ΓΙΑ ΕΝΑ ΛΕΠΤΟ

Η βουλή  τήρησε ενός λεπτού σιγή στη μνήμη του Κ. Κατσίφα, μετά από πρόταση του αντιπροέδρου της Ν. Κακλαμάνη, βουλευτή της ΝΔ, για τον οποίο επισημάνθηκε πως δεν τήρησε τη συνηθισμένη διαδικασία που προβλέπεται. 

Η τήρηση ενός λεπτού σιγής δεν είναι απλώς μια απλή τελετουργία σεβασμού και μνήμης, αλλά και μια τελετουργία που προτίθεται να δημιουργήσει και μια στιγμή αλληλεγγύης ανάμεσα στους συμμετέχοντες σ’ αυτήν. Γιατί  ακόμα κι αν μια στιγμή σιωπής έχει γίνει υποκατάστατο, και όχι μόνο για το κοινοβούλιο, και δικαιολογία για δράση ή αδράνεια, όμως κάθε τελετουργία, ακόμα και αν μοιάζει παρωχημένη ή κενή περιεχομένου, όσο συνεχίζει να διατηρεί  το συμβολισμό της συνεχίζει να τιμά το γεγονός ή το πρόσωπο για το οποίο γίνεται. Γιατί η σιωπή  περιέχει δηλώσεις (του Ν. Κακλαμάνη που την πρότεινε για «τη χωρίς κανένα άλλοθι καταδίκη της δολοφονίας») και παραδοχές (για τις ενέργειες του Κ. Κατσίφα) και συνενώνει σ’ αυτό το τελετουργικό διαφορετικούς ως προς τις πεποιθήσεις ανθρώπους δίνοντας την εντύπωση της δέσμευσής τους.

Ο θάνατος του ομογενούς στην Αλβανία, που οι συγκεκριμένες  συνθήκες του δεν έχουν διευκρινιστεί, συνδέθηκε εξαρχής με αλυτρωτικές δράσεις, πατριωτικές ή φασιστικές,  στη Β. Ήπειρο ή Ν. Αλβανία, αναλόγως οπτικής.

 Κι ενώ ο θάνατος αυτός δεν δείχνει τίποτε άλλο παρά την ευκολία με την οποία μπορεί να πυροδοτηθούν επεισόδια σε μειονότητες στα Βαλκάνια ή και τον απροσχημάτιστο τρόπο με τον οποίο μπορεί να γίνει εκμετάλλευσή τους, η επιμονή στην προσωπικότητα του θανόντα περισσότερο μεταθέτει το πρόβλημα. Το πρόβλημα δεν είναι άλλο παρά η εκτροπή της λαϊκής οργής και απελπισίας προς εθνικιστικό μίσος, που δημιουργεί δυνατότητες για πρωτοβουλίες στους φασίστες προς εξυπηρέτηση πολιτικών των κυρίαρχων κέντρων εξουσίας. Κι αν ο αποθανών ήταν φασίστας, το γεγονός πως προκάλεσε, όπως φαίνεται, το θάνατό του δείχνει πόσο επικίνδυνος γίνεται ο φασισμός, όταν, για να διευρύνει το  ακροατήριό του,  μεταμφιέζεται σε πατριωτισμό.

Σ’ αυτά τα μικρά, φτωχά, βαλκανικά κράτη η ενίσχυση  της πολιτικής και οικονομικής κυριαρχίας των παγκόσμιων καπιταλιστικών κέντρων ευνοεί την ανάπτυξη  του τοπικισμού και του εθνικισμού, που οφείλεται στην ανάγκη για ασφάλεια και σταθερότητα. Κι αυτό το καταφύγιο, ιδιαίτερα των λαϊκών τάξεων, είναι επιδεικτικό χειραγώγησης από κυβερνήσεις και …επιχειρήσεις, ώστε να προωθήσουν τα δικά τους συμφέροντα, ακόμα κι όταν δεν εμπλέκονται άμεσα σε καταστάσεις έκρυθμες ή συγκρουσιακές. Σε ένα τέτοιο λοιπόν περιβάλλον, όταν πρωτίστως έχουν εξασφαλιστεί τα συμφέροντα των κυρίαρχων καπιταλιστικών κρατών, μοιάζει βολικό να μιλά κανείς για παγκοσμιοποίηση, κι αν λάχει επί το προοδευτικότερον για διεθνισμό, παραβιάζοντας ανοιχτές θύρες.

Και  όπως η ασήμαντη φράση μιας νοικοκυράς μπορεί να αποτελεί δείγμα μιας πλατιάς αγανάκτησης που μπορεί να γίνει δύναμη ανατροπής μιας υπάρχουσας πολιτικής, έτσι και ο θάνατος του Κ. Κατσίφα μπορεί να είναι μια ένδειξη για την κατεύθυνση που ίσως παίρνουν οι σχέσεις των βαλκανικών χωρών και με την οποία μοιάζει να μην αποκλίνει το ελληνικό κοινοβούλιο, έστω και μέσω παλινωδιών.

Γι’ αυτό και η συμμετοχή βουλευτών του ΚΚΕ στην τήρηση ενός λεπτού σιγής από τη Βουλή  για το θάνατο του Κ. Κατσίφα φαίνεται να χρεώνεται ως λάθος τους. Και όχι τόσο γιατί ο συγκεκριμένος αποθανών χαρακτηρίζεται φασίστας, όσο γιατί δίνεται άλλοθι πατριωτισμού σε φασιστικές επιλογές εναντίον των οποίων το ΚΚΕ, κατά τεκμήριο, αγωνίζεται και  τις συνέπειες των οποίων το ίδιο υφίσταται.

Κι έτσι βρήκαν την ευκαιρία όψιμοι, καθαρόαιμοι, ανυπόμονοι επαναστάτες, που περιμένουν στη γωνία να στηλιτεύσουν για το παραμικρό στραβοπάτημα, ή και όχι, το ΚΚΕ, να  θριαμβολογούν πως δικαιώνεται η κριτική τους για τη σωβινιστική στροφή  του κόμματος, θεωρώντας  το χλευασμό τους  ως εξ αριστερών, με διεθνιστικά γυαλιά, κριτική.

Κανείς δεν μπορεί να έχει την απαίτηση του αλάθητου από το ΚΚΕ στις εκτιμήσεις του ή αποφάσεις του ή και αιφνιδιασμούς του σε ήσσονα μάλιστα ζητήματα,  τη στιγμή που ούτε και το κόμμα ισχυρίστηκε ποτέ κάτι τέτοιο. Κι αν κατηγορείται πως η νομιμότητα των τελευταίων 44 ετών  επηρέασαν ως ένα βαθμό τη φυσιογνωμία του και τη σχέση του με το αστικό κράτος, αυτό δεν θα ήταν δυνατό να μη συμβεί, αφού οι όροι και ο τρόπος λειτουργίας του αλλάζουν.

Όμως, αν η  σταθεροποίηση  της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας από το 1974, διαμόρφωσε  προοδευτικά δυο πεδία συγκρούσεων, από τη μια  τις θεσμοθετημένες  και δημόσιες πολιτικές αντιπαραθέσεις που διεξάγονται εντός ή εκτός  του κοινοβουλίου στο πλαίσιο του  και στη λογική του κομματικού ανταγωνισμού και από την άλλη ένα πλήθος από  επιμέρους  σημαντικές ή ασήμαντες αντιφάσεις,  αντιθέσεις και συγκρούσεις που κατά κανόνα μπορεί να παρέμεναν  πολιτικά λανθάνουσες, είναι το ΚΚΕ που όλα αυτά τα χρόνια τις ανέδυε στην πολιτική σκηνή, τις κατεύθυνε συνδέοντάς τες με ταξικές διαιρέσεις και οργάνωνε κοινωνικούς αγώνες διατηρώντας την προοπτική του κοινωνικού μετασχηματισμού.

Ενώ οι  κοινωνικοταξικές αντιθέσεις οξύνονται και η διαρκής  μονόπλευρη λιτότητα προκαλεί κοινωνική δυσαρέσκεια και πολιτικές κινητικότητες, βλέπει κανείς στο ορίζοντα άλλη πολιτική δύναμη  από το ΚΚΕ που να μπορεί και να θέλει να  οργανώνει και να κινητοποιεί σε αγώνες που να επιτρέψουν νέες αισιόδοξες προβλέψεις για τους συσχετισμούς των ταξικών δυνάμεων;

Επικίνδυνος εθνικιστικός παροξυσμός...

«Εθνικιστικός - αλυτρωτικός παροξυσμός»: Μόνο έτσι μπορεί να χαρακτηριστεί το περιεχόμενο των μαραθώνιων τηλεοπτικών μεταδόσεων χτες από κανάλια και εκπομπές για την κηδεία του ομογενούς Κ. Κατσίφα.

Δημοσιογράφοι στημένοι στους σιδηροδρομικούς σταθμούς και στα μεθοριακά περάσματα να αναμεταδίδουν τα αντιαλβανικά συνθήματα όσων πάνε στην κηδεία. Τηλεφωνικές επικοινωνίες με φασιστοειδή να ξερνούν το δηλητήριό τους. Ατάκες από παρουσιαστές μεσημεριανάδικων, που προκαλούν αναγούλα, όπως για τον «καλό εθνικισμό», για το ότι «όποιος είναι Έλληνας είναι καλός και δημοκράτης», για τους Έλληνες που φέρθηκαν ...«μεγαλόκαρδα στους Αλβανούς μετανάστες», για την «Αλβανία, που δεν αξίζει να μπει στην ΕΕ» και άλλα παρόμοια.

Στις μεταδόσεις δεν έλειψαν ανατριχιαστικές δηλώσεις, όπως για τα «σύνορα της καρδιάς μας, που φτάνουν μέχρι την Κορυτσά», εθνικιστικοί σκοποί που ακούγονται σε παραστρατιωτικές συνάξεις, συνθήματα όπως «Το αίμα κυλάει, εκδίκηση ζητάει» κ.ο.κ. Κι από κοντά, τα διάφορα αντικομμουνιστικά σχόλια, με τους «δημοκράτες αναλυτές» να προσάπτουν στο «κομμουνιστικό παρελθόν» της Αλβανίας το ...«έλλειμμα δημοκρατίας» της γειτονικής χώρας...

Όλο αυτό το φασιστομάνι, που βρήκε ξανά βήμα για να ξεδιπλώσει τη μισαλλόδοξη ρητορική του, είναι μια ζωντανή απόδειξη του πώς αξιοποιείται ο θάνατος του ομογενούς για να διαδοθεί το δηλητήριο του αλυτρωτισμού. Και μάλιστα, σε μια περίοδο που εξυφαίνονται ιμπεριαλιστικοί σχεδιασμοί στα Βαλκάνια, με τη σφραγίδα ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ, που περιλαμβάνουν αλλαγές συνόρων (π.χ. Αλβανία - Κόσσοβο) και άλλες διευθετήσεις (π.χ. Συμφωνία Πρεσπών) στις οποίες πρωτοστατεί η ελληνική κυβέρνηση.

Σχεδιασμοί που έχουν τη δική τους δυναμική και που για να επιταχυνθούν έχουν ανάγκη και αλυτρωτικά ξεσπάσματα, όπως και προβοκάτσιες, από τους κάθε λογής «πρόθυμους». Οι συνήθεις ύποπτοι για τέτοιες αποστολές, που για μια ακόμα φορά αποδείχθηκαν «απελπιστικά διαθέσιμοι», βρέθηκαν: Από τη μία τα διάφορα φασιστοειδή, με τις στολές παραλλαγής, κρατώντας δυο - τρεις σημαίες ο καθένας, από γαλανόλευκες μέχρι δικέφαλους αετούς, φωνάζοντας συνθήματα για τις «αλύτρωτες πατρίδες», όπως τη Μακεδονία και τη Β. Ηπειρο...

Και, από την άλλη, τα αστικά ΜΜΕ που τους έδωσαν κάλυψη, δημιουργώντας το ανάλογο κλίμα, σαν να επιζητούσαν την προβοκάτσια. Και βέβαια, όπως είναι γνωστό, οι αλυτρωτισμοί και το εθνικιστικό μίσος είναι αλληλοτροφοδοτούμενα και εύκολα αξιοποιήσιμα. Και, μάλιστα, σε συνθήκες που ανεβαίνει ο αλβανικός εθνικισμός στην περιοχή, δυναμώνουν οι ιδέες για «Μεγάλη Αλβανία» στο φόντο των εξελίξεων στο Κόσσοβο και γενικά αναζωπυρώνεται η συζήτηση για αλλαγή (ξανά) συνόρων στα Βαλκάνια.

Τέτοιες εξελίξεις σηματοδοτούν την ανάγκη να είναι σε επαγρύπνηση ο λαός. Είναι η άλλη όψη του νομίσματος της βαθύτερης εμπλοκής με ευθύνη της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ στους επικίνδυνους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς.

Απάντηση σε αυτό το κλίμα είναι να δυναμώνουν η κοινή πάλη και η αλληλεγγύη ανάμεσα στους λαούς της περιοχής, ενάντια στον κοινό αντίπαλο: Τις αστικές κυβερνήσεις, το κεφάλαιο και τις ενώσεις του, όπως το ΝΑΤΟ και την ΕΕ, ενάντια στους εθνικισμούς και αλυτρωτισμούς, να αναπτύσσεται ο αγώνας ενάντια σε σχεδιασμούς που μυρίζουν μπαρούτι, όπως τις αλλαγές συνόρων, που οι λαοί και στο παρελθόν έχουν πληρώσει πολύ ακριβά. Γιατί εχθροί δεν είναι οι γειτονικοί λαοί, αλλά οι ιμπεριαλιστικοί σχεδιασμοί, οι αστικές τάξεις, που είτε με αλυτρωτισμούς είτε με συμμετοχή στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς σε όλες τις χώρες προωθούν το «διαίρει και βασίλευε».

Αναδημοσιεύεται από τον «Ριζοσπάστη» της Παρασκευής 9 Νοέμβρη 2018. 

Επέτειος - σταθμός, να εκφράσει την ισχυροποίηση των επαναστατικών χαρακτηριστικών του ΚΚΕ Η ομιλία του ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρη Κουτσούμπα, στην εκδήλωση στο Βερολίνο για τα 100 χρόνια του Κόμματος, στο κτίριο όπου έγινε το 9ο Συνέδριο (Δεκέμβρης 1973)

Το κτίριο όπου πραγματοποιήθηκε το 9ο Συνέδριο του ΚΚΕ φιλοξένησε την εκδήλωση του Κόμματος

Φίλες και φίλοι,
Συντρόφισσες και σύντροφοι,
Η φετινή χρονιά είναι μια ξεχωριστή χρονιά για όλους μας. Είναι μια ξεχωριστή χρονιά για την εργατική τάξη, το λαό, το εργατικό κίνημα. Γιατί το Κόμμα μας γιορτάζει τα 100 χρόνια ζωής και δράσης του.
Ξεχωριστά χαιρετίζουμε την αντιπροσωπεία του αδελφού Κόμματος στη χώρα που μας φιλοξενεί, του Γερμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος. Στέλνουμε διεθνιστικό χαιρετισμό στα μέλη και τους φίλους του DKP και της SDAJ. Εκτιμούμε την πολύχρονη κοινή δράση ανάμεσα στα Κόμματά μας και τις Κομμουνιστικές Νεολαίες και θα εργαστούμε για την ενίσχυσή της το επόμενο διάστημα.
Χαιρετίζουμε τους κομμουνιστές και τις κομμουνίστριες, τους φίλους του ΚΚΕ και της ΚΝΕ, που έζησαν και ζουν στη Γερμανία, σε άλλες χώρες του εξωτερικού είτε παλιότερα ως πολιτικοί πρόσφυγες είτε ως μετανάστες εργάτες, επιστήμονες είτε ως φοιτητές. Ολοι σας είχατε και έχετε τη δική σας ξεχωριστή συμβολή σε αυτήν την ηρωική 100χρονη Ιστορία του Κόμματός μας.

Είμαστε περήφανοι για κάθε στιγμή της ηρωικής δράσης μας

Οι αλύγιστοι της ταξικής πάλης έγραψαν τις δικές τους ηρωικές σελίδες. Υποδεχόμαστε τον νέο αιώνα έχοντας βαθιά στο μυαλό και την καρδιά μας όχι μόνο την Ιστορία, το ηρωικό παρελθόν, αλλά κυρίως την αυριανή Ελλάδα της εργατικής εξουσίας. Τη νέα κοινωνία του σοσιαλισμού - κομμουνισμού.

Αυτήν τη θέληση, την αισιοδοξία, την αντλούμε από τις ρίζες μας, από τις κόκκινες σημαίες μας. Την αντλούμε από τις σύγχρονες εκρηκτικές αντιθέσεις που δεν χωράνε στον παλιό κόσμο της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο.
Δεν ωραιοποιούμε τα πράγματα ούτε υποτιμάμε τις δυσκολίες που έχουμε μπροστά μας. Είμαστε περήφανοι γιατί το Κόμμα μας αναμετρήθηκε με τα δύσκολα, πέρασε από φωτιά και από σίδερο, άντεξε, στάθηκε όρθιο. Είμαστε περήφανοι για κάθε στιγμή της ηρωικής δράσης μας.
Και πιστεύουμε πως κάθε εργαζόμενος, κάθε αγωνιστής, κάθε αριστερός, προοδευτικός άνθρωπος, που προβληματίζεται για το παρόν και το μέλλον, έχει πολλά να διδαχθεί και να εμπνευστεί από αυτήν την ηρωική δράση, από τη συναρπαστική Ιστορία του ΚΚΕ, του επαναστατικού κόμματος της εργατικής τάξης στην Ελλάδα.

Το 9ο Συνέδριο του ΚΚΕ και η συμβολή του

Το 9ο Συνέδριο πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο, σε αυτό το κτίριο που βρισκόμαστε σήμερα, το Δεκέμβρη του 1973. Πήραν μέρος 86 αντιπρόσωποι. Με συμβουλευτική ψήφο συμμετείχαν 23 αντιπρόσωποι, σύνολο δηλαδή 119. Από τους αντιπροσώπους έφθασαν με δυσκολία, παράνομα από την Ελλάδα, 33 αντιπρόσωποι. Οι υπόλοιποι ήταν από τις Οργανώσεις των πολιτικών προσφύγων στις σοσιαλιστικές χώρες και από τις Οργανώσεις των μεταναστών στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης.

Γραμματέας του Κόμματος ήταν ο Χαρίλαος Φλωράκης, ο οποίος είχε αντικαταστήσει πριν από 1 χρόνο, το 1972, τον Κώστα Κολιγιάννη, που ήταν Γραμματέας της ΚΕ από το 8ο Συνέδριο το 1961, ενώ είχε αναλάβει αυξημένα καθήκοντα στην καθοδήγηση του ΚΚΕ από την 6η πλατιά Ολομέλεια της ΚΕ το 1956, με Πρόεδρο του Κόμματος τον Απόστολο Γκρόζο.
Το 9οΣυνέδριο συζήτησε την έκθεση δράσης της απερχόμενης ΚΕ και το σχέδιο νέου Προγράμματος του Κόμματος.
Είχε προηγηθεί πλατιά εσωκομματική συζήτηση στις ΚΟ, κυρίως στις χώρες του εξωτερικού, αλλά με μεγάλες δυσκολίες και στις Οργανώσεις που είχαν ανασυγκροτηθεί και δημιουργηθεί μέσα στην Ελλάδα, σε συνθήκες βαριάς παρανομίας.
Το 9ο Συνέδριο εξέτασε μια μεγάλη περίοδο, κυρίως από το 8ο το 1961 έως το 9ο το Δεκέμβρη του 1973. Αντικειμενικά επεκτάθηκε και στην προηγούμενη περίοδο της δεκαετίας του 1950, μετά τη μεγάλη κρίση που ξέσπασε το 1956 με την παρέμβαση των 6 αδελφών Κομμάτων και την αλλαγή ηγεσίας στο ΚΚΕ με την καθαίρεση του Νίκου Ζαχαριάδη, ενώ ακολούθησε η διάλυση των Κομματικών Οργανώσεων το 1958 και η ένταξη των κομμουνιστών μέσα στην ΕΔΑ.
Μέσα σε αυτά τα χρόνια το Κόμμα γνώρισε επίσης μια μεγάλη κρίση, αλλά διασώθηκε η ύπαρξή του από την επέλαση του δεξιού οπορτουνισμού. Η 12ηΟλομέλεια το 1968 αποτελεί σημαντικό σταθμό στην Ιστορία του Κόμματος, γιατί υπερασπίστηκε τις αρχές του μαρξισμού - λενινισμού, άφησε κομμουνιστικά αντανακλαστικά, παρά τις σοβαρές αντιφάσεις που περιείχε η στρατηγική.

Το 9ο Συνέδριο μετά από μια μακρά περίοδο πάλης με τον οπορτουνισμό, με τη δεξιά αναθεωρητική ομάδα, προσέφερε στη διαπάλη, εντοπίζοντας μια σειρά λάθη και παραλείψεις, «γλιστρήματα» του παρελθόντος, όπως:
Αποκατέστησε βασικές καταστατικές αρχές λειτουργίας και δράσης με βάση τον δημοκρατικό συγκεντρωτισμό, τον μαρξισμό - λενινισμό και τον προλεταριακό διεθνισμό. Σωστά κριτίκαρε την προηγούμενη ηγεσία και τις αποφάσεις για διάλυση των ΚΟΒ στην Ελλάδα, σε συνθήκες παρανομίας κ.λπ.
Είναι θετικό ότι δεν συντάχθηκε με τις ευρωκομμουνιστικές απόψεις, με τον αντισοβιετισμό και τον αντικομμουνισμό της «ανανέωσης» της εποχής, τον εθνικό δρόμο για το σοσιαλισμό, ανέδειξε τη δυνατότητα για αξιοποίηση όλων των μορφών πάλης και άλλα.
Το Πρόγραμμα που επεξεργάστηκε το 9ο Συνέδριο του ΚΚΕ (Δεκέμβρης 1973) διατηρεί όμως σοβαρά προβλήματα στρατηγικής, εξαιτίας και των αρνητικών επιπτώσεων στην πορεία του ΚΚΣΕ και της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, μετά το 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ, τη γενικότερη πορεία του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος.

Προβλήματα θεωρητικού χαρακτήρα με επιπτώσεις στη στρατηγική

Τα βασικά προβλήματα στη στρατηγική του ΚΚΕ εστιάζονται: Στα δύο στάδια της επαναστατικής διαδικασίας, στην αντίληψη ότι μια κυβέρνηση στο έδαφος του καπιταλισμού μ' ένα «μεταβατικό πρόγραμμα» μπορεί ν' ανοίξει την επαναστατική διαδικασία, να διαπαιδαγωγήσει επαναστατικά την εργατική τάξη. Στην εκτίμηση για το χαρακτήρα της διαπλοκής και της συνεργασίας του εγχώριου και ξένου κεφαλαίου, για το επίπεδο ανάπτυξης του ελληνικού καπιταλισμού και τη θέση του στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα.

Αυτά τα προβλήματα θεωρητικού χαρακτήρα, με επιπτώσεις όμως στη χάραξη της στρατηγικής και στη διαμόρφωση του Προγράμματος, έλκουν την καταγωγή τους από την περίοδο πριν από το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αφορούν το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα.
Υπήρχαν μεθοδολογικά προβλήματα κατανόησης της ιστορικής συγκρότησης του αστικού κράτους, αλλά και στην ανάλυση του ελληνικού καπιταλισμού και στις διάφορες φάσεις της, με αφετηρία τις απαρχές συγκρότησης του ελληνικού κράτους, που από τη γέννησή του είχε πολύ περιορισμένη έκταση και κυρίως περιορισμένο πληθυσμό, περιορισμένη εσωτερική αγορά, που ήταν παράγοντας αργού ρυθμού εσωτερικής κεφαλαιακής συσσώρευσης, μέχρι τη Μικρασιατική Εκστρατεία και τις συνέπειές της.
Η λαθεμένη, από την πλευρά του ΚΚΕ, εκτίμηση της ανάπτυξης του ελληνικού καπιταλισμού επηρεάζεται επίσης από τις μεταπολεμικές ενδοαστικές αντιθέσεις, την αντιπαράθεση τμήματος αστικών πολιτικών δυνάμεων στην Ελλάδα με τις ΗΠΑ σε σχέση με το πρόγραμμα εκβιομηχάνισης και την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των αμερικανικών εισροών, για τη σταθεροποίηση του καπιταλισμού στην Ελλάδα και τη στέρεη ενσωμάτωσή της στα ιμπεριαλιστικά συμφέροντα των ΗΠΑ στην ευρύτερη περιοχή.
Επίσης, επέδρασαν οι αντιρρήσεις ενός τμήματος των αστικών δυνάμεων για την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ.
Πυρήνας της αντιπαράθεσης ήταν αν η Ελλάδα ήταν έτοιμη από την άποψη της οικονομικής και πολιτικής ανάπτυξης να πετύχει «ισότιμη» συμμετοχή σε δικαιώματα και υποχρεώσεις ή θα μετατρεπόταν σε «απλή αποικία».
Εχει διαχρονική σημασία πώς αντανακλώνται οι ενδοαστικές αντιθέσεις στο πολιτικό σύστημα και πώς μπορούν να επηρεάσουν τις επεξεργασίες του Κόμματος, καθώς και σήμερα υπάρχουν αντιθέσεις συμφερόντων στους κόλπους της αστικής τάξης όσον αφορά λ.χ. στο ευρώ ή τη δραχμή, στην περιοριστική ή επεκτατική διαχειριστική συνταγή, στις ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις, στο ποιοι κλάδοι - τομείς της οικονομίας αποτελούν «ατμομηχανή» της παραγωγικής ανάκαμψης.
Διάφορες οπορτουνιστικές, σοσιαλδημοκρατικές, αριστερές δυνάμεις, σήμερα στην Ελλάδα, είτε βρίσκονται και στηρίζουν τη σημερινή κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ είτε κινούνται στον ονομαζόμενο χώρο της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς, κάνοντας ορισμένη κριτική στην κυβερνητική πολιτική, δεν χρησιμοποιούν τις αντιθέσεις αυτές μόνο για λόγους εκλογικής πολιτικής τακτικής, αλλά και ως πολιτική γραμμή εναλλακτικής λύσης. Με τη μια συνταγή διαχείρισης απέναντι στην άλλη και με ταλαντεύσεις, οπωσδήποτε στοιχίζονται, άλλοτε περισσότερο άλλοτε λιγότερο, με τον έναν ιμπεριαλιστικό πόλο σε αντίθεση με τον άλλο και πάει λέγοντας.
Στις αναλύσεις - εκτιμήσεις του Κόμματός μας η συγκριτική καθυστέρηση στην ανάπτυξη του ελληνικού καπιταλισμού εμφανιζόταν ως ιδιομορφία, αποδιδόταν στους ληστρικούς προσανατολισμούς του ξένου κεφαλαίου, στο πλέγμα των διεθνών σχέσεων της χώρας, ιδιαίτερα με τις ΗΠΑ.
Υποβαθμιζόταν ταυτόχρονα το γενικό ταξικό κριτήριο στην επιλογή ένταξης στην τότε ΕΟΚ, δηλαδή της ενίσχυσης της συνεργασίας με καπιταλιστικά κράτη. Κατηγορούνταν η αστική τάξη για υποτέλεια, διαχωριζόταν σε εθνική και ξενόδουλη, σε μονοπωλιακή και μη μονοπωλιακή εθνική αστική τάξη.
Επιδιωκόταν η ανάδειξη κυβέρνησης αντιμονοπωλιακών - αντιιμπεριαλιστικών πολιτικών δυνάμεων, η οποία θα μπορούσε να εξασφαλίσει και τη συγκατάθεση ή ανοχή - ουδετερότητα της μη μονοπωλιακής αστικής τάξης.
Ηταν επιδίωξη μια κυβέρνηση που με λαϊκή στήριξη θα προχωρούσε σε αλλαγές θεσμών, που αφορούν στο αστικό κράτος και το αστικό πολιτικό σύστημα, την καπιταλιστική οικονομία, και μέσω αυτής εθεωρείτο ότι μπορούσε να ξετυλιχτεί η επαναστατική διαδικασία των δύο σταδίων.
Το ζήτημα, λοιπόν, της εκτίμησης του χαρακτήρα του κράτους είναι βασικό και δεν μπορεί ν' αντιμετωπίζεται μόνο με πολιτικούς όρους, ως κράτος που ταυτίζεται κάθε φορά με το ποιο κόμμα ή ποιος συνασπισμός κομμάτων κυβερνά ή με ποια μορφή πολιτεύματος, αλλά ως θεσμική, νομική, ιδεολογική, πολιτική οργάνωση της κοινωνίας στη βάση των κύριων οικονομικών της σχέσεων, δηλαδή ως αστικό, καπιταλιστικό κράτος.
Ο λαθεμένος διαχωρισμός της εκάστοτε κυβερνητικής επιδίωξης, από την επιδίωξη ως προς τις κοινωνικές - οικονομικές σχέσεις, γινόταν, παρόλο που και το 9ο και μετά το 10ο Συνέδριο, που ήταν προγραμματικά, δέχονταν - και σωστά - ότι στην Ελλάδα υπήρχε κρατικομονοπωλιακός καπιταλισμός.
Προβληματικός υπήρξε και ο διαχωρισμός στο στόχο κοινωνικοποίησης των συγκεντρωμένων μέσων παραγωγής διαχωρίζοντάς τα σε μονοπώλια «στρατηγικής σημασίας» ή στο πρώτο στάδιο εθνικοποίησης μονοπωλίων «εθνικής σημασίας».

Το αστικό κράτος δεν μεταρρυθμίζεται

Από αυτά τα θεωρητικά - ιδεολογικά λάθη πηγάζουν και τα πολιτικά που χαρακτηρίζουν φιλομονοπωλιακή ή και πρώτο στάδιο μιας ενιαίας επαναστατικής διαδικασίας την πολιτική μιας κυβέρνησης φιλελεύθερων αστικών κομμάτων ή τη δοκιμασμένη κυβερνητική πολιτική της σοσιαλδημοκρατίας και αντιμονοπωλιακή την πολιτική μιας κυβέρνησης συνεργασίας νέων σοσιαλδημοκρατικών, οπορτουνιστικών και κομμουνιστικών κομμάτων που εκπροσωπούν μικροαστικές και εργατικές δυνάμεις.
Η πρόταξη της «αντιιμπεριαλιστικής - αντιμονοπωλιακής - δημοκρατικής αλλαγής» στηρίχτηκε στην αντίληψη ότι οι υποκειμενικές της προϋποθέσεις μπορούν να ωριμάσουν με γρηγορότερους ρυθμούς από τις υποκειμενικές προϋποθέσεις της σοσιαλιστικής αλλαγής.
Λαθεμένα προσδιοριζόταν ο χαρακτήρας της επανάστασης από τον συσχετισμό δυνάμεων κι όχι από το χαρακτήρα του κοινωνικοοικονομικού συστήματος, την εξέλιξη που προσδιορίζει και τον χαρακτήρα της εποχής.
Απ' αυτό προκύπτει και ο χαρακτήρας της επανάστασης και η επίλυση της αντίθεσης που δίνει το σύνθημα «με τα μονοπώλια ή το λαό».
Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία, πέραν της οπορτουνιστικής επίδρασης, να διαχωρίζεται η στρατηγική σε στρατηγική για την κατάργηση της ξενοκρατίας και σε στρατηγική για την ανατροπή του καπιταλισμού.
Ούτε η λογική περί αλληλοδιαπλεκόμενων σταδίων και φάσεων μπορεί να δικαιολογήσει ένα τέτοιο «σχήμα».
Παραγνωρίζονταν η εμφάνιση νέων μεσαίων στρωμάτων δυναμικά αναπτυσσόμενων καθώς και η ισχυροποίηση της εργατικής αριστοκρατίας, η δημιουργία δηλαδή των κοινωνικοοικονομικών όρων για την ανάπτυξη της σοσιαλδημοκρατίας στην Ελλάδα και την ισχυροποίηση του ρεφορμισμού - οπορτουνισμού, αφού διευρύνθηκε η κοινωνική του βάση.
Διαχεόταν η αντίληψη, με πολλούς τρόπους, ότι ήταν δυνατόν η πολιτική συμμαχία με την πρόοδο της ταξικής πάλης και της συνεργασίας των κοινωνικών δυνάμεων να οδηγεί - στις συνθήκες κυριαρχίας των καπιταλιστικών σχέσεων - σε κοινοβουλευτική πλειοψηφία που θα διαφοροποιούσε το αστικό κράτος και την οικονομία, ώστε να γίνει το πέρασμα στο σοσιαλισμό. Πρόκειται για μεταρρυθμιστική αντίληψη που αποσπά το χαρακτήρα της πολιτικής από το χαρακτήρα της οικονομίας.
Οπως έχουμε εκτιμήσει, παρά τα όποια γλιστρήματα που κατά καιρούς είχε το Κόμμα μας με δική του ευθύνη και κάτω και από τις επιδράσεις του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος, αφού ήταν αναπόσπαστο τμήμα του, όμως δεν εξελίχτηκε ποτέ σε ένα διαμορφωμένο οπορτουνιστικό κόμμα, δεν έγινε ποτέ ευρωκομμουνιστικό κόμμα, δεν πέρασε σε εχθρικό στρατόπεδο απέναντι στη σοσιαλιστική οικοδόμηση.
Αν είχε αποκρυσταλλωθεί σε οπορτουνιστικό κόμμα, θα είχε χάσει τη δυνατότητα της πάλης με τις νέες, πιο επιθετικές οπορτουνιστικές δυνάμεις κατά την περίοδο 1989 - 1991, τη δυνατότητα να συνειδητοποιήσει και να αποκαταστήσει το χαρακτήρα του και το Πρόγραμμά του, μετά το 1991.
Σταδιακά συνειδητοποιήσαμε ότι αρκετά βαρίδια παρέμειναν στο Κόμμα μετά από το 1968 και το 1974, όταν το Κόμμα μας κατέκτησε με το σπαθί του τη νομιμότητα.
Βαρίδια που παρέμεναν κι αναπαράγονταν στη συνείδηση, στη μνήμη, στις επιλογές ακόμα και φίλων, οπαδών του Κόμματος, κομμουνιστών για πολλά χρόνια, ακόμα και στις μέρες μας.
Το αστικό κράτος δεν μετασχηματίζεται, δεν μεταρρυθμίζεται για να γίνει σοσιαλιστικό, μόνο ανατρέπεται, τσακίζεται και στη θέση του διαμορφώνεται εξαρχής το εποικοδόμημα του σοσιαλισμού, τα όργανα της εργατικής εξουσίας με βάση την παραγωγική μονάδα, τον κλάδο, την επικράτεια, με άμεση κι έμμεση αντιπροσωπευτική εκλογή από τα κάτω προς τα πάνω, όπως συγκεκριμένα περιλαμβάνει το Πρόγραμμα του Κόμματος που επεξεργάστηκε το 19ο Συνέδριο (Απρίλης 2013).

Το Κόμμα μας μπαίνει στον νέο αιώνα του, πιο έμπειρο, πιο μαχητικό

Το ΚΚΕ, συμπληρώνοντας 100 χρόνια ύπαρξης και δράσης, μπαίνει στο νέο αιώνα του, πιο έμπειρο, πιο μαχητικό, αποφασισμένο.
Στη δεκαετία που προηγήθηκε, το Κόμμα μας είχε σημαντικά ιδεολογικά - πολιτικά επιτεύγματα:

• Την Απόφαση του 18ου Συνεδρίου (Φλεβάρης 2009) «Εκτιμήσεις και Συμπεράσματα από τη Σοσιαλιστική Οικοδόμηση στον 20ό αιώνα, με επίκεντρο την ΕΣΣΔ. Η αντίληψη του ΚΚΕ για το Σοσιαλισμό».
• Το Πρόγραμμα του ΚΚΕ, όπως διαμορφώθηκε στο 19ο Συνέδριό του (Απρίλης 2013).
• Το εγκεκριμένο από Πανελλαδική Συνδιάσκεψη (Ιούνης 2018) «Δοκίμιo Ιστορίας του ΚΚΕ, τόμοι Α΄ και Β΄ περιόδου 1918 - 1949».
• Το εγκεκριμένο από Πανελλαδική Συνδιάσκεψη (Ιούλης 2011) «Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, τ. Β΄ 1949 - 1968», που σήμερα αναμορφώνεται με βάση τη Συνδιάσκεψη για την πρώτη περίοδο 1918 - 1949.

Η επανεκτίμηση θέσεων και πολιτικών επιλογών, που προκύπτει από την αναζήτηση της ιστορικής αλήθειας, δεν συνιστά λαθολογία, δεν ανοίγει δρόμο στον αναθεωρητισμό και οπορτουνισμό. Οδηγεί σε επαναστατικού χαρακτήρα διόρθωση λαθών. Μηδενισμό και απογοήτευση παράγει η λαθολογία, δηλαδή η χρησιμοποίηση των λαθών για άρνηση της ηρωικής Ιστορίας της ταξικής πάλης στην Ελλάδα με την καθοδήγηση του ΚΚΕ, για εγκατάλειψη ιδεολογικών αρχών, για αιτιολόγηση οπορτουνιστικών επιλογών.
Είναι φυσικό ότι η παραπάνω εκτίμηση δεν αφορά μόνο την περίοδο 1949 - 1968, αλλά και την προηγούμενη καθώς και την επόμενη.
Αναμφίβολα, η Ιστορία θα αναδείξει αδυναμίες και ανεπάρκειες και της τελευταίας περιόδου, αυτής που ξεκίνησε το 1991. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα χάσουν την ισχύ τους τα συμπεράσματα που βγήκαν ως καταστάλαγμα της ιστορικής έρευνας και μελέτης προηγούμενων περιόδων, όπως αυτά που αφορούσαν τη στρατηγική του Κόμματός μας, πολλών ΚΚ, της ίδιας της ΚΔ, τη στάση απέναντι στη σοσιαλδημοκρατία, στο ζήτημα της κυβέρνησης χωρίς επαναστατική ανατροπή της αστικής εξουσίας.

Η διόρθωση των λαθών μας είναι στοιχείο ισχυροποίησης

Εδώ και κάμποσα χρόνια αναπτύχθηκε μία επίθεση, η οποία, ανεξάρτητα από πού προέρχεται, έχει ως στόχο να πετύχει ό,τι δεν κατάφερε ο οπορτουνισμός το 1991: Να μετατραπεί το ΚΚΕ σε συνιστώσα της οπορτουνιστικής και ρεφορμιστικής Αριστεράς, τελικά της σοσιαλδημοκρατίας. Να είναι το Κόμμα που να συμπλέει με την αστική στρατηγική, να αδυνατεί να κινητοποιήσει εργατικές - λαϊκές δυνάμεις σε σύγκρουση με αυτήν, σε όλες τις μορφές και εκδοχές της.
Ετσι, από ένα ευρύ φάσμα οπορτουνιστικών, σοσιαλδημοκρατικών, ρεφορμιστικών δυνάμεων βάλλεται η άρνηση του Κόμματός μας να συμπράξει ή να πρωτοστατήσει στη διαμόρφωση μιας κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας για την ανάδειξη μιας ονομαζόμενης κατά περίσταση «αριστερής», «αντιμνημονιακής», «αντιφασιστικής» κυβέρνησης.
Η πορεία και πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ είναι η καλύτερη απόδειξη, παράδειγμα προς αποφυγήν και στην Ελλάδα και σε όλη την Ευρώπη και τον κόσμο.
Φυσικά, ιστορικά, υπάρχουν και πολλά άλλα αρνητικά παραδείγματα συμμετοχής ή στήριξης αστικών κυβερνήσεων από ΚΚ από τη δεκαετία ακόμα του '20 , του '40, του '80 μέχρι πρόσφατα, που τελικά αυτή η συμμετοχή λειτούργησε σε βάρος του εργατικού κινήματος στο συσχετισμό της πάλης του με την αστική εξουσία.
Εχει, λοιπόν, σημασία να θυμόμαστε συνεχώς και διαχρονικά την τακτική του οπορτουνισμού, μέσα κι έξω από το Κόμμα, στην πολεμική που άσκησε στο ΚΚΕ, στην πλειοψηφία της ΚΕ σε κρίσιμες στιγμές της διαπάλης, πράγμα που αποδεικνύει τους τυχοδιωκτικούς ελιγμούς που κάνει για να πετύχει τον σταθερό κι απαρέγκλιτο σκοπό του.
Βεβαίως, οι διάφοροι οπορτουνιστές, που πολέμησαν το Κόμμα, ανάμεσά τους μερικοί κρυμμένοι στην ανωνυμία, αλλοίωσαν και αλλοιώνουν συστηματικά το πραγματικό νόημα των θέσεων του ΚΚΕ όλα αυτά τα χρόνια.
Τακτική τους είναι να χρησιμοποιούν ορισμένη ορολογία από την Ιστορία του ΚΚΕ και του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος για να στηρίξουν ότι μέσα από μεταρρυθμίσεις στο αστικό κράτος και με τη στήριξη του λαϊκού κινήματος μπορεί να υπάρξουν φιλολαϊκή διέξοδος από την κρίση, δήθεν «ανατροπή» του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, «μετασχηματισμοί» και πέρασμα στο σοσιαλισμό, ένα σοσιαλισμό που κάθε τάση, ομάδα, τον αντιλαμβάνεται όπως την βολεύει.
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι διαχρονικά ο ταξικός αντίπαλος και ο οπορτουνισμός αξιοποίησαν και δικά μας ιδεολογικοπολιτικά προβλήματα και παρεκκλίσεις.
Στοιχείο ισχυροποίησης του Κόμματος στην πάλη του απέναντι στον οπορτουνισμό είναι ο τρόπος διόρθωσης των λαθών του. Δεν αρκεί το Κόμμα ν' αλλάξει μια εκτίμηση ή και ολόκληρο το Πρόγραμμα, πρέπει, έστω μετά από ένα όσο γίνεται πιο σύντομο χρονικό διάστημα, να δίνεται απάντηση γιατί και κάτω από ποιους παράγοντες, υποκειμενικούς κι αντικειμενικούς, εσωτερικούς κι εξωτερικούς έφτασε το Κόμμα σε κρίση.
Τότε μπορούμε να προλαμβάνουμε επανάληψη λαθών σε απότομες στροφές, να έχουμε πρόγνωση, διορατικότητα, αποφασιστικότητα.
Δεν αρκούν τα κομμουνιστικά αντανακλαστικά, δεν αρκεί η αποκατάσταση της φυσιογνωμίας του Κόμματος, δηλαδή του χαρακτήρα του, των αρχών και κανόνων συγκρότησης και λειτουργίας του, η αναγνώριση ως θεωρίας - καθοδήγησης του μαρξισμού - λενινισμού και του προλεταριακού διεθνισμού.
Οταν διορθώνονται λαθεμένες θέσεις με αλλαγές στα ντοκουμέντα, όσο σωστές να είναι, όταν δεν δίνεται συγκεκριμένη απάντηση πού βρίσκεται η ρίζα του προβλήματος, ποιοι αντικειμενικοί και κυρίως υποκειμενικοί παράγοντες οδήγησαν στην παρέκκλιση, τότε τα λάθη δεν συνειδητοποιούνται βαθιά, δεν βγαίνουν χρήσιμα συμπεράσματα.
Η αποσαφήνιση του χαρακτήρα της εποχής μας ως εποχής περάσματος από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό, η θέση ότι η επαναστατική αλλαγή στην Ελλάδα θα είναι σοσιαλιστική ανεξάρτητα από το συσχετισμό δυνάμεων, ότι δεν υπάρχει ενδιάμεση πολιτική εξουσία ανάμεσα στον καπιταλισμό και τον σοσιαλισμό, άρα είναι θέμα αρχής η μη συμμετοχή του Κόμματος σε κυβέρνηση στο έδαφος του καπιταλισμού, είναι θέματα που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην επεξεργασία του Προγράμματος του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Το συνολικό ζήτημα, πώς το Κόμμα αντιπάλεψε τον οπορτουνισμό και τη διαλυτική δουλειά του, πώς αντιμετώπισε την αποκατάσταση του επαναστατικού του χαρακτήρα, θα φωτιστεί συλλογικά κι ολοκληρωμένα με τη μελέτη πλούσιου αρχειακού υλικού, στο πλαίσιο της επεξεργασίας του Δοκιμίου της Ιστορίας του ΚΚΕ της περιόδου 1968 - 1991, που έθεσαν ως καθήκον το 19ο και το 20ό Συνέδριο και η οποία έχει ήδη ξεκινήσει.
Οπωσδήποτε, ουσιαστική απάντηση στα ερωτήματα αυτά έδωσε και η νέα πρόσφατη επεξεργασία των 4 τόμων του Δοκιμίου της περιόδου 1918 - 1949.
Εχουμε πλέον σημαντικά εργαλεία στα χέρια μας ώστε να δώσουμε ώθηση στην κατεύθυνση της μελέτης, στον προβληματισμό, αλλά και κάποιες πρώτες απαντήσεις.
Τέτοια εργαλεία είναι οι Αποφάσεις των πρόσφατων Συνεδρίων μας και των Πανελλαδικών Συνδιασκέψεων, συζητημένα στο Κόμμα, τα οποία επιτρέπουν να προβληματιστούμε και τώρα για τις αντιφάσεις και επιβιώσεις που σημάδεψαν τη μάχη με τον οπορτουνισμό.

Το Κόμμα μας τόλμησε και τολμά!

Το Κόμμα μας τόλμησε και τολμά. Εδώ βρίσκεται η πηγή εξασφάλισης της συνέχειάς του, αλλά και της φρεσκάδας, της νεανικότητάς του.
Το ΚΚΕ συμπληρώνει 100 χρόνια ζωής, παραμένοντας «το πιο νέο» κόμμα. Πρεσβεύει το νέο, το αναγκαίο, το μοναδικά προοδευτικό μέλλον για την ανθρωπότητα: Την κοινωνική ιδιοκτησία στα μέσα της κοινωνικής παραγωγής, τον κεντρικό σχεδιασμό, την ενεργή συμμετοχή του εργαζόμενου στην οργάνωση - διεύθυνση της κοινωνικής παραγωγής, των κοινωνικών υπηρεσιών, δηλαδή πρεσβεύει το σοσιαλισμό - κομμουνισμό. Το πρώτο ιστορικό εγχείρημα της οικοδόμησης του σοσιαλισμού, κατώτερης βαθμίδας του κομμουνισμού, επιβεβαιώνει την αναγκαιότητά του, συνεχίζει να αποτελεί άλμα της κοινωνικής προόδου, παρόλο που δεν απέκτησε την εσωτερική και εξωτερική δύναμη να νικήσει τελεσίδικα τον καπιταλισμό.
Τα 100 χρόνια από την ίδρυση του Κόμματος είναι μια επέτειος - σταθμός, που πρέπει να εκφράσει την ισχυροποίηση των επαναστατικών χαρακτηριστικών του ΚΚΕ, την άνοδο της ιδεολογικής και πολιτικής επιρροής, των δεσμών του με την εργατική τάξη, πρωτίστως με τους βιομηχανικούς εργάτες και εργάτριες. Να εμπνεύσει και να αξιοποιήσει περαιτέρω πρωτοπόρους μισθωτούς επιστήμονες και καλλιτέχνες ριζοσπαστικής διάθεσης, ιδιαίτερα από τις νεότερες γενιές τους και κυρίως εκείνους που έχουν τα βιώματα της εργατικής και της λαϊκής καταγωγής, που προσεγγίζουν ή εντάσσονται στην εργατική τάξη. Να διεισδύσει σε πρωτοπόρους αγρότες και αυτοαπασχολούμενους.
Η μέχρι τώρα μελέτη της Ιστορίας του Κόμματός μας και του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος δείχνει ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν η έλλειψη ιδεολογικής, πολιτικής και οργανωτικής ετοιμότητας ΚΚ σε επαναστατικές συνθήκες, ώστε να κατευθύνουν την εργατική - λαϊκή εξέγερση στην ανατροπή της καπιταλιστικής εξουσίας. Η ιστορική πείρα δείχνει ότι η ολόπλευρη προετοιμασία πρέπει να έχει προηγηθεί, δηλαδή να κατακτάται σε μη επαναστατικές συνθήκες. Προϋπόθεση γι' αυτό είναι να μην αποσπάται ο τρέχων οικονομικός και πολιτικός αγώνας, σε συνθήκες ανόδου ή υποχώρησης, από το κύριο επαναστατικό πολιτικό καθήκον, να μην παραμερίζεται ο στόχος της εξουσίας από άλλο στόχο διακυβέρνησης στο καπιταλιστικό έδαφος σε συνθήκες επιδείνωσης της κατάστασης της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων, βαθιάς και παρατεταμένης οικονομικής κρίσης, ιμπεριαλιστικού πολέμου, ανοιχτής τρομοκρατίας προς το ΚΚ και το εργατικό κίνημα από ναζιστικές-φασιστικές οργανώσεις, έντασης της κρατικής βίας κλπ.
Αν και είναι ζήτημα προς ιστορική διερεύνηση και μελέτη, φαίνεται ότι η ανασύνταξη του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος σε γραμμή χειραφέτησης από το σοσιαλδημοκρατικό κυβερνητικό συνδικαλισμό προϋποθέτει αναπτυγμένη ιδεολογική-πολιτική πάλη και σταθερή αντιμετώπιση του οπορτουνισμού σε όλες τις συνθήκες της ταξικής πάλης. Η υπεροχή της σοσιαλδημοκρατίας στα συνδικάτα υπήρξε παράγοντας που δυσκόλεψε το κομμουνιστικό κίνημα στην προσπάθειά του να κερδίσει την πλειοψηφία της εργατικής τάξης με την επαναστατική γραμμή πάλης, οδήγησε σε άμβλυνση της πάλης με τον οπορτουνισμό.

Σπλάχνο του καπιταλισμού είναι ο φασισμός

Ταυτόχρονα, η σοσιαλδημοκρατία μαζί με τα φιλελεύθερα κόμματα υπήρξαν φορέας που με την αστική - αντιλαϊκή διαχείρισή τους, ιδιαίτερα σε συνθήκες καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης και αυξημένης δυσαρέσκειας των εργατικών - λαϊκών μαζών, εκκόλαψαν το «αυγό του φιδιού», έστρεψαν με ευθύνη τους μάζες σε ακροδεξιά, φασιστικά κόμματα και ομάδες, παίζοντας το παιχνίδι της τάξης που έχει την εξουσία, η οποία χρησιμοποιεί για τα δικά της συμφέροντα πότε το «καρότο», πότε το «μαστίγιο», πότε τον κοσμοπολιτισμό, πότε τον εθνικισμό του κεφαλαίου.
Σπλάχνο από τα σπλάχνα του καπιταλιστικού συστήματος είναι και ο φασισμός, ο ρατσισμός. Για την αποτελεσματική και οριστική αντιμετώπισή του, μόνο η αντικαπιταλιστική - αντιμονοπωλιακή πάλη, η εργατική πάλη με κοινωνική συμμαχία όλων των λαϊκών στρωμάτων μπορεί να τα αντιμετωπίσει και οριστικά εξαλείψει και όχι η συμμαχία και η υποταγή της εργατικής τάξης στην αστική τάξη, στην οποία μας καλεί ο οπορτουνισμός με προπαγανδιστικά συνθήματα που κάποιες φορές απλώς χαϊδεύουν αυτιά για να κρύψουν με αυτά το θανάσιμο αγκάλιασμα που προτείνει στο εργατικό κίνημα.
Αυτόν τον σκόπελο, στο παρελθόν, δεν μπόρεσαν να ξεπεράσουν και κόμματα με ορισμένη μορφή μαχητικής οργανωτικής ετοιμότητας, στο βαθμό που αυτή δεν πάταγε γερά στην οργάνωση στα εργοστάσια και δεν ήταν ξεκάθαρη η απόρριψη συμμετοχής ή στήριξης κυβέρνησης της σοσιαλδημοκρατίας ή άλλων κομμάτων. Αυτό φαίνεται και από την ιστορία όλων των λαών της Ευρώπης.
Διαφωτιστικά είναι τα σχετικά κείμενα του Ερνστ Τέλμαν τα οποία μελετάμε. Αναφέρομαι κυρίως εδώ στα κείμενα του Τέλμαν που δημοσιεύτηκαν στην ΚΟΜΕΠ, με τίτλους:
-- «Στις παραμονές της Γερμανικής Επανάστασης», που γράφτηκε το 1923,
-- «Τα διδάγματα της εξέγερσης του Αμβούργου», που δημοσιεύτηκε το 1925 και
- «Τα 10 χρόνια Κομμουνιστικού Κόμματος Γερμανίας», που δημοσιεύτηκε το 1928.
Αυτά τα συμπεράσματα αφορούν και σήμερα τα ΚΚ, ανεξαρτήτως χώρας, περιοχής, ηπείρου, γι' αυτό και ακόμα σφραγίζουν την κατάσταση του κομμουνιστικού κινήματος σε κάθε χώρα.

Μεγάλη η σημασία της στρατηγικής ενότητας του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος

Οφείλουμε ταυτόχρονα να αναδείξουμε τη μεγάλη σημασία της στρατηγικής ενότητας του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος, δηλαδή της ανάγκης ενιαίας στρατηγικής απέναντι στον καπιταλισμό, ανεξάρτητα από τις συμμαχίες των κρατών του, τις μορφές διακυβέρνησης. Η ιδεολογική - στρατηγική ενότητα δεν μπορεί να σφυρηλατείται χωρίς οργανωτική έκφραση και ρήξη με τον οπορτουνισμό σε όλα τα επίπεδα και στο οργανωτικό.
Σήμερα, ασπίδα του Κόμματός μας είναι η ίδια η εργατική τάξη, οι πρωτοπόροι νέοι και νέες εργατικής και λαϊκής καταγωγής, οι συνειδητοί επιστήμονες και επιστημόνισσες, γιατί επιστήμη είναι αλήθεια, γιατί αλήθεια για την κοινωνική πρόοδο σημαίνει σοσιαλιστική - κομμουνιστική προοπτική.

Πήραν ... φωτιά το 2018

Από την άσκηση «ΗΝΙΟΧΟΣ 2018»

Η... απογείωση ήρθε τη χρονιά που διανύουμε, το 2018, όπου δεν υπάρχει βδομάδα, αν όχι μέρα, που οι Ενοπλες Δυνάμεις να μη συμμετέχουν σε κάποια τέτοια πρόβα πολέμου.
Σταχυολογώντας απ' ό,τι έχει ήδη γίνει και δημοσιοποιηθεί - καθώς πολύ περισσότερα και ίσως ακόμα πιο επικίνδυνα, τα κρατούν κρυφά - ξεχωρίζουμε:
Στις 14 - 19 Μάρτη έγινε στην Ελλάδα η ΝΑΤΟική άσκηση «RAMSTEIN GUARD 2 18», που συνδυάζει στοιχεία ηλεκτρονικού πολέμου με αεράμυνα.
Στις 20 Μάρτη ολοκληρώθηκε η πολυεθνική άσκηση της Πολεμικής Αεροπορίας, «Ηνίοχος 2018», η οποία με κέντρο την Ανδραβίδα απλώθηκε σε όλο το FIR Αθηνών, με συμμετοχή περίπου 70 μαχητικών αεροσκαφών από Ελλάδα, ΗΠΑ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ισραήλ, Βρετανία και Ιταλία, ενώ συμμετοχή είχαν η Κύπρος με ένα ελικόπτερο και η Αίγυπτος με παρατηρητή.
Στις 23 - 24 Απρίλη, έγινε ταυτόχρονα σε Ελλάδα και Ουγγαρία, η «STEADFAST APPROVAL 18-1» με στοιχεία αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας.
Παραπέρα, στις 30 Απρίλη, ξεκίνησε στο ΚΕΝΑΠ η άσκηση «Phoenix Express 2018». Διοργανώθηκε από τη διοίκηση των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων που σταθμεύουν στην Αφρική, και το μεγαλύτερο μέρος της το έφεραν σε πέρας οι ναυτικές δυνάμεις που ανήκουν στον 6ο Στόλο των ΗΠΑ. Στο πλαίσιο της άσκησης έφτασαν στη Σούδα δυνάμεις και μέσα από 14, συνολικά, κράτη, ανάμεσα στα οποία από Ισπανία, Αλγερία, Μαρόκο, Μαυριτανία, Καναδά κ.ά.
Στο διάστημα 4 - 16 Μάη πραγματοποιήθηκε στην ευρύτερη περιοχή της Αττικής, υπό τον συντονισμό της Διακλαδικής Διοίκησης Ειδικών Επιχειρήσεων του ΓΕΕΘΑ, η διμερής άσκηση «Stolen Cerberus V», με τη συμμετοχή μονάδων ειδικών επιχειρήσεων των τριών κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων και της 37th Airlift Squadron των ΗΠΑ. Περιλάμβανε ρίψεις αλεξιπτωτιστών στατικού ιμάντα και ελεύθερης πτώσης, ρίψεις φορτίων σε επίγεια και θαλάσσια ζώνη ρίψεως εφοδίων, συνεργασία - πιστοποίηση στελεχών σε αποστολές κατάδειξης στόχων κ.ά.
Κορωνίδα των ΝΑΤΟικών ασκήσεων με επίκεντρο την Ελλάδα αποτέλεσε για το 2018 η «TRIDENT JAGUAR II 18», στις 2 - 12 Ιούνη στη Βόρεια Ελλάδα, με βασικό φορέα υλοποίησης το Γ' Σώμα Στρατού, με έδρα τη Θεσσαλονίκη, που από 1/7/2018 έως 30/6/2020 έχει καθήκοντα Διακλαδικού Στρατηγείου Δυνάμεων (με πολυεθνικό επιτελείο) του ΝΑΤΟ. Στην προετοιμασία του για να αναλάβει τα τέτοια καθήκοντα, έγινε από 27/11 έως 7/12 στη Βόρεια Ελλάδα η άσκηση «Gordian Knot 2017».

Σε Βαλκάνια και ΝΑ Μεσόγειο

Τις ίδιες μέρες, και συγκεκριμένα στις 6 Ιούνη, ολοκληρώθηκε στο Κέντρο Εκπαίδευσης Ειδικών Δυνάμεων στη Ν. Πέραμο η πολυεθνική άσκηση «Salamis Storm 2018», που έγινε για πρώτη φορά με πρωτοβουλία της ελληνικής πλευράς. Στην άσκηση συμμετείχε προσωπικό Ειδικών Επιχειρήσεων των Ενόπλων Δυνάμεων από Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία και Σερβία. Σκοπός να «εξοικειωθούν» με τα αμερικανοΝΑΤΟικά «πρότυπα λειτουργίας», εξ ου και την τελική φάση της άσκησης προσήλθε να επιβλέψει κλιμάκιο υψηλόβαθμων Αμερικανών στρατιωτικών, με επικεφαλής τον ίδιο τον διοικητή της Διοίκησης Ειδικών Επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ (NATO Special Operations Headquarters - NSHQ), αντιναύαρχο C. Kilrain.
Στις 22 Ιούνη ξεκίνησε στα ανοιχτά της Αιγύπτου η «Μέδουσα», άσκηση του Πολεμικού Ναυτικού Ελλάδας και Αιγύπτου. Η άσκηση γίνεται δύο φορές ετησίως, και από πλευράς αρμόδιων επιτελών της ελληνικής πλευράς προβάλλεται ως επιστέγασμα της διμερούς συνεργασίας, με μια χώρα που - όπως λένε - λόγω του μεγέθους και των δυνατοτήτων του Πολεμικού Ναυτικού της αλλά και της επιρροής που ασκεί στον αραβικό κόσμο, επιδιώκεται να αναλάβει αυξημένα καθήκοντα ευρωατλαντικού χωροφύλακα στην Ανατολική Μεσόγειο, στην περίπτωση που «δυσκολέψουν» παραπέρα οι σχέσεις της Τουρκίας με ΗΠΑ - ΝΑΤΟ. Μάλιστα, η δεύτερη για φέτος «Μέδουσα» ξεκινά τις αμέσως επόμενες μέρες και θα ολοκληρωθεί στα τέλη Νοέμβρη.
Επιπλέον, τον Ιούλη πραγματοποιήθηκε στην έδρα του Κέντρου Εκπαίδευσης Ειδικών Δυνάμεων (ΚΕΕΔ) στη Ν. Πέραμο συνεκπαίδευση μεταξύ Μονάδων Ειδικών Δυνάμεων Ελλάδας (Ζ' Μοίρα Αμφιβίων Καταδρομών - Ειδικό Τμήμα Αλεξιπτωτιστών) και ΗΠΑ (5/19th Special Forces Group).
Τέλη Ιούλη, εξάλλου, ελληνικά «F-16» συμμετείχαν με αμερικανικά «F-15», και ρωσικής κατασκευής «Mig-29» της βουλγαρικής Πολεμικής Αεροπορίας, στην άσκηση «Thracian Star 2018» στο FIR Σόφιας (το οποίο πιάνει μεγάλο μέρος της Μαύρης Θάλασσας, στη συνοριογραμμή με τη Ρωσία), όπου ασκήθηκαν σε πολλαπλά σενάρια αντιπαράθεσης με «εχθρικές δυνάμεις».
Το Σεπτέμβρη ολοκληρώθηκε στην Αίγυπτο άλλη μια στρατιωτική άσκηση καθοδηγούμενη από τους Αμερικανούς, η πολυεθνική διακλαδική άσκηση «Bright Star 18». Στην άσκηση συμμετείχαν προσωπικό και μέσα Ενόπλων Δυνάμεων από Ελλάδα, Αίγυπτο, ΗΠΑ, Ιορδανία και Σαουδική Αραβία, επισήμως υπό τον συντονισμό των αιγυπτιακών Ενόπλων Δυνάμεων και της US Central Command. Η Ελλάδα συμμετείχε στην άσκηση με φρεγάτα, μια ομάδα από τη Διοίκηση Υποβρυχίων Καταστροφών, 4 «F-16», 3 επιθετικά ελικόπτερα, προσωπικό υποστήριξης και επιτελείς.

Με «προβιά» πολιτικής προστασίας

Πριν από μερικές μέρες, στις 2/11, ολοκληρώθηκε στις εγκαταστάσεις της Μονάδας Υποβρυχίων Αποστολών του Λιμενικού στον Αγ. Κοσμά στο Ελληνικό, η άσκηση με την κωδική ονομασία «Jackal Stone 2018», σε συνεργασία με τη διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων των ΗΠΑ στην Ευρώπη (US Special Operations Command Europe - SOCEUR).
Η άσκηση, που είχε ως πρόσχημα αντικείμενα «πολιτικής προστασίας», είχε και ένα πρότερο στάδιο στο ΝΑΤΟικό Κέντρο Εκπαίδευσης Ναυτικής Αποτροπής στη Σούδα στο διάστημα 22 - 26 Οκτώβρη.
Ενεπλάκησαν πέρα από τμήματα των Ενόπλων Δυνάμεων και δυνάμεις από τα Σώματα Ασφαλείας, η ΕΚΑΜ και η Μονάδα Υποβρύχιων Αποστολών (ΜΥΑ) του Λιμενικού Σώματος (ΛΣ), ενώ μετά το πέρας της ο Αμερικανός πρέσβης παρέδωσε σκάφη και μέσα στο Λιμενικό. Από τους κόλπους των παραπάνω άλλωστε διακινούνται αιτήματα προς την πολιτική ηγεσία για παρουσία Αμερικανών αξιωματικών ως συμβουλατόρων - καθοδηγητών στις επιχειρήσεις του ΛΣ, ενώ η κυβέρνηση ετοιμάζει, σε συνεννόηση με τον Αμερικανό πρέσβη στην Αθήνα, σχετικό «μνημόνιο συνεργασίας».
Κατά πληροφορίες μάλιστα αναμένεται νέος κύκλος τέτοιας συνεκπαίδευσης το Δεκέμβρη στην Κρήτη, ενώ από το Μάρτη φέτος έχει γίνει σειρά τέτοιων διμερών συνεκπαιδεύσεων, όπου μετείχαν και τμήματα των Σωμάτων Ασφαλείας, με συμμετοχή και τμημάτων από Βέλγιο, Γαλλία, ΗΠΑ, Ιταλία.

Με το κράτος - δολοφόνο του Ισραήλ

Συνεχείς είναι οι συνεκπαιδεύσεις και με το κράτος - δολοφόνο του Ισραήλ, στο πλαίσιο μάλιστα διμερούς Προγράμματος Αμυντικής Συνεργασίας.
Στην πιο πρόσφατη σχετική περίπτωση, από 23 έως 25 Οκτώβρη, Συγκρότημα Λόχου Ελικοπτέρων της 1ης Ταξιαρχίας Αεροπορίας Στρατού (1ης ΤΑΞΑΣ), αποτελούμενο από 4 επιθετικά ελικόπτερα τύπου «Apache», 2 ελικόπτερα τύπου «CH-47D Chinook», 1 στοιχείο Υγειονομικού Τάγματος Υποστήριξης Αεροδρομίου (ΤΥΑΔ) και 1 στοιχείο Επικοινωνιών Λόχου Διαβιβάσεων, συμμετείχε στην τακτική άσκηση «White and Blue Glory», στο Ισραήλ. «Κατά τη διεξαγωγή των ρεαλιστικών σεναρίων της, τα πληρώματα συνεκπαιδεύτηκαν σε αποστολές Ερευνας και Διάσωσης και αποστολές σε περιβάλλον υψηλής αντιαεροπορικής απειλής», αναφέρεται από πλευράς ΓΕΣ, δείχνοντας επί της ουσίας τα επικίνδυνα σχέδια που καταρτίζουν και αφορούν τον έλεγχο των δρόμων Ενέργειας, αλλά και αποστολές σε βάρος της Συρίας και του Ιράν.
Παράλληλα, από 21 Οκτώβρη έως και 2 Νοέμβρη, πραγματοποιήθηκε στην 110 Πτέρυγα Μάχης, στην αεροπορική βάση Λάρισας, μια ακόμα κοινή άσκηση με την Πολεμική Αεροπορία του Ισραήλ. Ενδεικτικό του μεγέθους της είναι και το γεγονός ότι η ισραηλινή Αεροπορία συμμετείχε με έντεκα (11) αεροσκάφη «F-16», ένα (1) αεροσκάφος - ιπτάμενο ραντάρ G550H και ανάλογο προσωπικό, η συνεκπαίδευση απλώθηκε σε όλη τη χώρα, και οι Ισραηλινοί επιχείρησαν σε συνεργασία με όλες τις Μοίρες της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας!

Γιγαντιαίες «πρόβες πολέμου»

Τέλος, με ενισχυμένη ελληνική συμμετοχή διεξήχθη από 25 Οκτώβρη έως 7 Νοέμβρη, με επίκεντρο την κεντρική και ανατολική Νορβηγία, τις γύρω περιοχές του Βόρειου Ατλαντικού Ωκεανού και τη Βαλτική η μεγαλύτερη άσκηση του ΝΑΤΟ από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και μετά, η «Trident Juncture 2018». Επρόκειτο για μια γιγαντιαία «πρόβα πολέμου» με το βλέμμα στη Ρωσία, που τέσταρε τις δυνατότητες του ΝΑΤΟ για διεκπεραίωση δυνάμεών του, διά μέσου Ευρώπης και Ατλαντικού, σε ένα ευρύ μέτωπο αντιπαράθεσης, δοκιμάζοντας - πέρα από τα συνήθη σενάρια μάχης, τις μεταφορές και τα λεγόμενα logistics - στην πράξη και την έννοια του «πολυχωρικού πολέμου».
Η ελληνική συμμετοχή ήταν 4 «F-16» με το αντίστοιχο προσωπικό υποστήριξης εδάφους, συν 3 επιτελείς σε ΝΑΤΟικό επιτελείο, το «Special Operations Coordination Center Response Cell».

Πώς η ανάγκη γίνεται ιστορία – “Σαν σήμερα”, ένα βιντεοχρονολόγιο

Κατιούσα

“Σαν σήμερα” υπάρχουν πολλά. Πόσα από αυτά είναι όμως κόκκινα, από ταξική σκοπιά; Μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού. Και πόσα από αυτά είναι οπτικοποιημένα; Από όσο γνωρίζουμε κανένα. Μέχρι σήμερα…
Το Σάββατο 17 Νοέμβρη, σε μια σημαδιακή ημερομηνία που συμπίπτει με τα γενέθλια και τα 100χρονα του Κόμματος, ξεκινά μια ιδιαίτερα αξιόλογη πρωτοβουλία ξεκινά χάρη στην έρευνα, τη δουλειά και το μεράκι του Taleporos.
Ένα “κόκκινο” χρονολόγιο, που σε μορφή βίντεο καταγράφει σημαντικούς σταθμούς της ελληνικής και παγκόσμιας ιστορίας, με ιδιαίτερη έμφαση στις σημαντικότερες, αλλά όχι και τόσο προβεβλημένες στιγμές του εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος.
Σε μια σειρά καλαίσθητων επεισοδίων, που θα ανεβαίνουν κάθε Τετάρτη και Σάββατο, ένας συνδυασμός εικόνων, κείμενου και μουσικής έρχεται να μας υπενθυμίσει ότι, όπως έλεγε ο Λένιν:

Υπάρχουν δεκαετίες στις οποίες δε συμβαίνει τίποτα και υπάρχουν βδομάδες στις οποίες συμβαίνουν δεκαετίες.

Επεισόδια που ξεχωρίζουν τόσο για το αισθητικό τους όσο και για το ιστορικό κομμάτι, δίνουν πολύτιμες πληροφορίες, ερεθίσματα για εμβάθυνση και ιστορική μελέτη.
Το μουσικό θέμα του teaser αλλά και των επεισοδίων ανήκει στους Κοινούς Θνητούς, που δίνουν κυριολεκτικά τη δικη τους νότα.
Μια πρώτη γεύση μπορείτε να πάρετε στο βίντεο που ακολουθεί, εν αναμονή της πρεμιέρας. Γιατί…

Η λακωνικότερη ιστορία του κόσμου είναι η ιστορία των δειλών ανθρώπων (Λουντέμης)

Η καπηλεία μιας επανάστασης – 100 χρόνια από την επανάσταση του Νοέμβρη στη Γερμανία

Κατιούσα

Ήταν νωρίς το απόγευμα της 9^ης Νοέμβρη 1918, όταν το ηγετικό στέλεχος των Γερμανών σοσιαλδημοκρατών Φίλιπ Σάιντεμαν ανέβαινε σε μια καρέκλα που του είχε στήσει ένας υπηρέτης στο μπαλκόνι του αναγνωστηρίου του γερμανικού ράιχσταγκ. Δίπλα του βρικόσταν ο κεντρώος βουλευτής Ρίχαρντ Μίλερ, που παρέδωσε και την ακριβή σκηνή σε μια ιδιωτική του ειστολή. Ο βουλευτής ανατρέπει τον μύθο του SPD, ότι εργάτες και στρατιώτες «έκαναν έφοδο» στο αναγνωστήριο: «Επρόκειτο για 5-6 άτομα, που διάβαζαν ήσυχοι τις εφημερίδες τους». Ο Σάιντεμαν παρακολουθούσε τους ανθρώπους στην πλατεία, που σήμερα ονομάζεται Πλατεία Δημοκρατίας. Αυτό το πλήθος δεν είχε έρθει για εκείνον, αλλά ανήκε στις διαδηλώσεις που είχαν ξεκινήσει το πρωί της 9^ης Νοέμβρη στις εργατοσυνοικίες του Βερολίνου και κινούνταν προς το κέντρο της πόλης. Από την προηγούμενοι μέρα πρωτοπόροι εργάτες, ανάμεσά τους και οι Σπαρτακιστές του Λίμπκνεχτ και της Λούξεμπουργκ είχαν κηρύξει γενική απεργία κι είχαν καλέσει σε δημιουργία συμβουλίων Εργατών και Στρατιωτών, κάτι που είχε γίνει σχεδόν παντού στη γερμανική πρωτεύουσα.
O Σάιντεμαν ήξερε πως έπρεπε να κάνει κάτι. Σύμφωνα με το Μίλερ, κάποιοι διαδηλωτές που αναγνώρισαν το Σάιντεμαν φώναξαν «Ζήτω!». Τότε εκείνος είπε κάτι ακατάληπτο, κούνησε το χέρι του και φώναξε: «Ζήτω η γερμανική δημοκρατία», με ορισμένους από τους εργάτες να επευφημούν. Ο Σάιντεμαν πήδηξε από την καρέκλα, πατώντας κατά λάθος το Μίλερ και βγήκε από το αναγνωστήριο.
Η σκηνή αυτή αργότερα ερμηνεύτηκε από την αστική γερμανική ιστοριογραφία ως βασικός τρόπος με τον οποίο η «Γερμανία έγινε δημοκρατία», αν και τότε είχε περάσει μάλλον απαρατήρητη. Ο λόγος για τον οποίο κατέκτησε αυτή την υστεροφημία είναι επειδή εν τέλει ο σκοπός της σοσιαλδημοκρατίας, δηλαδή να τεθεί επικεφαλής της μαζικής επαναστατικής δράσης του γερμανικού λαού στο τέλος του Α’ Παγκοσμίου πολέμου, ώστε να την καναλιζάρει σε ακίνδυνα για την αστική εξουσία μονοπάτια, επετεύχθη, δια πυρός και σιδήρου, κυρίως βέβαια μέσα από το λουτρό αίματος και καταστολής κατά των Γερμανών κομμουνιστών.
Ο Σάιντεμαν και ο ηγέτης του SPD Φρίντριχ Έμπερτ, δεν ήταν οι μόνοι που είχαν την ιδέα πως η διάσωση του παλιού καθεστώτος περνούσε μέσα από την κατάργηση της μοναρχίας, ως τότε πυλώνα του, που πλέον είχε γίνει επικίνδυνο βαρίδι. Ακόμα και ο φιλελεύθερος υπουργός Κόντραντ Χάουσμαν, σημείωνε το πρωί της 9^ης Νοέμβρη, ότι «Αν ο Κάιζερ δεν παραιτηθεί, δε μένει για τη σωτηρία του Ράιχ από τη νίκη της επανάστασης στο Βερολίνο, την ύψιστη σύγχυση, την πείνα και το μπολσεβικισμό, παρά μόνο η ανάληψη της εξουσίας από το υπουργικό συμβούλιο με δικτατορικές εξουσίες.» Αργότερα θα προκηρυσσόταν «Εθνική Συνέλευση», όπου τα «θεμελιώδη ζητήματα» θα γινόταν σε πνεύμα «εθνικής ανανέωσης».
Στόχος ήταν, αρχής γενομένης με το σχηματισμό μιας νέας κυβέρνησης υπό τον Μαξ φον Μπάντεν, την πρώτη στην οποία υπήρξε συμμετοχή του SPD, να υπάρξει, σε προσεκτικές δόσεις μια επανάσταση «από τα πάνω» , για τον «εκδημοκρατισμό» του συντάγματος, δηλαδή την πραγματοποίηση προσεκτικών αστικοδημοκρατικών ανοιγμάτων, που θα αποσοβούσαν το διαφαινόμενο επαναστατικό κύμα. Πυρήνας αυτών των συνταγματικών αλλαγών ήταν η πρόβλεψη η κήρυξη πολέμου και η σύναψη ειρήνης να εγκρίνονται από τη βουλή και η εξάρτηση του καγκελαρίου από την εμπιστοσύνη της βουλής και όχι του μονάρχη. Σύντομα όμως ο νέος καγκελάριος έχασε την εμπιστοσύνη των περισσότερων κομμάτων, ενώ ο αρχηγός των Ανεξάρτητων Σοσιαλδημοκρατών (USPD, διάσπαση από το SPD το 1917 λόγω αντίθεσης στον πόλεμο) Χούγκο Χάαζε απαίτησε την ανακήρυξη δημοκρατίας και μιας «σοσιαλιστικής κοινωνικής οργάνωσης», εισπράττοντας τη χλεύη και τις αποδοκιμασίες των αντιπάλων του.
Ο Κάιζερ πράγματι συμφώνησε με βαριά καρδιά στις αλλαγές, μπροστά στον κίνδυνο επαναστατικής έκρηξης. Παράλληλα μπήκαν ακόμα περισσότεροι σοσιαλδημοκράτες στην κυβέρνηση καθώς, όπως εκμυστηρεύτηκε ο καγκελάριος στο γαμπρό του «Με τη βοήθειά τους, ίσως καταφέρω να σώσω τον Κάιζερ. Τι ειρωνεία της μοίρας». Πράγματι, αρχικά οι σοσιαλδημοκράτες ήταν πρόθυμοι να παίξουν αυτό το παιχνίδι. Καθόλου τυχαία στις 17 Οκτώβρη 1918 η ηγεσία του κόμματος κυκλοφόρησε ανακοίνωση που προειδοποιούσε για «Επαναστατικά συνθήματα μπερδεμένων, ανεύθυνων ατόμων, που προσπαθούν να υποκινήσουν τους εργάτες τώρα σε άσκοπες και άχρηστες απεργίες και διαδηλώσεις κατά της κυβέρνησης». Στις 9 Νοέμβρη λοιπόν, δε νίκησε η «επανάσταση», όπως διατείνονταν οι σοσιαλδημοκράτες, απλά οι ίδιοι έκαναν το πρώτο βήμα για να ελέγξουν τις εξελίξεις που έμοιαζαν να ξεφεύγουν από τα χέρια τους. Η πολιτική κι οργανωτική απειρία κι ανετοιμότητα της εργατικής τάξης και του πιο πρωτοπόρου κομματιού της, κυρίως όμως η αποφασιστικότητα των σοσιαλδημοκρατών να συμμαχήσουν με τα πιο αντιδραστικά στοιχεία του απερχόμενου καθεστώτος και συγκεκριμένα με τη στρατιωτική ηγεσία για να καταπνίξουν τις επαναστατικές κινήσεις των πιο ριζοσπαστικών εργατών υπό τους Σπαρτακιστές και το ΚΚΓ, που θα ιδρυόταν ούτε δυο μήνες μετά την ανακήρυξη της «Δημοκρατίας», ήταν εκείνη που τελικά απομάκρυνε την πιο σοβαρή απειλή που γνώρισε ποτέ το αστικό γερμανικό κράτος στην ως τώρα ιστορία.
Πηγή: Leo Schwarz, “Direkt auf den Fuβ” 

Η εξέγερση των καπνεργατών της Καβάλας 1924

Κατιούσα

Σαν σήμερα, στις 10 Νοέμβρη 1924 σημειώθηκε η πρώτη μεγάλη εξέγερση των καπνεργατών της Καβάλας, ενάντια στην πρόθεση τοπικού εμπόρου να παρακάμψει την απαγόρευση εξαγωγής ανεπεξέργαστου καπνού. Στη διάρκεια της διαδήλωσης έχασαν τη ζωή τους μια καπνεργάτρια κι ένας αξιωματικός της χωροφυλακής. Η Καβάλα διέθετε εκείνη την εποχή 160 περίπου καπνομάγαζα, που αποτελούσαν τη βασική πηγή εισοδήματος των κατοίκων τους, πολλοί εξ αυτών μετά το 1922 προσφυγικής καταγωγής. Οι καπνεργάτες της Καβάλας, αλλά και άλλων πόλεων της Βόρειας Ελλάδας, ήταν από τους πρώτους κλάδους που οργανώθηκαν συνδικαλιστικά, διαθέτοντας σωματείο από τις αρχές της δεκαετίας του 1910, το οποίο από το 1913 βρισκόταν σε επαφή με τη Φεντερασιόν της Θεσσαλονίκης, επαφή που συνέβαλε στην προκήρυξη της πρώτης παμμακεδονικής απεργίας καπνεργατών το 1914.
Νέα ποιότητα απέκτησαν οι καπνεργατικοί αγώνες με την ίδρυση της ΓΣΕΕ και του ΣΕΚΕ, με τα εν λόγω σωματεία να αποτελούν ραχοκοκκαλιά του αναδυόμενου ταξικού συνδικαλιστικού κινήματος στη χώρα μας. Έτσι, το 1919 πραγματοποιήθηκε η πρώτη πανελλαδική απεργία στον κλάδο, με κύριο αίτημα την απαγόρευση εξαγωγής ανεπεξέργαστου καπνού.
Η Καπνεργατική Ομοσπονδία διέβλεπε στην εν λόγω πρακτική την υπονόμευση της διεθνούς θέσης των ελληνικών καπνών, αφού εξάγοντάς τα ανεπεξέργαστα έπεφτε η ποιότητά τους, με επόμενο βήμα την υποκατάστασή τους από φτηνότερα και χειρότερα ποιοτικά καπνά άλλων χωρών, όπως αμερικανικά και κινέζικα. Οι αγώνες και η επιμονή του καπνεργατικού κινήματος, αλλά και ο φόβος της κυβέρνησης για κοινωνικές αντιδράσεις σε περίοδο Μικρασιατικής Εκστρατείας, οδήγησαν σε ψήφιση του Νόμου 2869 «Περί απαγορεύσεως εξαγωγής ανεπεξεργάστων αρωματικών καπνών», τον Ιούλη του 1928, ο οποίος όμως δεν ικανοποίησε τους καπνεργάτες, καθώς μεταξύ άλλων άφηνε ουσιαστικά αλώβητη τη δράση του αμερικανικού καπνικού κεφαλαίου.
Σημαντικό ορόσημο του καπνεργατικού αγώνα ήταν η διακήρυξη της Καπνεργατικής Ομοσπονδίας τον Οκτώβρη του 1924, που καλούσε όλους τους εργάτες, αγρότες, πρόσφυγες και μικροαστούς να αγωνιστούν κατά της εξαγωγής ανεπεξέργαστων καπνών. Στο στόχαστρο έμπαιναν τα καπνοβιομηχανικά διεθνή- ιδίως αμερικάνικα – μονοπώλια, όπως και τα καπνεμπορικά μονοπώλια, που ήλεγχαν την παραγωγή, επεξεργασία και εμπορία των καπνών στην Ελλάδα.
Η διακήρυξη αυτή βρισκόταν στη γραμμή του Ενιαίου Μετώπου Εργατών, Αγροτών και Προσφύγων του ΚΚΕ, που σε λίγο μόνο καιρό θα μετονομαζόταν έτσι κι επισήμως το Νοέμβρη του 1924. Το κόμμα εξάλλου μέσω των συνδικαλιστών του είχε βαθιές ρίζες μεταξύ των καπνεργατών, πατώντας στην ανάγκη τους να είναι πρωταγωνιστές στην παραγωγική διαδικασία εντός καπναποθηκών. Εξάλλου αποδυνάμωση της θέσης των ελληνικών καπνών σήμαινε παράλληλα και χτύπημα στη συνδικαλιστική οργάνωση των εργατών και την ιδεολογική τους ζύμωση σε ταξική κατεύθυνση των καπναπαθηκών.
Όλα λοιπόν έδειχναν εκείνο το Νοέμβρη πως οι συνθήκες ζητούσαν μια σπίθα για να γίνει η έκρηξη. Η σπίθα αυτή ήταν η απόφαση του καπνεμπόρου Γρηγοριάδη να προχωρήσει -κατόπιν κρατικής άδειας- σε μεταφορά ανεπεξέργαστων καπνών στο Βόλο. Ομάδα κομμουνιστών καπνεργατών ματαίωσε τη διαδικασία της φόρτωσης, προκαλώντας την επέμβαση στρατού και χωροφυλακής στο πλευρό της εργοδοσίας. Κατά τη συμπλοκή που ακολούθησε σκοτώθηκε από τις πέτρες των απεργών που συμπαραστάθηκαν στους συναδέλφους τους (παρότι το σωματείο καταδίκασε τις δολοφονίες και μίλησε για προβοκάτσια), ο ανθυπομοίραρχος Σκαλιδάκης, ενώ τραυματίστηκαν στρατιώτες και χωροφύλακες. Εκείνοι με τη σειρά τους πυροβόλησαν στο πλήθος, σκοτώνοντας μια καπνεργάτρια και τραυματίζοντας αρκετούς ακόμα, ενώ σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, υπήρξαν δυο νεκροί χωροφύλακες και δυο απεργοί. Η Καβάλα μεταβλήθηκε σε στρατοκρατούμενη πόλη (μάλιστα ήρθαν κι ενισχύσεις από το Πράβι, τη σημερινή Ελευθερούπολη, αλλά και τη Δράμα) και για κάποιες ώρες τα μαγαζιά έκλεισαν και οι κάτοικοι έμειναν στα σπίτια τους. Ο συνολικός απολογισμός των τραυματιών, σύμφωνα με τον τοπικό τύπο της εποχής, που παρουσίασε τα γεγονότα ως “κομμουνιστικές ταραχές” ανήλθε στα τριάντα άτομα.
Μετά τα γεγονότα, τα οποία έφτασαν και στην ελληνική βουλή, προκαλώντας υστερία ακόμα και περί “σοβιετικού δακτύλου”, κάτι που αναγκάστηκε να διαψεύσει ο ίδιος ο πρωθυπουργός Ανδρέας Μιχαλακόπουλος, συνελήφθησαν πλήθος συνδικαλιστών της Καπνεργατικής Ένωσης Καβάλας, αντιμετωπίζοντας σε πολλές περιπτώσεις βαριές ποινές στο Στρατοδικείο Καβάλας. Σε πολύ σοβαρές καταγγελίες, που επιβεβαιώθηκαν αργότερα από τον τοπικό τύπο, προχώρησε ο βουλευτής της Δημοκρατικής Ένωσης του σοσιαλδημοκράτη Αλέξανδρου Παπαναστασίου Αύγουστος Θεολογίτης από τη Θάσο, κάνοντας λόγο για διοργάνωση “φασιστικών φαλάγγων” από τον Γεώργιο Κονδύλη, που εξόπλιζε ο στρατός κατά των κομμουνιστών εργατών. Για τα γεγονότα της 10ης Νοέμβρη κατέστησε υπεύθυνο το Νομάρχη Μάλη καθώς και τη “μπολσεβικοφοβία” του Μεράρχου Ξύδη. Ο πρωθυπουργός υποσχέθηκε διάλυση των φασιστικών σχηματισμών, προστατεύοντας όμως τον Κονδύλη, που έμεινε στη θέση του ως υπουργού. Εντέλει η ευθύνη αποδόθηκε δικαστικά στο νομάρχη Μάλη λόγω της άδειας που έδωσε στον καπνέμπορο να εξάγει τα καπνά, ενώ πιο αόριστα στις αρχές όπλισαν τους παρακρατικούς που επιτέθηκαν κατά των καπνεργατών. Παράλληλα τον επόμενο χρόνο, ψηφίστηκε νόμος που εισήγαγε το Ταμείο Ασφαλίσεως και Προστασίας Καπνεργατών, την πρώτη μορφή ασφάλισης, περίθαλψης και συνταξιοδότησης των εργατών. Στον ίδιο νόμο γινόταν και προσπάθεια διάσπασης του κινήματος, μέσω προβλέψεων που επέτρεπαν την αποειδίκευση και τη μαζική είσοδο γυναικών με χειρότερους όρους αμοιβής και εργασίας. Ο ελιγμός αυτός του αστικού κράτους ήταν προσωρινός φυσικά, και οι συγκρούσεις του με το μαχητικό ταξικό καπνεργατικό κίνημα θα ήταν συνεχείς σε όλη τη διάρκεια του ελληνικού μεσοπολέμου, αποτελώντας ως γνωστόν κι ένα από τα προσχήματα για την επιβολή της δικτατορίας του Μεταξά το 1936.

Τους εργατοπατέρες δεν τους πειράζουν οι ασφαλίτες στα εργατικά συνέδρια αλλά οι Κνίτισσες!

        

Σκηνές απείρου κάλους ζήσαμε στο συνέδριο του Εργατικού Κέντρου Θεσσαλονίκης και σήμερα! Μετά τα χθεσινά «αποκαλυπτήρια» του συνδικαλιστικού της χωροφυλακής, σήμερα ακολούθησαν τα «αποκαλυπτήρια» του εργατοπατερικού συνδικαλισμού! Κατά τη διαδικασία της εκλογής εφορευτικής επιτροπής ένας εργατοπατέρας της «δεξιάς» επιτέθηκε φραστικά σε δύο κοπέλες που βρίσκονταν στο φουαγιέ της αίθουσας συνεδριάσεων και που θεώρησε ότι δεν ήταν αντιπρόσωποι, αλλά ήταν κνίτισσες! Ο εργατοπατέρας ζήτησε επίμονα από τα δύο κορίτσια να του δηλώσουν που δουλεύουν! Όταν ένας εκπρόσωπος των ταξικών σωματείων που άκουσε τις φωνές του εργατοπατέρα, άρχισε να φωνάζει ότι την προηγούμενη ημέρα που «πιάστηκε στα πράσα» ο ασφαλίτης, ο συγκεκριμένος εργατοπατέρας αλλά και όλοι οι εργατοπατέρες δεν έβγαλαν τσιμουδιά, ο εργατοπατέρας έβαλε κάτω το κεφάλι κι εξαφανίστηκε γιατί αυτή ήταν η αλήθεια. Ότι, δηλαδή, οι εργατοπατέρες δεν είπαν κουβέντα για την παρουσία του ασφαλίτη στις διαδικασίες του Εργατικού Κέντρου!

Ο «δεξιός» εργατοπατέρας μπορεί να έβαλε το κεφάλι κάτω και να έφυγε, αλλά ένας «κεντρώος» εργατοπατέρας αποφάσισε να βγάλει να κάστανα από τη φωτιά για λογαριασμό του εργατοπατερισμού! Απευθυνόμενος στον εκπρόσωπο των ταξικών σωματείων ξετύλιξε όλη την επιχειρηματολογία της ασφάλειας, ότι δηλαδή ο ασφαλίτης πήγε να κατουρήσει στο χώρο του συνεδρίου και ότι τελικά εργαζόμενος είναι και ο ασφαλίτης και τι πειράζει να παραβρίσκεται στο χώρο! Το κράξιμο που έπεσε από τους συνέδρους, προφανώς όχι μόνο τους εκπροσώπους των ταξικών σωματείων, έκαναν και τον «κεντρώο» εργατοπατέρα να φύγει τρέχοντας!

Το δια ταύτα αυτής της ιστορίας είναι ότι οι εργατοπατέρες, πέρα από τον εκφυλισμό που καλλιεργούν στο συνδικαλιστικό κίνημα, καλλιεργούν και την ανοχή στην παρουσία των δυνάμεων καταστολής μέσα στις διαδικασίες των εργατικών σωματείων! Στους εργατοπατέρες  φαίνεται πιο φυσιολογικό να παρακολουθούν τις διαδικασίες εργατικών σωματείων ασφαλίτες, παρά φοιτητές, παρά άνεργοι! Αυτοί είναι οι εργατοπατέρες και στον χέρι των εργαζομένων είναι να τους στείλουν από κει που ήρθαν συμπαρατασόμενοι με τις ταξικές δυνάμεις!

Πέτρος Τατ.

Μέσα στους αγώνες οι εργαζόμενοι ενισχύουν το Κόμμα τους!

Η μάχη της Οικονομικής Εξόρμησης απαιτεί άριστη προετοιμασία, καλή οργάνωση, σταθερό - δημιουργικό έλεγχο, καλλιέργεια κλίματος ενθουσιασμού και στράτευσης. Ολα αυτά τα μέτρα η ΚΟ Πελοποννήσου τα παλεύει και κάθε χρόνο κάνει βήματα.
Ομως, το βασικότερο όλων είναι η κατανόηση ότι η μάχη αυτή δεν είναι ξεκομμένη από τη γενικότερη πολιτική μάχη. Η ολόπλευρη ισχυροποίηση του ΚΚΕ αφορά και τα γερά οικονομικά του Κόμματος, αλλά και το πολιτικό άνοιγμα με το κουπόνι στο χέρι, την ανακοίνωση, την αντιπαράθεση με όλο αυτόν τον αντικομμουνιστικό βόθρο για τα οικονομικά του ΚΚΕ.
Ο καθένας σύντροφος καταλαβαίνει, από την ίδια τη δράση του, ότι η Οικονομική Εξόρμηση δεν ξεχωρίζει από την καθημερινή μας πάλη αλλά πάει παρέα με τον κομμουνιστή εργαζόμενο - συνδικαλιστή στο εργοστάσιο, στο σχολείο, στην υπηρεσία, ότι πάει μαζί με τον αγρότη στο ελαιοτριβείο, στο συσκευαστήριο, στο χωράφι, ότι πάει μαζί με τον φοιτητή στο αμφιθέατρο.
Οσο πιο πλατιά κατανοείται αυτό από όλο και περισσότερους ανθρώπους που δίνουν τη μάχη πλάι στο Κόμμα, τόσο πιο καλά αποτελέσματα μπορούμε να έχουμε, να συνεχίζουμε με ρυθμούς που θα εξασφαλίζουν την κάλυψη του οικονομικού πλάνου, να συνεχίζουμε κερδίζοντας περισσότερους εργαζόμενους, λαϊκά στρώματα, νεολαία με το Κόμμα της εργατικής τάξης.

Παραδείγματα που ξεχωρίζουν

Κατά 31,33% καλύπτεται το πανελλαδικό πλάνο του ΚΚΕ. Η ΚΟ Πελοποννήσου βρίσκεται στη δεύτερη θέση, ανάμεσα στις Οργανώσεις, με 35,91%

Και στην Πελοπόννησο, που η Οργάνωσή μας έχει φτάσει στο 35,91% του πλάνου της, ξεχωρίζουν ορισμένα παραδείγματα από τη δράση των κομμουνιστών συνδικαλιστών σε χώρους δουλειάς, από τη δράση μας σε φάσεις όξυνσης της πάλης.
Εργαζόμενοι από την ανακύκλωση σκουπιδιών στην Τρίπολη και τη Λακωνία, κυρίως μετανάστες, αποφάσισαν να απεργήσουν παλεύοντας για τα δικαιώματά τους, για τη βελτίωση των συνθηκών δουλειάς κ.τ.λ. Η απόφασή τους αυτή ήταν αντικειμενικά κόντρα στην εργοδοσία, αλλά και στην εργοδοτική συνδικαλιστική πλειοψηφία του ΕΚ Αρκαδίας και της ΓΣΕΕ, που δεν έβλεπαν (ως συνήθως) μέχρι πρότινος καμιά ανάγκη για απεργία...
Οι κομμουνιστές συνδικαλιστές ακόμα και σε συνθήκες τέτοιες, που οξύνεται η ταξική πάλη, δεν έβαλαν όριο στη δράση τους ή «τείχη» ανάμεσα στην πολιτική και τη συνδικαλιστική παρέμβαση. Αλλωστε, οι σύντροφοί μας είναι μπροστάρηδες και γι' αυτό τους εμπιστεύονται οι συνάδελφοί τους, ανεξαρτήτως εθνικότητας και θρησκείας. Είναι γνωστοί κομμουνιστές που διακινούν το κουπόνι την ώρα αυτή της μάχης, της οργάνωσης της πάλης στο χώρο δουλειάς, συγκεντρώνοντας από τους εργάτες «2ευρα» για την επιτυχία της Οικονομικής Εξόρμησης του δικού τους Κόμματος!
Αντίστοιχα στη ΔΕΥΑ Μεσσηνίας, οι κομμουνιστές συνδικαλιστές είναι μπροστά για όλα τα προβλήματα των εργαζομένων, πρωτοστατούν στην οργάνωση της πάλης ενάντια στην αντεργατική επίθεση, καλλιεργούν την αλληλεγγύη, δεν διαχωρίζουν τους εργαζόμενους σε μόνιμους και συμβασιούχους.
Η μόνιμη οικονομική στήριξη του Κόμματος από έναν μεγάλο όγκο εργαζομένων στο συγκεκριμένο χώρο, η διακίνηση του «Ριζοσπάστη» δείχνουν ότι κατανοείται από ένα σημαντικό μέρος των εργαζομένων - ακόμα και αν έχει επιφυλάξεις για την πολιτική μας - ότι ένα ισχυρό ΚΚΕ είναι προς το συμφέρον τους.
Αυτοί οι εργαζόμενοι συνέβαλαν καθοριστικά στην έναρξη της Οικονομικής Εξόρμησης, την ίδια ώρα που έδιναν την επιτυχημένη μάχη να οργανώσουν απεργία με μαζική συνέλευση, κόντρα στα εμπόδια που βάζει ο αντιαπεργιακός νόμος του ΣΥΡΙΖΑ.
Ο ενθουσιασμός, η μαχητικότητα και η αυτοθυσία των κομμουνιστών στην Πελοπόννησο φάνηκαν και από το πανηγυρικό 1ο «κλείσιμο», την 1η Νοέμβρη, με γλέντια που οργανώσαμε στα κατά τόπους γραφεία μας και με τη συμμετοχή πολλών οπαδών και φίλων. Θα συνεχίσουμε με τον ίδιο ενθουσιασμό!

Θεόδωρος ΡΟΥΝΗΣ
Μέλος του Γραφείου της ΕΠ Πελοποννήσου του ΚΚΕ

Πώς ο φοβερός ιός της λύσσας μετατράπηκε σε ερευνητικό εργαλείο των νευροεπιστημών

Ο ιός της λύσσας μεγεθυμένος κατά ένα εκατομμύριο φορές. Το ακανθώδες περίβλημα γλυκοπρωτεϊνών του επιτρέπει να περάσει από νευρώνα σε νευρώνα

Με την ιδιότητα να μετατρέπει τα πιο ήρεμα κατοικίδια σε μανιασμένα κτήνη με αφρισμένα στόματα και με σχεδόν 100% ποσοστό θνησιμότητας, ο ιός της λύσσας υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες μάστιγες στην ανθρώπινη ιστορία. Δύο αιώνες επιστημονικής έρευνας αποκάλυψαν ότι ως αποτέλεσμα της βιολογικής εξέλιξης, ο ιός της λύσσας συνδυάζει την ικανότητα να μεταδίδεται μέσω του σάλιου από τα σαγόνια του μολυσμένου ζώου, με την ικανότητα να προκαλεί στο ζώο τη διάθεση μιας φρενίτιδας για να δαγκώσει.
Η λύσσα σκοτώνει ακόμη και σήμερα περίπου 60.000 ανθρώπους κάθε χρόνο. Ωστόσο, χάρη στους εμβολιασμούς και τη θέση σε καραντίνα των μολυσμένων ζώων, δεν προκαλεί πια τρόμο τουλάχιστον στον λεγόμενο αναπτυγμένο κόσμο. Αντίθετα, οι νευροεπιστήμονες έχουν βρει τρόπους να αξιοποιούν το παθογόνο μικρόβιο σε όφελος της ανθρωπότητας. Ο ιός της λύσσας έχει μοναδική ικανότητα να βρίσκει δρόμο από το σημείο του δαγκώματος έως τον εγκέφαλο, μεταπηδώντας αθόρυβα από νευρώνα σε νευρώνα, αποφεύγοντας έτσι την ανίχνευση από το ανοσοποιητικό σύστημα. Οι επιστήμονες κατάφεραν να τιθασεύσουν και να φιλτράρουν αυτήν την ικανότητα του ιού, ώστε να αποκαλύψουν τις συνδέσεις μεταξύ των νευρώνων του εγκεφάλου (βλ. διάγραμμα).

Κουβάρι

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος αποτελείται από δισεκατομμύρια νευρώνες, που ο καθένας συνδέεται με χιλιάδες άλλους. Η χαρτογράφηση αυτού του πολύπλοκου δικτύου συνδέσεων μπερδεμένων σαν κουβάρι είναι απαραίτητη για την κατανόηση της λειτουργίας του οργάνου, για να μπορέσουμε να καταλάβουμε πώς δημιουργούνται τα συναισθήματα και γενικότερα η συμπεριφορά, ως εκδήλωση της λειτουργίας του εγκεφάλου. Χρησιμοποιώντας τροποποιημένους ιούς λύσσας, οι ερευνητές μπορούν τώρα να παρατηρήσουν ποια είδη εισόδου πληροφοριών δέχεται ένας νευρώνας, πώς τα ηλεκτρικά σήματα ταξιδεύουν από τα μάτια στον εγκέφαλο και ποια είδη νευρώνων ελέγχουν τη θέση του σώματος, επιτρέποντάς μας να μην πέφτουμε. Οι νευροεπιστήμονες ελπίζουν ότι τέτοιες πληροφορίες θα μας βοηθήσουν να καταλάβουμε νευρολογικές διαταραχές, όπως η ασθένεια Πάρκινσον, ανοίγοντας το δρόμο για νέα καλύτερα φάρμακα για την αντιμετώπιση ή τη θεραπεία τους.

Χρησιμοποιώντας διαφορετικές εκδοχές του συστήματος delta-G (τροποποιημένης γλυκοπρωτεΐνης), οι νευροεπιστήμονες μελέτησαν τη λειτουργία διαφόρων κυκλωμάτων του νευρικού συστήματος των ποντικών για να μάθουν πώς αυτά συμβάλλουν στην αντίληψη και τη συμπεριφορά των ζώων. Απ' τις πρώτες επιλογές τους ήταν το οπτικό σύστημα. Οταν το φως μπει μέσα στο μάτι, τα νευρικά κύτταρα στο πίσω μέρος του αμφιβληστροειδούς, τα γαγγλιακά κύτταρα, μεταδίδουν σήματα στον εγκέφαλο. Οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι αυτές οι πληροφορίες μεταφέρονται σε ενδιάμεσες τοποθεσίες μέσα στον εγκέφαλο, πριν καταλήξουν στον εγκεφαλικό φλοιό, στη φαιά ουσία, όπου γίνεται η ανώτερου επιπέδου επεξεργασία τους. Διαπίστωσαν ότι πράγματι από νευρώνα σε νευρώνα τα οπτικά ερεθίσματα φτάνουν στον Πλευρικό Γονιδιακό Πυρήνα (ΠΓΠ), μια περιοχή μεταγωγής σημάτων στον εγκέφαλο.

Διαδρομές

Οι ερευνητές έδειξαν ότι ο ΠΓΠ περιέχει τρία διαφορετικά είδη νευρώνων, που το καθένα φαίνεται να επεξεργάζεται τις οπτικές πληροφορίες με διαφορετικό τρόπο. Λιγότερο από ένα τρίτο των νευρώνων εξυπηρετούν για τη μεταγωγή, κατευθύνοντας στο φλοιό τα σήματα που έρχονται από τον αμφιβληστροειδή. Περίπου ένα άλλο τρίτο των νευρώνων δέχεται συνδυασμούς διαφόρων σημάτων από το ένα μάτι και οι υπόλοιποι (κοντά στο 40%) δέχονται σήματα και από τα δύο μάτια. Ετσι παρότι ο ΠΓΠ βρίσκεται σε ένα πρώιμο στάδιο του οπτικού κυκλώματος, το μεγαλύτερο μέρος των νευρώνων του συνδυάζει πληροφορίες από πολλαπλές πηγές. Τα ευρήματα αυτά αναμένεται να φωτίσουν περισσότερο τη διαδικασία μέσω της οποίας ο εγκέφαλος ερμηνεύει τις πληροφορίες από τα μάτια.
Αλλοι ερευνητές μελέτησαν με το σύστημα delta-G τους νευρώνες του Πλευρικού Αιθουσιαίου Πυρήνα (ΠΑΠ), της περιοχής του εγκεφάλου που μας αποτρέπει από το να πέσουμε. Για παράδειγμα, όταν βρισκόμαστε μέσα στο μετρό και το τρένο φρενάρει απότομα, πριν καλά - καλά σκεφτούμε έχουμε μετακινήσει και σφίξει τα πόδια για να αντισταθμίσουμε την αδρανειακή δύναμη και ίσως έχουμε πιάσει και κάποιο στύλο για να κρατηθούμε. Πώς ο εγκέφαλος ενεργοποιεί τις κατάλληλες ομάδες μυών τόσο γρήγορα σε μια πλειάδα τέτοιων περιστάσεων; Αποκαλύφθηκε ότι ο ΠΑΠ των ποντικών περιέχει δύο ανατομικά διαφορετικά είδη νευρώνων, που το καθένα έχει διαφορετικές συνδέσεις προς το περιφερειακό νευρικό σύστημα. Μια ομάδα νευρώνων ενεργοποιείται πολύ γρήγορα, όταν ο εγκέφαλος αισθανθεί αστάθεια του σώματος, έτσι ώστε να εκταθούν τα άκρα για να αυξηθεί η βάση στήριξης του σώματος. Μετά, ενεργοποιείται η δεύτερη ομάδα νευρώνων του ΠΑΠ, δίνοντας εντολή για ενίσχυση και σταθεροποίηση των αρθρώσεων των άκρων, ώστε το σώμα να επιστρέψει στην αρχική του θέση. Οι ερευνητές μπορούσαν να ενεργοποιήσουν αυτούς τους νευρώνες απλώς ανάβοντας ένα μπλε φως μέσα στον ΠΑΠ, μέσω μιας λεπτής οπτικής ίνας. Οταν άναβε το φως, οι ποντικοί ρύθμιζαν τη θέση των άκρων τους, σα να ήθελαν να σταματήσουν μια πτώση, παρότι δεν έπεφταν εκείνη τη στιγμή.

Στην υπηρεσία του ανθρώπου

Τρίτη ομάδα ερευνητών διερεύνησε με το σύστημα delta-G το ζήτημα των λειτουργιών των νευρώνων που απελευθερώνουν ντοπαμίνη (που προκαλεί ευφορία), όταν το ζώο νιώθει ήδη ή αντιλαμβάνεται ότι επίκειται να νιώσει κάτι που το ευχαριστεί, π.χ. να γευτεί μια τροφή που του αρέσει πολύ. Οι νευρώνες αυτοί, στο επονομαζόμενο κύκλωμα ανταμοιβής, δέχονται πληροφορίες από διάφορες πηγές και οι επιστήμονες χρειαζόταν να μάθουν ποια είδη πληροφορίας φτάνουν σε ποιες ομάδες ντοπαμινεργικών νευρώνων. Διαπίστωσαν ότι μια ομάδα νευρώνων συγκεκριμένης περιοχής του εγκεφάλου δέχεται τις πληροφορίες, που σχετίζονται με το αν ένα ερέθισμα σχετίζεται με επερχόμενη ανταμοιβή και μια ομάδα σε άλλη περιοχή δέχεται τις πληροφορίες για την ποιότητα της ανταμοιβής (π.χ. πόσο αρέσει στο ζώο η τροφή). Η πρώτη ομάδα νευρώνων είναι ανάμεσα σε εκείνες που εκφυλίζονται στην ασθένεια του Πάρκινσον και μεγάλο μέρος των νευρωνικών συνδέσεων αυτής της ομάδας είναι προς μια ομάδα νευρώνων που συμμετέχει στον έλεγχο της κίνησης. Ο ηλεκτρικός ερεθισμός της τελευταίας ομάδας νευρώνων ήταν ήδη γνωστό ότι καταστέλλει τα συμπτώματα Πάρκινσον, αλλά τώρα οι επιστήμονες γνωρίζουν και άλλες ομάδες νευρώνων που συνδέονται ανάλογα με αυτήν και αποτελούν ενδεχόμενο επιπλέον στόχο της τεχνικής βαθέος εγκεφαλικού ερεθισμού.
Ο συνδυασμός των επιτευγμάτων της βιολογικής εξέλιξης με τη στοχευμένη γενετική μηχανική έδωσε στους νευροεπιστήμονες ένα πολύ ισχυρό εργαλείο. Τώρα οι ερευνητές στρέφονται στην αναζήτηση για τροποποιημένους ιούς που θα μπορούν να ανιχνεύσουν όχι την εισροή πληροφοριών σε νευρώνες, αλλά την εκροή απ' αυτούς. `Η άλλους που να εντοπίζουν μόνο τις ενεργές συνδέσεις μεταξύ νευρώνων, αποκαλύπτοντας τα κυκλώματα που συνδέονται με συγκεκριμένες συμπεριφορές. Ηρθε η εποχή οι ιοί που τρομοκρατούσαν τους ανθρώπους επί χιλιάδες χρόνια, να χρησιμοποιηθούν για να μας υπηρετήσουν.

Επιμέλεια:
Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ
Πηγή: «Scientific American»