Οι «λενινιστές» της συμφοράς, η ΝΕΠ και οι «μεταβατικές» κοινωνίες

Τόσο στελέχη της ΝΔ όσο και η φασιστική Χρυσή Αυγή προσπαθούν να φορτώσουν την αντεργατική - αντιλαϊκή πολιτική της κυβέρνησης στο γεγονός ότι εφαρμόζει δήθεν «σοβιετική» πολιτική εκφράζοντας τον αντικομμουνισμό τους. Οι τελευταίοι στη συζήτηση για τον προϋπολογισμό έφτασαν να λένε ότι η πολιτική της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ είναι «η ελληνική εκδοχή της Νέας Οικονομικής Πολιτικής»! Από την άλλη, η «Αυγή», σε πρόσφατο άρθρο της, διατείνεται ότι η ΝΕΠ «έχει θεμελιώδη σημασία για τις δυνατότητες της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, όταν η επανάσταση επικρατεί σε σχετικά καθυστερημένες χώρες» και υποστηρίζει ότι ο Λένιν προειδοποιούσε «ενάντια στην πρόωρη εισαγωγή του σοσιαλισμού στο χωριό, με μια πολιτική καταναγκαστικής κολεκτιβοποίησης, την οποία θα εφαρμόσει αργότερα ο Στάλιν»¹. Και οι δυο πλευρές σκιαμαχούν «σε ξένο αχυρώνα», συκοφαντώντας το σοσιαλισμό.

 

Η προσπάθεια αξιοποίησης και διαστρέβλωσης της Ιστορίας του παγκόσμιου εργατικού κινήματος δεν αποτελεί φυσικά κάτι το καινούργιο. Από το 2015 κεντρικά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ επιχειρούν προκλητικά να «συγκρίνουν» την αστική διαχείριση και την αστική τους κυβέρνηση, πολιτική μορφή της δικτατορίας του κεφαλαίου, με μια «επαναστατική διαδικασία».

 
  Προσπαθούν να εξομοιώσουν τη διαχειριστική πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ στο έδαφος του καπιταλισμού, την υπογραφή μνημονίων και τη στήριξη επενδυτικών σχεδίων των μονοπωλίων με τις προσωρινές και σαφώς οριοθετημένες υποχωρήσεις που έκανε η σοβιετική εξουσία τα πρώτα χρόνια μετά την ανατροπή του καπιταλισμού.

Αντίστοιχα, ο Τσίπρας, προσπαθώντας να εξαπατήσει το λαϊκό κόσμο και να συντηρήσει ένα κλίμα προσμονής απέναντι στη βάρβαρη πολιτική που ακολουθεί η κυβέρνησή του, δήλωσε, με περισσό κομπασμό, σε πρόσφατο συνέδριο: «Το πρώτο που πρέπει να κάνουμε, είναι να πιστέψουμε ότι τα πράγματα αλλάζουν (...) Κάποτε ο Λένιν, μιλώντας σε νέους σοσιαλιστές στην εξορία, είπε ότι η επανάσταση θα γινόταν, αλλά η δική του γενιά δεν θα την προλάβαινε. Ηταν Ιανουάριος του 1917. Εννιά μήνες αργότερα, ο Λένιν βρισκόταν στην Πετρούπολη και η επανάσταση ήταν γεγονός. Το λέω αυτό για να αποδείξω ότι η δυναμική εξέλιξη των πραγμάτων δεν είναι πάντα γραμμική».

Πρόκειται για μια ακόμα μεγάλη απάτη από αυτές που μας έχουν συνηθίσει.
Προκειμένου να οδηγηθεί τελικά στην επανάσταση, ο Λένιν δεν σχημάτισε κυβέρνηση στο έδαφος του καπιταλισμού και δεν υπέγραψε «μνημόνια» με το διεθνές και το εγχώριο κεφάλαιο, αντίθετα έδινε τα πάντα για την οργάνωση ενός επαναστατικού κινήματος ενάντια στον καπιταλισμό και τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Ο Λένιν και οι μπολσεβίκοι δεν αγωνίζονταν για «να αποκτήσει νέο περιεχόμενο η [αστική] δημοκρατία». Εθεταν ξεκάθαρα το δίλημμα: Αστική ή προλεταριακή δημοκρατία;

Επισημαίνουμε ότι και μια σειρά ΚΚ επιχειρούν να θεωρητικοποιήσουν την παρέκκλισή τους στα ζητήματα της πολιτικής οικονομίας του σοσιαλισμού, υποστηρίζοντας και αυτά ότι η ΝΕΠ είχε δήθεν μακρόπνοο και υποχρεωτικό για κάθε χώρα και χρονική συγκυρία χαρακτήρα, ότι οι μηχανισμοί της αγοράς και των εμπορευματοχρηματικών σχέσεων πρέπει να αποτελούν βασικό και μακροπρόθεσμο εργαλείο στη σοσιαλιστική οικοδόμηση. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι εδώ το ίδιο το ΚΚΣΕ στα χρόνια της λεγόμενης «περεστρόικα», αλλά και το ΚΚ Κίνας σήμερα. Η σωστή κατανόηση του χαρακτήρα της ΝΕΠ, όπως αυτός είχε προσδιοριστεί με σαφήνεια από τον Λένιν και την ηγεσία του Μπολσεβίκικου Κόμματος, αποτελεί αναντικατάστατο θεωρητικό όπλο προκειμένου να αποκρούονται παρόμοιες αντιλήψεις.

Ο πραγματικός χαρακτήρας της ΝΕΠ

Η υιοθέτηση της ΝΕΠ από το 10ο Συνέδριο του ΚΚΡ (μπ.) σηματοδότησε έναν αναγκαστικό, προσωρινό ελιγμό της πολιτικής του εργατικού κράτους. Ο μακρόχρονος εμφύλιος πόλεμος και η ιμπεριαλιστική επέμβαση, σε συνδυασμό με την αποδιοργάνωση που είχε προκαλέσει ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος, είχαν καταβαραθρώσει την αγροτική παραγωγή στο μισό της προεπαναστατικής. Μια ανάλογη κατάσταση στη σοσιαλιστική βιομηχανία φανέρωνε την προσωρινή αδυναμία της εργατικής εξουσίας να εξασφαλίσει τον αναγκαίο όγκο προϊόντων για μια άμεση (κομμουνιστική) κατανομή στο χωριό. Τα μέτρα αναγκαστικής παράδοσης όλης της αγροτικής παραγωγής στη σοβιετική εξουσία δεν μπορούσαν να συνεχιστούν, έτσι αντικαταστάθηκαν από το «φόρο σε είδος», έτσι ώστε ένα μεγαλύτερο κομμάτι της παραγωγής να μένει στη διάθεση του αγρότη.

Η ΝΕΠ σήμαινε αντικειμενικά τη διατήρηση των εμπορευματοχρηματικών σχέσεων στην πόλη και την ύπαιθρο, κάτω από τον καθοδηγητικό έλεγχο της σοβιετικής εξουσίας. Οι μπολσεβίκοι στις επεξεργασίες τους δεν θεωρούσαν τη ΝΕΠ ως κάποιο ενδιάμεσο κοινωνικοοικονομικό σύστημα, ως νομοτελειακό χαρακτηριστικό της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, αλλά ως μια προσωρινή, σύντομη περίοδό της, που έδινε ένα πολύτιμο χρονικό περιθώριο για την ανάκαμψη της σοσιαλιστικής βιομηχανίας. Μια τέτοια ανάκαμψη θα επέτρεπε στην εργατική εξουσία να δώσει στη μικρομεσαία αγροτιά εκείνη την υλικοτεχνική υποδομή (τρακτέρ, θεριζοαλωνιστικές μηχανές, λιπάσματα κ.τ.λ.) που θα την έπειθε, μέσα από την ίδια της την πείρα, να περάσει στο δρόμο της μεγάλης, συλλογικής καλλιέργειας της γης. Ο διακηρυγμένος απώτερος στόχος ήταν να διευκολυνθεί στην πράξη η επέκταση των κομμουνιστικών σχέσεων παραγωγής.

Ομως, από την ίδια της τη φύση (επέκταση των μηχανισμών της αγοράς), η ΝΕΠ περιέκλειε αντιφάσεις και δημιουργούσε σημαντικούς κινδύνους για πισωγύρισμα της επανάστασης, μέσα και από την ενίσχυση κοινωνικών στρωμάτων που θα είχαν άμεσο υλικό συμφέρον να υπονομεύσουν και να ανατρέψουν την εργατική εξουσία. Τα προβλήματα αυτά, που από την αρχή επισημάνθηκαν από τον Λένιν, δεν μπορούσαν να αντιμετωπιστούν αυθόρμητα, μέσα από τη λειτουργία των νόμων της αγοράς, αλλά απαιτούσαν την ταξική πολιτική του εργατικού κράτους και την επιδέξια κλιμάκωση της ταξικής πάλης. Οι μπολσεβίκοι κατανοούσαν τις στοχεύσεις και τους κινδύνους της ΝΕΠ. Ενα μόλις χρόνο μετά την εφαρμογή της, στο 11ο Συνέδριο του Κόμματος το 1922, ο Λένιν ήδη μιλούσε για «σταμάτημα της υποχώρησης» και για «προετοιμασία (οικονομική) της επίθεσης ενάντια στο ιδιωτικό κεφάλαιο».²

Τα αποτελέσματα της ΝΕΠ και η επαναστατική διέξοδος

 

Το σύντομο χρονικό διάστημα πλήρους εφαρμογής της ΝΕΠ (1921-1927) έδωσε, σύμφωνα με τους σχεδιασμούς των μπολσεβίκων, το κρίσιμο περιθώριο για την ανόρθωση και αναδιοργάνωση της σοσιαλιστικής βιομηχανίας. Επέτρεψε το στέριωμα της συμμαχίας της εργατικής τάξης με τη μικρή και μεσαία αγροτιά, υπό τον καθοδηγητικό ρόλο της πρώτης. Ταυτόχρονα, όμως, σηματοδότησε και μια όξυνση της πάλης ανάμεσα στα καπιταλιστικά και τα σοσιαλιστικά στοιχεία της οικονομίας, με σημείο καμπής τα χρόνια 1926-1927. Το 15ο Συνέδριο του Κόμματος των Μπολσεβίκων έκανε την εκτίμηση ότι «το προτσές ανάπτυξης των καπιταλιστικών στοιχείων στην ύπαιθρο έχει αισθητά ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια (...) το θεμελιώδες ζήτημα της οικονομικής ανάπτυξης του χωριού έγκειται στο γεγονός ότι τα οφέλη της μεγάλης κλίμακας οικονομίας βρίσκονται σήμερα από τη μεριά των εύπορων - κουλάκικων στοιχείων... Αυτή είναι η βασική οικονομική αντίφαση στο χωριό, από την οποία πρέπει να βρούμε μια διέξοδο για τους φτωχούς και μεσαίους αγρότες»³.

Πάνω σε αυτό το έδαφος έγινε οξυμένη και πολύπλευρη διαπάλη στις γραμμές του Κόμματος μεταξύ της επαναστατικής πτέρυγας που βρισκόταν στην ηγεσία και διάφορων οπορτουνιστικών αντιλήψεων, που με τον έναν ή τον άλλο μανδύα αντανακλούσαν τη μικροαστική πίεση στις γραμμές του Κόμματος.

Τόσο οι τροτσκιστές που υποτιμούσαν τις δυνατότητες συμπόρευσης της εργατικής τάξης με τα εργαζόμενα στρώματα της αγροτιάς, υπερτιμώντας τα προβλήματα καθυστέρησης, όσο και η λεγόμενη δεξιά παρέκκλιση που υποστήριζε ανοιχτά τις εμπορευματοχρηματικές σχέσεις και την ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής, συνέκλιναν από διαφορετικούς δρόμους στην άρνηση της δυνατότητας οικοδόμησης του σοσιαλισμού στη χώρα. Και οι δύο αντέδρασαν στις αποφάσεις άρσης των μέτρων της ΝΕΠ.

Η ηγεσία του Κόμματος εντόπισε με ενάργεια το βασικό πρόβλημα (ότι η κατατεμαχισμένη αγροτική παραγωγή δεν είχε τα πλεονεκτήματα που έδινε η μεγάλη ενωμένη κοινωνικοποιημένη βιομηχανία) και τη διέξοδο από αυτό, με «τη βαθμιαία σταθερή συνένωση των μικρών και πολύ μικρών αγροτικών νοικοκυριών» - όπως σημείωνε ο Στάλιν στο 15ο Συνέδριο του ΠΠΚ (μπ.) - μέσω της πολιτικής της κολεκτιβοποίησης. Προσφέροντας στα κολχόζ γεωργικά μηχανήματα, τρακτέρ και επιστημονικές μεθόδους παραγωγής. Ετσι μεθοδικά και αποφασιστικά κόπηκε ο «γόρδιος δεσμός» των αντιφάσεων της ΝΕΠ.

Η κολεκτιβοποίηση, βάζοντας το έδαφος της συλλογικής καλλιέργειας της γης και στη βάση της κοινωνικής ιδιοκτησίας πάνω στη γη και στα μέσα παραγωγής, ήταν βήμα προς τα μπρος. Επέτρεψε την ανάπτυξη της παραγωγικότητας, την καλύτερη τροφοδοσία των πόλεων με αγροτικά προϊόντα, οδήγησε στην εξάλειψη των πλούσιων αγροτών που δυνάστευαν τα χωριά (κουλάκοι) και αποτελούσαν μια από τις βασικές εχθρικές δυνάμεις προς τη σοβιετική εξουσία.

Σοσιαλισμός ή «μεταβατική κοινωνία»;

 

Οι λαθροχειρίες σχετικά με το χαρακτήρα και τους στόχους της ΝΕΠ αξιοποιούνται συχνά για να υποστηριχτεί η αναγκαιότητα μιας «μεταβατικής» εποχής - κοινωνίας, που θα προετοιμάζει δήθεν το πέρασμα στο σοσιαλισμό. «Eίναι λαθεμένη η προσέγγιση, που υποστηρίζει την ύπαρξη "μεταβατικών κοινωνιών", με ξεχωριστά χαρακτηριστικά, τόσο σε σχέση με τον καπιταλισμό, όσο και σε σχέση με το σοσιαλισμό. Στη βάση αυτής της θεώρησης ερμηνεύεται λαθεμένα η ανάπτυξη των καπιταλιστικών σχέσεων στην Κίνα και το Βιετνάμ ως μεταβατική "πολυτομεακή κοινωνία"».⁴ Ανάμεσα στον καπιταλισμό και την ανώριμη φάση του κομμουνιστικού σχηματισμού (σοσιαλισμός) δεν μπορεί να μεσολαβήσει κάποιο αυτοτελές στάδιο με τα δικά του χαρακτηριστικά και νομοτέλειες, μια «μεταβατική περίοδος», ως ιστορική φάση πλήρως διακριτή και ξέχωρη τόσο από τον καπιταλιστικό, όσο και από τον κομμουνιστικό σχηματισμό. Τέτοιες αντιλήψεις και πρακτικές ανοίγουν διάπλατα τις πόρτες στην ενίσχυση των εμπορευματοχρηματικών σχέσεων, στην ανάπτυξη και το γιγάντωμα αστικών στρωμάτων και τελικά στην πλήρη επικράτηση της αντεπανάστασης. Αντιβαίνουν στη λενινιστική αντίληψη που τόνιζε την αναγκαιότητα πάλης ενάντια στη μικροεμπορευματική παραγωγή, την οργάνωση της παλλαϊκής καταγραφής και του ελέγχου της παραγωγής και της κατανομής. Τα καθήκοντα αυτά εντάσσονταν από τον Λένιν (ήδη από το 1918) «στον τομέα της οικονομικής οικοδόμησης του σοσιαλισμού».⁵

Παραγνωρίζουν όμως κατάφωρα και την ίδια την ιστορική πείρα από την ανάπτυξη και την τελική επικράτηση της αντεπανάστασης στη Σοβιετική Ενωση και στις άλλες χώρες του σοσιαλισμού, με χαρακτηριστικό σημείο οπορτουνιστικής στροφής το 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ το 1956. Το γεγονός ότι «η όλο και μεγαλύτερη ανάμειξη των στοιχείων της αγοράς στην άμεσα κοινωνική παραγωγή του σοσιαλισμού την αποδυνάμωνε. Οδήγησε σε πτώση της δυναμικής της σοσιαλιστικής ανάπτυξης. Ενισχύθηκε το βραχυπρόθεσμο ατομικό και ομαδικό συμφέρον (με αύξηση της διαφοροποίησης του εργασιακού εισοδήματος μεταξύ των εργαζομένων σε κάθε επιχείρηση, αυτών και του μηχανισμού διεύθυνσης, μεταξύ διαφορετικών επιχειρήσεων) σε βάρος των γενικών κοινωνικών συμφερόντων. Δημιουργήθηκε στην πορεία το κοινωνικό έδαφος για να ανδρωθεί και να επικρατήσει, τελικά, η αντεπανάσταση με όχημα την περεστρόικα».⁶

Σήμερα, φυσικά, οι αντικειμενικές συνθήκες στην Ελλάδα είναι σημαντικά διαφορετικές από αυτές στην προεπαναστατική Ρωσία ή στη Σοβιετική Ενωση της δεκαετίας του 1920. Η σημαντική ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων στο πλαίσιο του καπιταλισμού εξασφαλίζει μια βιομηχανική παραγωγική βάση που θα μπορεί να τροφοδοτήσει, σε συνθήκες εργατικής εξουσίας, με πολύ μεγαλύτερη επάρκεια τις ανάγκες της εκμηχανισμένης και συλλογικά οργανωμένης μεγάλης αγροτικής παραγωγής. Η αγροτιά συνιστά ένα συντριπτικά μικρότερο ποσοστό του πληθυσμού. Επιπλέον, όπως τονίζεται και στο Πρόγραμμα του ΚΚΕ, «η ελληνική πραγματικότητα δεν απαιτεί αναδιανομή της γης. Οι μη κατέχοντες γη καλλιεργητές θα εργάζονται στις σοσιαλιστικές μονάδες αγροτικής, γεωργικής και κτηνοτροφικής παραγωγής. Το μέτρο της κοινωνικοποίησης της γης αποκλείει τη δυνατότητα συγκέντρωσης της γης, την αλλαγή χρήσης και εμπορευματοποίησή της από τους ατομικούς ή συνεταιρισμένους αγροτοπαραγωγούς».

Παραπομπές:

1. Χ. Κεφαλής, «Η επαναστατική σκέψη και το έργο του Λένιν»

2. Β. Ι. Λένιν, «Πολιτική Εκθεση Δράσης της ΚΕ του ΚΚΡ (μπ.)», Απαντα, τόμος 45, σελ. 86, 413.

3. Β. Μολότοφ, εισήγηση στο 15ο Συνέδριο.

4. «Εκτιμήσεις και συμπεράσματα από τη σοσιαλιστική οικοδόμηση στον 20ό αιώνα με επίκεντρο την ΕΣΣΔ. Η αντίληψη του ΚΚΕ για το σοσιαλισμό», Απόφαση του 18ου Συνεδρίου του ΚΚΕ.

5. Β. Ι. Λένιν, «Εξι θέσεις για τα άμεσα καθήκοντα της Σοβιετικής εξουσίας», Απαντα, τόμος 36, σελ. 278.

6. Οπως στο 4.

Του Βασίλη ΟΨΙΜΟΥ*
*Ο Βασίλης Οψιμος είναι μέλος του Τμήματος Οικονομίας της ΚΕ του ΚΚΕ

Ριζοσπάστης

Πλευρές της ιστορίας της Κατοχής μέσα από γερμανικά αρχεία

Κατιούσα

Καθώς η αστική ιστοριογραφία γίνεται όλο και αντιδραστικότερη, απομακρυνόμενη ακόμα και από τον «ορθό λόγο» των ιδεολογικών προγόνων της, συνηθίζει πλέον να απομακρύνεται ακόμα και από τις ιστορικές πηγές, για να δίνει ευκολότερα τις δικές της αυθαίρετες ερμηνείες στα ιστορικά δρώμενα. Σε τέτοιες συνθήκες, η κάθε επιστημονική και εκδοτική δραστηριότητα που αποβλέπει στην πλατύτερη διάδοση πρωτογενών ιστορικών πηγών, μόνο ευπρόσδεκτη μπορεί να είναι, καθώς διευκολύνει την αξιοποίησή τους από περισσότερο κόσμο, στην προσπάθειά του να προσεγγίσει την ιστορική αλήθεια.
Μια τέτοια περίπτωση είναι και ένα από τα τελευταία αποκτήματα της Βιβλιοθήκης του Επιμορφωτικού Κέντρου της ΚΕ του ΚΚΕ «Χαρίλαος Φλωράκης», το δίτομο έργο του καθηγητή Ιστορίας Θανάση Χρήστου, με τίτλο «Ο ρόλος των νέων στο μέτωπο, την κατοχή και την αντίσταση (1940-1944)», που αναδημοσιεύει και μεταφράζει επίσημες γερμανικές πηγές, που αφορούν στις ελληνογερμανικές σχέσεις κατά την περίοδο 2/2/1941 – 4/6/1941, δηλαδή από τις παραμονές της επίσημης κήρυξης του πολέμου κατά της Ελλάδας από το γερμανικό φασισμό (αυγή της 6ης Απρίλη 1941) έως τη διευθέτηση των ζωνών κατοχής ανάμεσα σε Γερμανία, Ιταλία και Βουλγαρία.
Παρά τις επιφυλάξεις, ακόμα και τις σοβαρές διαφωνίες που θα μπορούσε να έχει κανείς με τις ερμηνείες του προλόγου και της εισαγωγής αυτού του πονήματος, η παρουσίαση στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό συγκεντρωμένων γερμανικών αρχείων, αυτούσια και μεταφρασμένα, έχει μια ξεχωριστή αξία.

Σπάνιο αρχειακό τεκμήριο

Ο πρώτος τόμος, με τον υπότιτλο «Τα πολιτικοστρατιωτικά τεκμήρια» (Αθήνα 2016) θέτει στη διάθεση του αναγνώστη ένα όχι πολύ γνωστό αρχειακό τεκμήριο, το «Πολεμικό ημερολόγιο της διοίκησης των γερμανικών στρατευμάτων στην Ηπειρο (73η Μεραρχία Πεζικού) από 21/4/41 έως 11/5/41», που φυλάσσεται στο Ομοσπονδιακό Στρατιωτικό Αρχείο της Γερμανίας (Φράιμπουργκ). Αφορά δηλαδή στην περίοδο της άνευ όρων παράδοσης των ελληνικών μεραρχιών Ηπείρου και Μακεδονίας – Θράκης, με πρωτεργάτη τον στρατηγό και (αμέσως μετά) πρώτο δοτό κατοχικό πρωθυπουργό Τσολάκογλου, έως την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων από την Ηπειρο και την παράδοσή της στις ιταλικές κατοχικές δυνάμεις.
Το ημερολόγιο επιβεβαιώνει και αυτό παλιότερες μαρτυρίες και εκτιμήσεις για την εγκατάλειψη των Ελλήνων στρατιωτών στην τύχη τους και τις χαώδεις συνθήκες που συνάντησαν κατά την άτακτη προσπάθεια επιστροφής στις εστίες τους, μόλις οι στρατηγοί του μετώπου προέβησαν στην άνευ όρων παράδοση. Οι Γερμανοί στρατιωτικοί τόνιζαν επανειλημμένως, όπως π.χ. στο έγγραφο 11, ότι «…η ελληνική αρχηγεία αντιμετωπίζει τις υπάρχουσες δυσκολίες με απάθεια. Δεν διαθέτει ούτε τη θέληση μήτε το κύρος για να επιβληθεί».

Ο Τσολάκογλου ανάμεσα σε Γερμανούς αξιωματικούς στην Αθήνα κάτω από τη γερμανική σημαία

Καταγράφει επίσης λεπτομερώς τις στρατιωτικές διαβουλεύσεις και ενέργειες που σχετίζονται με το πέρασμα της ελληνικής επικράτειας δυτικά της Πίνδου στις ιταλικές δυνάμεις κατοχής.
Αξίζει να αναφερθούν ιδιαίτερα δύο φράσεις από ξεχωριστές αναφορές: Η πρώτη προέρχεται από επιστολή του Τσολάκογλου προς τον Γερμανό στρατηγό Μπίλερ (έγγραφο 9), όπου αυτοπροτείνεται για δοτός πρωθυπουργός και τελειώνει με την εξής φράση: «Υποσχόμαστε στην Αυτού Εξοχότητα, το Φύρερ του γερμανικού λαού, να υπηρετήσουμε την ακολουθούμενη από αυτόν κατεύθυνση».
Η δεύτερη προέρχεται από επιστολή που απευθύνεται επίσης στον …«αξιότιμο κύριο στρατηγό Μπίλερ», αλλά αυτήν τη φορά από τον Μητροπολίτη Ιωαννίνων Σπυρίδωνα, που παρουσιάζει το Χίτλερ ως τον «μεγάλο Αρχηγό του γερμανικού λαού», «φορέα του ελληνικού πνεύματος και του ελληνικού πολιτισμού» (!!!). Αυτός ο ιεράρχης μαζί με πάρα πολλούς ομοίους του όχι μόνο διατήρησε τα εκκλησιαστικά του αξιώματα μετά τον πόλεμο, αλλά και «ξήλωσε» τους λίγους ανώτερους ιεράρχες που τάχθηκαν με τη λαϊκή πάλη, ενώ προήχθη σε αρχιεπίσκοπο.

Σημαντικά και άγνωστα έγγραφα

Ο δεύτερος τόμος, με υπότιτλο «Τα διπλωματικά τεκμήρια» (Αθήνα 2017), περιέχει τμήμα του γερμανικού Πολιτικού Αρχείου του υπουργείου Εξωτερικών του Βερολίνου, που σχετίζεται με την αλληλογραφία της γερμανικής πρεσβείας στην Αθήνα, από τις παραμονές της εισβολής των χιτλερικών στρατευμάτων, και πιο συγκεκριμένα από τις 2/4/1941, έως και την αγγελία αποχώρησης της σοβιετικής πρεσβείας από την Αθήνα (4/6/1941).
Σε αυτόν τον τόμο επιβεβαιώνονται πλήρως και τα έγγραφα που παρουσίασε πριν πολλές δεκαετίες ομάδα ερευνητών με επικεφαλής τον Βάσο Γεωργίου στο 6τομο έργο «Ιστορία της Εθνικής Αντίστασης» (εκδ. «Αυλός», τόμος 1ος, Αθήνα 1979, σελ. 103-105). Μόνο που σε εκείνο το έργο, ενώ παρουσιάζονταν εκτενή αποσπάσματα από τα τηλεγραφήματα της γερμανικής πρεσβείας, δεν αναφερόταν ποιο αρχειακό ίδρυμα κατείχε αυτά τα έγγραφα.
Τα πλήρη έγγραφα που μας γνωστοποιεί το βιβλίο του Θ. Χρήστου ισχυροποιούν την προγενέστερη εκτίμηση, ότι ακόμα και μετά την κήρυξη του πολέμου, συμπεριφέρονταν «οι Γερμανοί της Αθήνας όπως στο σπίτι τους…», καθώς ο Γερμανός πρέσβης Πρίγκιπας του Ερμπαχ – Σένμπεργκ «…βρισκόταν σα στο σπίτι του, στην ιδιωτική κατοικία του και συνέχιζε να επικοινωνεί με το Βερολίνο και μετά την κήρυξη του γερμανικού πολέμου εναντίον της Ελλάδας, σα να μην είχε συμβεί τίποτε!».
Στα σημαντικά και λιγότερο γνωστά έγγραφα του τόμου αυτού συγκαταλέγεται η πλήρης γερμανική διακοίνωση, με την οποία ο γερμανικός φασισμός προφασιζόταν ότι εισβάλλει στην Ελλάδα μόνο και μόνο για να εκδιώξει τα βρετανικά στρατεύματα και να επαναφέρει την Ελλάδα σε στάτους ουδετερότητας!
Αξιοσημείωτη είναι και η έμμεση πληροφορία που δίνει το έγγραφο 33 για την άμεση έλευση της ομάδας Κίνσμπεργκ (21/4/1941), σχεδόν ταυτόχρονα με τα γερμανικά στρατεύματα. Η εν λόγω ομάδα ήταν τυπικά υπεύθυνη για την ανεύρεση και συγκέντρωση οποιωνδήποτε διπλωματικών εγγράφων ξένων δυνάμεων από τις χώρες που κατακτούσε ο γερμανικός φασισμός, ατύπως όμως υπεύθυνη και για τη συγκέντρωση των αξιόλογων έργων τέχνης.
Το ότι ο Τσολάκογλου δεν ήταν ο μόνος «διαθέσιμος» από το ελληνικό αστικό στρατόπεδο, φαίνεται από το έγγραφο 47, όπου και ο τότε νομάρχης Αττικοβοιωτίας Κωνσταντίνος Πετζόπουλος παρακαλεί να διοριστεί πρωθυπουργός! (Παρεμπιπτόντως, η μετάφραση του συγκεκριμένου εγγράφου αλλά και μερικών άλλων χρειάζεται σημαντική βελτίωση…).
Θα μπορούσε κανείς να αναφέρει πολλά ακόμα έγγραφα από αυτούς τους τόμους, που αξίζουν την προσοχή του αναγνώστη, λόγω όμως του περιορισμένου διαθέσιμου χώρου, το σημείωμα αυτό δεν μπορεί να κλείσει χωρίς την επισήμανση ότι ήδη από τις πρώτες μέρες της Κατοχής, τόσο οι στρατιωτικές όσο και οι διπλωματικές ναζιστικές υπηρεσίες έχουν επίγνωση των «κινδύνων» που θα προκαλούσαν τόσο η τριχοτόμηση της Ελλάδας όσο και η λιμοκτονία του ελληνικού λαού, που αυτές οι υπηρεσίες έβλεπαν ήδη από τότε τον ερχομό της!

Η Αχρεία Τριάδα κακοποιεί τα δικαιώματα των Παλαιστινίων

ΚΚ Ισραήλ – Χαντάς: Η Αχρεία Τριάδα κακοποιεί τα δικαιώματα των Παλαιστινίων

Την προκλητική απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αναγνωρίσει την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του κράτους του Ισραήλ καταγγέλλουν εκ νέου το κομμουνιστικό Κόμμα Ισραήλ και το «Δημοκρατικό Μέτωπο για την Ειρήνη και την Ισότητα» («Χαντάς»).

Οι Ισραηλινοί κομμουνιστές μετά την κοινή δήλωση με τα Κομμουνιστικά Κόμματα της Παλαιστίνης, έβγαλαν νέα ανακοίνωση την οποία παραθέτουμε ολόκληρη:

ΚΚ Ισραήλ – Χαντάς: Η Αχρεία Τριάδα κακοποιεί τα δικαιώματα των Παλαιστινίων

«Το ΚΚ Ισραήλ και το «Χαντάς» καταδικάζουν έντονα και κατηγορηματικά την ανακοίνωση του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για την Ιερουσαλήμ, μια δήλωση που αρνείται εντελώς τα δικαιώματα του λαού της Ιερουσαλήμ και της Παλαιστίνης.

Η δήλωση Τραμπ είναι το αποτέλεσμα της ανίερης τριμερούς συμμαχίας μεταξύ της κυβέρνησης των ΗΠΑ, της ισραηλινής κυβέρνησης και των αντιδραστικών αραβικών καθεστώτων

και των κλιμακούμενων συνωμοσιών τους ενάντια στα δίκαια δικαιώματα του αραβικού παλαιστινιακού λαού – με κυριότερο το δικαίωμά του στην αυτοδιάθεση σε ένα ανεξάρτητο κράτος με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ, σύμφωνα και με τα ψηφίσματα του ΟΗΕ.

Οι θέσεις αυτής της συμμαχίας δεν ήταν ποτέ σαφέστερες ή κατάφωρα φανερές από τώρα, τόσο στο πλαίσιο του παλαιστινιακού ζητήματος, όσο και για τις συνολικές εξελίξεις στην περιοχή.

Η δήλωση του Τραμπ αποδεικνύει μόνο όσα έχουμε πάντα υποστηρίξει:

Οι ΗΠΑ είναι μέρος του προβλήματος κι όχι η λύση στη σύγκρουση μεταξύ του Ισραήλ και της Παλαιστίνης.

Προκειμένου να βελτιωθεί αυτή η άσχημη κατάσταση, η πόρτα πρέπει τώρα να ανοίξει ορθάνοικτα ώστε η διεθνής κοινότητα να διαδραματίσει ένα βασικό ρόλο με την προώθηση μιας πολιτικής διαδικασίας βασισμένης στα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών που υιοθέτησαν οι περισσότερες χώρες κι η συντριπτική πλειοψηφία των λαών.

Η Δήλωση Τραμπ στην πραγματικότητα δεν έχει κανένα απολύτως πρακτικό σκοπό εκτός από την απόκρυψη των εσωτερικών και εξωτερικών κρίσεων του ιμπεριαλισμού, του σιωνισμού και των αντιδραστικών αραβικών καθεστώτων και της αποτυχίας των σχεδίων τους για την περιοχή.

Προσθέτουμε δε, πως η εξέλιξη αυτή εξυπηρετεί τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου στον αποπροσανατολισμό της ισραηλινής κοινής γνώμης από τις συνεχιζόμενες έρευνες για υποθέσεις διαφθοράς εναντίον του.

Η λαϊκιστική συναίνεση με την οποία οι λεγόμενες «αντιπολιτευτικές» δυνάμεις του Ισραήλ απάντησαν  κοινή δήλωση Τραμπ – Νετανιάχου, αντικατοπτρίζει στην πραγματικότητα την πολιτική χρεοκοπία της σιωνιστικής αντιπολίτευσης και την ανικανότητά της να προσφέρει μια πραγματική εναλλακτική λύση στην κατοχή και στην πολιτική του εποικισμού και καταδεικνύει την απόλυτη απόρριψή μιας δίκαιης ειρήνης από την πλευρά τους.

Τώρα είναι η ώρα να υψωθεί η φωνή διαμαρτυρίας σε ολόκληρο τον κόσμο, κατά αυτών των πολιτικών και των ηγεσιών τους, συμπεριλαμβανομένης της φωνής των πραγματικά φιλειρηνικών δυνάμεων μέσα στο Ισραήλ.

Το ΚΚΙ και το «Χαντάς» καλούν όλες τις αντικατοχικές δυνάμεις, τους Άραβες και τους Εβραίους να συνεργαστούν για να προωθήσουν τη μόνη λύση που μπορεί να υπερασπιστεί τα δικαιώματα και το αίμα των δύο λαών:

Ο τερματισμός της κατοχής και η ίδρυση ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους βασισμένου στα σύνορα της 4ης Ιούνη 1967 με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ, δίπλα στο Ισραήλ, με πρωτεύουσα τη Δυτική Ιερουσαλήμ.»

11 Δεκέμβρη 2017,
The Communist Party Of Israel

Μετάφραση: Ροβεσπιέρος

Θερίζουν φτώχεια και ανισότητα στις ΗΠΑ – «Απειλείται η δημοκρατία» προειδοποιούν τον Τραμπ

16-12-2017

«Θεωρίες» ότι οι πλούσιοι είναι «τολμηροί, αλτρουιστές, σκληρά εργαζόμενοι, αφοσιωμένοι», ενώ οι φτωχοί «χαμένοι, μικροαπατεώνες, άνθρωποι που προσπαθούν να εκμεταλλευτούν το σύστημα», προωθούνται από πολιτικούς για να δικαιολογηθούν οι περικοπές στις υπηρεσίες πρόνοιας και οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις που ευνοούν τους πλουσιότερους.

Κατιούσα

Οι δείκτες της φτώχειας και της ανισότητας στις ΗΠΑ βρίσκονται σε επίπεδα συναγερμού, οδεύουν να επιδεινωθούν επί των ημερών του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και απειλούν τη δημοκρατία στη χώρα, προειδοποίησε την Παρασκευή ένα ανώτερο στέλεχος των Ηνωμένων Εθνών.
Ο ένας και πλέον στους οκτώ Αμερικανούς ζει στη φτώχεια, ενώ σχεδόν οι μισοί από τη συγκεκριμένη κατηγορία του πληθυσμού βιώνουν αυτήν που αποκαλείται «βαθιά φτώχεια», κάτι που σημαίνει ότι δεν έχουν κανέναν τρόπο να ξεφύγουν από την κατάστασή τους, ανέφερε ο Φίλιπ Άλστον, ο οποίος έχει οριστεί από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών ως Ειδικός Επιτετραμμένος του ΟΗΕ για την Ακραία Φτώχεια και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
Η προειδοποίηση του αξιωματούχου του ΟΗΕ θα συμπεριληφθεί σε έκθεσή του, στην οποία αναμένεται ότι θα επικρίνει το αμερικανικό πολιτικό προσωπικό, τις εφαρμοζόμενες πολιτικές αλλά και τις συμπεριφορές στις ΗΠΑ, μετά την πρόσφατη, δεκαπενθήμερη περιοδεία του στις ΗΠΑ, από τους καταυλισμούς των αστέγων στην Καλιφόρνια ως τις μικρές πόλεις του νότου και το κατεστραμμένο από τον πρόσφατο κυκλώνα Μαρία νησί του Πουέρτο Ρίκο.
Στην έκθεσή του—αναμένεται να δοθεί στη δημοσιότητα τον Ιούνιο—ο Άλστον, ο οποίος έχει αναλάβει να μελετήσει το φαινόμενο της φτώχειας σε παγκόσμιο επίπεδο για λογαριασμό του ΟΗΕ, θα συμπεριλάβει πολλά από τα συμπεράσματα που παρουσίασε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε στην Ουάσινγκτον.
Η πολύ σοβαρή κατάσταση όσον αφορά τη φτώχεια και την ανισότητα οφείλεται στις αθροιστικές συνέπειες των πολιτικών που εφαρμόστηκαν για χρόνια κι αναμένεται να επιδεινωθούν το προσεχές διάστημα, εξαιτίας των σχεδίων της κυβέρνησης Τραμπ για τη μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος και τις περικοπές στα προγράμματα πρόνοιας και υγειονομικής περίθαλψης, επισήμανε ο επιτετραμμένος.
Το νομοσχέδιο για τη σαρωτική μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος, που θα ωφελήσει κατά κύριο λόγο τις μεγάλες επιχειρήσεις και τους πλουσιότερους Αμερικανούς, πιθανότατα από μόνο του θα οδηγήσει «στην πιο δραματική αύξηση της ανισότητας που μπορεί κανένας να φανταστεί», υπογράμμισε ο Άλστον.
Οι επικείμενες περικοπές στην πρόνοια και στην περίθαλψη παράλληλα θα καταστρέψουν το δίχτυ ασφαλείας για τους φτωχούς, που ήταν ήδη «γεμάτο τρύπες», συμπλήρωσε.
«Εάν οι περικοπές που αναμένονται γίνουν πράγματι», αυτό το δίχτυ ασφαλείας «ουσιαστικά θα κομματιαστεί» και «η ανισότητα θα εκτοξευθεί στα ύψη», εξήγησε ο επιτετραμμένος του ΟΗΕ.
Μια αντανάκλαση της αύξησης της φτώχειας και της ανισότητας, ανέφερε ο Άλστον, είναι η επανεμφάνιση των εντερικών μολύνσεων από νηματώδη, παρασιτικά σκουλήκια στον αμερικανικό Νότο, όπου οι τοπικές αρχές δεν προσφέρουν καθαρό νερό ούτε αποχέτευση κι αναγκάζουν τους πολίτες να πληρώνουν οι ίδιοι για αυτές τις βασικές υπηρεσίες.
Κουπόνια τροφίμων
Αν και οι στατιστικές δείχνουν ότι το 14% των Αμερικανών ζει στη φτώχεια, υπάρχουν τόσοι πολλοί άνθρωποι στην επισφάλεια, στα όρια της φτώχειας, που ένα ποσοστό πιο κοντά στην πραγματικότητα θα ήταν μάλλον το 20%, επισήμανε ο Άλστον.
Αναφέρθηκε για παράδειγμα σε εργαζομένους της Wal-Mart Stores Inc, μιας από τις μεγαλύτερες αλυσίδες πολυκαταστημάτων στις ΗΠΑ, οι οποίοι είναι αναγκασμένοι να βασίζονται στα κυβερνητικά κουπόνια τροφίμων για να ζουν, διότι δεν μπορούν να επιβιώσουν μόνο με τους μισθούς που βγάζουν παρότι έχουν θέσεις πλήρους απασχόλησης.
Οι ΗΠΑ σήμερα έχουν τον χαμηλότερο δείκτη κοινωνικής κινητικότητας μεταξύ των πλουσίων κρατών, κάτι που σημαίνει ότι «το Αμερικανικό Όνειρο μετατρέπεται ταχύτατα στην Αμερικανική Αυταπάτη», συμπλήρωσε.
«Ένα παιδί που γεννιέται στη φτώχεια δεν έχει σχεδόν καμιά πιθανότητα να ξεφύγει από τη φτώχεια στις σημερινές Ηνωμένες Πολιτείες», είπε ο Φίλιπ Άλστον.
Τα φτωχά παιδιά έχουν ελάχιστη ή καμία πρόσβαση σε ποιοτική διατροφή για να αναπτυχθούν, στο σύστημα υγείας, ή σε μια αξιοπρεπή εκπαίδευση, παράγοντες που αποτελούν όλοι κλειδιά για να ξεπεράσουν τη φτώχεια, συνέχισε ο ίδιος.
«Οι τρέχουσες τάσεις στις ΗΠΑ στην πραγματικότητα υπονομεύουν τη δημοκρατία», προειδοποίησε ο επιτετραμμένος. «Οι φτωχοί δεν έχουν καμιά πιθανότητα να ακουστούν οι φωνές τους, καμιά πιθανότητα να επηρεάσουν την πολιτική που χαράσσεται».
Οι φτωχότεροι Αμερικανοί συχνά βρίσκονται στη φυλακή, στερούνται το δικαίωμα ψήφου επειδή έχουν ποινικό μητρώο, ή δυσκολεύονται να πάνε στα εκλογικά κέντρα, εν μέσω ορισμένων συνειδητών προσπαθειών για την αποτροπή της συμμετοχή στις εκλογικές διαδικασίες και ακόμη και την εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους, κάτι που αποτελεί τη βάση για την δημοκρατία, εξήγησε.
Ο Φίλιπ Άλστον είπε ότι έμεινε κατάπληκτος από τις απόψεις που άκουσε σε όλη τη χώρα, με βάση τις οποίες οι πλούσιοι είναι «τολμηροί, αλτρουιστές, σκληρά εργαζόμενοι, αφοσιωμένοι», ενώ οι φτωχοί «χαμένοι, μικροαπατεώνες, άνθρωποι που προσπαθούν να εκμεταλλευτούν το σύστημα». Αυτού του είδους οι κρίσεις, σημείωσε, προωθούνται από πολιτικούς για να δικαιολογηθούν οι περικοπές στις υπηρεσίες πρόνοιας και οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις που ευνοούν τους πλουσιότερους.
Η «ποινικοποίηση της φτώχειας», υπογράμμισε ο επιτετραμμένος, συμβάλλει στη διαιώνιση ενός φαύλου κύκλου.
Ένα συνηθισμένο σενάριο είναι η επιβολή προστίμου από αστυνομικούς σε έναν άστεγο επειδή κοιμόταν στον δρόμο ή χασομερούσε. Το ποσό του προστίμου αυξάνεται καθώς μένει απλήρωτο, το διογκώνουν προσαυξήσεις και τόκοι. Τελικά ο άνθρωπος στον οποίο επιβλήθηκε καταλήγει στη φυλακή. Χάνει όποια δουλειά πιθανόν είχε κι αποκτά ποινικό μητρώο, κάτι που κάνει ακόμη δυσκολότερο το να βρει δουλειά. Αυτή η πορεία «συχνά επιτείνεται λόγω της ασκούμενης πολιτικής», τόνισε.
Η έκθεση του Φίλιπ Άλστον αναμένεται να θίξει πολλές διαστάσεις της φτώχειας στις ΗΠΑ: η φυλή, το φύλο, ο υψηλός δείκτης φυλακίσεων, τα προβλήματα των βετεράνων και η αποχή των ψηφοφόρων είναι ορισμένες από αυτές, προανήγγειλε ο επιτετραμμένος.

Πηγή: iefimerida.gr

Διαχρονικός στόχος του κεφαλαίου και των κυβερνήσεών του το χτύπημα του απεργιακού δικαιώματος

 

 

 

Πρωτοσέλιδο του «Ριζοσπάστη» την περίοδο των κινητοποιήσεων ενάντια στο «νόμο Λάσκαρη» 

 

Τη διαχρονικότητα της προσπάθειας του κεφαλαίου να χτυπήσει το δικαίωμα των εργατών στην απεργία, αναδεικνύει με άρθρο του ο «Ριζοσπάστης» στο φύλλο της Πέμπτης 14 Δεκέμβρη, παρουσιάζοντας ένα ιστορικό από το 1974 μέχρι σήμερα. 

Στο αφιέρωμα, επίσης, καταγράφεται μαρτυρία του Ν. Αγγελόπουλου μέλους της διοίκησης του Εργατικού Κέντρου Ελευσίνας (ΕΚΕ) τα χρόνια που οι κυβερνήσεις του κεφαλαίου περνούσαν τα αντεργατικά μέτρα που καταγράφονται στο αφιέρωμα κείμενο, με την οποία μας μεταφέρει το κλίμα της εποχής εκείνης, μας δίνει μια ιδέα για την πείρα του εργατικού κινήματος που μπορεί να αξιοποιηθεί και στην πάλη σήμερα, ενάντια στη νέα επίθεση στο απεργιακό δικαίωμα. (Διαβάστε αναλυτικά ΕΔΩ)

Ακολουθεί το αφιέρωμα του «Ριζοσπάστη»:


Πριν περίπου 10 μέρες, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ έφερε στη Βουλή, σαν τον κλέφτη, με τροπολογία σε άσχετο νομοσχέδιο, τη νομοθετική ρύθμιση για την επιβολή νέων εμποδίων στην κήρυξη απεργίας, υλοποιώντας την πάγια αξίωση του κεφαλαίου για τη λήψη μέτρων που οδηγούν στο ξήλωμα του απεργιακού δικαιώματος.

Ανταποκρινόμενα στο κάλεσμα του ΠΑΜΕ, συνδικάτα και εργαζόμενοι αντέδρασαν άμεσα, κινητοποιήθηκαν μαχητικά στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις, καταγγέλλοντας το νέο αντεργατικό χτύπημα που βάζει στο στόχαστρο τα επιχειρησιακά και τα κλαδικά συνδικάτα, συνολικά τη συλλογική δράση και οργάνωση των εργαζομένων.

Η κυβέρνηση απέσυρε προσωρινά την τροπολογία, ξεκαθαρίζοντας ότι θα την επαναφέρει σε άλλο νομοσχέδιο, συνεχίζοντας έτσι το αντιλαϊκό έργο και τους αντιαπεργιακούς νόμους των προηγούμενων κυβερνήσεων του κεφαλαίου.
Από το 1974, δυο είναι οι βασικοί νόμοι για τα συνδικαλιστικά δικαιώματα, που ο ένας αντικατέστησε τον άλλο. Πρόκειται για το νόμο 330/1976 της κυβέρνησης της ΝΔ, ή αλλιώς «νόμος Λάσκαρη» (ο τότε υπουργός Εργασίας), ο οποίος έμεινε στην ιστορία για την περίφημη δήλωσή του στη Βουλή, κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου: «Δε θα επιτρέψω την πάλη των τάξεων» (!) είχε πει, εκφράζοντας με απόλυτη σαφήνεια τους αντεργατικούς στόχους του νόμου... Ο άλλος είναι ο νόμος 1264/82, που ψηφίστηκε επί κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ και ισχύει μέχρι σήμερα, ενώ ένα χρόνο μετά, η ίδια κυβέρνηση έφερε το άρθρο 4 του νόμου 1365/83, το οποίο χαρακτηρίστηκε και «απεργοκτόνο».

Σήμερα, μέρα πανελλαδικής πανεργατικής απεργίας, ο «Ριζοσπάστης» θυμίζει τις βασικότερες διατάξεις των παραπάνω νόμων, τη στάση του ΚΚΕ και τους σημαντικούς αγώνες του εργατικού κινήματος, όπως αυτά καταγράφηκαν μέσα από τις σελίδες της εφημερίδας τα χρόνια εκείνα. Ακόμα και από αυτήν τη σύντομη παρουσίαση των γεγονότων, δεν περνούν απαρατήρητες οι αναλογίες, τότε και σήμερα, στα προπαγανδιστικά κόλπα που χρησιμοποιούν το κεφάλαιο, οι κυβερνήσεις και τα άλλα αστικά επιτελεία για να «νομιμοποιήσουν» τις αντεργατικές πολιτικές.

Κατ' εντολή των βιομηχάνων...

Από τις πανεργατικές κινητοποιήσεις το 1983 ενάντια στο «απεργοκτόνο» άρθρο 4 του ν.1365/83 

 

Πριν την παρουσίαση του νόμου 330/1976, ο τότε Σύνδεσμος Ελλήνων Βιομηχάνωνέδωσε συνέντευξη Τύπου (5/3/1976), ζητώντας από την κυβέρνηση να πάρει θέση «για τις απεργίες που εκδηλώνονται και για τις μισθολογικές απαιτήσεις που διατυπώνονται». Η απαίτηση αυτή στηριζόταν στον ισχυρισμό ότι οι βιομήχανοι δεν έχουν κέρδη, ενώ κάνουν επενδύσεις! Οπως σημείωνε τότε στο πρωτοσέλιδο ο «Ριζοσπάστης», «στην ουσία ζήτησαν να χτυπηθούν οι απεργίες και οι εργατικές κινητοποιήσεις», με στόχο τη διατήρηση και την αύξηση της κερδοφορίας τους.

Η ανταπόκριση της κυβέρνησης της ΝΔ στις απαιτήσεις του κεφαλαίου είναι άμεση. Μόλις έξι μέρες μετά, στις 11/3/1976, ο υπουργός Συντονισμού, μιλώντας σε συνεστίαση επιστημόνων, δηλώνει πως «δε θα επιτρέψει την κατάχρηση των ελευθεριών (σ.σ. των συνδικαλιστικών) εις βάρος του κοινωνικού συνόλου. Κατάχρηση που εκδηλώνεται τελευταία με ένα κύμα αδικαιολόγητων απεργιακών και άλλων διαλυτικών, της κοινωνικής συνοχής, εκδηλώσεων».
Οσο για τα κέρδη που... δεν είχαν οι βιομήχανοι, την απάντηση έδινε τότε σε ανακοίνωσή της η ΕΣΑΚ, στην οποία αναφέρει πως την περίοδο της χούντας το κεφάλαιο αυγάτισε τα κέρδη του κατά 588%, από το 1968 έως το 1973, ενώ μόνο την περίοδο 1971 - 1974 παρουσίασε κέρδη 20 δισ. δραχμών. «Την ίδια αυτή χρονική περίοδο», ανέφερε η ΕΣΑΚ, «το πραγματικό μεροκάματο και οι μισθοί των εργατών ουσιαστικά εξανεμίζονται από τον πληθωρισμό»!
Στην αντίπερα όχθη, η όξυνση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι γεννά σωρεία αντιδράσεων, παρά τις δυσκολίες που υπήρχαν και τότε στο κίνημα. Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Δημόσιας Τάξης, το 1975 έγιναν 2.381 κινητοποιήσεις (απεργίες, στάσεις εργασίας, πορείες κ.ά.). Το πρώτο δίμηνο του 1976 είχαν γίνει ήδη 358 κινητοποιήσεις, ενώ σε άλλη καταγραφή ο αριθμός των απεργών το πρώτο τρίμηνο ανέρχεται στις 320.000. Βασικά αιτήματα ήταν η αύξηση μισθών και συντάξεων, η βελτίωση των συνθηκών εργασίας, να σταματήσει η αυθαιρεσία των απολύσεων. Αυτήν την ορμή του κινήματος, που έβγαινε με διεκδικήσεις από την επταετία της χούντας, ήθελε να φρενάρει με κατασταλτικά μέτρα η τότε κυβέρνηση της ΝΔ, για να διασφαλίσει τα συμφέροντα και την κερδοφορία του κεφαλαίου στις νέες συνθήκες.

Ο «νόμος Λάσκαρη»

Δεν περνά ούτε μήνας από τη συνέντευξη του ΣΕΒ και ο υπουργός Εργασίας, Λάσκαρης, καταθέτει στις 29/3/1976 το σχετικό νομοσχέδιο, που σε αδρές γραμμές έχει τα εξής χαρακτηριστικά: Η δράση του εργατικού κινήματος μπλοκάρεται στο μηχανισμό της διαιτησίας, τον οποίο πρέπει να ακολουθήσει αναγκαστικά για να μπορεί να κηρύξει απεργία, οι απεργοί απειλούνται με απολύσεις και ποινές, κατοχυρώνονται η απεργοσπαστική δράση και το «λοκ άουτ». Ακόμη, απαγορεύει τις απεργίες αλληλεγγύης και κάθε άλλη απεργιακή κινητοποίηση που δεν στρέφεται κατά του συγκεκριμένου εργοδότη και δεν περιορίζεται σε καθαρά μισθολογικά αιτήματα. Υποχρεώνει τους εργαζόμενους στα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου και στους Οργανισμούς Κοινής Ωφέλειας να γνωστοποιούν τα αιτήματά τους 15 μέρες πριν από την κήρυξη της απεργίας. Χαρακτηρίζονται παράνομες όσες απεργίες δεν κηρύσσονται από τα επίσημα «επαγγελματικά σωματεία».

Σε ανακοίνωσή της, η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΚΕ στις 3 Απρίλη επισημαίνει πως το νομοσχέδιο «καταργεί ουσιαστικά το δικαίωμα της απεργίας, κατοχυρώνει την ανταπεργία της εργοδοσίας και δεν προστατεύει τις συνδικαλιστικές ελευθερίες».

Σε ανάλυση που γίνεται στις σελίδες του «Ριζοσπάστη», αναφέρεται: «Πολλές διατάξεις είναι ίδιες, σε μεγάλο βαθμό, με το χουντικό σχέδιο Κώδικας Εργασίας. Το άρθρο 33 αφαιρεί από τους εργάτες που δεν έχουν σωματείο το δικαίωμα να απεργήσουν (...) η απεργία επιτρέπεται μόνο για οικονομικά και εργασιακά εν γένει συμφέροντα» (28/4/1976).

Υστερα από τις αντιδράσεις των συνδικάτων, το νομοσχέδιο αποσύρεται προσωρινά, όμως έρχεται για συζήτηση στη Βουλή στις 24 Μάη. Ολα τα κόμματα της αντιπολίτευσης δήλωσαν την αντίθεσή τους, όπως και τα εργατικά συνδικάτα, πλην της κυβερνητικής διοίκησης της ΓΣΕΕ, η οποία περιορίστηκε να προτείνει ορισμένες δευτερεύουσας σημασίας τροποποιήσεις.

Τα συνδικάτα αποφασίζουν 48ωρη πανελλαδική απεργία. Στις 25 Μάη, δεύτερη μέρα της απεργίας, οι δυνάμεις καταστολής οργιάζουν. Μία από τις «αύρες» (θωρακισμένο όχημα) που κυνηγούσε τους απεργούς συνθλίβει μια 66χρονη. Τραυματίζονται 75 απεργοί και γίνονται 100 συλλήψεις. Αμέσως μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου, που έγινε ο νόμος 330/1976, και στις επόμενες δέκα σχεδόν μέρες, ο «Ριζοσπάστης» καταγράφει 150 απολύσεις συνδικαλιστών, που έγιναν με τη χρήση του νόμου...

Το «καρότο» του 1264/82 και τα παζάρια στις πλάτες των εργαζομένων

Αν ο νόμος 330/1976 ήταν το «μαστίγιο», τότε ο νόμος 1264/1982 τηςκυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ μπορεί να ιδωθεί σαν το «καρότο» για τους εργαζόμενους και το συνδικαλιστικό κίνημα. Είναι η περίοδος που η σοσιαλδημοκρατία παίρνει τη σκυτάλη στη διακυβέρνηση και ταυτόχρονα την ευθύνη να πάρει μέτρα υποταγής του εργατικού κινήματος στις νέες συνθήκες της αστικής διαχείρισης.

Ετσι, ο συγκεκριμένος νόμος, από τη μια, κατοχύρωνε μια σειρά συνδικαλιστικές ελευθερίες - και αυτό κάτω από την πίεση και τους αγώνες των εργαζομένων - και, από την άλλη, έθετε μια σειρά σημαντικούς περιορισμούς στην άσκηση του απεργιακού δικαιώματος, αναπαρήγαγε τους μηχανισμούς ενσωμάτωσης του συνδικαλιστικού κινήματος στις νέες συνθήκες, έθετε τους όρους δημιουργίας ενός στρώματος εργατικής αριστοκρατίας, που έπαιξε όλα τα επόμενα χρόνια το ρόλο του «Δούρειου Ιππου» σε βάρος των συμφερόντων της εργατικής τάξης.
Στις 31/3/1982 ο υπουργός Εργασίας, Απ. Κακλαμάνης, κατέθεσε το νομοσχέδιο στη Βουλή. Στην αρχική του εκδοχή έδινε τη δυνατότητα δημιουργίας πρωτοβάθμιων συνδικαλιστικών οργανώσεων και με κάτω από 50 εργαζόμενους, καθιέρωνε την απλή αναλογική, όχι όμως και στη δεύτερη κατανομή, διεύρυνε το δικαίωμα της απεργίας. Επίσης, καταργούσε το «λοκ άουτ» και το δικαίωμα των εργοδοτών να καταφύγουν σε ασφαλιστικά μέτρα κατά της απεργίας, απαγόρευε την πρόσληψη απεργοσπαστών, επέβαλλε επαναπρόσληψη όσων είχαν απολυθεί για συνδικαλιστική δράση με το νόμο 330/1976 κ.ά. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο ΣΕΒ απέστειλε έγγραφο στις επιχειρήσεις, με το ερώτημα ποιες θα είναι οι συνέπειες αν επιβληθεί η επαναπρόσληψη των απολυμένων. Σε δημοσίευμα του «Ριζοσπάστη» (1/6/1982) επισημαίνεται ότι «οι 50 βιομηχανίες που έχουν απαντήσει, αναφέρουν ότι οι απολυμένοι εργαζόμενοι σ' αυτές φτάνουν τις 3.000»!

Η κριτική που ασκήθηκε εξαρχής στο νομοσχέδιο ήταν πως δεν διεύρυνε στον επιθυμητό βαθμό τη συνδικαλιστική προστασία, όχι μόνο των συνδικαλιστών, αλλά και των εργαζομένων. Δεν παρεχόταν, για παράδειγμα, συνδικαλιστική προστασία στις εργοστασιακές, σωματειακές και απεργιακές επιτροπές. Εξαιρούσε από την ισχύ του τους ναυτεργάτες και άλλους κλάδους των εργαζομένων.
Παράλληλα με το νομοσχέδιο αυτό, ξεκίνησε η συζήτηση για ένα άλλο νομοσχέδιο, για την παροχή επενδυτικών κινήτρων στο κεφάλαιο. Μεταξύ αυτών ήταν η δωρεάν επιδότηση της επένδυσης από 10% έως 50%, η επιδότηση επιτοκίου των δανείων που παίρνουν οι επιχειρηματίες από τις τράπεζες. Εναλλακτικά, προβλεπόταν οι επιχειρηματίες να επιλέξουν τις αφορολόγητες εκπτώσεις μέχρι και 90% των χρονιάτικων καθαρών κερδών τους και μέχρι και 70% της αξίας των επενδύσεών τους κ.ά.

Οι μεγαλοεπιχειρηματίες πίεζαν να ψηφιστεί πρώτα το νομοσχέδιο για τα κίνητρα και μετά να συζητηθεί αυτό για το συνδικαλισμό, σε ένα προφανές παζάρι στις πλάτες των εργαζομένων, με παράλληλο στόχο να αλλάξει το δεύτερο προς το χειρότερο.

Το νομοσχέδιο για το συνδικαλισμό μπήκε για συζήτηση στη Βουλή στις 2 Ιούνη. Προηγουμένως είχε παρουσιαστεί από τον υπουργό Προεδρίας, Μ. Κουτσόγιωργα, τροπολογία για την κατάργηση του νόμου που στραγγάλιζε τις συνδικαλιστικές ελευθερίες στο Δημόσιο. Με την ίδια τροπολογία κατοχυρωνόταν το δικαίωμα στην απεργία, καταργούνταν η ποινικοποίηση της απεργίας και τα ασφαλιστικά μέτρα κ.ά. Ωστόσο, δεν δινόταν το δικαίωμα για ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις, εξαιρούταν το Δημόσιο από την απαγόρευση του «λοκ άουτ» κ.ά.

Το ΚΚΕ, στη συζήτηση του νομοσχεδίου, κατέθεσε μια σειρά τροπολογίες προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις. Η κυβέρνηση όχι μόνο τις απέρριψε στο σύνολό τους, αλλά κατηγόρησε το ΚΚΕ για σύμπλευση με τη ΝΔ!Τελικά, το νομοσχέδιο ψηφίστηκε χειρότερο από την αρχική του μορφή.Χαρακτηριστικό ήταν ότι πάρθηκε πίσω η διάταξη που επέτρεπε τη λεγόμενη «πολιτική απεργία», το «λοκ άουτ» μπήκε από το παράθυρο του Αστικού Κώδικα, τα ασφαλιστικά μέτρα δεν καταργήθηκαν κ.ά.

Στην ψηφοφορία στις 17/6/1982, το ΚΚΕ ψήφισε «παρών», σημειώνοντας, μεταξύ άλλων, σε δημόσια δήλωσή του: «Στη συζήτηση κατ' άρθρον, ενώ δεν έγιναν δεχτές οι τροπολογίες που πρόβλεπαν τη βελτίωσή του, προστέθηκαν ή έγιναν δεκτές άλλες τροπολογίες που και το θετικό χαρακτήρα άλλων αρχικών διατάξεων υπονομεύουν και τα δικαιώματα εργαζομένων φαλκιδεύουν. Η προσθήκη της 24ωρης υποχρεωτικής προειδοποίησης του εργοδότη στον ιδιωτικό τομέα, η ουσιαστική κατάργηση στην πράξη της δυνατότητας να κηρύσσουν απεργία οι δημοσιοϋπαλληλικές οργανώσεις, η διατήρηση στην πράξη της δυνατότητας του "λοκ άουτ" υπέρ της εργοδοσίας είναι σοβαρότατες υπαναχωρήσεις σε βάρος του εργατικού κινήματος...».

Το «απεργοκτόνο» άρθρο 4

Το Μάη του 1983, η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ φέρνει νομοσχέδιο ως «κατεπείγον», με τον παραπλανητικό τίτλο «Κοινωνικοποίηση των επιχειρήσεων δημόσιου χαρακτήρα ή κοινής ωφέλειας». Ενα προπαγανδιστικό κόλπο, για να κρυφτεί ο πραγματικός στόχος του νομοσχεδίου, η ουσιαστική κατάργηση του δικαιώματος της απεργίας...

Ο νόμος 1365, όπως τελικά ψηφίστηκε τον Ιούνη του 1983, παρά τις μαζικότατες αντιδράσεις συνδικάτων και εργαζομένων, προέβλεπε ότι για να μπορέσει να κηρύξει απεργία ένα πρωτοβάθμιο σωματείο, απαιτείται η απόλυτη πλειοψηφία των εγγεγραμμένων μελών. Την ίδια ώρα, έδινε τη δυνατότητα σε μόλις το 10% των μελών ενός πρωτοβάθμιου σωματείου να ζητήσει τη σύγκληση γενικής συνέλευσης προκειμένου να αποφασίσει αν θα συμμετάσχει σε απεργία που έχει κηρύξει ανώτερο συνδικαλιστικό όργανο. Η απόφαση για συμμετοχή θα έπρεπε να ληφθεί με το ίδιο κριτήριο της απόλυτης πλειοψηφίας. Ετσι, ένα πρωτοβάθμιο σωματείο, για να κηρύξει απεργία, έπρεπε να έχει το 50% συν 1 ψήφο των εγγεγραμμένων μελών, ενώ έφτανε μόλις το 10% των μελών για να ματαιώσει συμμετοχή σε απεργία που έχει κηρύξει ανώτερο συνδικαλιστικό όργανο.

Η συγκεκριμένη ρύθμιση αφορούσε επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα και, σύμφωνα με τις τότε εκτιμήσεις, περίπου 250.000 εργαζόμενους. Τέτοιες επιχειρήσεις ήταν τράπεζες (Εθνική, Εμπορική, Ιονική - Λαϊκή, Πίστεως κ.ά.), αστικές συγκοινωνίες, σιδηρόδρομοι, Ολυμπιακή Αεροπορία, ΔΕΗ, Επιχείρηση Φωταερίου, ΟΤΕ, Ελληνικά Ταχυδρομεία, ΕΥΔΑΠ και πολλές ακόμα επιχειρήσεις που τότε ήταν στο Δημόσιο.

Την κατάθεση του νομοσχεδίου στις 20/5/1983 ακολούθησαν μαζικότατες αντιδράσεις από τα συνδικάτα και το ΚΚΕ. Την ίδια μέρα έγινε μεγάλη συγκέντρωση χιλιάδων εργαζομένων στην Αθήνα, ενώ συγκέντρωση έγινε και στον Πειραιά. Το Σάββατο έγιναν μαζικές συγκεντρώσεις σε Θεσσαλονίκη και Ελευσίνα, ενώ η κυβέρνηση ανήγγειλε ότι θα περάσει ως «κατεπείγον» το νομοσχέδιο από την κοινοβουλευτική επιτροπή. Πρακτικά, από τη μέρα κατάθεσης μέχρι και τη μέρα ψήφισης του νομοσχεδίου, γίνονταν καθημερινά πλήθος απεργιών και συγκεντρώσεων από πολλούς κλάδους και σε πολλές περιοχές της χώρας. Στις 2 Ιούνη οργανώνεται πανελλαδική πανεργατική απεργία, ενώ στη Βουλή ολοκληρώνεται η συζήτηση και γίνεται ψηφοφορία κατά άρθρο. Το ΚΚΕ, για να μη νομιμοποιήσει το αντεργατικό έκτρωμα, αποχώρησε από τη Βουλή πριν αρχίσει η συζήτηση του συγκεκριμένου άρθρου. Εχουν αναγγελθεί συγκεντρώσεις σε τουλάχιστον 22 πόλεις. Στην Αθήνα γίνεται το απόγευμα μεγάλη συγκέντρωση στα Χαυτεία, ακολουθεί πορεία στη Βουλή. Νωρίτερα, το πρωί, χιλιάδες οικοδόμοι γεμίζουν τους δρόμους της Αθήνας με συνθήματα όπως «ΤΟ ΚΕΡΔΙΣΑΜΕ ΜΕ ΑΙΜΑ - Η ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΕΡΓΙΑΣ ΔΕΝ ΘΑ ΠΕΡΑΣΕΙ»!

«Η εργατιά δεν είναι μειοψηφία - Κάτω τα χέρια από την απεργία»

Στο πρωτοσέλιδο του «Ριζοσπάστη» την επομένη της μεγάλης απεργίας και της ψήφισης του νομοσχεδίου, δεσπόζουν οι φωτογραφίες με τη μαζικότατη απεργιακή πορεία στην Αθήνα και οι τίτλοι: «Ο ΛΑΟΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΡΓΗΣΕΙ» και «Οι εργαζόμενοι καταψήφισαν το άρθρο 4».

Το ρεπορτάζ με τον τίτλο «Στην πύλη της φάμπρικας» και τον πλάγιο «Για την περιφρούρηση του απεργιακού δικαιώματος» ξεκινά με τη φράση: «"Σήμερα ψηφίζεται στη Βουλή ένα νομοσχέδιο που απαγορεύει ουσιαστικά το δικαίωμα στην απεργία. Εμείς δεν πρέπει να επιτρέψουμε να περάσει. Ολοι στην 24ωρη Πανελλαδική απεργία!" Λίγο πριν τις 6 το πρωί, έξω από την πύλη της ΤΡΙΟΥΜΦ. Ο απόηχος της φωνής που στέλνει με τον τηλεβόα η νεαρή εργάτρια απλώνεται στο "γκέτο" και στα γύρω εργοστάσια. Οι συναδέλφισσές της παραπέρα, ορθώνουν τις πικέτες με τα συνθήματα: "Η εργατιά δεν είναι μειοψηφία, κάτω τα χέρια από την απεργία!". Κοπέλες 18, 19 και 20 χρόνων, (...) δίνουν τη μάχη της απεργίας. Δεν τους φοβίζει ούτε η "διακριτική παρουσία της αστυνομίας" ούτε το άγρυπνο μάτι των λακέδων των Γερμανών εργοδοτών.

(...) Το ένα μετά το άλλο φτάνουν στις 7 ακριβώς στο εργοστάσιο τα πούλμαν που μεταφέρουν το προσωπικό της ΚΟΚΑ-ΚΟΛΑ. Ο τηλεβόας μεταδίδει ασταμάτητα: "Δεκαπέντε ομοσπονδίες, 25 εργατικά κέντρα, 60 πρωτοβάθμιες συνδικαλιστικές οργανώσεις καλούν στην απεργία, τη συγκέντρωση και πορεία στη Βουλή".

(...) Στο δρόμο της επιστροφής, 30 περίπου νέες κοπέλες που είναι συγκεντρωμένες σε κάποιο σημείο της λεωφόρου Ιωνίας μας "αναγκάζουν" να κάνουμε στάση. Είναι η πλειοψηφία των εργαζομένων στην καλτσοβιομηχανία ΜΑΛΕΡΟΥ που απεργούν και κατευθύνονται στο παράρτημα του Συνδικάτου Κλωστοϋφαντουργών για να γίνουν μέλη του. "Το απόγευμα όλες θάμαστε στη συγκέντρωση", λένε ομόφωνα».

Ο νόμος ψηφίστηκε από το ΠΑΣΟΚ, έχοντας την πολιτική στήριξη της ΝΔ, η οποία δήλωσε: «Εμείς θα πειθαρχήσουμε στο νόμο» και κάλεσε την κυβέρνηση να τον επεκτείνει και στον ιδιωτικό τομέα. Ο τότε υπουργός Εργασίας, Ευ. Γιαννόπουλος, απευθυνόμενος στην εργατική τάξη, είχε δηλώσει χαρακτηριστικά για λογαριασμό της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ: «Θα το φάτε και θα πείτε κι ένα τραγούδι»! Ομως, τα συνδικάτα τον διέψευσαν, καθώς τον ακύρωσαν στην πράξη και τελικά καταργήθηκε και τυπικά με το νόμο 1766/1988.

902gr 

Αυτό που θα κάνει την διαφορά για τον λαό είναι η αλλαγή του συσχετισμού παντού, η αποφασιστική ενίσχυση του ΚΚΕ

 

Ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, παραχώρησε συνέντευξη στην εφημερίδα «Τα Νέα» και το δημοσιογράφο Δημήτρη Μανιάτη.

Ακολουθεί το κείμενο της συνέντευξης.

***

-- Η επόμενη μέρα της πανελλαδικής απεργίας. Πώς δεν θα διαφανεί πως ήταν απλώς μια τουφεκιά στον αέρα; Πώς θα κινηθεί το ΚΚΕ από σήμερα;

-- Η μαζική συμμετοχή εργαζομένων, ανέργων αλλά και αυτοαπασχολούμενων και νεολαίας στις απεργιακές συγκεντρώσεις της προηγούμενης Πέμπτης είναι ελπιδοφόρα κι απαντά από μόνη της σε όσους ειρωνεύονται το εργατικό κίνημα λέγοντας ότι «ο κόσμος δεν διαμαρτύρεται, δεν κινητοποιείται».

Είναι όμως και μια ηχηρή απάντηση στην κοροϊδία της κυβέρνησης, στο κλίμα της αναμονής και της ανοχής που καλλιεργεί με το δήθεν «τέλος των μνημονίων», την ανάπτυξη που όλο είναι στο δρόμο και όλο έρχεται... Η μάχη συνεχίζεται παντού σε όλους τους τόπους δουλειάς, στις συνελεύσεις των εργαζομένων, ενάντια στην απληρωσιά, στις απολύσεις, τους πλειστηριασμούς, για να στηριχτεί το αίτημα για την υπογραφή Συλλογικών Συμβάσεων με αυξήσεις στους μισθούς και καλύτερους όρους δουλειάς. Για να δοθεί απάντηση στην επίθεση που ετοιμάζει η κυβέρνηση, για λογαριασμό του κεφαλαίου, με το ξήλωμα του απεργιακού δικαιώματος. Θα μας βρίσκουν συνεχώς μπροστά τους. Τους θυμίζουμε: Σ' αυτήν τη χώρα υπάρχει Κομμουνιστικό Κόμμα και ταξικό εργατικό κίνημα.

-- Γιατί έρχεται τώρα μια τέτοια μεταβολή στο δικαίωμα στην απεργία; Ακούσαμε κυβερνητικά στελέχη να λένε πως πιθανά μια αλλαγή στον τρόπο αποφάσεων για την απεργία -από περισσότερα μέλη ταμειακώς εντάξει ενός σωματείου- θα κάνει καλό στο εργατικό κίνημα...

-- Θέλουν να μας πουν πως για το καλό του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος επέμενε το ΔΝΤ στην αλλαγή του συνδικαλιστικού νόμου; Για τον ίδιο λόγο ο ΣΕΒ και οι άλλες εργοδοτικές ενώσεις απαιτούσαν εδώ και χρόνια το χτύπημα του δικαιώματος της απεργίας; Για τους ίδιους λόγους έτρεχε ο αντιπρόεδρος της ΝΔ να ψηφίσει την τροπολογία και μετά η ΝΔ εγκαλούσε την κυβέρνηση γιατί πήρε πίσω την επίμαχη τροπολογία για την ξαναφέρει ως ξεχωριστό νομοσχέδιο; Ποιον κοροϊδεύουν; Για να φτιάχνουν ενώσεις προσώπων, που θα αποφασίζουν μειώσεις μισθών, αρκεί το 15%, ενώ για την απεργία θέλουν το 50% στα πρωτοβάθμια σωματεία, δηλαδή μέσα στους τόπους δουλειάς, εκεί που τσακίζει κόκαλα η τρομοκρατία, η αυθαιρεσία της μεγαλοεργοδοσίας. Αξιος ο μισθός τους!

-- Στο άλλο κεντρικό ζήτημα που κι εσείς θέτετε: γίνονται πλειστηριασμοί α' κατοικίας ή το κίνημα που συμμετέχετε προστατεύει τους κακοπληρωτές στεγαστικών δανείων;

-- Τα κάλπικα επιχειρήματα για πλειστηριασμούς σε βίλες και πισίνες και τους λεγόμενους «στρατηγικούς κακοπληρωτές» δεν μπορούν να κρύψουν ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ «βγάζει στο σφυρί» την περιουσία χιλιάδων λαϊκών οικογενειών, οι οποίες τα προηγούμενα χρόνια εξαναγκάστηκαν σε δανεισμό και υπερχρεώθηκαν για να καλύψουν τις ανάγκες τους. Είναι μάλιστα τέτοια η πρεμούρα της να βοηθήσει τους τραπεζικούς ομίλους να συγκεντρώσουν γη και ακίνητη περιουσία στα χέρια τους, που έχει ήδη συμφωνήσει με τους «θεσμούς» την ποινικοποίηση των μαζικών αντιδράσεων ενάντια στους πλειστηριασμούς. Και όχι μόνο. Σκέφτηκε και ένα νέο κόλπο, να άρει την τοπική αρμοδιότητα των συμβολαιογραφείων, για να μπορεί π.χ. ένα ακίνητο στη Θεσσαλονίκη, να βγαίνει στο σφυρί στην Αθήνα. Το επόμενο βήμα τους θα είναι να βγαίνει και σε άλλη χώρα.

-- «Αντί το ΠΑΜΕ να επιδίδεται σε πράξεις βανδαλισμού και φθοράς ιδιωτικής περιουσίας, ας έρθει να συζητήσει μαζί μας πώς μπορούμε να αποκτήσουμε περισσότερες επιχειρήσεις, που να προσφέρουν στους εργαζόμενους καλές αμοιβές, εργασιακή ασφάλεια και προοπτική προσωπικής ανάπτυξης και επαγγελματικής εξέλιξης», αναφέρει ο ΣΕΒ πρόσφατα μετά την παρέμβαση του ΠΑΜΕ στο κτίριό του. Μήπως χρειάζονται συναινέσεις και από εσάς;

-- Ο ΣΕΒ καλά θα κάνει να μην παριστάνει το θύμα. Θύματα δικά του είναι οι άνεργοι, οι σακατεμένοι εργάτες σε διάφορα γκέτο, το ξεζούμισμα των εργαζομένων. Αλήθεια, θέλετε να μιλήσουμε για συναινέσεις και για βανδαλισμούς; Η επίθεση των ΜΑΤ απέναντι στους απλήρωτους εργαζόμενους στα Γιάννενα, η χτεσινή επίθεση από μπράβους της εργοδοσίας απέναντι στους ίδιους εργαζόμενους, τα δεκάδες εργατικά ατυχήματα στους τόπους δουλειάς τι είναι; Συναίνεση είναι; Δεν είναι βανδαλισμοί; Ο ΣΕΒ κάνει τη δουλειά του. Θέλει την εργατική τάξη γονατισμένη για να αυξάνονται τα κέρδη τους. Ε, κι οι εργαζόμενοι πρέπει να κοιτάξουν τη δική τους δουλειά. Να σηκώσουν τη δική τους σημαία που γράφει: πάλη για την ανάκτηση των μεγάλων απωλειών που είχαν τα χρόνια της κρίσης και ικανοποίηση των σύγχρονων λαϊκών αναγκών, για μια ζωή με αξιοπρέπεια.

-- Δίνετε την εντύπωση πάντως πως στο εργατικό κίνημα δεν πολυθέλετε την ενότητα ή το μέτωπο με άλλες δυνάμεις που επίσης αγωνίζονται όπως η ΛΑΕ...

-- Αν ήσασταν προχτές στο κέντρο της Αθήνας, θα βλέπατε τη μεγάλη συγκέντρωση του ΠΑΜΕ με τους δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές. Εδώ χτίζεται η ενότητα, μέσα στα σωματεία, ανάμεσα στους δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους από όλους τους κλάδους. Οι υπόλοιποι, μερικές εκατοντάδες, απλά «παραβρίσκονται δι' αντιπροσώπων τους και χαιρετίζουν». Το εργατικό κίνημα δηλαδή τα σωματεία, οι επιτροπές αγώνα, οι συνελεύσεις στους τόπους δουλειάς όπου οι εργάτες συζητούν, αποφασίζουν τι πρέπει να κάνουν και πώς θα το κάνουν, τι περιεχόμενο θα έχει ο αγώνας τους, αποτελεί «πεδίον δόξης λαμπρόν». Εκεί μέσα γίνεται η διαπάλη ανάμεσα στις δυνάμεις που παλεύουν για την ανασύνταξη του κινήματος, σε κατεύθυνση πραγματικής ρήξης και σύγκρουσης με το σάπιο εκμεταλλευτικό σύστημα, τις δυνάμεις του κυβερνητικού εργοδοτικού συνδικαλισμού, που τσάκισαν το κίνημα τα προηγούμενα χρόνια, αλλά και δυνάμεις, σαν αυτή που κατονομάσατε κι άλλες που συνεργάζονται μαζί της, που γυρίζουν γύρω από τον εαυτό τους, κυνηγώντας την ουρά τους.

-- Κύριε Κουτσούμπα, βγαίνουμε από το μνημόνιο το καλοκαίρι;

-- Τα μέτρα που έχει ψηφίσει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ για μετά το 2019 και το 2020, τα ματωμένα πλεονάσματα μέχρι το 2060, απαντούν στο ερώτημα σας. Και πάνω σ' όλα αυτά που θα τσακίζουν το λαό μας προσθέστε και τους στόχους της ΕΕ με τα ευρωπαϊκά εξάμηνα, τους ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς που ισχύουν για όλα τα κράτη-μέλη της, γιατί διαρκής είναι η ανάγκη των ευρωπαϊκών μονοπωλίων για μεγαλύτερη κερδοφορία και ανταγωνιστικότητα.

-- Πώς αλήθεια εκτιμά το ΚΚΕ τον επόμενο πολιτικό κύκλο; Θα έχουμε εκλογές το 2018; Έχει πάντα ενδιαφέρον τι λέτε, είχατε προβλέψει σε εμάς ορθά πώς θα πήγαινε η δεύτερη αξιολόγηση...

-- Λέω να αφήσουμε τις προβλέψεις και να σκεφτούμε τι το διαφορετικό θα φέρουν οι εκλογές όποτε κι αν αυτές γίνουν. Ε, λοιπόν, εμείς λέμε ότι αυτό που θα κάνει τη διαφορά όχι μόνο στις εκλογές αλλά και παντού, στα σωματεία, στους συλλόγους, είναι η αλλαγή του δυσμενούς συσχετισμού με την αποφασιστική ενίσχυση των δυνάμεων του ΚΚΕ. Να εγκαταλείψει τον ΣΥΡΙΖΑ και να μη δώσει άφεση αμαρτιών στη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, που όπως ο Μανωλιός φοράει τα ρούχα του αλλιώς. Για να γίνει ένα βήμα μπρος στην ανασύνταξη του κινήματος, την ενίσχυση της κοινωνικής συμμαχίας για ριζικές αλλαγές στο επίπεδο της κοινωνίας και της οικονομίας.

-- Σηκώνετε πολύ το Παλαιστινιακό. Τι πυροδοτεί η απόφαση Τραμπ για την Ιερουσαλημ;

-- Πυροδοτεί τη δίκαιη αγανάκτηση του Παλαιστινιακού λαού, καθώς και όλων των λαών της περιοχής, που βλέπουν πως με αυτήν την απόφαση επιβραβεύεται από τις ΗΠΑ η ισραηλινή κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών, το τείχος της ντροπής, οι φυλακίσεις δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων, ο αποκλεισμός κι η εξαθλίωση εκατομμυρίων άλλων, οι εποικισμοί, δηλαδή η εξόντωση του λαού της Παλαιστίνης. Οι ΗΠΑ φαίνεται να επέλεξαν αυτό το ζήτημα ως «μοχλό» αναδιατάξεων σε μια ευρύτερη περιοχή, αναδεικνύοντας ακόμη περισσότερο το ρόλο που επιδιώκουν να δώσουν στο Ισραήλ, σε μια «αναμορφωμένη» Μέση Ανατολή, για την προώθηση των σχεδιασμών τους. Εξέλιξη, που μπορεί να προκαλέσει πολλές κι αλυσιδωτές αιματηρές εξελίξεις στην περιοχή, όπου συγκρούονται διαφορετικά οικονομικά σχέδια και συμφέροντα. Χρειάζεται εδώ και τώρα αναγνώριση ανεξάρτητου και κυρίαρχου Παλαιστινιακού κράτους, στα σύνορα του 1967, με πρωτεύουσα την Αν. Ιερουσαλήμ.

-- Γεωστρατηγικά, τι άξονες διαμορφώνονται; Ρωσία με Τουρκία και Ιράν για παράδειγμα; Η Ελλάδα με ποιον να πάει;

-- Μα η Ελλάδα ήδη συμμετέχει ενεργά στον «άξονα» των ΗΠΑ και του Ισραήλ, με τη βάση της Σούδας, που διογκώνεται, εκσυγχρονίζει για τους ίδιους σκοπούς τη βάση του Αράξου, φτιάχνει νέα βάση την Αλεξανδρούπολη, στέλνει ελληνικά στρατεύματα εκτός συνόρων στις αποστολές του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, διαθέτει έναν πακτωλό χρημάτων για τις ανάγκες των εγκληματικών σχεδίων του ΝΑΤΟ κ.ά., την ώρα που η κυβέρνηση δηλώνει πως δεν έχει για συντάξεις, Υγεία και Παιδεία. Μάλιστα, τόσο η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ όσο και τα άλλα αστικά κόμματα ΝΔ - ΠΑΣΟΚ, σαν «γύφτικο σκεπάρνι» καμαρώνουν για το ότι χώνουν την Ελλάδα βαθύτερα στο «άρμα» των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ, της ΕΕ. Το ΚΚΕ καλεί σε πάλη ενάντια στη συμμετοχή σε «συμμαχίες» κι «άξονες», που είναι «γκιλοτίνα» για την ασφάλεια και την ειρήνη του λαού μας και των άλλων λαών.

-- Η κυβέρνηση Τσίπρα ανήκει αλήθεια στον προοδευτικό αριστερό πόλο του πολιτικού συστήματος;

-- Δυστυχώς για τον ΣΥΡΙΖΑ και τον κ. Τσίπρα -ο οποίος εξελίσσεται σε μεγάλο πολιτικό απατεώνα- υπάρχει η αμείλικτη πραγματικότητα. Με την πρώτη αξιολόγηση έβαλε την ταφόπλακα στην Κοινωνική Ασφάλιση. Με τη δεύτερη φόρτωσε στο λαό ένα 4ο μνημόνιο. Και με την τρίτη αξιολόγηση, εκτός όλων των άλλων αντιλαϊκών μέτρων που σχεδιάζει με το κουαρτέτο, βάζει στο στόχαστρο το δικαίωμα της απεργίας. Το οποίο δεν τόλμησαν να πειράξουν, παρά τη χολή που ξερνούσαν και τη λάσπη που πετούσαν στο εργατικό κίνημα οι προκάτοχοί της, η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ. Και στα ενδιάμεσα έφερε το ΝΑΤΟ στο Αιγαίο, ξέπλυνε τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό στο «διαβολικά καλό» πρόσωπο του Τραμπ, πουλάει όπλα στη Σ. Αραβία για να βομβαρδίζει το λαό της Υεμένης και να ενισχύει τον ISIS. Συνεργάζεται στενά -και στρατιωτικά- με το κράτος δολοφόνο του Ισραήλ και άλλα, ων ουκ έστι αριθμός. Και τι δεν έχει κάνει; Τα συμπεράσματα ανήκουν σε έναν κόσμο που ακόμα νιώθει αριστερός, προοδευτικός.

Μπαρούτι

Η μίνι περιοδεία του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, την περασμένη Δευτέρα, σε Συρία, Αίγυπτο και Τουρκία, καταδεικνύει τον αναβαθμισμένο ρόλο που θέλει να παίξει η ρωσική αστική τάξη στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου, σε μια περίοδο που οξύνεται ο ενδοϊμπεριαλιστικός ανταγωνισμός. Πρόκειται ουσιαστικά για προσπάθεια διεύρυνσης των σφαιρών επιρροής, σε οικονομικό, πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο, ενόσω η αμερικανική αστική τάξη εντείνει την επιθετικότητά της. Θυμίζουμε ότι στη Συρία, Πούτιν και Ασαντ ανανέωσαν για 50 και πλέον χρόνια τη συμφωνία για τη βάση στο Ταρτούς, που χρησιμοποιούν οι ρωσικές Ενοπλες Δυνάμεις. Λίγες μέρες πριν, ο Τραμπ αναγνώριζε την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του Ισραήλ, βάζοντας νέο «μπουρλότο» στην περιοχή. Σύμφωνα εξάλλου με πληροφορίες, οι ΗΠΑ ετοιμάζονται τη Δευτέρα να ανακοινώσουν μία «νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας», όπου η Κίνα και η Ρωσία καταγράφονται ως μεγάλες απειλές, που προσπαθούν να προσεταιριστούν συμμάχους των ΗΠΑ και «να υποβαθμίσουν τη διεθνή τάξη». Αλλα κράτη, όπως το Ιράν και η Βόρεια Κορέα, χαρακτηρίζονται «καθεστώτα - παρίες» από τις ΗΠΑ και τίθενται πιο δραστικά στο στόχαστρο του αμερικανικού ιμπεριαλισμού. Αν προκύπτει επομένως ένα συμπέρασμα, αυτό είναι ότι περνάμε σε ένα νέο κύκλο όξυνσης των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων παγκόσμια και ιδιαίτερα στην κοντινή γειτονιά μας, πράγμα που καθιστά διπλά επικίνδυνη την πολιτική της σημερινής και των προηγούμενων κυβερνήσεων να εμπλέκουν τη χώρα ολοένα και πιο βαθιά σε σχεδιασμούς που βρωμάνε μπαρούτι...

«Λαγοί» των funds και των τραπεζών;

Ολο και πιο συχνά εμφανίζονται το τελευταίο διάστημα «πρωτοβουλίες» κάποιων δημοτικών αρχών (σε Ζαχάρω, Μαρκόπουλο, Ηράκλειο κ.α.) σχετικά με την «προστασία από τους πλειστηριασμούς», οι οποίες πρωτοβουλίες έχουν στόχο τον αποπροσανατολισμό και την εξαπάτηση των εργατικών - λαϊκών οικογενειών. Πιο συγκεκριμένα, κάποιες διοικήσεις δήμων στην Αττική αλλά και στην υπόλοιπη χώρα ανακοινώνουν ότι προτίθενται να συστήσουν «εταιρείες ειδικού σκοπού» προκειμένου μέσω αυτών να εξαγοράσουν από τις τράπεζες «κόκκινα» δάνεια και στη συνέχεια να διευκολύνουν τους οφειλέτες, ώστε να αποπληρώνουν το δάνειό τους και να μην χάνουν το σπίτι τους. Μάλιστα, όπως προκύπτει από τελευταίες πληροφορίες, οι συγκεκριμένοι δήμοι, για να μπορέσουν να αγοράσουν από τις τράπεζες τα «κόκκινα» δάνεια, θα βάλουν ως εγγύηση τη δημοτική περιουσία, στο πλαίσιο της «αξιοποίησής της», σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Οπως είπε πρόσφατα ένας από αυτούς: «Εμείς έχουμε περιουσία με αξία που υπερβαίνει τα 15 εκατ. ευρώ, οπότε μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εγγύηση για να πάρουμε δάνειο»...

Οι ίδιοι οι εμπνευστές του σχεδίου δεν το κρύβουν ότι θέλουν να παίξουν ρόλο ανάλογο με αυτόν των funds, ζητώντας να τους πωληθούν τα δάνεια στις ίδιες τιμές που τα διεκδικούν τα άλλα «κοράκια». Την ώρα λοιπόν που οι ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί γενικεύονται από την κυβέρνηση και τις τράπεζες, για να συμπεριλάβουν μαζικά και σπίτια των λαϊκών οικογενειών, την ώρα που τα λαϊκά νοικοκυριά εκβιάζονται και βγαίνουν σωρηδόν «στη σέντρα» τραπεζών, κράτους, δήμων, για να παραδώσουν στο γκισέ των ταμείων τους ό,τι έχουν και δεν έχουν, μήπως και σώσουν το κεραμίδι τους, εμφανίζονται κάποιοι ως «σωτήρες» της λαϊκής κατοικίας και υπόσχονται διέξοδο στο λαό, χωρίς οργανωμένη σύγκρουση με την αντιλαϊκή πολιτική, την οποία άλλωστε και οι ίδιοι υπηρετούν. Ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για λαϊκίστικες κινήσεις δημιουργίας εντυπώσεων - αφού, όπως ισχυρίζονται άνθρωποι που γνωρίζουν από τη λειτουργία της Τοπικής Διοίκησης, «η νομοθεσία για τους δήμους δεν επιτρέπει να συγκροτηθεί δημοτική επιχείρηση ή άλλη εταιρεία με τέτοιο σκοπό» - ένα είναι το σίγουρο: Οτι ακόμα κι αν προχωρήσουν τέτοιοι σχεδιασμοί, οι δανειολήπτες θα συνεχίσουν να «ματώνουν» για την αποπληρωμή των δανείων τους, την ώρα που οι τράπεζες θα ξεφορτώνονται σωρηδόν τα «κόκκινα » δάνεια, ανεξάρτητα από το ποιος θα τα αγοράσει.

Είναι γεγονός πάντως ότι τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι πολλά. Τι ακριβώς υπάρχει πίσω από όλη αυτή την ιστορία; Πώς ξαφνικά οι δήμοι που έχουν πρωτοστατήσει στο να βεβαιώνουν οφειλές, να στέλνουν στους εργαζόμενους ειδοποιητήρια αναγκαστικής είσπραξης, να προχωρούν σε κατασχέσεις, εμφανίζονται τώρα ως προστάτες των λαϊκών οικογενειών; Μήπως κάποια funds καλοβλέπουν τέτοιες ενέργειες, προκειμένου να μπορέσουν πιο εύκολα να αποκτήσουν ιδιοκτησίες και μάλιστα με τη συναίνεση των φτωχών οικογενειών; Μήπως κάποιες τράπεζες, βλέποντας την αδυναμία αποπληρωμής δανείων, θεωρούν ότι τις βολεύει να μεσολαβήσει ένας δήμος, και μάλιστα να βάλει ως εγγύηση τη δημοτική περιουσία, κινητή και ακίνητη; Σε κάθε περίπτωση, είναι προκλητικό η Τοπική Διοίκηση να παριστάνει τον θεματοφύλακα του λαϊκού εισοδήματος, όταν χαρατσώνει ανελέητα το λαό στη λογική της εμπορευματοποίησης και της «ανταποδοτικότητας», όταν δεν λέει κουβέντα για τα χιλιάδες νοικοκυριά που βρίσκονται ήδη στο στόχαστρο της Εφορίας με ειδοποιητήρια για κατασχέσεις, επειδή χρωστάνε 200, 300 και 500 ευρώ στους δήμους! Αρκεί να δει κάποιος την ημερήσια διάταξη ενός Δημοτικού Συμβουλίου για να διαπιστώσει πόσες αποφάσεις για μέτρα αναγκαστικής κατάσχεσης υπάρχουν ακόμα και για πρόστιμα ύψους 10, 20 ή 100 ευρώ, που εκτοξεύονται με τις προσαυξήσεις.

Σε τελική ανάλυση, αν νοιάζονται για τη λαϊκή κατοικία και την προστασία της, ας υιοθετήσουν τα αιτήματα των ταξικών συνδικάτων για μέτρα ουσιαστικής ανακούφισης και προστασίας όσων χρωστάνε στους δήμους, συνολικά των φτωχών λαϊκών οικογενειών. Ας διαγράψουν τα πρόστιμα - ακόμα και μικροποσά - που οφείλουν πολλά νοικοκυριά και αδυνατούν να τα πληρώσουν, και που γι' αυτό κινδυνεύουν άμεσα να βρεθούν στο στόχαστρο της Εφορίας και των μέτρων αναγκαστικής είσπραξης που γενικεύονται. Οι δημοτικές αρχές, όμως, όχι μόνο δεν κάνουν αυτά τα ελάχιστα, αλλά δεν ζητάνε καν να καταργηθεί το καταναγκαστικό νομικό πλαίσιο που έχει επιβάλει η κυβέρνηση και υποχρεώνει εργαζόμενους στους δήμους και προϊσταμένους να στέλνουν στην Εφορία όποιον χρωστάει 300 ευρώ.

Κ. Πασ.

Κάρλο Πόντσι: ο εφευρέτης των πυραμίδων

Απεργία χτες... Παρασκευή σήμερα... Σαββατοκύριακο από αύριο... Αναρωτιέμαι ποιος έχει διάθεση να διαβάζει βαρειά κείμενα και βαθυστόχαστες αναλύσεις μια τέτοια μέρα. Πολύ περισσότερο δε, αναρωτιέμαι ποιος έχει διάθεση να καθήσει να γράψει τέτοια κείμενα. Έτσι, λέω να αφήσουμε κατά μέρος όλα αυτά τα "βαρειά" (τα οποία είναι καλά και χρειαζούμενα αλλά συχνά προκαλούν δικαιολογημένη βαρεμάρα) και να διηγηθούμε μια ανάλαφρη ιστορία, η οποία και πολλά έχει να μας διδάξει και ως πρόλογος για κάτι που έχω κατά νου μπορεί να χρησιμεύσει. Κόκκινη κλωστή δεμένη, λοιπόν, το παραμύθι αρχίζει και γυρνάμε πίσω στον χρόνο...

3 Μαρτίου 1882. Σε μια μικρή ιταλική κωμόπολη ανάμεσα στην Ίμολα και την Ραβέννα, στο Λούγκο, γεννιέται ο Κάρλο Πιέτρο Τζοβάννι Γκουλιέλμο Τεμπάλντο Πόντσι. Ο Κάρλο μεγαλώνει σε μια φτωχή οικογένεια αλλά τα όνειρά του για μια μεγάλη και πλούσια ζωή είναι ανεξάντλητα. Πιάνει νωρίς δουλειά ως ταχυδρομικός υπάλληλος, με σκοπό να μαζέψει λεφτά για να σπουδάσει. Μόνο που, όταν μπαίνει στο πανεπιστήμιο, διαλέγει για παρέα του μερικά πλουσιόπαιδα, τα οποία ξημεροβραδιάζονται στα κλαμπ και τα μπαρ. Έτσι, καταφέρνει να φάει όλα του τα λεφτά σε λίγους μήνες, οπότε αναγκάζεται να παρατήσει το πανεπιστήμιο δίχως πάρει ποτέ πτυχίο και να ξαναβγεί για μεροκάματο.

Ο Τσαρλς Πόντσι στο γραφείο του στην Βοστώνη (1920)

Μη έχοντας εγκαταλείψει τα όνειρά του για μεγάλη ζωή, ο Κάρλο βλέπει τους μετανάστες ιταλούς να επιστρέφουν από τις ΗΠΑ στην πατρίδα τους, πλούσιοι πλέον. Φυσικά, δεν αργεί να πάρει απόφαση να μεταναστεύσει κι αυτός. Μαζεύει όσα χρήματα μπορεί και στις 15 Νοεμβρίου 1903 αποβιβάζεται στην Βοστώνη, έχοντας στην τσέπη μόλις δυόμισυ δολλάρια, αφού τα υπόλοιπα τα έχασε στον τζόγο κατά την διάρκεια του ταξιδιού. Αρχίζει πλένοντας πιάτα σε κάποιο ιταλικό εστιατόριο και σύντομα αναβαθμίζεται σε γκαρσόνι αλλά δεν αργεί να χάσει την δουλειά του, καθώς συλλαμβάνεται και να "τα παίρνει" από τους πελάτες για να τους εξασφαλίσει τραπέζι αλλά και να τους κλέβει στον λογαριασμό.

Έχοντας βγάλει κακό όνομα πια, ο Κάρλο φεύγει για το Μόντρεαλ, όπου πιάνει δουλειά σε μια νεότευκτη τράπεζα, την Banco Zarossi, την οποία έχει ιδρύσει ένας τετραπέρατος ιταλός, ο Λουίτζι Ζαρόσσι, για να εξυπηρετεί τους ιταλούς μετανάστες. Εκεί, ο Κάρλο κάνει δυο πράγματα. Πρώτον, αλλάζει το όνομά του σε Τσαρλς. Και δεύτερον, εξετάζει το πώς καταφέρνει ο Ζαρόσσι και δίνει στους πελάτες του διπλάσιο τόκο από τις άλλες τράπεζες (6% αντί 3%), προσελκύοντας όλο και περισσότερες καταθέσεις. Σύντομα καταλαβαίνει το μυστικό: ο Ζαρόσσι χρησιμοποιεί τα νέα ποσά που εισρέουν για να πληρώνει τους υψηλούς τόκους.

Το πάθος του για μεγάλη ζωή, όμως, τον οδηγεί για τρία χρόνια στην φυλακή, καθώς συλλαμβάνεται να έχει πλαστογραφήσει μια επιταγή πελάτη τής τράπεζας, κλέβοντάς του έτσι 423,58 δολλάρια. Μετά την αποφυλάκισή του, το 1911, επιστρέφει στις ΗΠΑ και στήνει ένα δίκτυο διακίνησης μεταναστών. Αυτό του κοστίζει δυο χρόνια στις φυλακές τής Ατλάντας, όπου γνωρίζει τον ιταλό αρχιγκάνγκστερ Ιγνάτιο Σαγιέτα ή Λούπο (Λύκος) και τον περιβόητο απατεώνα χρηματιστή Τσαρλς Μορς. Τα μαθήματα που παίρνει κι από τους δυο είναι καθοριστικά για την ζωή του.

Βγαίνοντας από την φυλακή, ο Πόντσι σχεδιάζει ακόμη μια απατεωνιά. Φτιάχνει έναν κατάλογο με μεγάλες επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν δήθεν επενδυτικές ευκαιρίες και τον ταχυδρομεί σε όσους γνωστούς είχε σε Αμερική και Ευρώπη. Λίγο καιρό μετά, μια ισπανική εταιρεία εκδηλώνει ενδιαφέρον και ζητάει από τον Πόντσι περισσότερες λεπτομέρειες. Στο γράμμα της, η ισπανική εταιρεία εσωκλείει και ένα διεθνές απαντητικό κουπόνι (International Relpy Coupon - IRC). Σκοπός τού IRC είναι να διευκολύνει την διεθνή αλληλογραφία, σε περιπτώσεις που κάποιος θέλει να καλύψει τα έξοδα αποστολής μιας επιστολής που περιμένει: αγοράζεται στην μια χώρα και ανταλλάσσεται με γραμματόσημο σε μια άλλη. Ο Πόντσι παρατηρεί ότι το ισπανικό IRC είναι φτηνότερο από το γραμματόσημο των ΗΠΑ στο οποίο αντιστοιχεί και πιάνει μια καλή ιδέα.

Αμέσως, στήνει μια επιχείρηση αγοράς IRC από την Ιταλία, τα οποία μετατρέπει σε ακριβώτερα γραμματόσημα ΗΠΑ, προκειμένου να κερδίσει την διαφορά. Σύντομα, όμως, καταλαβαίνει ότι έτσι δεν μπορεί να πλουτίσει, αφού και η ποσότητα IRC που διαθέτουν τα ιταλικά ταχυδρομεία είναι περιορισμένη και πολύς χρόνος χρειάζεται για να πουληθούν τα γραμματόσημα που αποκτώνται με αυτά. Τότε είναι που συλλαμβάνει την μεγάλη ιδέα, η οποία τον έκανε διάσημο.

Στην αρχή, πλησιάζει κάποιους φίλους και γνωστούς του, στους οποίους παρουσιάζει την κομπίνα με τα IRC ως την μεγάλη ευκαιρία να πλουτίσουν. Για να τους πείσει, δεν διστάζει να τους υποσχεθεί απόδοση 50% σε ενάμισυ μήνα. Αρκετοί πείθονται και του εμπιστεύονται τα χρήματά τους. Ο Πόντσι βάζει σε εφαρμογή όσα έμαθε από τον Ζαρόσσι και τον Μορς: χρησιμοποιεί ένα ποσοστό από τα ποσά που του εμπιστεύονται οι νεώτεροι "επενδυτές" για να πληρώσει τις αποδόσεις που είχε υποσχεθεί στους παλιότερους. Εκείνοι, ενθουσιασμένοι από την τόσο επιτυχημένη τοποθέτηση των χρημάτων τους, δεν διστάζουν να διαφημίσουν την επιχείρηση του Πόντσι, στέλνοντάς του νέους πελάτες. Το κόλπο "Πέτρος και Παύλος" (δηλαδή: παίρνω λεφτά από τον Πέτρο και πληρώνω τον Παύλο) επιτρέπει στον Πόντσι να αγοράσει ένα υπερπολυτελές μέγαρο και να ζήσει επί τέλους την μεγάλη ζωή που πάντα ονειρευόταν

Boston Post, 2/8/1920. Ο Ουίλλιαμ ΜακΜάστερ σωριάζει την πυραμίδα τού Πόντσι,
κερδίζοντας 65.000 δολλάρια από την εφημερίδα και ένα βραβείο Πούλιτζερ.

Κάπως έτσι, λοιπόν, στήθηκε το περίφημο "Σχέδιο Πόντσι" (Ponzi's Scheme), αυτό που εμείς μάθαμε να αποκαλούμε "πυραμίδα". Πρόκειται για την πρώτη ιστορικά καταγεγραμμένη "πυραμίδα", η οποία όμως έμελλε να ζήσει λιγώτερο από έξι μήνες αφού στηριζόταν σε αέρα κοπανιστό και απλώς οι νέοι "επενδυτές" πλήρωναν τους παλιούς. Όταν στις 2 Αυγούστου 1920 η "πυραμίδα" σωριάζεται, ο Πόντσι βρίσκεται με 15.000 "επενδυτές" στο χαρτοφυλάκιό του. Για να τους ικανοποιήσει όλους χρειάζεται περισσότερα από πενήντα εκατομμύρια ιταλικά IRC...

Φορτωμένος με 86 κατηγορίες για απάτη, ο Πόντσι καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκισης. Μετά την έφεση, η ποινή του περιορίστηκε στον έναν χρόνο αλλά του απαγορεύτηκε η έξοδος από την χώρα. Το 1925 προσπάθησε να φύγει κρυφά για την Ιταλία αλλά πιάστηκε κι αυτή την φορά έμεινε εφτά χρόνια στην φυλακή. Τελικά, οι πολιτειακές αρχές τον απέλασαν στην Ιταλία το 1934. Εκεί κλήθηκε από το φασιστικό καθεστώς τού Μουσσολίνι να προσφέρει τις υπηρεσίες του στο... υπουργείο οικονομικών (!). Μαθημένος, όμως, στις απάτες, συνέχισε να προκαλεί, ώσπου αναγκάστηκε να καταφύγει κυνηγημένος στην Βραζιλία. Εκεί, σε ένα άσυλο απόρων τού Ρίο ντε Τζανέιρο, τον βρήκε ο θάνατος στις 18 Ιανουαρίου 1949, αδέκαρο και μόνο...


Υστερόγραφο. Η μεγαλύτερη απάτη τύπου "πυραμίδας" στην ιστορία είναι εκείνη που στήθηκε από τον Μπένραρντ Μάντοφ, αποκαλύφθηκε τον Δεκέμβριο του 2008 και εφέτος έγινε τηλεταινία με τίτλο "The Wizard of Lies" (ελληνικός τίτλος: "Η απάτη του αιώνα"), στην οποία πρωταγωνιστούν ο Ρόμπερτ ΝτεΝίρο και η Μισέλ Πφάιφφερ. Δείτε την!