεφε και για τους δύο τους ήταν μεγάλος. «(...) Ολοι μας προσπαθούμε να σε προφτάσουμε, αν και είναι αδύνατο. Είσαι ο ηγέτης μας και, το θέλεις δεν το θέλεις, μας οδηγείς. Η ιστορική σου αποστολή είναι τεράστια (...)», έγραφε σε γράμμα του στον Σοστακόβιτς. Ενώ στο γράμμα του στον Προκόφιεφ με αφορμή την εκατοστή παράσταση του μπαλέτου «Σταχτοπούτα» του τελευταίου, ο Χατσατουριάν δεν μπορεί να κρύψει το θαυμασμό του: «(...) Είναι δύσκολο να εκφράσω την απόλαυση που νιώθεις ακούγοντας τη μουσική της "Σταχτοπούτας" (...) Είστε εκπληκτικός συνθέτης (...)».

Γεννημένος το 1903 σε μια πόλη κοντά στην Τιφλίδα της Γεωργίας, σε αρμένικη οικογένεια, ο Χατσατουριάν έδειξε ενδιαφέρον για τη μουσική από πολύ μικρός, αλλά μόλις στα 19 του έμαθε να διαβάζει και να γράφει νότες, όταν φτάνει το 1922 στη Μόσχα και φοιτά σε μουσικό σχολείο στην τάξη του βιολοντσέλου. Ταυτόχρονα, ο μελλοντικός συνθέτης σπουδάζει βιολογία στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας!

Το ταλέντο του ανθίζει αμέσως. Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, όχι μόνο κάλυψε το γνωσιολογικό θεωρητικό κενό στη μουσική που είχε με τους συμμαθητές του, αλλά καταφέρνει να ενταχθεί μεταξύ των καλύτερων σπουδαστών, γεγονός που του δίνει τη δυνατότητα να συμμετάσχει στις σπουδαστικές συναυλίες στις αίθουσες του επιβλητικού Ωδείου της Μόσχας. Η «μοίρα» του ως συνθέτη «σφραγίζεται» το 1925 όταν στη σχολή δημιουργείται τάξη σύνθεσης. Εκεί παίρνει τα πρώτα μαθήματα και το 1929 εισάγεται στο Κρατικό Ωδείο της Μόσχας, όπου και «σμιλεύεται» σαν συνθέτης κοντά στον σπουδαίο μουσικό παιδαγωγό Νικολάι Γιακόβλεβιτς Μιασκόβσκι.

«Σπάρτακος» με τον Γιούρι Γκριγκόροβιτς

Καταλυτική θα είναι η γνωριμία του με τον Προκόφιεφ, το 1935, όταν ο τελευταίος επισκέφθηκε την τάξη του Μιασκόβσκι. Ο νεαρός Χατσατουριάν «αιχμαλωτίζεται» από το έργο του σπουδαίου μουσουργού, αλλά και ο Προκόφιεφ δείχνει ενδιαφέρον για τα έργα του Χατσατουριάν, σε σημείο να τα πάρει μαζί του στο Παρίσι όπου και παίχτηκαν.

Το πρώτο δημοσιευμένο έργο του ήταν ο «Χορός» για βιολί και πιάνο. Σιγά σιγά ο συνθέτης περνά από τις μικρότερες στις μεγαλύτερες φόρμες και το 1932 «γεννιέται» η σουίτα για πιάνο, το πρώτο μέρος της οποίας, η «τοκάτα», γίνεται διάσημο και εντάσσεται στο ρεπερτόριο πολλών πιανιστών. Μέχρι το 1940 θα γράψει την 1η Συμφωνία και τα κονσέρτα με ορχήστρα και πιάνο και για βιολί που αφήνουν έντονο το μουσικό - αισθητικό «αποτύπωμά» τους στη σύγχρονη συμφωνική μουσική.

Στο Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο ο Χατσατουριάν συνθέτει τη 2η Συμφωνία και το μπαλέτο «Γκαγιάνε», έργα που εμπνέονται από τον αγώνα ενάντια στον ναζί εισβολέα. Το 1944 συνθέτει τον κρατικό ύμνο της Σοβιετικής Δημοκρατίας της Αρμενίας. Το 1954 ολοκληρώνει το διάσημο μπαλέτο του «Σπάρτακος». Οι επόμενες δεκαετίες είναι άκρως δημιουργικές, με τον συνθέτη να γράφει μουσική και για το θέατρο («Χορός μεταμφιεσμένων» του Λέρμοντοφ, «Μάκβεθ» και «Βασιλιάς Ληρ» του Σαίξπηρ κ.ά.). Από το 1950 δίνει πολλές συναυλίες στην ΕΣΣΔ και το εξωτερικό ως διευθυντής ορχήστρας και διδάσκει σύνθεση στο Ωδείο της Μόσχας.

«Ακούτε Μπαχ στην ΕΣΣΔ;»..!

Το έργο του βραβεύεται στην πατρίδα του και στο εξωτερικό και γίνεται μέλος πολλών καλλιτεχνικών ακαδημιών διαφόρων χωρών. Απέσπασε πέντε Κρατικά Βραβεία της ΕΣΣΔ, το Βραβείο Λένιν το 1959 και πλήθος παρασήμων, μεταλλίων και άλλων βραβείων. Αφησε την τελευταία του πνοή την Πρωτομαγιά του 1978.

Δημιουργοί του βεληνεκούς του Χατσατουριάν αποτέλεσαν ταυτόχρονα και τους καλύτερους «πρεσβευτές» της κουλτούρας του πρώτου σοσιαλιστικού κράτους. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε, ταυτόχρονα, και «αιτία» να ξεδιπλωθεί το αντικομμουνιστικό μένος των καπιταλιστικών χωρών, ενίοτε με τραγελαφικό, όσο και απλώς ηλίθιο τρόπο, όπως ήταν βασικά αυτός ο τρόπος κατά τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες. Ο ίδιος ο συνθέτης διηγείται σχετικές εμπειρίες του από την επίσκεψη στην Ιταλία, οι οποίες είναι χρήσιμες για εξαγωγή συμπερασμάτων για τις «καταβολές» του ήθους και του ύφους και του σημερινού αντικομμουνισμού.

Θυμάται, λοιπόν, ο Χατσατουριάν με λανθάνουσα, πλην φανερή, ειρωνεία: «Η αντίληψη των Ιταλών για τη μουσική ζωή στη Σοβιετική Ενωση, ενίοτε έχει εντελώς φανταστικό χαρακτήρα. Ετσι, για παράδειγμα, σε μια από τις συνεντεύξεις Τύπου, ένας γνωστός μουσικός κριτικός, μου έθεσε την εξής ερώτηση: "Ακούγεται στη Σοβιετική Ρωσία η μουσική του Μπαχ και του Μπετόβεν;"»! Και σε άλλο σημείο: «Μερικές εφημερίδες, αναφερόμενες στην άφιξή μου, θεώρησαν απαραίτητο να εκφράσουν την έκπληξή τους ότι στην Ιταλία έφτασε αυτός ο ίδιος ο Χατσατουριάν, ο οποίος, μετά από απόφαση της ΚΕ του κόμματος των μπολσεβίκων, "ως γνωστόν, στάλθηκε στη Σιβηρία"»...

«'Η παλεύεις και νικάς, ή σκύβεις το κεφάλι και περνάς»

«'Η παλεύεις και νικάς, ή σκύβεις το κεφάλι και περνάς»

Μήτσος Ευθυμιάδης

«Η ζωή μοιράζεται στους έχοντες, τους κατέχοντες και τους αντέχοντες. Εγώ ανήκω στους αντέχοντες», έλεγε ο Μήτσος Ευθυμιάδης, ένας από τους σημαντικούς Ελληνες συγγραφείς που αυτό το μήνα συμπληρώνονται δέκα χρόνια από το θάνατό του. Ο θίασος «Βήματα», της Ελένης Γερασιμίδου και του Αντώνη Ξένου, θα παρουσιάσει το καλοκαίρι, σε περιοδεία, το έργο του Μήτσου Ευθυμιάδη «Ο Φώντας», που αποτελεί έναν από τους μικρούς «θησαυρούς» της σύγχρονης ελληνικής δραματουργίας.

Με αφορμή τη σχέση ενός ζευγαριού, του Βούλη και της Αριστέας, ο Μήτσος Ευθυμιάδης, με συγγραφική μαεστρία ανέδειξε τη σχέση του εκμεταλλευτή και του εκμεταλλευόμενου. Ο Βούλης, ένας άχρηστος σύζυγος, παρασιτεί εις βάρος της Αριστέας. Συντηρεί και παρατείνει την κατάσταση αυτή προς όφελός του, χρησιμοποιώντας διάφορα τεχνάσματα παραπλάνησης. Ενα από αυτά είναι και ο Φώντας. Πρόσωπο ανύπαρκτο, όμως κεντρική αναφορά του έργου. Ο «Φώντας» συμβολίζει τις φρούδες ελπίδες, τις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις, τις αυταπάτες, οτιδήποτε προβάλλει ως κοινωνικό εμπόδιο στην εξέλιξη του ανθρώπου και της κοινωνίας.

Δέκα χρόνια μετά το θάνατο του Μήτσου Ευθυμιάδη (2003) το έργο του αποκαλύπτει τη διαχρονική του αξία, τους πολιτικούς συμβολισμούς του. Στη σκηνική μεταφορά του «Φώντα» σήμερα, είναι αναγκαίο να τονιστεί αυτή η συμβολική του διάσταση με λιτά σκηνικά και εκφραστικά μέσα και με τη θεατρική επαγρύπνηση ηθοποιών και κοινού. Ετσι η παράσταση προσφέρεται ως ακατέργαστη πρώτη ύλη που πρέπει να την επεξεργαστεί το ίδιο το κοινό. Αυτός είναι ο στόχος της σκηνοθετικής γραμμής, την οποία υπογράφει η Αγγελική Ξένου.

Στο πλαίσιο της σκηνοθετικής αντίληψης για το ανέβασμα του έργου, ο θίασος «Βήματα» συνεργάζεται με το συγκρότημα «KollektivA», για τη σύνθεση πρωτότυπης μουσικής. Σκηνικά - κοστούμια: Κώστας Βελινόπουλος. Στους ρόλους της Αριστέας και του Βούλη η Ελένη Γερασιμίδου και ο Αντώνης Ξένος.

Αντώνης Ξένος - Ελένη Γερασιμίδου

Τα «Βήματα», συνεχίζοντας την προώθηση και την προβολή του ελληνικού θεατρικού έργου, θα περιοδεύσουν σε πολλές πόλεις της χώρας.Το πρόγραμμα για τον Ιούλη έχει ως εξής: 8/7 Aνοιχτό Θέατρο Αντώνης Καλογιάννης, Καισαριανή, ώρα 9 μ.μ., είσοδος ελεύθερη. 18/7 Διεθνές Φεστιβάλ Πέτρας, ώρα 9.30 μ.μ. Γενική είσοδος 10 ευρώ, φοιτητές - μαθητές - συνταξιούχοι 8 ευρώ, άνεργοι δωρεάν με την επίδειξη της κάρτας. Διατίθενται και εισιτήρια ΟΓΑ. 20/7 Αποθήκες Μεταλλείων Λιμεναρίων Θάσου. ώρα 9.15 μ.μ. 21/7 θέατρο Χελιδονόπετρας Μαρώνειας, γενική είσοδος 10 ευρώ, φοιτητές - μαθητές - συνταξιούχοι 8 ευρώ. Και έπεται συνέχεια, στη Χρυσούπολη, στην Ηγουμενίτσα, στο Οριο Εύβοιας, στο Καρπενήσι, κ.α.

Ο δημιουργός του «Φονιά», ενός από τα πολύ σημαντικά έργα της μεταπολιτευτικής περιόδου, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1945. Φοίτησε στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, την οποία όμως δεν τελείωσε, για να ασχοληθεί με τη θεατρική συγγραφή. Οπως έλεγε συχνά, «το έβαλα στα πόδια από τη σχολή για να μην αργήσω στο ραντεβού μου με τη λογοτεχνία». Η πρώτη συγγραφική του εμφάνιση έγινε το 1975 με την εξαιρετική πολιτικοϊστορική σάτιρα, εμπλουτισμένη με καυστικά τραγούδια, «Οι προστάτες», την οποία ανέβασε στο «Θέατρο Τέχνης» ο ίδιος ο Κάρολος Κουν, με μουσική του Χρήστου Λεοντή. Με το έργο αυτό ο Μ. Ευθυμιάδης γέννησε πολλές ελπίδες για τη συγγραφική του πορεία. Ελπίδες που αυξήθηκαν με τα δύο επόμενα έργα του, «Ο Φώντας», το οποίο ανέβασε ο Θανάσης Παπαγεωργίου στη «Στοά» (1977-1978), και «Ο φονιάς», το οποίο ανέβασε με μεγάλη επιτυχία η «Θεατρική Σκηνή» του Αντώνη Αντωνίου (1981-1983). Μετά από δεκαπέντε χρόνια συγγραφικής σιωπής, το 1997, ο Μήτσος Ευθυμιάδης «επανήλθε» με ένα εν πολλοίς αυτοβιογραφικό, σκληρής και αποκαλυπτικής κοινωνικής αλήθειας δράμα, το «Πέρα από τη νύχτα», του οποίου το ανέβασμα εμπιστεύτηκε στον Γιάννη Καλατζόπουλο. Το έργο παρουσιάστηκε στο θέατρο «Πολύτεχνο». Ασχολήθηκε επίσης με τη σκηνοθεσία ανεβάζοντας στο θέατρο «Πολυθέαμα» των Ιωαννίνων τους «Εμιγκρέδες» του Μρόζεκ και τα «Περιμένοντας τον Γκοντό» και «Τέλος του παιχνιδιού» του Μπέκετ. Εχει μεταφράσει Αριστοφάνη («Ιππής») και Αισχύλο («Προμηθέας Δεσμώτης»), ενώ έχει γράψει και ένα μυθιστόρημα («Μοιραία σχέση»).

Ελένη Γερασιμίδου - Αντώνης Ξένος - KollektivA

«Αν ήξερα ανάγνωση, γραφή αν ήταν, αν ήταν το σπαθί δικό μου δε θα μου τρώγαν τώρα το ψωμί. Θα αρνιόμουν την κλεψιά για ριζικό μου. Πονώ για τις μελλούμενες γενιές. Τους δουλευτές της φάμπρικας, τους γερομάχους. Πλύστρες, χαμάληδες και φοιτητές. Τους οικοδόμους, τους ξωμάχους. Κουράστηκα, δε μου 'μεινε σταλιά δύναμη να σηκώσω το κεφάλι, απότυχα για άλλη μια φορά, τώρα με κυβερνούνε άλλοι» (Μήτσος Ευθυμιάδης).

Το θέμα που «ερέθιζε» τη συγγραφική πένα τουΜήτσου Ευθυμιάδη ήταν, όπως ο ίδιος είχε πει σε συνέντευξή του στον «Ρ», «το άτομο και η εξουσία, που στις μέρες μας αποκτά μεγάλες διαστάσεις. Αυτή η σχέση έχει πάρει πια τη μορφή της σύγκρουσης. Τελικά, τι κάνουμε; Πού βρισκόμαστε; Η σύγκρουση, βέβαια, μοιάζει ίδια ή σχεδόν ίδια μέσα στους αιώνες. Μόνο που κάποιες δεδομένες στιγμές φτάνει πια στα όριά της. Και τότε αυτή η σύγκρουση οδηγεί ή στην πτώση, που μπορεί να σημαίνει αναπαραγωγή του ίδιου συστήματος που μας έφερε εδώ, ή σε ένα ποιοτικό άλμα. Το ποιοτικό άλμα υπάρχει στη φύση. Τώρα αν εμείς στην κοινωνία δεν το πετυχαίνουμε, ή πετυχαίνουμε κάποια σπέρματα, αυτό γίνεται με δική μας ευθύνη. Οι επιλογές είναι αυτές που οδηγούν τον άνθρωπο στην καταστροφή του. Από ένα σημείο και μετά αναγκάζεσαι να επιλέξεις. Κι αυτή η αναγκαστική επιλογή είναι φθορά. Και τότε οφείλεις και πάλι να επιλέξεις το δρόμο που θα σε βγάλει από το σκοτάδι. Μέσα στο σκοτάδι οι άνθρωποι δύσκολα διακρίνουν τους ρόλους και τη θέση τους. Ωστόσο τα πιστεύω τους και τα θέλω τους μπορούν να είναι οι ακτίνες φωτός μέσα σε ένα βαθύ σκοτάδι. Πρέπει να παραδεχτούμε ότι είμαστε στο πιο πηκτό σκοτάδι. Μέσα σ' αυτό το σκοτάδι, βέβαια, υπάρχει και ο κίνδυνος να εγκλωβιστεί και να απελπιστεί ένας άνθρωπος. 'Η παλεύεις και νικάς ή σκύβεις το κεφάλι και περνάς».

«Μια φορά κι έναν καιρό στον τόπο τούτο το μικρό

ζούσαν κάτι φουκαράδες, οι ραγιάδες.

Κοτζαμπάσηδες, πασάδες και σεβάσμιοι δεσποτάδες

κυβερνούσανε τη χώρα. Καληώρα.

Τη δεκάτη ο τσιφλικάς, δώσ' του κόψιμο ο πασάς

κι υπαγόρευε το ράσο: «Σφάξε με αγά μ' ν' αγιάσω».

Κοτζαμπάσηδες, πασάδες και σεβάσμιοι δεσποτάδες

κυβερνούσανε τη χώρα. Καληώρα.

Κι έτσι οι τρεις από κοινού πίναν το αίμα του λαού

αφού τότε τσιφλικάδες ήσανε οι μπουρζουάδες.

Κοτζαμπάσηδες, πασάδες και σεβάσμιοι δεσποτάδες

κυβερνούσανε τη χώρα. Καληώρα» (Μήτσος Ευθυμιάδης).

Σ. Α.