Ο ανθρωποκεντρικός χαρακτήρας του σοσιαλισμού

Κατιούσα

Χιλιάδες παιδιά που επέζησαν από τον πόλεμο στην ύπαιθρο, μόνα, πολλά ορφανά, ρακένδυτα και πεινασμένα, πέρασαν με την ευθύνη και καθοδήγηση του ΚΚΕ και της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης (ΠΔΚ) στις λαϊκές δημοκρατίες για να σωθούν.
Η Γιουγκοσλαβία, η Βουλγαρία, η Ουγγαρία, η Τσεχοσλοβακία, η Πολωνία, η Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία, η Αλβανία (για μικρό χρονικό διάστημα, τα παιδιά αργότερα  προωθήθηκαν στις άλλες Λαϊκές Δημοκρατίες) και η Σοβιετική Ένωση, εκπληρώνοντας στο έπακρο το διεθνιστικό τους καθήκον, αγκάλιασαν αυτά τα παιδιά με στοργή και αγάπη, τα περίθαλψαν (και βοήθησαν πολλά να ξανασμίξουν με τις οικογένειές τους), τα έθρεψαν, τα μόρφωσαν, (για την παρακολούθηση της φροντίδας και της μόρφωσης των παιδιών, το ΚΚΕ και η ΠΔΚ είχαν ιδρύσει την Επιτροπή Βοήθειας στο Παιδί (ΕΒΟΠ), με επικεφαλής τον γιατρό καθηγητή Πέτρο Κόκκαλη) και τα περισσότερα –ενήλικες και μεγάλοι άντρες και γυναίκες πια– επέστρεψαν στην Ελλάδα μορφωμένοι και επαγγελματικά καταρτισμένοι, γνωρίζοντας άριστα τη γλώσσα, την ιστορία και τις παραδόσεις της πατρίδας τους.
Παρουσιάζουμε σχετικό άρθρο του περιοδικού «Εθνική Αντίσταση» (τ. 173/2017), που φωτίζει την ιστορική αλήθεια και απαντά στις αισχρές συκοφαντίες τις αστικής και αντικομμουνιστικής προπαγάνδας γύρω από το ζήτημα.

Το πρόβλημα των παιδιών, τα οποία στη διάρκεια του εμφύλιου πολέμου κατέφυγαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες, πάντα ήταν στην ατζέντα των ελληνικών κυβερνήσεων και με κάθε ευκαιρία το χρησιμοποίησαν και το χρησιμοποιούν στην αντικομμουνιστική τους προπαγάνδα.
Πρώτο, τα τελευταία χρόνια, όμως, είμαστε και πάλι μάρτυρες μιας άφθονης βιβλιογραφίας, εκπομπών στις τηλεοράσεις και στα ραδιόφωνα, όπως επίσης αρθρογραφίας και δηλώσεων στον έντυπο Τύπο από τους κάθε είδους «καλοθελητές» και αντιπάλους μας. Τους έπιασε και πάλι ο πόνος γι’ αυτά τα παιδιά.
Δεύτερο, το χαρακτηριστικό αυτής της καλά ενορχηστρωμένης και κατευθυνόμενης αντικομμουνιστικής εκστρατείας εναντίον του ΚΚΕ έχει στο επίκεντρό της τα εκπατρισμένα Ελληνόπουλα στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες. Και αυτό, βέβαια, δεν είναι καθόλου τυχαίο.
Τρίτο, το χαρτί του ανύπαρκτου «παιδομαζώματος» χρησιμοποιείται ξανά για να χτυπηθεί το ΚΚΕ, που κοντεύει τα 100 χρόνια ζωής και αγωνιστικής δράσης, με έναν και μοναδικό σκοπό: Να συκοφαντηθεί για να μειωθεί το κύρος του και να περιοριστεί η επιρροή του μέσα στην εργατική τάξη και τ’ άλλα κοινωνικά στρώματα και γενικότερα μέσα στην ελληνική κοινωνία.
Πώς έχει στην πραγματικότητα το ζήτημα;
Ήταν αρχές του 1948. Ο εμφύλιος πόλεμος, που προκάλεσαν οι ντόπιες αντιδραστικές δυνάμεις με την ολόπλευρη και αμέριστη βοήθεια και άμεση συμμετοχή στην αρχή των Άγγλων και αργότερα και των Αμερικάνων ιμπεριαλιστών, συνεχιζόταν και κλιμακωνόταν με ιδιαίτερη ένταση. Τα παιδιά των εμπόλεμων περιοχών βρέθηκαν στον κυκλώνα του θανάτου. Αντιμετώπιζαν μεγάλους κινδύνους, οι οποίοι προέρχονταν: α) Από τις οβίδες των πυροβόλων και από τις βόμβες των αεροπλάνων του κυβερνητικού στρατού, β) Από την αρπαγή, κυρίως των παιδιών των μαχητών του ΔΣΕ, τον εγκλωβισμό και το βασανισμό τους στα διάφορα «αναμορφωτήρια» της Φρειδερίκης.
γ) Από την τρομοκρατία των μοναρχοφασιστικών συμμοριών, τύπου Αντόν Τσαούς, που οργίαζαν ασύδοτα σε βάρος των ανθρώπων και λεηλατούσαν τα χωριά.
Αυτοί οι κίνδυνοι κάθε μέρα γίνονταν όλο και πιο απειλητικοί για τα παιδιά. Αυτός ήταν ο λόγος που η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση (ΠΔΚ) «αποφάσισε να κάνει αποδεκτές τις αιτήσεις των λαϊκών οργανώσεων και των γονιών και να εγκρίνει την αποστολή και παραμονή των παιδιών στις Λαϊκές Δημοκρατίες, μέχρις που οι συνθήκες στη χώρα μας θα επιτρέψουν την επιστροφή τους».
Για το σκοπό αυτό, η ΠΔΚ απευθύνθηκε στις κυβερνήσεις των Λαϊκών Δημοκρατιών και η απάντησή τους δεν άργησε να έρθει:
«…Οι κυβερνήσεις των Λαϊκών Δημοκρατιών και οι φιλανθρωπικές και οι οργανώσεις προστασίας της παιδικής ηλικίας, καθώς και οι διάφορες οργανώσεις της νεολαίας των χωρών αυτών, με εξαιρετική χαρά και ευχαρίστηση… ανέλαβαν να περιθάλψουν τα Ελληνόπουλα για όσο διάστημα χρειαστεί».
Η κυβέρνηση των Αθηνών μόλις πληροφορήθηκε ότι οι Λαϊκές Δημοκρατίες αποδέχτηκαν την πρόταση της ΠΔΚ να φιλοξενήσουν τα Ελληνόπουλα από τις εμπόλεμες περιοχές, εξαπέλυσε μια πρωτοφανή συκοφαντική εκστρατεία εναντίον της ΠΔΚ και του ΚΚΕ, κάνοντας λόγο για αρπαγή των παιδιών, σκάρωσε το παραμύθι του «παιδομαζώματος» επιδιώκοντας:
α) Να ζωντανέψει ανατριχιαστικές μνήμες από τα χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς.
β) Να τρομάξει έτσι τον ελληνικό λαό.
γ) Να παραπλανήσει τη διεθνή κοινή γνώμη, και
δ) να κινητοποιήσει τη χωροφυλακή, τις διάφορες συμμορίες, ακόμα και το στρατό, για να συλλάβουν και να οδηγήσουν τα παιδιά διά της βίας στα «αναμορφωτήρια» της Φρειδερίκης.
Στην κατηγορία της ελληνικής κυβέρνησης, ότι τα παιδιά μεταφέρθηκαν στο εξωτερικό με τη βία και παρά τη θέληση των γονέων τους, η απάντηση της ΠΔΚ δόθηκε στο Υπόμνημά της στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, στο οποίο, μεταξύ των άλλων, διαβάζουμε τα εξής:
«Η αλήθεια όμως είναι τόσο απλή, που ο καθένας χωρίς την παραμικρή προσπάθεια θα μπορούσε να τη διαπιστώσει. Η απαθλίωση των παιδιών, η πείνα τους, η εγκατάλειψή τους, οι κίνδυνοι από τις αεροπορικές επιδρομές και από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, υποχρέωσαν τους γονείς των παιδιών να τα στείλουν σε ασφαλή τόπο. Οι φιλανθρωπικές οργανώσεις των Λαϊκών Δημοκρατιών δέχτηκαν, με τη μεσολάβησή μας, να περιποιηθούν και να φιλοξενήσουν αυτά τα φτωχά θύματα των μοναρχοφασιστικών φρικαλεοτήτων. Και τις μέρες εκείνες ακριβώς που γινόταν από τον ΟΗΕ η παγκόσμια καμπάνια για το παιδί, διεξαγόταν εδώ ένα λαμπρό έργο αλληλεγγύης. Δώδεκα χιλιάδες παιδιά είχαν σωθεί.
Φυσικά, δεν ήταν όλα τα παιδιά, της Ελεύθερης Ελλάδας. Πολλοί γονείς, είτε επειδή είχαν τα μέσα να τα θρέψουν, είτε γιατί δεν ήθελαν να τα αποχωριστούν, δεν τα έστειλαν και κανένας δεν τους ανάγκασε να το κάνουν. Άλλοι πάλι γονείς έστειλαν ένα ή δυο παιδιά και κράτησαν τα άλλα. Είναι αλήθεια πως πολλοί από αυτούς τους τελευταίους μετάνιωσαν που δε μιμήθηκαν τους άλλους, όταν τα αμερικάνικα αεροπλάνα σκότωσαν πολλά από αυτά και η πείνα αποδεκάτιζε τα άλλα. Το γεγονός αυτό, εν πάση περιπτώσει, δείχνει πως κανένας καταναγκασμός δεν ασκήθηκε, ούτε ήταν δυνατό να ασκηθεί. Σας επαναλαμβάνουμε μονάχα τούτο: Ούτε ένα παιδί δε στάλθηκε σε μια δημοκρατική χώρα χωρίς τη συγκατάθεση των γονέων του. Σε κάθε χωριό, άλλωστε, οι γονείς εξέλεξαν μονάχοι τους μια ενήλικη κοπέλα ή μια γυναίκα για κάθε ομάδα 20-25 παιδιών για να τα συνοδεύσει».
Μετά τη συγκατάθεση των κυβερνήσεων των Λαϊκών Δημοκρατιών, άρχισε η μεταφορά των 25.000 παιδιών από τις εμπόλεμες περιοχές της Ηπείρου, της Μακεδονίας και της Θράκης με τη θέληση των γονιών ή των συγγενών τους (η ελληνική κυβέρνηση ανέβαζε τον αριθμό αυτό στις 28.000).
Ποια ήταν, λοιπόν, η κατάσταση της υγείας και του μορφωτικού επιπέδου αυτών των παιδιών, όταν μπήκαν στις χώρες της Λαϊκής Δημοκρατίας; Επειδή δεν υπάρχουν στατιστικά στοιχεία για τα προσφυγόπουλα ξεχωριστά για κάθε χώρα που τα δέχτηκε, θα παραθέσουμε στοιχεία των αρμοδίων υπηρεσιών για τη νοσηρότητα σε ποσοστά για το σύνολο των Ελληνόπουλων της προσφυγιάς. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, η κατάσταση της υγείας τους ήταν:

1. Πνευμονικές παθήσεις 26%.
2. Βρογχικά 17%.
3. Νευρικές παθήσεις 10.5%.
4. Ψώρα 14%.
5. Ρευματισμοί και άλλες παθήσεις (τραχώματα, κλπ.) 21,5%.
6. Τελείως υγιή μόνο 10,5%.
7. Το σωματικό βάρος για το 92% των παιδιών αυτών ήταν 5-10 κιλά κάτω από το κανονικό.

Δεν ήταν καλύτερη η κατάσταση αυτών των παιδιών και από την άποψη του μορφωτικού τους επιπέδου.

1. Εντελώς αγράμματα 60%.
2. Α΄ τάξη Δημοτικού 17,5%.
3. Β΄ 14%.
4. Γ΄ 5%.
5. Πάνω από τη Γ΄ τάξη 4%.

Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης, το ΚΚΕ, το Μάη του 1948, συγκρότησε την Κεντρική Επιτροπή «Βοήθειας» στο παιδί (ΕΒΟΠ) με επικεφαλής τον Πέτρο Κόκκαλη «υπουργός Υγείας -Πρόνοιας και Παιδείας Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης του ΔΣΕ». Η ΕΒΟΠ ασχολήθηκε με την καθοδήγηση και τη βοήθεια του έργου των Ελλήνων εκπαιδευτικών, την οργάνωση φροντιστηρίων επιμόρφωσης των Ελλήνων δασκάλων, τη συγγραφή διδακτικών βιβλίων, την έκδοση εξωσχολικών αναγνωσμάτων, κλπ. Και από τη μεριά τους. Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί, με τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας, της ελληνικής ιστορίας, της γεωγραφίας της Ελλάδας και με την πατριωτική αγωγή των προσφυγόπουλων.
Μετά από 68 χρόνια, κάνοντας έναν απολογισμό, πρέπει με έμφαση να τονίσουμε ότι:
Η βοήθεια που έδωσαν οι πρώην χώρες των Λαϊκών Δημοκρατιών στα παιδιά των μαχητών του ΔΣΕ, αργότερα και στους ίδιους, ήταν πραγματικά συγκινητική. Ακόμα από την πρώτη μέρα πρόσφεραν αμέσως στα παιδιά δωρεάν στέγη και τροφή, ιματισμό και υπόδηση, ιατρική περίθαλψη. Μέσα σ’ εκείνες τις πολύ δύσκολες συνθήκες για τις χώρες αυτές, όλη αυτή η φροντίδα και η συμπαράστασή τους ήταν μεγάλη και ανεκτίμητη. Κυριολεκτικά, προερχόταν από το υστέρημα των λαών τους. Και μάλιστα, αυτή η βοήθεια προσφέρθηκε χωρίς κανένα απολύτως αντάλλαγμα.

Χαρούμενα ελληνόπουλα σε παιδικό σταθμό της Ουγγαρίας

Τηρουμένων των αναλογιών, τα παιδιά αυτά αποτελούσαν ένα προνομιούχο στρώμα. Ο Ερυθρός Σταυρός των χωρών των Λαϊκών Δημοκρατιών εξασφάλιζε όλα τα αναγκαία και απαραίτητα μέσα. Ήταν μια στοργική μάνα, που στις χαρές και στις λύπες βρίσκονταν πάντα δίπλα στα παιδιά. Όλα αυτά δεν μπορούν και δεν πρέπει να ξεχαστούν ποτέ. Σήμερα όλα αυτά τα παιδιά αναγνωρίζουν και εκτιμούν πάρα πολύ αυτή τη συμπαράσταση και εκφράζουν από τα βάθη της καρδιάς τους την ειλικρινή ευγνωμοσύνη τους και λένε ένα μεγάλο «ευχαριστώ» στα Κομμουνιστικά Κόμματα των Λαϊκών Δημοκρατιών, στους λαούς τους και στα πρώην Σοσιαλιστικά κράτη. Και απολύτως δικαιολογημένα θεωρούν της πρώην Λαϊκές Δημοκρατίες για δεύτερη πατρίδα τους.
Μείναμε Έλληνες
Στις πρώην Λαϊκές Δημοκρατίες ζήσαμε, μεγαλώσαμε, σπουδάσαμε και εργαστήκαμε 30 και πλέον χρόνια. Ήταν τα καλύτερά μας χρόνια. Ήταν τα χρυσά χρόνια της ζωής και της νιότης μας. Και αυτά δε σβήνουν με τίποτα, ότι και να λένε οι αντίπαλοί μας. Αυτά τα χρόνια είναι γραμμένα με ανεξίτηλα γράμματα. Είναι αλήθεια. Δε μας έλειπε τίποτα. Κι όμως, αλίμονο αν όλα τα καλά και οι ανέσεις της ζωής, που μας εξασφάλισαν τα σοσιαλιστικά κράτη, όπως και η μακρόχρονη υπερορία μας, είχαν καταφέρει να σβήσουν το φως που έκαιγε μέσα στην καρδιά μας για την πατρίδα, που τόσο μας έλειπε. Η νοσταλγία μας, για την επιστροφή στην πατρίδα, στα χωριά μας στα μέρη που αφήσαμε ήταν μεγάλη. Αυτόν τον διακαή πόθο μας για τον επαναπατρισμό σαν παιδιά και αργότερα σαν γονείς τον μεταλαμπαδεύσαμε και στα δικά μας τα παιδιά, που εξ αντικειμένου δεν ήταν δυνατό να γνωρίσουν την Ελλάδα από κοντά. Σ’ αυτό συνέβαλαν το ΚΚΕ και η Δημοκρατική Οργάνωση Μόρφωσης και Εκπολιτισμού των Ελλήνων Πολιτικών Προσφύγων. Ιδιαίτερα αξιέπαινος και σημαντικός ήταν ο ρόλος των Ελλήνων δασκάλων, οι οποίοι, μέσω της διδασκαλίας της μητρικής μας γλώσσας, της ελληνικής ιστορίας, της γεωγραφίας και της πατριδογνωσίας, μας διαπαιδαγώγησαν στο πνεύμα της αγάπης προς το λαό και την πατρίδα μας, όπως και στο πνεύμα του προλεταριακού διεθνισμού. Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί, μένοντας πιστοί στα ιδανικά του κομμουνισμού και στις αρχές της σοσιαλιστικής – κομμουνιστικής παιδαγωγικής, επιτέλεσαν επάξια το βαθιά ανθρωπιστικό, πατριωτικό και επιστημονικό τους καθήκον. Επίσης, πολύ σημαντικός ήταν και ο ρόλος των γονέων, των γιαγιάδων και παππούδων. Όλοι αυτοί οι παράγοντες μαζί συντέλεσαν στο να μείνουμε Έλληνες.
Η προσφορά του σοσιαλισμού στον άνθρωπο και ειδικότερα στα κατατρεγμένα Ελληνόπουλα που βρέθηκαν και έζησαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες φανερώνει τον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα του σοσιαλισμού και την ηθική, πολιτική και κοινωνική ανωτερότητά του σε σχέση με τις καπιταλιστικές κοινωνίες… Αυτήν την ανωτερότητα οφείλουμε να την προβάλλουμε όσο το δυνατόν ολοκληρωμένα γίνεται. Όχι γιατί είμαστε – όπως θέλουν να λένε ορισμένοι -απολογητές του υπαρκτού σοσιαλισμού, αλλά γιατί είμαστε οπαδοί της κοινωνικής απελευθέρωσης και της κατάργησης της καπιταλιστικής σκλαβιάς».

Αν ο σοσιαλισμός πραγματοποιηθεί μόνο όταν το επιτρέψει η διανοητική ανάπτυξη των μαζών, δε θα τον δούμε ούτε σε 500 χρόνια

…

Κατιούσα

Αντιγράφουμε και δημοσιεύουμε ένα απόσπασμα από τις “Δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο” το εμβληματικό ιστορικό της Οχτωβριανής Επανάστασης, από τον αμερικάνο κομμουνιστή, Τζόνι Ριντ. Βρισκόμαστε λίγες μέρες μετά την επικράτηση της επανάστασης, κι ο Λένιν βγάζει λόγο στο συνέδριο των αγροτικών σοβιέτ, λέγοντας πως οι μπολσεβίκοι δεν πρόκειται να κάνουν βήμα πίσω από την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας στη γη, κι ασκώντας σκληρή κριτική στις ταλαντεύσεις των σύμμαχων αριστερών εσέρων. Η φράση του τίτλου αναφέρεται με καυστικό τρόπο σε αυτές ακριβώς τις ταλαντεύσεις, και σε όσους περιμένουν να δουν την επανάσταση να ωριμάζει πρώτα στη συνείδηση των μαζών ως αναγκαιότητα, κι ύστερα να γίνεται πράξη, με όρους κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας -πχ στη Συντακτική συνέλευση.

Στη σημερινή στιγμή εμείς προσπαθούμε να λύσουμε όχι μόνο το ζήτημα της γης, μα και το ζήτημα της επανάστασης -και παράλληλα όχι μόνον εδώ, στη Ρωσία, αλλά και σ’ όλον τον κόσμο. Το ζήτημα της γης δεν μπορεί μα λυθεί ανεξάρτητα από τα υπόλοιπα ζητήματα της κοινωνικής επανάστασης…. Έτσι λόγου χάρη, η δήμευση των μεγάλων κτημάτων προκαλεί αντίδραση όχι μόνο στους ρώσους τσιφλικάδες, μα και στο ξένο κεφάλαιο, με το οποίο συνδέεται η μεγάλη αγροτική ιδιοκτησία μέσω των τραπεζών….
Στη Ρωσία, η ατομική ιδιοκτησία στη γη αποτελεί τη βάση της μεγάλης καταπίεσης κι η δήμευση της γης από μέρους των αγροτών είναι ένα από τα σημαντικότερα βήματα της επανάστασής μας… Το λάθος των αριστερών εσέρων βρισκόταν στο ότι δεν πάλευαν ενάντια στη συμβιβαστική πολιτική, γιατί υποστήριζαν τη θεωρία πως η συνείδηση των μαζών δεν είναι ακόμα αρκετά ανεπτυγμένη…
Αν ο σοσιαλισμός μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο όταν το επιτρέψει η διανοητική ανάπτυξη των λαϊκών μαζών, τότε δε θα δούμε σοσιαλισμό ούτε έπειτα από πεντακόσια χρόνια… Το σοσιαλιστικό πολιτικό κόμμα είναι η εμπροσθοφυλακή της εργατικής τάξης, δεν πρέπει να αφήνει να το σταματά το χαμηλό επίπεδο ανάπτυξης των μαζών, αλλά πρέπει να τραβήξει τις μάζες μαζί του, χρησιμοποιώντας τα Σοβιέτ, σαν όργανα επαναστατικής πρωτοβουλίας… Για να οδηγήσουν όμως τους ταλαντευόμενους, πρέπει οι ίδιοι σύντροφοι αριστεροί εσέροι να πάψουν να ταλαντεύονται…
Οι λαϊκές μάζες άρχισαν να απομακρύνονται από τους συμβιβαστές ακόμα από τον Ιούλη. Μα οι αριστεροί εξακολουθούν ακόμα και σήμερα, το Νοέμβρη, να προσφέρουν το χέρι στον Αυξέντιεφ που γαντζώνεται από τα ψωροϋπολείμματα της δημοτικότητάς του… Αν δεν πάψουν οι συμβιβασμοί, η επανάσταση είναι χαμένη. Δεν μπορεί να γίνει κανένας συμβιβασμός με την αστική τάξη, η εξουσία της πρέπει να συντριβεί οριστικά.
Εμείς οι μπολσεβίκοι, δεν αλλάξαμε το αγροτικό μας πρόγραμμα. Δεν παραιτηθήκαμε και δε σκεφτόμαστε να παραιτηθούμε από την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας στη γη. Παραδεχτήκαμε τον “κανονισμό των Αγροτικών Επιτροπών”, -που δε βασίζονται καθόλου στην ατομική ιδιοκτησία- γιατί προσπαθούμε να εκτελέσουμε τη λαϊκή θέληση, σύμφωνα με τους πόθους του ίδιου του λαού, για να κάνουμε ακόμα πιο στενή τη συνοχή ανάμεσα στα στοιχεία που παλεύουν για τη σοσιαλιστική επανάσταση.
Καλούμε τους αριστερούς εσέρους να μπουν στο συνασπισμό, επιμένουμε όπως πως πρέπει να πάψουν να κοιτάζουν προς τα πίσω και να διακόψουν τις σχέσεις τους με τη συμβιβαστική πτέρυγα του κόμματός τους…
Όσον αφορά τη Συντακτική συνέλευση, είναι πέρα για πέρα σωστό πως, όπως είπε ο προηγούμενος ομιλητής, το αποτέλεσμα των εργασιών της θα εξαρτηθεί από την επαναστατική πίεση των μαζών. Εγώ προσθέτω: Να έχετε εμπιστοσύνη σε αυτήν την επαναστατική πίεση, αλλά να μην ξεχνάτε το τουφέκι σας!
Δείτε εδώ όλες τις αναρτήσεις του Αφιερώματος της Κατιούσα στην Οχτωβριανή Επανάσταση

Αν ο σοσιαλισμός πραγματοποιηθεί μόνο όταν το επιτρέψει η διανοητική ανάπτυξη των μαζών, δε θα τον δούμε ούτε σε 500 χρόνια

…

Κατιούσα

Αντιγράφουμε και δημοσιεύουμε ένα απόσπασμα από τις “Δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο” το εμβληματικό ιστορικό της Οχτωβριανής Επανάστασης, από τον αμερικάνο κομμουνιστή, Τζόνι Ριντ. Βρισκόμαστε λίγες μέρες μετά την επικράτηση της επανάστασης, κι ο Λένιν βγάζει λόγο στο συνέδριο των αγροτικών σοβιέτ, λέγοντας πως οι μπολσεβίκοι δεν πρόκειται να κάνουν βήμα πίσω από την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας στη γη, κι ασκώντας σκληρή κριτική στις ταλαντεύσεις των σύμμαχων αριστερών εσέρων. Η φράση του τίτλου αναφέρεται με καυστικό τρόπο σε αυτές ακριβώς τις ταλαντεύσεις, και σε όσους περιμένουν να δουν την επανάσταση να ωριμάζει πρώτα στη συνείδηση των μαζών ως αναγκαιότητα, κι ύστερα να γίνεται πράξη, με όρους κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας -πχ στη Συντακτική συνέλευση.

Στη σημερινή στιγμή εμείς προσπαθούμε να λύσουμε όχι μόνο το ζήτημα της γης, μα και το ζήτημα της επανάστασης -και παράλληλα όχι μόνον εδώ, στη Ρωσία, αλλά και σ’ όλον τον κόσμο. Το ζήτημα της γης δεν μπορεί μα λυθεί ανεξάρτητα από τα υπόλοιπα ζητήματα της κοινωνικής επανάστασης…. Έτσι λόγου χάρη, η δήμευση των μεγάλων κτημάτων προκαλεί αντίδραση όχι μόνο στους ρώσους τσιφλικάδες, μα και στο ξένο κεφάλαιο, με το οποίο συνδέεται η μεγάλη αγροτική ιδιοκτησία μέσω των τραπεζών….
Στη Ρωσία, η ατομική ιδιοκτησία στη γη αποτελεί τη βάση της μεγάλης καταπίεσης κι η δήμευση της γης από μέρους των αγροτών είναι ένα από τα σημαντικότερα βήματα της επανάστασής μας… Το λάθος των αριστερών εσέρων βρισκόταν στο ότι δεν πάλευαν ενάντια στη συμβιβαστική πολιτική, γιατί υποστήριζαν τη θεωρία πως η συνείδηση των μαζών δεν είναι ακόμα αρκετά ανεπτυγμένη…
Αν ο σοσιαλισμός μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο όταν το επιτρέψει η διανοητική ανάπτυξη των λαϊκών μαζών, τότε δε θα δούμε σοσιαλισμό ούτε έπειτα από πεντακόσια χρόνια… Το σοσιαλιστικό πολιτικό κόμμα είναι η εμπροσθοφυλακή της εργατικής τάξης, δεν πρέπει να αφήνει να το σταματά το χαμηλό επίπεδο ανάπτυξης των μαζών, αλλά πρέπει να τραβήξει τις μάζες μαζί του, χρησιμοποιώντας τα Σοβιέτ, σαν όργανα επαναστατικής πρωτοβουλίας… Για να οδηγήσουν όμως τους ταλαντευόμενους, πρέπει οι ίδιοι σύντροφοι αριστεροί εσέροι να πάψουν να ταλαντεύονται…
Οι λαϊκές μάζες άρχισαν να απομακρύνονται από τους συμβιβαστές ακόμα από τον Ιούλη. Μα οι αριστεροί εξακολουθούν ακόμα και σήμερα, το Νοέμβρη, να προσφέρουν το χέρι στον Αυξέντιεφ που γαντζώνεται από τα ψωροϋπολείμματα της δημοτικότητάς του… Αν δεν πάψουν οι συμβιβασμοί, η επανάσταση είναι χαμένη. Δεν μπορεί να γίνει κανένας συμβιβασμός με την αστική τάξη, η εξουσία της πρέπει να συντριβεί οριστικά.
Εμείς οι μπολσεβίκοι, δεν αλλάξαμε το αγροτικό μας πρόγραμμα. Δεν παραιτηθήκαμε και δε σκεφτόμαστε να παραιτηθούμε από την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας στη γη. Παραδεχτήκαμε τον “κανονισμό των Αγροτικών Επιτροπών”, -που δε βασίζονται καθόλου στην ατομική ιδιοκτησία- γιατί προσπαθούμε να εκτελέσουμε τη λαϊκή θέληση, σύμφωνα με τους πόθους του ίδιου του λαού, για να κάνουμε ακόμα πιο στενή τη συνοχή ανάμεσα στα στοιχεία που παλεύουν για τη σοσιαλιστική επανάσταση.
Καλούμε τους αριστερούς εσέρους να μπουν στο συνασπισμό, επιμένουμε όπως πως πρέπει να πάψουν να κοιτάζουν προς τα πίσω και να διακόψουν τις σχέσεις τους με τη συμβιβαστική πτέρυγα του κόμματός τους…
Όσον αφορά τη Συντακτική συνέλευση, είναι πέρα για πέρα σωστό πως, όπως είπε ο προηγούμενος ομιλητής, το αποτέλεσμα των εργασιών της θα εξαρτηθεί από την επαναστατική πίεση των μαζών. Εγώ προσθέτω: Να έχετε εμπιστοσύνη σε αυτήν την επαναστατική πίεση, αλλά να μην ξεχνάτε το τουφέκι σας!
Δείτε εδώ όλες τις αναρτήσεις του Αφιερώματος της Κατιούσα στην Οχτωβριανή Επανάσταση

Κοινωνικο – οικονομικά δικαιώματα και ελευθερίες στην ΕΣΣΔ

Κατιούσα

Με αφορμή το αφιέρωμα της Κατιούσα στα 100 χρόνια της Οχτωβριανής Επανάστασης παρουσιάσαμε σε προηγούμενη ανάρτηση το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου «Ελευθερίες και δικαιώματα του ατόμου», που είναι ενταγμένο σε σειρά εκδόσεων υπό τον γενικό τίτλο «Γνωριμία με την ΕΣΣΔ». Σήμερα παρουσιάζουμε το δεύτερο κεφάλαιο (σύντομα θα ακολουθήσει και το τρίτο και τελευταίο).
Καλή ανάγνωση!

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ – ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΕΣ

«Ο άνθρωπος γεννιέται ελεύθερος». Η παλιά αυτή, όπως ο κόσμος, αλήθεια χρησιμοποιείται και τώρα πολύ από τους φιλόσοφους και πολιτικούς στοχαστές των πιο διαφορετικών τάσεων, όταν καταγίνονται με το ζήτημα της ελευθερίας του ατόμου. Κανένα θέμα δεν τραβούσε και δεν τραβάει τέτοια εντατική προσοχή, δεν προκαλεί τόσο έντονες συζητήσεις ανάμεσα στους εκπρόσωπους των κοινωνικών επιστημών, όσο το πρόβλημα άνθρωπος, οι αμοιβαίες σχέσεις του με την κολλεκτίβα, μέ το κράτος.
Η προπαγάνδα αρχίζει στις καπιταλιστικές χώρες να καπηλεύεται το πρόβλημα της ελευθερίας του ατόμου, κυρίως στη διάρκεια κρίσεων, όταν μεγαλώνει ο κίνδυνος κοινωνικής εξέγερσης μέσα σε διάφορες χώρες, που προκαλείται από τη χειροτέρευση της οικονομικής κατάστασης του λαού, από την κρίση, τον πληθωρισμό, την άνοδο των τιμών, την ανεργία, τον περιορισμό των πολιτικών ελευθεριών. Τα καπιταλιστικά όργανα ενημέρωσης προσπαθούν να δυσφημήσουν τα επιτεύγματα των λαών του σοσιαλιστικού στρατοπέδου σ’ όλους τους τομείς της ζωής και έτσι να ματαιώσουν τις μαζικές διαμαρτυρίες και εκδηλώσεις των εργαζομένων για την υπεράσπιση των κοινωνικο – οικονομικών και πολιτικών τους δικαιωμάτων.
Για τις σοσιαλιστικές χώρες, που δε δοκιμάζουν οικονομικούς κλονισμούς, το πρόβλημα της ελευθερίας του ατόμου δεν είναι ζήτημα προπαγανδιστικών χειρισμών, μα αντικείμενο δραστηριότητας για τη δημιουργία και το πλάτεμα των συνθηκών, που δε θα πνίγανε την ελεύθερη θέληση του ανθρώπου, μα θα συμβάλανε στην άνθησή της, θα βοηθούσανε στην ανεμπόδιστη ανάπτυξη των ικανοτήτων του, για τη χρησιμοποίησή τους όσο το δυνατό επωφελέστερα για τον εαυτό του και την κοινωνία.

Οι αυταπάτες της ελευθερίας

Η ελευθερία, σα νόημα, έχει πολλές ερμηνείες. Μα δεν υπάρχει πλήρης και τελικός ορισμός της, που θα αγκάλιαζε την κοινωνική, οικονομική, πολιτική και ηθική πλευρά της ζωής των ανθρώπων και θα ήταν εξίσου εφαρμόσιμος σέ όλες τις κρατικές μορφές της κοινωνίας.
Σε μια καπιταλιστική χώρα δόθηκε σέ εκατό άτομα, που κατείχαν διάφορες θέσεις στην κοινωνία, η ερώτηση: «Τι εννοείτε με τη λέξη ελευθερία;». Το αποτέλεσμα ήταν ολότελα απροσδόκητο. Στάθηκε αδύνατο να βρεθούν δυο ίδιες απαντήσεις. Ο μισθωτής εννοούσε ελευθερία την απαλλαγή του από το νοίκι που πλήρωνε, ο μικροεπιχειρηματίας την απαλλαγή του από το συναγωνισμό, ο απλός φορολογούμενος να γλυτώσει από τους φόρους, ο φοιτητής από τα χρέη, ο κληρικός από τα αμαρτήματα… Πίσω από όλη αυτή την ποικιλία των απαντήσεων βρίσκεται βασικά ο οικονομικός παράγοντας. Και αυτό δεν είναι τυχαίο.

Λευτεριά «από τι;» λευτεριά «για ποιόν;». Αυτές οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις έχουν επίσης κοινωνικό χαραχτήρα. Σύμφωνα με την εύστοχη παρατήρηση του Ανατόλ Φράνς, καθένας είναι λεύτερος να κοιμάται, όπου του αρέσει. Ωστόσο ο πλούσιος προτιμάει να περνάει τη νύχτα του στη βίλλα του, και ο φτωχός, μη έχοντας τι να διαλέξει, αναγκάζεται να βρει καταφύγιο κάτω από μια γέφυρα του Σηκουάνα. Ο Γάλλος δημοσιογράφος Αντρέ Βουρμσέρ, απευθυνόμενος στον άνθρωπο, συμπληρώνει κάπως τον Ανατόλ Φράνς. Γράφει: «Ω, έλεύθερε πολίτη του «ελεύθερου κόσμου»! Κάθε φορά που ακούς κάποιον πολιτικάντη να μιλάει για ελευθερία, ρώτα τον εαυτό σου για ποια ελευθερία πρόκειται… Για λευτεριά και να σε εξαπατούν; Για λευτεριά και να σε εκμεταλλεύονται; Για λευτεριά και να παίρνεις μέρος σε αποικιακούς πολέμους; Για λευτεριά και να είσαι άνεργος; Για λευτεριά να πλουτίζεις σέ βάρος του γείτονα; Για λευτεριά να πλουτίζεις με τη δουλειά σου κείνον που δε δουλεύει;…».
Μπορούμε να ονομάσουμε λεύτερη μια κοινωνία, στην οποία οι άνθρωποι απειλούνται συχνά από πείνα, στην οποία ο άνθρωπος εκμεταλλεύεται τον άνθρωπο, και ένα έθνος το άλλο έθνος, όπου οι τύχες των ανθρώπων εξαρτιούνται από το παιγνίδι ανεξέλεγκτων δυνάμεων — του συναγωνισμού και της αναρχίας τής παραγωγής, που προκαλούν τις κρίσεις, την περιοδική στασιμότητα της οικονομίας, τις αυξήσεις των τιμών, τη μαζική ανεργία;
Όλα αυτά τα στοιχεία της ζωής της κοινωνίας θίγουν με τον πιο άμεσο τρόπο τα συμφέροντα κάθε μέλους της και γεννάνε, όπως λένε οι κοινωνιολόγοι, την αβεβαιότητα για την αυριανή μέρα.
Το αίσθημα της αβεβαιότητας δεν υπάρχει εκεί όπου είναι κατοχυρωμένα και υλοποιούνται στην πράξη τα βασικά δικαιώματα του ατόμου: το δικαίωμα για δουλειά, για μόρφωση, για συνταξιοδότηση λόγω γήρατος και αναπηρίας, για δωρεάν ιατρική περίθαλψη. Τα δικαιώματα αυτά συνθέτουν τη γερή κοινωνική βάση που δίνει τη δυνατότητα στον άνθρωπο της σοσιαλιστικής κοινωνίας να απολαμβάνει όλες τις πολιτικές ελευθερίες.

Το δικαίωμα για δουλειά

Το δικαίωμα αυτό, που από τη φύση του αποτελεί σπουδαιότατη εφαρμογή στην πράξη ανθρώπινης ελευθερίας, θεωρείται από τους σοβιετικούς ανθρώπους σα φυσικό, σαν αυτονόητο δικαίωμα. Το συνήθισαν πια. Και η λέξη «ανεργία» συνδέεται, ολότελα αυθόρμητα, στη σκέψη των σοβιετικών ανθρώπων με τον καπιταλιστικό κόσμο. Το πρόβλημα αυτό έχει κιόλας λυθεί στην ΕΣΣΔ από το 1930 και τώρα και μερικές γενιές σοβιετικών ανθρώπων δεν ξέρουν τίποτα περισσότερο για την ανεργία απ’ όσα μαθαίνουν από τα βιβλία και τον κινηματογράφο. Από τότε, όπως γράφουν συχνά ξένοι συγγραφείς, στη Σοβιετική Ένωση δεν είναι ο άνθρωπος που γυρεύει τη δουλειά, μα η δουλειά τον άνθρωπο. Και ο άνθρωπος διαλέγει τη δουλειά ανάλογα με την ειδικότητά του, το επίπεδο της κατάρτισής του, τις κλίσεις του, σύμφωνα με τα γούστα του και ακόμα με την απόσταση του τόπου εργασίας από το σπίτι του.

Δεν υπάρχουν τόποι αγοραπωλησίας εργατικής δύναμης. Στις μεγάλες, όμως πόλεις, όπου υπάρχουν πολλές επιχειρήσεις και παρουσιάζεται μετακίνηση εργατικής δύναμης, υπάρχουν γραφεία για τακτοποίηση των ενδιαφερομένων σε δουλειά. Τα γραφεία αυτά συγκεντρώνουν τις αιτήσεις των οργανώσεων που ζητούν προσωπικό και ενημερώνουν τους ενδιαφερόμενους για τις κενές θέσεις που υπάρχουν, για τις συνθήκες δουλειάς στις διάφορες επιχειρήσεις. Το γραφείο βοηθάει στην εκλογή και όχι στην εξεύρεση της δουλειάς. Απευθυνόμενοι σ’ ένα τέτοιο γραφείο, οι νέοι, λογουχάρη, ενδιαφέρονται για τις δυνατότητες επαγγελματικής τους ανόδου, συνδυασμού της δουλειάς με τη μόρφωσή τους για τις αθλητικές εγκαταστάσεις της επιχείρησης. Τους ενδιαφέρουν όχι μόνο οι συνθήκες δουλειάς, αλλά και οι συνθήκες μέσα στις όποιες θα μπορούν να ικανοποιούν τα πολιτιστικά και πνευματικά τους ενδιαφέροντα. Τους ενήλικους ενδιαφέρει το να η επιχείρηση διαθέτει παιδικό κήπο, κατασκήνωση νέων, σπίτι ανάπαυσης, σανατόριο ανάπαυσης και θεραπείας.
Η εγγύηση του δικαιώματος για δουλειά δεν περιορίζεται μόνο στο να δίνεται δουλειά σε όλους. Η εγγύηση αυτή είναι κατοχυρωμένη με την απαγόρευση απόλυσης από τη δουλειά χωρίς νόμιμη αιτία και χωρίς προηγούμενη συγκατάθεση του συνδικάτου. Και αν η διεύθυνση της επιχείρησης, παρ’ όλα αυτά, απολύσει οποιονδήποτε εργαζόμενο χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του συνδικάτου, ο απολυμένος μπορεί να καταφύγει στο δικαστήριο. Και το δικαστήριο δεν εξετάζει, αν υπάρχει αιτία για την απόλυση: αφού δεν υπάρχει συγκατάθεση του συνδικάτου, σημαίνει, πως η απόλυση είναι παράνομη. Όταν ο απολυμένος γυρίσει στη δουλειά του, η επιχείρηση τού πληρώνει το μέσο μισθό για το χρόνο τής αναγκαστικής απουσίας του από τη δουλειά. Για ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων, ο νόμος καθορίζει πρόσθετες εγγυήσεις κατά της απόλυσης: δεν επιτρέπεται, λογουχάρη, η απόλυση έγγυας, γυναίκας πού θηλάζει ή έχει παιδιά ηλικίας ως ένα χρόνο.
Σε περίπτωση αριθμητικού περιορισμού του προσωπικού λόγω αναδιοργάνωσης της επιχείρησης, τεχνικού επανεξοπλισμού και άλλων παρόμοιων αιτιών, η διεύθυνση της επιχείρησης υποχρεώνεται από το νόμο να πάρει μέτρα για την τακτοποίηση σε δουλειά των απολυθέντων σε άλλη επιχείρηση, χωρίς κανένα περιορισμό των υλικών τους απολαβών. Αν ο απολυμένος θέλει, μπορεί να τακτοποιηθεί σε δουλειά σε άλλη πόλη. Στην περίπτωση αυτή του καταβάλλονται τα έξοδα για τη μετακίνηση, παίρνει επίδομα για την τακτοποίησή του στο νέο τύπο δουλειάς, του δίνεται κατοικία.
Υπάρχει μια αρκετά μεγάλη κατηγορία ατόμων, την τακτοποίηση των οποίων σε δουλειά αναλαβαίνει το κράτος. Πρόκειται για τους απόφοιτους των πανεπιστημίων, ανωτάτων σχολών, διαφόρων σχολών και τεχνικών σχολείων, σχολών επαγγελματοτεχνικής εκπαίδευσης και άλλων κρατικών εκπαιδευτηρίων. Λίγο πριν τελειώσει μια σχολή, κάθε απόφοιτος ξέρει, που θα δουλεύει. Ανταποκρινόμενη στην επιθυμία των απόφοιτων και παίρνοντας υπόψη τις αιτήσεις διαφόρων επιχειρήσεων για εργαζόμενους ορισμένης ειδικότητας, η επιτροπή κατανομής των απόφοιτων της σχολής δίνει σε κάθε ένα το διορισμό του σε δουλειά.
Ο περιορισμός του προσωπικού, η απόλυση, η εργασιακή τακτοποίηση, είναι ολότελα φυσικές διαδικασίες, συμβαίνουν στη ζωή. Και σε ένα τέτοιο πολύπλοκο και τεράστιο οικονομικό οργανισμό μιας χώρας, όπως είναι η Σοβιετική Ένωση, πρέπει να δείχνεις ενδιαφέρον για τον άνθρωπο, για τα συμφέροντα και τις ανάγκες του, πρέπει να του εξασφαλίσεις το θεμελιακό δικαίωμα για ελεύθερη δουλειά, που χωρίς αυτή όλα τ’ άλλα δικαιώματα και ελευθερίες χάνουν κάθε νόημα.

Το Σοβιετικό Σύνταγμα όχι μόνο διακηρύσσει, μα και κατοχυρώνει σε κάθε πολίτη τη δυνατότητα να εργάζεται, να αμείβεται ανάλογα με την ειδικότητα και την παραγωγικότητα της δουλειάς του.
Στο μέτρο ανάπτυξης της κοινωνίας, όλο και πιο πλέρια ικανοποιούνται οι υλικές και πνευματικές ανάγκες κάθε μέλους της. Ας φέρουμε ένα μόνο παράδειγμα. Αφού έγινε νόμος του κράτους, το κρατικό σχέδιο ανάπτυξης τής λαϊκής οικονομίας της ΕΣΣΔ για τα χρόνια 1976 – 1980, εγγυάται στο διάστημα της πενταετίας αυτής, μέση αύξηση της αμοιβής της εργασίας κατά 18% για το ένα τρίτο σχεδόν των εργαζομένων: τα 31 εκατομμύρια που εργάζονται στους τομείς της μη υλικής παραγωγής (παιδεία, δημόσια υγεία, εμπόριο, πολιτιστικά, πνευματικά, αθλητικά και άλλα ιδρύματα), θα πάρουν προσαύξηση, στο τέλος του πεντάχρονου αυτού, αρχίζοντας κιόλας από το τρέχον έτος, στην αμοιβή εργασίας τους.
Και αυτό δεν έγινε για μια φορά, δεν είναι το μοναδικό μέτρο παρόμοιου είδους. Στα τελευταία 15 χρόνια η αύξηση της αμοιβής εργασίας σε κρατική κλίμακα αφορούσε πρακτικά όλες τις κατηγορίες των εργαζομένων. Και αυτό γίνεται με διατήρηση σταθερών των λιανικών τιμών. Το πραγματικό κατακεφαλή εισόδημα των σοβιετικών ανθρώπων διπλασιάστηκε, περίπου, στο διάστημα αυτό.
Εκτός της «καθαρής» χρηματικής προσαύξησης, το 1980 θα αυξηθούν οι δωρεάν υπηρεσίες που παρέχει το κράτος στον πληθυσμό. Θα αποτελέσουν τα 30% περίπου του εισοδήματος της μέσης οικογένειας.

Δικαίωμα για κοινωνική ασφάλιση

Αναλαβαίνοντας μια οποιαδήποτε εργασία σε μια επιχείρηση, το άτομο υποβάλλει στη διοίκηση τις πιο διαφορετικές ερωτήσεις εκτός από μια: αν, δηλ. θα πάρει σύνταξη. Το δικαίωμα αυτό είναι κατοχυρωμένο για κάθε εργάτη, υπάλληλο και κολχόζνικο. Όλες τις δαπάνες για την καταβολή των συντάξεων και των επιδομάτων τις αναλαβαίνει εξ ολοκλήρου το κράτος. Εξάλλου, οι εργαζόμενοι δεν υποβάλλονται σε οποιουδήποτε είδους κρατήσεις, από το εισόδημα και το μεροκάματό τους, για το σκοπό αυτό.

Οι δαπάνες αυτές, καθώς και οι δαπάνες για τι άλλες δωρεάν υπηρεσίες, καλύπτονται από τα κοινωνικά φόντα κατανάλωσης, που σχηματίζονται από τις εισφορές των επιχειρήσεων, οργανισμών και κολχόζ. 13 δισεκατομμύρια το 1950 και σχεδόν 90 δισεκατομμύρια το 1975 είναι η δυναμική ανάπτυξή τους σε διάστημα ενός τετάρτου αιώνα. Στο δέκατο πεντάχρονο (1976 -1980) τα κοινωνικά φόντα κατανάλωσης θα αυξηθούν κατά 30% και το 1980 θα φθάσουν στα 117 δισεκατομμύρια ρούβλια.
Τώρα, πάνω από 45 εκατομμύρια άτομα, ή ένας περίπου στους έξι πολίτες της ΕΣΣΔ, παίρνει από το κράτος σύνταξη ή επίδομα.
Το ποσοστό της σύνταξης στη Σοβιετική Ένωση κυμαίνεται από τα 50% ως τα  100% της προηγούμενης αμοιβής εργασίας των εργατών, υπαλλήλων και των κολχόζνικων. Η αναλογία αυτή επιτρέπει να ικανοποιούνται σε σημαντικό βαθμό, οι συνηθισμένες ανάγκες αυτών που έφθασαν στο τέλος του εργασιακού δρόμου τους.
Η συντάξιμη ηλικία στην ΕΣΣΔ είναι μικρότερη απ’ ό,τι στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες: για τους άντρες είναι τα 60 χρόνια και για τις γυναίκες τα 55, με 25 και 20 χρόνια εργασίας αντιστοίχως. Εκτός από αυτό, οι εργαζόμενοι πολλών κατηγοριών, όπως, λογουχάρη, στα ορυχεία, στη χημική, στη μεταλλουργική βιομηχανία, στις μεταφορές, στη δασική οικονομία και την οικοδόμηση, μπορούν να πάρουν σύνταξη νωρίτερα: οι άντρες στα 55 – 50 χρόνια και οι γυναίκες στα 50 – 45 χρόνια. Η συντάξιμη ηλικία γήρατος μειώθηκε κατά 5 χρόνια για τους ανάπηρους πολέμου, για όσους δούλεψαν πολύν καιρό στον Άπω Βορρά, για τις γυναίκες που χειρίζονται μηχανές ή εργάζονται σε ορισμένες ειδικότητες της υφαντουργίας.
Έτσι έχουν τα πράγματα τώρα. Στα προσεχή χρόνια, σύμφωνα με το σχέδιο του δέκατου πεντάχρονου, θα αρχίσει το παραπέρα πλάτεμα τού προγράμματος κοινωνικών ασφαλίσεων, που σ’ αυτό θα συμπεριλαμβάνονται: αύξηση των πιο μικρών συντάξεων των εργατών, υπαλλήλων και κολχόζνικων, αύξηση των επιδομάτων για εκ γενετής αναπηρία, διεύρυνση διαφόρων επιχορηγήσεων που παρέχονται στην εργαζόμενη μητέρα και μια ολόκληρη σειρά μέτρων, που συνδέονται με τη φροντίδα για εκείνους που δεν έχουν τη δυνατότητα να δουλεύουν ενεργά ή ολοκλήρωσαν τον, εργασιακό τους δρόμο.

Προσθήκη στην αμοιβή εργασίας

Ο άνθρωπος δε  γεννήθηκε ακόμη και είναι σα να μπαίνει στο σύστημα των κοινωνικών ασφαλίσεων. Η μελλοντική μητέρα παίρνει στη διάρκεια 56 ημερών πριν τη γέννα και 56 μετά τη γέννα, επίδομα, ίσο με την αμοιβή της εργασίας της. Το κράτος αναλαβαίνει όλα τα έξοδα του μαιευτηρίου.
Ο άνθρωπος έφθασε στον τρίτο μήνα της ηλικίας του και ήδη μπορεί να μπει σε βρεφοκομείο και, τον τρίτο χρόνο, στον παιδικό κήπο, όπου οι παιδαγωγοί ασχολούνται με τη φυσική, πνευματική και αισθητική ανατροφή των παιδιών. Κάπου 12 εκατομμύρια παιδιά, δηλ. το ένα τρίτο των παιδιών, ανατρέφονται σε τέτοια ιδρύματα. Εκτός από αυτό, στις αγροτικές περιοχές, στο διάστημα των γεωργικών εργασιών, πάνω από 5 εκατομμύρια παιδιά μένουν στα εποχιακά βρεφοκομεία και παιδικούς κήπους. Οι γονείς πληρώνουν μόνο το ένα πέμπτο των συνολικών δαπανών για τη συντήρηση των παιδιών σ’ αυτά τα ιδρύματα, δηλ. 12 περίπου ρούβλια το μήνα. Τα υπόλοιπα πληρώνει το κράτος.

Οι ανάγκες σε βρεφοκομεία και παιδικούς κήπους αυξάνονται αδιάκοπα. Και το νέο πεντάχρονο προβλέπει να αυξηθεί, ως το 1980, ο αριθμός τέτοιων παιδικών ιδρυμάτων προσχολικής ηλικίας, κατά 2,5 – 2,8 εκατομμ. θέσεις. Αξίζει να αναφέρουμε εδώ, πως η κατασκευή μιας μόνο «θέσης» κοστίζει στο κράτος 1.260 ρούβλια.

Ο άνθρωπος πηγαίνει στο σχολειό. Όταν λέμε, ότι η εκπαίδευση δεν κοστίζει τίποτε, εννοούμε μόνο στην οικογένεια, γιατί κοστίζει αρκετά ακριβά στο κράτος. Για τη χρονιάτικη εκπαίδευση ενός μαθητή ξοδεύονται, κατά μέσο όρο, 150 περίπου ρούβλια, ενός μαθητή τεχνικής σχολής 640 ρούβλια, ενός φοιτητή πανεπιστημίου κάπου 1.000 ρούβλια. Στο σχολικό έτος 1975 – 76 σπούδαζαν σέ διάφορα σχολεία τής ΕΣΣΔ πάνω από 93 εκατομμ. άτομα, δηλ. το ένα τρίτο των πολιτών της χώρας.
Το σχολείο και η οικογένεια δεν μπορούν πάντα να ικανοποιούν όλα τα ενδιαφέροντα και τις κλίσεις των παιδιών. Για να μπορούν τα παιδιά να αναπτύσσουν πιο ολοκληρωμένα τις ικανότητές τους και να βρουν την κλίση τους, δημιουργήθηκε, με τις προσπάθειες και τα μέσα του κράτους, των συνδικάτων και των κολχόζ ένα ολόκληρο δίχτυ εξωσχολικών ιδρυμάτων: 4.403 παλάτια και οίκοι πιονιέρων και μαθητών, 1595 σταθμοί νέων τεχνικών και φυσιοδιφών, 4.938 παιδικά αθλητικά σχολεία, χιλιάδες λέσχες των πιο διαφορετικών κατευθύνσεων. Σ’ όλα αυτά τα παιδικά ιδρύματα εργάζονται έμπειροι παιδαγωγοί, καθηγητές, προπονητές.
Ο άνθρωπος αρρώστησε. Αν χρειαστεί να καλέσει γιατρό ή τις πρώτες βοήθειες στο σπίτι, να κάνει θεραπεία σε εξωτερικά ιατρεία, να μείνει σε νοσοκομείο και να κάμει εγχείρηση, δε θα σκεφθεί ποτέ πόσα θα τού κοστίσουν. Ωστόσο, μόνο η παραμονή του, λογουχάρη, σε νοσοκομείο επί ένα μήνα για θεραπεία θα κοστίσει στο κράτος 240 ρούβλια. Ενώ μια δύσκολη εγχείρηση, μαζί με τη θεραπεία που θα ακολουθήσει, την περιποίηση και τη διατροφή, θα κοστίσει στο κράτος κάπου 2.000 ρούβλια…
Στη χώρα δημιουργήθηκε επίσης ένα τεράστιο δίκτυο σταθμών δωρεάν παροχής ιατρικών συμβουλών, κέντρων προφυλαχτικής ιατρικής και ιατρείων στα παιδικά και σχολικά ιδρύματα, στις επιχειρήσεις και στα κολχόζ. Σκοπός τους είναι να παρακολουθούν την υγεία των ανθρώπων και να προλαβαίνουν τις αρρώστιες.
Υπάρχει ένας ακόμη τομέας για τη φροντίδα του ανθρώπου, που απαιτεί μεγάλα ποσά κρατικών κονδυλίων κάθε χρόνο.

Ο άνθρωπος αναπαύεται. Στη διάθεσή του έχει, δωρεάν, ένα τεράστιο δίκτυ αθλητικών εγκαταστάσεων, οίκων λαϊκής δημιουργίας βιβλιοθηκών και των πιο διαφορετικών λεσχών. Όλ’ αυτά είναι προσιτά στον καθένα. Σκοπός τους είναι: να συμβάλλουν στην ανάπτυξη των πνευματικών και φυσικών ικανοτήτων του ανθρώπου, στην ικανοποίηση των αισθητικών αναγκών του.
Στη Σοβιετική Ένωση υπάρχουν τώρα πάνω από 130.000 ιδρύματα τύπου λέσχης, πάνω από 100.000 κάθε είδους αθλητικά ιδρύματα (3.000 μεγάλα στάδια, 60.000 αθλητικές αίθουσες, 1.200 κλειστές πισίνες, πάνω από 40.000 διάφορα είδη αθλητικών γηπέδων). Πάνω Από 50 εκατομμ., δηλ., το ένα πέμπτο του πληθυσμού της χώρας ασχολείται με τη φυσική αγωγή. Αυτή είναι μια από τις μορφές εξασφάλισης του δικαιώματος ανάπαυσης, που κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα. Το δικαίωμα αυτό εξασφαλίζεται επίσης με τη χορήγηση κάθε χρόνο σ’ όλους τους εργαζόμενους άδειας με πλήρεις αποδοχές, την οποία ο εργαζόμενος μπορεί να περάσει είτε στο  σπίτι, είτε παίρνοντας μέρος σε εκδρομές στη χώρα και στο εξωτερικό, σε οικοτροφείο, σε σπίτι ανάπαυσης ή σε παραθεριστικό θεραπευτήριο.
Σε όλα αυτά τα ιδρύματα οργανωμένης ανάπαυσης και σανατόρια παραθεριστικής θεραπείας, εξυπηρετήθηκαν το 1976, 58 εκατομμ. Άτομα. Ο αριθμός αυτός ξεπερνάει κατά 2,5 φορές εκείνον του 1970. Εκτός από αυτό, 130 εκατομμύρια άτομα πήραν μέρος σε εκδρομές. Τα εισιτήρια για τα σπίτια ανάπαυσης και τα παραθεριστικά θεραπευτήρια πολύ συχνά παρέχονται με έκπτωση         30% ή 50% ή και ολότελα δωρεάν. Αυτό εξαρτάται: από το βαθμό ανάγκης και το ύψος της αμοιβής εργασίας. Και εδώ «η μερίδα του λέοντος, των εξόδων καταβάλλεται από το κράτος.

Ο άνθρωπος και η κοινωνία

Αν αντικρύσουμε το νόημα της ελευθερίας από την αφηρημένη σκοπιά, τότε σαν ο πιο ελεύθερος άνθρωπος, θα πρέπει να νιώθει μάλλον ο Ροβινσόν, που έμεινε ολομόναχος στη φύση.
Ωστόσο, ο άνθρωπος, σύμφωνα με τα λόγια του Αριστοτέλη είναι «ον κοινωνικόν», και ο Ροβινσόν παρατάει με μεγάλη χαρά τη ζωή αυτή, όπως την είχε καλά οργανώσει ζώντας ολομόναχος με τη φύση για να βρεθεί πάλι με τους όμοιους του, παρόλο πού, μ’ αυτές του τις επαφές, έρχεται, θέλοντας και μη, σε ορισμένες αντιθέσεις και συγκρούεται με ξεχωριστά άτομα, με την κολλεκτίβα.

Τέτοιες αντιθέσεις και συγκρούσεις είναι φυσικές, ακόμη και μέσα στην οικογένεια και, πολύ περισσότερο, μέσα στην κολλεκτίβα, γιατί κάθε άνθρωπος μπαίνει σ’ αυτή με τις ηθικές του ιδιομορφίες, τους πόθους και τις δυνατότητές του,  με την πίστη και τα πάθη του. Μπαίνει σε μια κολλεκτίβα, που έχει, κατά κανόνα, τις παραδόσεις της, τους δικούς της κανόνες συμπεριφοράς και μια καθιερωμένη τάξη πραγμάτων.
Η αρμονική ανάπτυξη της κοινωνίας εξαρτάται από τη μια μεριά, από το κατά πόσον τα μέλη της είναι σύμφωνα με την κυριαρχούσα σ’ αυτή νομική τάξη πραγμάτων, δηλ., κατά πόσον αυτή βολεύει τον άνθρωπο, και από την άλλη μεριά, κατά πόσον αυτή η νομική τάξη πραγμάτων εξασφαλίζει τα ποικίλα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες των ανθρώπων και, το κυριότερο, κατοχυρώνει τα βασικά δικαιώματα και ελευθερίες του ανθρώπου.

Γι’ αυτό, εξετάζοντας το πρόβλημα της ελευθερίας για ένα ξεχωριστό άτομο, πρέπει οπωσδήποτε να έχουμε υπόψη μας το κοινωνικό καθεστώς, που στις συνθήκες του ζει. Γιατί η λογική του, ο τρόπος πού σκέπτεται, οι ηθικές αρχές του και, μάλιστα, οι συνήθειές του διαμορφώνονται κάτω από την επίδραση ορισμένου περιβάλλοντος, ορισμένων συνθηκών ζωής. Για μερικούς, λ.χ., το δικαίωμα να ζουν σε βάρος της δουλειάς άλλων ανθρώπων είναι φυσικό, για άλλους είναι ανήθικο. Για μερικούς, ένας άνθρωπος με σκούρο χρώμα του δέρματος είναι άνθρωπος δεύτερης ποιότητας, για άλλους είναι απαράδεχτο να μπαίνει ένα τέτοιο ζήτημα. Άλλοι λένε: «Η ελευθερία να κάνεις το κακό, δεν είναι ελευθερία;», για άλλους τέτοιο νόημα της ελευθερίας είναι γενικά αδιανόητο. Άλλοι ακολουθούν τον κανόνα: «Αν δε νοιάζεσαι ο ίδιος για τον εαυτό σου, ποιος θα νοιαστεί για σένα;», άλλοι λένε: «Ο ένας για όλους και όλοι για τον καθένα».
Οι τόσο αντιφατικές κρίσεις εκφράζουν τις διαφορές του κοινωνικού καθεστώτος διαφόρων χωρών. Ποιο καθεστώς ταιριάζει περισσότερο στον άνθρωπο, το δείχνει η ιστορία του κοντινού παρελθόντος, όταν το δρόμο του σοσιαλισμού, τον ακολούθησε ένα τεράστιο κομμάτι της ανθρωπότητας. Και η εφαρμογή του σοσιαλισμού και ιδέες του κομμουνισμού προσελκύουν όλο και περισσότερους οπαδούς.

Ωστόσο, παρόλα αυτά, και στη Σοβιετική Ένωση συμβαίνουν ακόμη καμμιά φορά συγκρούσεις ανάμεσα σε χωριστά άτομα και την κοινωνία. Οι συγκρούσεις αυτές προκαλούνται, διότι μερικοί παραμελούν τις υποχρεώσεις στη δουλειά τους, γατί άλλοι δε θέλουν να συμμορφώνονται στην καθιερωμένη τάξη πραγμάτων, γιατί τρίτοι είναι άπληστοι και καταγίνονται με ρουσφέτια, κερδοσκοπία και άλλες αντικοινωνικές δραστηριότητες.
Ο σοβιετικός τύπος, παίρνοντας αφορμή από τέτοιες παραβάσεις και συγκρούσεις, ασχολείται συχνά με τα φαινόμενα αυτά. Τα δημοσιεύματα του είδους αυτού (αυτά ακριβώς και όχι άλλα) μεταφέρονται κατά κανόνα στις σελίδες τού δυτικού τύπου και, ύστερα από σχετική επεξεργασία, προσφέρονται σαν «εντυπωσιακές ειδήσεις», που ο ολοφάνερος προορισμός τους είναι να δημιουργήσουν διαστρεβλωμένη εικόνα της σοβιετικής ζωής.
Υπάρχουν, επίσης άνθρωποι πού κάτω από την επίδραση διαφόρων παραγόντων, νομίζουν ότι στις χώρες με διαφορετικό κοινωνικό σύστημα θα έχουν περισσότερες δυνατότητες και αγαθά. Ο σοβιετικός νόμος επιτρέπει, σέ πλήρη συμφωνία με τη «Διεθνή Σύμβαση για τα δικαιώματα του πολίτη», σε όσους επιθυμούν, να φύγουν από την ΕΣΣΔ για μόνιμη εγκατάσταση στο εξωτερικό. Όπως ανακοίνωσε ο διευθυντής του τμήματος θεώρησης διαβατηρίων του Υπουργείου Εσωτερικών της ΕΣΣΔ, συνταγματάρχης Β. Σ. Ομπίντιν, τα 98,4% των αιτήσεων, που υποβλήθηκαν στα 5 τελευταία χρόνια για μετανάστευση, εγκρίθηκαν.

Τα μέτρα της ελευθερίας

«Ο σοσιαλισμός — γράφει ο γνωστός σοβιετικός νομικός Γ. Σαχναζάροφ — δεν εξασφαλίζει ακόμη την ελευθερία του ατόμου στη μορφή εκείνη, που αποκτάει στον πλήρη κομμουνισμό, μα αντιπροσωπεύει μόνο το δρόμο που οδηγεί σ’ αυτή. Σ’ όλο το διάστημα του δρόμου αυτού, η κοινωνία λύνει το διπλό αλλ’ ενιαίο πρόβλημα, του όποιου η αρνητική πλευρά συνίσταται στην εξάλειψη της «κηλίδας του παρελθόντος» και η θετική στη δημιουργία συνθηκών για ολόπλευρη ανάπτυξη και για χρησιμοποίηση από τον άνθρωπο των ικανοτήτων του». Και αν λοιπόν εδώ πού ακριβώς οι αντικομουνιστές ανακατεύουν τις αρχές του κομμουνιστικού μέλλοντος με τις αρχές της σοσιαλιστικής πραγματικότητας.

«Είναι παραδοξολογία, μα γεγονός — παρατηρεί σχετικά ο σοβιετικός ακαδημαϊκός Γκ. Αρμπάτοφ — ότι η αντικομουνιστική προπαγάνδα διεξάγεται καμμιά φορά με τέτοιο τρόπο, που οι ακροβολιστές της κριτικάρουν τον κομμουνισμό όχι τόσο γιατί είναι κομμουνισμός, όσο γιατί δεν είναι ακόμη αρκετά «κομμουνιστικός», δεν πραγματοποίησε ακόμη ολότελα τα ιδανικά και τους σκοπούς του».
Έχουμε κιόλας υπογραμμίσει ότι οι αμοιβαίες σχέσεις του ατόμου και του κράτους αποτελούν ένα από τα πιο πολύπλοκα προβλήματα των κοινωνικών επιστημών. Όχι λιγότερο πολύπλοκο είναι το πρόβλημα να καθοριστεί το μέτρο της ατομικής ελευθερίας στα πλαίσια του ενός ή του άλλου κράτους, που θέλοντας και μη περιορίζει την ελευθερία του ατόμου. Ο βαθμός αυτού του περιορισμού στο σοσιαλισμό ελαττώνεται, όσο αυτός αναπτύσσεται και προωθείται η κοινωνία πηρός τον κομμουνισμό.
Το Σοβιετικό κράτος προστατεύει τους πολίτες του από τα εγκληματικά και άλλα αντικοινωνικά στοιχεία. Καταστέλλει επίσης τη δραστηριότητα που αποβλέπει στην υπονόμευση του σοσιαλιστικού καθεστώτος. Πρόκειται κυρίως για αδικήματα του κοινού ποινικού δικαίου, όπως η κατασκοπεία ή η παράδοση μυστικών πληροφοριών σέ ξένη δύναμη, η οργάνωση συνωμοσιών κατά της εξουσίας, η άρνηση εκτέλεσης στρατιωτικής θητείας και εκπλήρωσης των άλλων υποχρεώσεων του πολίτη, η εχθρική προπαγάνδα, που αποβλέπει στην κατάλυση του καθεστώτος, το προμελετημένο σαμποτάρισμα αποφάσεων και διατάξεων κρατικών οργάνων κλπ. Εδώ περιλαμβάνονται επίσης η απαγορευμένη από το νόμο προπαγάνδα του ρατσισμού, του σωβινισμού και της εθνικής διχόνοιας, η προπαγάνδα του μιλιταρισμού και του πολέμου, η διάδοση της πορνογραφίας και των ναρκωτικών.
Οι τέτοιοι περιορισμοί δεν είναι καθόλου καταπιεστικοί για τα μέλη της κοινωνίας. Οι απαιτήσεις αυτές δε θεωρούνται από τη συνείδηση των σοβιετικών ανθρώπων σαν περιορισμός της ατομικής ελευθερίας, όπως, λ.χ., δεν περιορίζει την ελευθερία ή απαίτηση να τηρούνται οι κανόνες της οδικής κυκλοφορίας ή οι στοιχειώδεις κανόνες συμπεριφοράς σε δημόσιους χώρους. Όλα τα μέλη της κοινωνίας δέχονται στην πράξη τους περιορισμούς αυτούς, γιατί τους εξασφαλίζουν τη δυνατότητα να ζουν και να εργάζονται ήσυχα.

«Οι αντίπαλοί μας θα ήθελαν να έβρισκαν έστω και ελάχιστες δυνάμεις — είπε στο 16ο συνέδριο των σοβιετικών συνδικάτων ο Λ. I. Μπρέζνιεφ — που να στρέφονται κατά του σοσιαλισμού μέσα στις χώρες μας. Και μια που τέτοιες δυνάμεις δεν υπάρχουν, γιατί στη σοσιαλιστική κοινωνία δεν υπάρχουν ούτε καταπιεζόμενες και εκμεταλλευόμενες τάξεις, ούτε καταπιεζόμενες και εκμεταλλευόμενες εθνότητες, εφευρίσκουν κάποιο υποκατάστατο, δημιουργούν, μέσω κάποιας ψευτο – διαφήμισης, την επίφαση «εσωτερικής αντιπολίτευσης» στις σοσιαλιστικές χώρες. Και ακριβώς γι’ αυτό το λόγο οργανώνεται ο θόρυβος για τους δήθεν «διαφωνούντες», η κραυγή σέ όλο τον κόσμο για «παραβίαση των δικαιωμάτων του ανθρώπου» στις χώρες του σοσιαλισμού.
Τι μπορούμε να πούμε σχετικά μ’ αυτά; Στον τόπο μας δεν απαγορεύεται «να σκέπτεσαι διαφορετικά» από την πλειοψηφία, να εκτιμάς με κριτικό πνεύμα τις διάφορες πλευρές της κοινωνικής ζωής. Για  τους συντρόφους που κάνουν θεμελιωμένη κριτική, προσπαθώντας να βοηθήσουν στην υπόθεση, έχουμε τη γνώμη ότι είναι καλοπροαίρετοι κριτικοί και τους εκφράζουμε τις ευχαριστίες μας. Όσοι κάνουν λαθεμένη κριτική, τους θεωρούμε παραπλανηθέντες.
Άλλο ζήτημα, όταν μερικοί, που αποκόπηκαν από την κοινωνία μας, αντιστρατεύονται ενεργά το σοσιαλιστικό καθεστώς, ακολουθούν το δρόμο της αντισοβιετικής δραστηριότητας, παραβιάζουν τους νόμους και, μη έχοντας στήριγμα μέσα στη χώρα, ζητάνε υποστήριξη στο εξωτερικό, στα ιμπεριαλιστικά υπονομευτικά προπαγανδιστικά και κατασκοπευτικά — κέντρα. Ο λαός μας απαιτεί να συμπεριφερόμαστε σε τέτοιους, ας μου επιτραπεί ο χαρακτηρισμός, παράγοντες, σαν σε αντίπαλους του σοσιαλισμού, που στρέφονται κατά της πατρίδας τους, σα σε συνεργάτες, αν όχι σα σε πράκτορες, του ιμπεριαλισμού. Φυσικά, παίρνουμε και θα παίρνουμε εναντίον τους μέτρα, που προβλέπουν οι νόμοι μας.
Και εδώ, ας μη μας παρεξηγήσει κανένας: η υπεράσπιση των δικαιωμάτων, των ελευθεριών και της ασφάλειας 260 εκατομμυρίων σοβιετικών ανθρώπων από τη δράση παρόμοιων εξωμοτών, δεν είναι μόνο δικαίωμά μας, μα και ιερό καθήκον μας. Καθήκον στο λαό, που πριν 60 χρόνια μπήκε, κάτω από την καθοδήγηση του κόμματος του Λένιν, στο δρόμο οικοδόμησης του σοσιαλισμού και του κομμουνισμού. Καθήκον υπέρ του λαού, που, υπερασπίζοντας τη σοσιαλιστική Πατρίδα, το δικαίωμά του να ζει με τον δικό του τρόπο, έδωσε 20 εκατομμύρια ζωές θυσία στο μεγάλο πόλεμο ενάντια στους φασίστες επιδρομείς, για την ελευθερία και τα δικαιώματα, ακριβώς, των λαών, και που δε θα λοξοδρομήσει ποτέ από το δρόμο του».
(Συνεχίζεται…)
Δείτε εδώ το πρώτο μέρος
Δείτε εδώ όλες τις αναρτήσεις του Αφιερώματος της Κατιούσα στην Οχτωβριανή Επανάσταση

Χάινριχ Χίμλερ, ο αρχηγός των Ες-Ες: Από το κοτέτσι στους θαλάμους αερίων.

.

Κατιούσα

Σαν σήμερα αυτοκτονούσε σε βρετανικό στρατόπεδο όπου κρατούνταν ο Χάινριχ Χίμλερ, για χρόνια δεξί χέρι του Χίτλερ, από τους φονικότερους πρωτεργάτες του ναζιστικού καθεστώτος, καθώς υπήρξε τόσο επικεφαλής των Ες-Ες, όσο και βασικός υπεύθυνος της ίδρυσης κι εξάπλωσης του δικτύου στρατοπέδων συγκέντρωσης κι εξόντωσης των ναζί.

O Χίμλερ σε ηλικία επτά ετών

Γεννήθηκε στις 7 Οκτώβρη 1900 στο Μόναχο, γιος διευθυντή σχολείου, του Γκέμπχαρντ Χίμλερ και της συζύγου του Άννας. Νονός του ήταν ο πρίγκηπας Ερρίκος της Βαυαρίας, κι όπως καταλαβαίνει κανείς ο Χίμλερ μεγάλωσε σε ένα αυστηρά καθολικό και συντηρητικό περιβάλλον. Τελειώνοντας με μέτριες επιδόσεις το σχολείο το 1917, προσπάθησε να μπει στο Ναυτικό, απ’όπου τον απέρριψαν λόγω της μυωπίας του. Έγινε δεκτός ως σημαιοφόρος στο πεζικό, χωρίς ωστόσο να υπηρετήσει στο μέτωπο, ενώ μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου πολέμου παρά τη θέλησή του αναγκάστηκε να διακόψει τη στρατιωτική του εκπαίδευση.
Διαπνεόμενος από φλογερά εθνικιστικά συναισθήματα, υπηρέτησε στα παραστρατιωτικά Φράικορπς το 1919, πολεμώντας κατά του σοσιαλδημοκράτη Κουρτ Άισνερ που είχε εγκαθιδρύσει ένα καθεστώς συμβουλίων στο Μόναχο. Την ίδια χρονιά ξεκίνησε τις σπουδές του στο Πολυτεχνείο του Μονάχου, στον τομέα της αγροτικής παραγωγής. Μετά την αποφοίτησή του δούλεψε για λίγους μήνες ως βοηθός εργαστηρίου σε βιομηχανία παρασκευής λιπασμάτων, απ’όπου παραιτήθηκε. Μέσω διαφόρων εθνικιστικών συλλόγων στους οποίους συμμετείχε, ήρθε σε επαφή με τον παραστρατιωτικό σύνδεσμο του μετέπειτα αρχηγού των Ταγμάτων Εφόδου, Έρνστ Ρεμ. Εκείνος τον ώθησε να γίνει μέλος του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος το 1923, ενώ την ίδια χρονιά ο Χίμλερ συμμετείχε ενεργά στο αποτυχημένο πραξικόπημα της μπιραρίας στο Μόναχο υπό τον Αδόλφο Χίτλερ, καταλαμβάνοντας για λίγο το Υπουργείο Πολέμου.
Την περίοδο της απαγόρευσης του ναζιστικού κόμματος έδρασε για λογαριασμό των οργανώσεων-βιτρίνα των ναζί, συνδεόμενος με τον Γκρέγκορ Στράσερ, της “αριστερής” πτέρυγα του NSDAP. To 1925 στο επανιδρυθέν κόμμα έγινε γραμματέας του Στράσερ και γκαουλάιτερ Κάτω Ρηνανίας και Άνω Παλατινάτου, κι αργότερα της Άνω Βαυαρίας και Σουηβίας. Από το 1926 ως το 1930 υπήρξε υπεύθυνος προπαγάνδας του κόμματος, ενώ το 1927 αναδείχθηκε στην ηγεσία των Ες-Ες, που τότε υπαγόταν ακόμα στα Τάγματα Εφόδου (SA). Ένα χρόνο μετά παντρεύτηκε την κατά οχτώ χρόνια μεγαλύτερή του Μαργκαρέτε Μπόντεν, κόρη γαιοκτήμονα, με την οποία ίδρυσαν ένα ορνιθοτροφείο που δεν είχε επιτυχία, μεταξύ άλλων και λόγω της κακής σχέσης του ζευγαριού, με αποτέλεσμα ο ίδιος μετά τη γέννηση της κόρης του να αφήσει την οικογένειά του και το αγρόκτημα. Αργότερα, στη διάρκεια του πολέμου θα χωρίσουν επίσημα, με τον ίδιο να συζεί με τη γραμματέα του, αποκτώντας δυο παιδιά.

Το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου

Ο Χίμλερ κατορθώνει σύντομα να καταστήσει τα Ες-Ες αυτόνομη κομματική οργάνωση, των οποίων τα μέλη άρχισαν να αυξάνονται γρήγορα μετά το 1930, χρονιά κατά την οποία ο ίδιος εκλέχτηκε βουλευτής του Ράιχσταγκ. Αρχικά τα Ες-Ες δημιουργήθηκαν ως προσωπική σωματοφυλακή του Χίτλερ, σύντομα όμως ο Χίμλερ διεύρυνε τους στόχους της, σκοπεύονταν να την καταστήσει σε φυτώρια της ναζιστικής ελίτ, όπου μέσω αυστηρής επιλογής μελών θα ενσαρκωνόταν το ιδανικού του “Κυρίαρχου Άνδρα” της ναζιστικής ιδεολογίας. Για το λόγο αυτό επέβαλε ευγονικά κριτήρια στα μέλη των Ες-Ες, με τη λεγόμενη “Διαταγή γάμου”. Στα πλαίσια αυτά ίδρυσε και την οργάνωση “Lebensborn”, η οποία υποστήριζε συζύγους των Ες-Ες ή  “άριες” γυναίκες που έκαναν εκτός γάμου παιδιά μαζί τους, οικονομικά, ιατρικά ή με τη μεσολάβηση για υιοθεσίες. Αργότερα, στη διάρκεια του πολέμου η οργάνωση ενοχοποιήθηκε για την απαγωγή χιλιάδων παιδιών από τα κατεχόμενα εδάφη, κυρίως την Πολωνία, που κρίνονταν “άρια” στην εμφάνιση και δίνονταν σε γερμανικές οικογένειες προς υιοθεσία.
Το 1931 καταστέλλει μια ανταρσία εντός των Ταγμάτων Εφόδου, κάτι το οποίο πείθει το Χίτλερ για την αδιαπραγμάτευτη αφοσίωση του Χίμλερ στο πρόσωπό του. Εκείνος επεκτείνει ακόμα περισσότερο τον αστυνομοκρατικό χαρακτήρα της οργάνωσης, αναθέτοντας στο στενό του συνεργάτη Ράινχαρτ Χάιντριχ τη δημιουργία της Υπηρεσίας Ασφαλείας (SD). Η άνοδος των ναζί στην εξουσία σηματοδοτεί την ανάληψη νέων υπερεξουσιών του Χίμλερ στον τομέα της καταστολής των αντιπάλων του ναζισμού. Αρχικά διορίζεται αστυνομικός διευθυντής Μονάχου και αργότερ πολιτικός διοικητής αστυνομίας της Βαυαρίας, ενώ το Μάρτη του 1933 είναι υπεύθυνος για την ίδρυση του πρώτου στρατοπέδου συγκέντρωσης των ναζί στο Νταχάου. λίγο έξω από το Μόναχο.

Το 1934 γίνεται υπεύθυνος αστυνομίας σχεδόν σε όλες τις περιοχές της χώρας, αξιοποιώντας παράλληλα τις αντιπαλότητες μεταξύ των διαφόρων αλληλοεπικαλυπτόμενων υπηρεσιών για να προωθεί τα δικά του σχέδια. Στις 20 Απρίλη εκείνης της χρονιάς ο Γκαίρινγκ διορίζει το Χίμλερ επιθεωρητή της Γκεστάπο η οποία μαζί με την υπηρεσία Ασφαλείας του Χάιντριχ δημιουργούν έναν ασφυκτικό κλοιό παρακολούθησης γύρω από κάθε πραγματικό ή υποθετικό αντίπαλο του καθεστώτος. Τα Ες-Ες κι ο ίδιος προσωπικά υπήρξαν πρωταγωνιστές της λεγόμενης “Νύχτας των Μεγάλων Μαχαιριών” τον Ιούνη του 1934, όταν διαλύθηκαν τα Τάγματα Εφόδου και δολοφονήθηκε μεταξύ πολλών άλλων, κυρίως εσωκομματικών αντιπάλων, ο αρχηγός τους Έρνστ Ρεμ. Με τη διάλυση των SA ο Χίμλερ και η οργάνωσή του αποκτούν κι επισήμως το μονοπώλιο της αστυνόμευσης στη χώρα, ενώ διορίζονται από τον ίδιο το Φύρερ αποκλειστικοί υπεύθυνοι ίδρυσης και διαχείρισης των στρατοπέδων συγκέντρωσης.

Χίμλερ και Χίτλερ

Με την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ο Χίμλερ γίνεται “Επίτροπος του Ράιχ για την εδραίωση του Γερμανισμού”, με στόχο την πολιτική εποικισμού κι εξόντωσης φυλετικών εχθρών στις κατεχόμενες περιοχές. Διαβόητη έγινε η δράση του στην Πολωνία, όπου το “βαρύ καθήκον” όπως το ονόμαζε εκείνος, τον οδήγησε στην εξόντωση εκατοντάδων χιλιάδων Πολωνών και Εβραίων. Μετά την επίθεση στην ΕΣΣΔ του ανατίθεται προσωπικά από το Χίτλερ η ευθύνη για την αστυνόμευση των κατεχόμενων περιοχών, κάτι που τον καθιστά βασικό υπεύθυνο της “Τελικής Λύσης” κατά των Εβραίων, αλλά και για τις διώξεις χιλιάδων Σοβιετικών, Πολωνών, Τσέχων και Εβραίων, των λεγόμενων “υπανθρώπων” οι οποίοι μπορούσαν να εκτελούνται, να μεταφέρονται στα στρατόπεδα συγκέντρωσης εργαζόμενοι για την πολεμική βιομηχανία κι άλλες μεγάλες επιχειρήσεις του Ράιχ, και να εκτοπίζονται ανατολικά για να κάνουν χώρο για εποικισμούς “αρίων”.
Το 1943 διορίζεται υπουργός Εσωτερικών του Ράιχ και την ίδια χρονιά σε ομιλία του μπροστά σε αξιωματικούς των Ες-Ες μιλάει ανοιχτά για την “εξολόθρευση των Εβραίων”. Η εξουσία του Χίμλερ φτάνει στο ζενίθ της μετά την απόπειρα δολοφονίας κατά του Χίτλερ τον Ιούλη του 1944, όταν αναλαμβάνει σημαντικά στρατιωτικά αξιώματα. Στις αρχές του 1945, μετά την κατάρρευση της άμυνας της στρατιάς που διοικούσε, καταφεύγει σε στρατιωτικό νοσοκομείο των Ες-Ες και προσπαθεί να έρθει σε επαφή με τους Δυτικούς Συμμάχους, επιδιώκοντας τη σύναψη ξεχωριστής ειρήνης, με την προοπτική μιας συμμαχίας Αγγλοαμερικανών και Γερμανών κατά της ΕΣΣΔ. Ο Χίτλερ μαθαίνοντας αυτά τα νέα από το καταφύγιό του, δίνει έντολή για τη σύλληψή του. Μετά την αυτοκτονία του Φύρερ στις 30 Απρίλη 1945, ο ίδιος προσπαθεί να έρθει σε επαφή με τον ναύαρχο Νταίνιτες, διάδοχο του Χίτλερ, μεταμφιεσμένος σε πρόσφυγα με πλαστά στοιχεία. Συλλαμβάνεται ωστόσο από τους Βρετανούς, που λίγο καιρό μετά αναγνωρίζουν την ταυτότητά του. Μη θέλοντας να λογοδοτήσει για τα εγκλήματά του, αυτοκτόνησε με τη χρήση κάψουλας δηλητηρίου που κουβαλούσε προληπτικά πάνω του στο βρετανικό στρατόπεδο, στις 23 Μάη 1945.

ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΟΙ ΕΛΙΓΜΟΙ

Και συνέπεσαν την ίδια μέρα ο πριγκιπικός γάμος στο Λονδίνο που αναμετέδιδε σ’ απευθείας σύνδεση το ιδιωτικό τηλεοπτικό κανάλι  του ΑΝΤ1 και οι προπηλακισμοί και βιαιότητες προς το δήμαρχο Θεσσαλονίκης  Γ. Μπουτάρη κατά τη διάρκεια εκδηλώσεων για την επέτειο της γενοκτονίας των Ποντίων.

               Το χρονικό των βιαιοτήτων προς το δήμαρχο μέσα από διάφορα βίντεο και φωτογραφίες έγινε λεπτό το λεπτό γνωστό σε όλους προκαλώντας την αυτονόητη καταδίκη τους, που επεκτεινόταν στην απαίτηση για καταδίκη της βίας ανεξαρτήτως προέλευσης. Και συγχρόνως δόθηκε και η ευκαιρία για μικροπολιτικές αντιπαλότητες στον πρωθυπουργό Α. Τσίπρα που επέρριψε  ευθύνη για το περιστατικό  σε «σκοτεινό και ακραίο τμήμα της  αξιωματικής αντιπολίτευσης», ενώ στο δημοσιογράφο Π. Τσίμα στον τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΙ  να υποβαθμίσει τη δολοφονία του Π. Φύσσα με συγκρίσεις δυσανάλογες, ευνοϊκές όμως για φασιστικές συμπεριφορές.

               Κι αναζητώντας, βοηθούντος και του κυβερνητικού λόγου, η συλλογική μνήμη ιστορικές αναλογίες ανέτρεξε σε δολοφονία Λαμπράκη με παρακράτος, Γκοτζαμάνη και τρίκυκλο, ιδιοποιούμενη αυθόρμητα το σύστημα ιδεών και χειραγωγήσεων της κυρίαρχης τάξης, της οποίας το συμφέρον είναι η διατήρηση των κοινωνικών σχέσεων που επιτρέπουν την κυριαρχία της και φαίνεται πως σ’ αυτό εξυπηρετεί  το πρότυπο του δόκτορα Τζέκυλ και κύριου Χάιντ εφαρμοζόμενου στο  αστικό κράτος.    

               Με τον μεταπολιτευτικό ελιγμό της, όταν απονομιμοποιήθηκε η κυρίαρχη ιδεολογία του μετεμφυλιακού κράτους, η αστική τάξη σφετερίστηκε ιδεολογική και πολιτική ακτινοβολία των κομμουνιστών της δεκαετίας του ’40, και εμφανώς, τουλάχιστον ένα  μεγάλο τμήμα της, αποστασιοποιήθηκε απ’ αυτήν γενικά  προσποιούμενη, στη συγκεκριμένη περίπτωση, άγνοια σχετικά με τη δολοφονία, προβάλλοντας την ερμηνεία  της  διττής εξουσίας που περιλάμβανε το σκοτεινό, μη ελεγχόμενο παρακράτος. Το ίδιο σχήμα επιστρατεύεται και τώρα για να ερμηνευτούν δράσεις και συμπεριφορές φασιστικές,  που κανένα αστικό κόμμα βέβαια ξεκάθαρα δεν επιδοκιμάζει. Από  την άλλη όμως  δεν διστάζουν να τις εκμεταλλευτούν για να διαμορφωθούν συνειδήσεις και νοοτροπίες που συμβάλλουν στη δημιουργία είτε προϋποθέσεων, ενότητα εναντίον του φασισμού, για  ανοχή ή και αποδοχή του υπάρχοντος συστήματος είτε διεξόδων προς τη φασιστική επιλογή  για  ελεγχόμενη διοχέτευση  της αγανάκτησης και απελπισίας, που  δεν θα εξυπηρετήσει παρά το κεφάλαιο.

               Η εικόνα πάλι του πατέρα με το παιδί στην αγκαλιά, ο οποίος προπηλακίζει το δήμαρχο, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου που τμήματα των λαϊκών μαζών αντιδρούν υποκύπτοντας σε συγκεκριμένες ανάγκες των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών δομών που χρειάζονται οι κυρίαρχες τάξεις. Κι αν  η αντίθεση ανάμεσα στον υποβασταζόμενο γηραιό κύριο και τον ώριμο γερό άντρα με συμπεριφορά τραμπούκικη που ξεπερνά τα εσκαμμένα για σεβασμό στον αδύναμο προκαλεί απέχθεια, είναι όμως ακριβώς αυτός ο λόγος   που το γερό σώμα και οι προπηλακισμοί δίνουν την αίσθηση της υπεροχής στον ώριμο άντρα. Κι  είναι αυτή η υπόσχεση υπεροχής που ο φασισμός  χρησιμοποιεί  για να  παρασυρθούν μεγάλες λαϊκές μάζες, κάνοντας έτσι να φαίνεται ότι αυταρχισμός και εκφασισμός ανταποκρίνονται στις επιθυμίες και διεκδικήσεις των εξαθλιωμένων λαϊκών στρωμάτων. Ο προβληματισμός λοιπόν που γεννά αυτή η εικόνα δεν έχει να κάνει τόσο με την ίδια τη συμπεριφορά, όσο για τις αιτίες που διαμόρφωσαν τις συνθήκες οι οποίες  επέτρεψαν  αυτή να εκδηλωθεί.

               Κι αν στα χρόνια ανόδου του  λαϊκού κινήματος φαινόταν πως επιδίωξη ήταν η ενσωμάτωση που θα εξασφάλιζε τη συναίνεση στις επιλογές της κυρίαρχης πολιτικής, στην εποχή της οικονομικής κρίσης που μονιμοποιήθηκε και εξαπλώνεται με τη μια ή  άλλη μορφή, φαίνεται πως το ξερίζωμα των λαϊκών στρωμάτων από την καθημερινότητα της ζωής και η εκμηδένιση τους δεν λειτουργούν ανασταλτικά για τις επιλογές της κυρίαρχης τάξης. Επιμένοντας όμως ο κυρίαρχος λόγος  και οι μεταμφιέσεις του στην απαξίωση σε ιδεολογικό επίπεδο της πάλης των τάξεων και του κοινωνικού μετασχηματισμού και υποστηρίζοντας την αστική δημοκρατία ως οριστικό, ολοκληρωμένο και διαχρονικό πολιτικό σύστημα που ποινικοποιεί κάθε προσπάθεια μετασχηματισμού έξω από τις διαδικασίες που η ίδια επιτρέπει, αρνείται ταξικές συγκρούσεις κι υπερασπίζεται νεφελώδη και συγκεχυμένα ατομικά δικαιώματα και ελευθερίες.

               Στην πραγματικότητα όμως  η μορφή που παίρνει κάθε φορά ο φασισμός γίνεται πάνω στη βάση των ταξικών συγκρούσεων, την ιδιαίτερη έκφραση των ειδικών  ταξικών αγώνων. Στο περιστατικό λοιπόν βίας με το δήμαρχο αποδεικνύεται πώς κι ο εκφασισμένος κυρίαρχος λόγος εκμεταλλεύεται τις  ταξικές συγκρούσεις και στρεφόμενος ακόμα και εναντίον αστών  προσπαθεί να γίνει ακόμα περισσότερο  πειστικός σε λαϊκές μάζες δείχνοντας πως ανταποκρίνεται στις επιθυμίες και διεκδικήσεις τους. Και στο σημείο αυτό αποκαλύπτονται οι υπηρεσίες του στο κυρίαρχο σύστημα, στο οποίο ανοίγεται ευρύ πεδίο υπεράσπισης της αστικής δημοκρατίας και καταξίωσής της υπεράνω τάξεων, ώστε να μην υπάρξουν προεκτάσεις, να μην προκύψουν αναλύσεις, για  να μη συνδεθεί με το φασισμό.

               Και κάπως έτσι χειραγωγείται η απελπισία και η επιθετικότητα των μαζών, όταν σε καιρούς εξαθλίωσης δεν αρκούν τα ζαχαρωμένα όνειρα να τις καθηλώσουν μακροπρόθεσμα σε παθητικότητα. Η σύμπτωση λοιπόν του πριγκιπικού γάμου και του βίαιου επεισοδίου με το δήμαρχο μοιάζουν με τις δυο όψεις του ίδιου νομίσματος. Όταν  η συναίνεση απειλείται και τα παραμύθια με διάφορα περιτυλίγματα χρυσόσκονης για τις ευκαιρίες που μας προσφέρονται κινδυνεύουν να μη είναι πειστικά, η κυρίαρχη τάξη οργανώνεται ιδεολογικά για να  δικαιώσει και να διολισθήσει, όταν χρειαστεί, και στη φασιστική επιλογή.    

Ερωτήματα

Τον Σεπτέμβρη του 2017, από τη ΔΕΘ, ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ κατήγγειλε ότι η κυβέρνηση «δεν βγάζει τσιμουδιά για το γεγονός ότι έχει προχωρήσει η συντήρηση, επισκευή και ο εκσυγχρονισμός της βάσης του Αραξου, προκειμένου, όπως φημολογείται, να εγκατασταθούν εκεί τα αμερικανικά πυρηνικά όπλα, που ο ελληνικός λαός και με την πάλη του τα είχε διώξει προηγούμενες δεκαετίες». Πέρασαν κάμποσες μέρες μέχρι ο τότε αναπληρωτής υπουργός Αμυνας, Δημήτρης Βίτσας, να απαντήσει στη Βουλή ότι «μετά την περίοδο της δικτατορίας δεν υπάρχουν πυρηνικά όπλα στην αεροπορική βάση του Αραξου, ούτε πρόκειται να υπάρξουν». Τις μέρες περίπου που τα έλεγε αυτά, όπως έγραψε ο «Ριζοσπάστης», γινόταν σύσκεψη στην έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, με θέμα την επισκόπηση των εργασιών για τον «εκσυγχρονισμό» της βάσης του Αραξου, όπου μεταξύ των έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη, είναι και εγκαταστάσεις για την αποθήκευση «ειδικών όπλων». Ακολούθησαν διάφορες νέες «διαψεύσεις» από τον αρμόδιο υπουργό, για να φτάσουμε στην προχτεσινή αποκάλυψη ότι στις 17/5 επισκέφτηκε την αεροπορική βάση του Αραξου ο Φρεντ Φρέντρικσον, επικεφαλής της Πυρηνικής Πολιτικής του ΝΑΤΟ. Η κυβέρνηση επίσημα δεν έχει τοποθετηθεί, αλλά είναι βέβαιο ότι θα διαψεύσει ξανά οποιαδήποτε συζήτηση για τη μεταφορά πυρηνικών όπλων στη βάση. Το θέμα είναι ότι οκτώ μήνες μετά την πρώτη καταγγελία του ΚΚΕ, οι «συμπτώσεις» γύρω από τη βάση του Αραξου πληθαίνουν ανησυχητικά, προκαλώντας εύλογα ερωτήματα για το τι πραγματικά κρύβεται πίσω από την κινητικότητα των ΝΑΤΟικών και την παρατεταμένη σιωπή της κυβέρνησης...

Πλήρης απουσία κρατικής φροντίδας

Τον τελευταίο μήνα έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της δημοσιότητας δύο περιπτώσεις νέων γυναικών, 22 χρόνων και 19 χρόνων, που τα ρεπορτάζ των ηλεκτρονικών και έντυπων ΜΜΕ χαρακτηρίζουν «σύγχρονες Μήδειες». Οι τηλεοπτικές εκπομπές και οι σελίδες των αστικών εφημερίδων φιλοξένησαν συνεντεύξεις ψυχιάτρων, ψυχολόγων, κοινωνιολόγων, αλλά και υγειονομικών από μαιευτικές κλινικές, με αφορμή τα συγκεκριμένα περιστατικά. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, που παρουσιάστηκαν στα δημοσιεύματα, το ποσοστό των εγκαταλελειμμένων νεογέννητων δεν ξεπερνά το 10%, ενώ το 83% των μητέρων που φεύγουν από το μαιευτήριο χωρίς το παιδί τους είναι άγαμες.

* * *

Ταυτόχρονα, μέσα από τα ρεπορτάζ των εφημερίδων παρουσιάστηκαν «προσωπικές ιστορίες» από νέες μωρομάνες, που οδηγήθηκαν στην εγκατάλειψη ή στην κακοποίηση των βρεφών κάτω από την επίδραση μιας σειράς παραγόντων, όπως η τοξικοεξάρτηση, η ύπαρξη ψυχικών διαταραχών ή νοητικής υστέρησης, η ανυπαρξία υποστηρικτικού οικογενειακού περιβάλλοντος, ο φόβος του κοινωνικού στιγματισμού. Πυρήνας όλων των απόψεων γύρω από το ζήτημα είναι η έλλειψη «δυνατότητας ανταπόκρισης των μητέρων στις απαιτήσεις φροντίδας ή επιμέλειας ενός βρέφους». Ολη η συζήτηση εστιάζει στα ατομικά χαρακτηριστικά αυτών των γυναικών, κάτω από την επίδραση της αστικής αντίληψης ότι η ανατροφή του παιδιού είναι ατομική ευθύνη των γονιών του, ότι η μητρότητα, ο οικογενειακός προγραμματισμός αποτελεί ατομική - οικογενειακή υπόθεση.

* * *

Η ευθύνη του κράτους στην αναπαραγωγή και στον πολλαπλασιασμό φαινομένων κοινωνικής παθογένειας, που διαπερνούν και τις οικογενειακές σχέσεις, συνειδητά αποκρύπτεται. Αποσιωπάται ότι σήμερα, στο πλαίσιο της αστικής στρατηγικής των κυβερνήσεων και της ΕΕ, συνεχώς υποβαθμίζονται και εμπορευματοποιούνται κοινωνικές υπηρεσίες και υποδομές πρόληψης της Υγείας, Πρόνοιας, αφήνοντας χιλιάδες οικογένειες, που βρίσκονται σε κρίση, απροστάτευτες. Τελικά, απουσιάζει από τη δημόσια συζήτηση η ανάδειξη των οικονομικών, κοινωνικών, πολιτιστικών προϋποθέσεων, που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ανασταλτικά στο κοινωνικό ζήτημα της εγκατάλειψης ή κακοποίησης βρεφών.

* * *

Στο πλαίσιο ενός αποκλειστικά δημόσιου και δωρεάν πρωτοβάθμιου συστήματος Υγείας, με κορμό το Κέντρο Υγείας, θα υπήρχε η δυνατότητα πλήρους καταγραφής του πληθυσμού αναφοράς. Ωστε να εντοπίζονται έγκαιρα οι οικογένειες και τα παιδιά που βρίσκονται σε κίνδυνο (οικονομική εξαθλίωση, τοξικομανία, ψυχικές, νοητικές διαταραχές, αναπηρία) στο επίπεδο της κοινότητας και να τους παρέχεται ανάλογη επιστημονική, κοινωνική στήριξη. Η εξασφάλιση από το κράτος προγραμμάτων σεξουαλικής αγωγής και υγείας μέσα στα σχολεία και τις σχολές για την ενημέρωση των νέων γυναικών και ανδρών, ιδιαίτερα στην περίοδο της εφηβείας, αλλά και των κατάλληλων κοινωνικών υπηρεσιών οικογενειακού προγραμματισμού, στήριξης της οικογένειας, κυρίως της νέας μωρομάνας, των νέων ζευγαριών και των μονογονεϊκών οικογενειών, θα περιόριζε δραστικά τις περιπτώσεις των μητέρων που οδηγούνται στην εγκατάλειψη, κακοποίηση των βρεφών τους.

* * *

Οι παραπάνω οικονομικοί, κοινωνικοί παράγοντες θα αναχαίτιζαν την επίδραση αναχρονιστικών απόψεων για τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία και την οικογένεια, που επιβιώνουν στη σύγχρονη καπιταλιστική κοινωνία. Αλλωστε, επιβεβαιώνεται ότι δεν αρκεί να ξεπεραστούν οι αναχρονισμοί που επιβίωναν στο οικογενειακό δίκαιο περί μη αναγνώρισης των παιδιών εκτός γάμου, για να εξαλειφθούν οι αντιδραστικές κοινωνικές συμπεριφορές και συνήθειες που στιγματίζουν τις νέες μητέρες, οι οποίες μεγαλώνουν μόνες τα παιδιά τους, αντιμετωπίζοντας ταυτόχρονα την ανασφάλεια της εργασιακής ζούγκλας και της ανεργίας, της φτώχειας.

Ι. Υ.

Αντιλαϊκή γέφυρα... «Δυο γάιδαροι μαλώνανε σε ξένο αχυρώνα», λέει ο λαός και η π

αροιμία αυτή ταιριάζει γάντι στην αντιπαράθεση που έστησαν χτες στη Βουλή κυβέρνηση και ΝΔ, στη συζήτηση των πολιτικών αρχηγών για το «αναπτυξιακό σχέδιο».

Από τη συζήτηση ξεχώρισε η προσπάθεια της κυβέρνησης να παρουσιάσει την έως τώρα πολιτική της ως μια φιλολαϊκή τάχα εκδοχή της πορείας εξόδου από την καπιταλιστική κρίση, και το «αναπτυξιακό της σχέδιο» στον αντίποδα του «νεοφιλελεύθερου μοντέλου», για το οποίο κατηγορεί τη ΝΔ.
Μάλιστα, ο Αλ. Τσίπρας επικαλέστηκε τα εύσημα Ευρωπαίων αξιωματούχων προς την κυβέρνηση, «πικάροντας» κυριολεκτικά τη ΝΔ ότι της πήρε την μπουκιά από το στόμα και ότι αυτό αναγνωρίζεται πλέον από παραδοσιακούς συμμάχους της στην ΕΕ.
Από την πλευρά της, η ΝΔ υπερασπίστηκε μέχρι κεραίας την αντιλαϊκή πολιτική των δικών της κυβερνήσεων και διεκδίκησε την «πατρότητα» πολλών από τις αντιλαϊκές μεταρρυθμίσεις και ιδιωτικοποιήσεις που έκαναν στη συνέχεια οι ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ.
Σε ό,τι αφορά το «αναπτυξιακό σχέδιο» της κυβέρνησης, ο Κυρ. Μητσοτάκης προσπάθησε να το απαξιώσει, ενώ, απευθυνόμενος στο κεφάλαιο, διαβεβαίωσε ότι η ΝΔ διαθέτει καλύτερο.
Οι ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ παρουσιάζουν το «αναπτυξιακό» τους σχέδιο ως μια «γέφυρα από τη μνημονιακή διαχείριση στον νέο ορίζοντα», που «βρίσκεται σε ρήξη με το παρελθόν και σε αντιπαράθεση με τον νεοφιλελευθερισμό». Το σχέδιό τους, όμως, είναι φτιαγμένο από τα ίδια αντιλαϊκά υλικά που οδήγησαν στην καπιταλιστική κρίση.
Οι δύο «πυλώνες» του είναι, από τη μια, η κλιμάκωση των αντιλαϊκών μέτρων, που βαθαίνουν την εργασιακή εκμετάλλευση και συνθλίβουν αυτοαπασχολούμενους και μικρομεσαίους αγρότες και, από την άλλη, η διεύρυνση των προνομίων και των «χρηματοδοτικών εργαλείων» για τους επιχειρηματικούς ομίλους, προκειμένου να κάνουν επενδύσεις.
Τον πυρήνα του σχεδίου διαπερνά το «όραμα» της ελληνικής αστικής τάξης να αναβαθμίσει το ρόλο της στα Βαλκάνια, στη Μέση Ανατολή και την ευρύτερη περιοχή, να αναδειχτεί η Ελλάδα σε ενεργειακό και εμπορικό κόμβο.
Απ' αυτήν τη σκοπιά, οι στόχοι που θέτει το σχέδιο προϋποθέτουν τη βαθύτερη εμπλοκή της Ελλάδας σε επικίνδυνους για το λαό ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς και σχεδιασμούς.
Για να «χρυσώσει το χάπι» και να εγκλωβίσει το λαό, η κυβέρνηση παρουσιάζει ορισμένα μέτρα διαχείρισης της φτώχειας ως απόδειξη της ...«κοινωνικής πολιτικής» της και ως συστατικά της «δίκαιης ανάπτυξης», ξεκόβοντας κάθε συζήτηση για ανάκτηση απωλειών από την περίοδο της κρίσης, τώρα που υποτίθεται ότι τα μνημόνια τελειώνουν.
Στον ανταγωνισμό της με τη ΝΔ, ισχυρίζεται ότι με την πολιτική της δημιουργούνται προϋποθέσεις αύξησης του κατώτατου μισθού, αποφεύχθηκαν το «λοκ άουτ» και η απελευθέρωση των ομαδικών απολύσεων, επανέρχονται οι συλλογικές διαπραγματεύσεις και η «εργασιακή κανονικότητα».
Δεν υπάρχει μεγαλύτερο ψέμα. Η αύξηση στον κατώτερο μισθό προβλέπεται να γίνει με νόμους των μνημονίων, ύστερα από οκτώ χρόνια συντριπτικών μειώσεων κι ενώ παραμένουν σε ισχύ όλοι οι αντεργατικοί - αντιλαϊκοί νόμοι που «κατατρώνε» ακόμα κι αυτούς τους άθλιους μισθούς («ευελιξία» στην αγορά εργασίας, έμμεση - άμεση φορολογία κ.λπ.).
Η επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων δεν σημαίνει και επαναφορά του πλαισίου για τις κλαδικές συμβάσεις, καθώς πληθαίνουν τα σημάδια ότι οι εξαιρέσεις και οι «αστερίσκοι» θα τις μετατρέπουν σε «πουκάμισο αδειανό» για τους εργαζόμενους.
Τέλος, χρειάζεται μεγάλο θράσος να μιλάει η κυβέρνηση για αποφυγή των ομαδικών απολύσεων, όταν είναι αυτή που τις νομοθέτησε, ενώ και για το «λοκ άουτ» η συμβολή της στη θωράκιση της σχετικής νομοθεσίας υπήρξε μεγάλη, με το «πόρισμα των ειδικών».
Συμπερασματικά, το «αναπτυξιακό» σχέδιο της κυβέρνησης πράγματι αποτελεί «γέφυρα»: Από την αντιλαϊκή πολιτική των μνημονίων σε συνθήκες καπιταλιστικής κρίσης, στη συνέχιση της ίδιας πολιτικής, προσαρμοσμένης στα δεδομένα και τις ανάγκες του κεφαλαίου σε συνθήκες αναιμικής ανάκαμψης. Σε κάθε περίπτωση, ο λαός δεν έχει τίποτα να περιμένει κι αυτό το μήνυμα χρειάζεται να στείλει με τη συμμετοχή στην απεργία και στις συγκεντρώσεις την Τετάρτη 30 Μάη.