Η μάχη με το χρόνο των ... άλλων

Μάχη με το χρόνο δίνει, λέει, η αυτοδύναμη κυβέρνηση που προκρίθηκε απ' το λαό έναντι μιας αριστεράς που κυβέρνησε μαζί με την άκρα δεξιά και ευτέλισε την έννοια της αντικαπιταλιστικής αντίστασης τόσο όσο χρειάστηκε για να αποπειραθεί τη μετάβασή της σε ένα σοσιαλδημοκρατικό συνονθύλευμα συμπλεγματικής πασοκικής διαδοχής.

 

Αυτή η μάχη με το χρόνο είναι, κατακαλόκαιρο, κυριολεκτικά θεριστική. Γιατί με νόμους τερατωδώς ασαφείς και λεπτομερώς επικοινωνιακά προσεγμένους πασχίζει να αποκτήσει κοντρόλ όχι απλώς του κράτους, ρηχού ή βαθέος αδιάφορο, αλλά ακόμα και της ανάσας των πολιτών, που πρέπει με το νόμο και την τάξη να μετρηθεί, να αξιολογηθεί, να τιμολογηθεί και να μπει σε ένα απ' τα δύο κατάστιχα, δηλαδή των χρήσιμων ή των άχρηστων υπηκόων μιας αυτοκρατορικής κοινοβουλευτικής αυτοδυναμίας. Πρέπει ταχύτατα να εκπαιδευτούμε, πριν κουρευτούμε έχοντας πάει για μαλλί, να μη βελάζουμε απλώς ως πρόβατα, αλλά ως αρμονική χορωδία προβάτων.

Σ' αυτήν τη μάχη με το χρόνο, που αρχίζει από το άσυλο και καταλήγει στη μανδαρίνικου τύπου διαφάνεια, αφού προηγουμένως έχουν διαμοιραστεί κρατικές δομές, δίκην οραμάτων που υλοποιούνται, σε αρματολίκια πλουσίων με καρδιά χορηγού, δε χωράνε μήτε καθημερινοί άνθρωποι μήτε καθημερινοί επιστήμονες μήτε καθημερινοί εργαζόμενοι που πετάνε πετάλες, όταν τους αποκαλούν νοικοκυραίους για να μην τους πουν μυρμήγκια έτοιμα να πατηθούν για το γενικό καλό της κυρίαρχης αστικής τάξης.

 

Πού να χωρέσει, για παράδειγμα, η μάχη με το χρόνο που δίνει μια γυναίκα 52 ετών με βάση την υποψία των γιατρών ότι έχει καρκίνο στο πάγκρεας, στο χρόνο που της προσφέρεται για να κάνει σε κρατικό νοσοκομείο επειγόντως ένα ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα ελέγχου. Στο ένα νοσοκομείο και στο δεύτερο τα μηχανήματα ήταν χαλασμένα... Στο τρίτο που κατέφυγε, το κοντινότερο ραντεβού ήταν για τον Νοέμβριο. Η λύση σ' αυτήν τη μάχη με το χρόνο τη δικιά της, από θέση αδύναμη και καθόλου αυτοδύναμη ήταν ο ιδιωτικός τομέας. Με λεφτά. Κι όπου ήταν ανοιχτά, λόγω διακοπών. Καρκίνος - χρόνος - διάγνωση, ήττα χωρίς μάχη από οικονομικώς άοπλη νοικοκύρισσα, που πρέπει να λέει κι ευχαριστώ που δεν της είπαν ότι δεν μπορεί να ζητάει άσυλο αντί για δάνειο ή χορηγό.

Σ' αυτήν τη μάχη με το χρόνο ευκρινέστατη και διαφανέστατη, ποιος νομικός πολιτισμός και ποιο πολιτικό σύστημα που δέχεται την Υγεία ως προϊόν κι εμπόρευμα μπορεί να τολμήσει, έστω και να ισχυριστεί ότι έχει και λύση και νόμο και τάξη. Εντάξει;

 

Καλό Αύγουστο κι από φθινόπωρο τα σπουδαία της διαπραγμάτευσης του χρόνου της ζωής των άλλων.

Της
Λιάνας ΚΑΝΕΛΛΗ

Γιάννης Πρετεντέρης – Το δυνατό χαρτί του ΣΥΡΙΖΑ

Κατιούσα

Ο Γιάννης Πρετεντέρης γεννήθηκε σαν σήμερα το 1954, μια μέρα πριν από την… εθνοσωτήριο επέτειο της 4ης Αυγούστου που ίσως του ταίριαζε καλύτερα από σημειολογική άποψη. Το πλήρες όνομά του είναι Ιωάννης Βαπτιστής (!) και ήταν γιος του γνωστού και πετυχημένου σεναριογράφου Κώστα Πρετεντέρη (Δεσποινίς Διευθυντής, Εκείνες και Εγώ, Τι 30 τι 40 τι 50 και πολλές άλλες).
Ανήκει τυπικά στη γενιά του Πολυτεχνείου, αλλά έμεινε μακριά από τα γεγονότα και το πολιτικό τους κλίμα αφού σπούδασε στο εξωτερικό. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, είχε εξασφαλισμένη μια θέση στο Δημοσιογραφικό Όμιλο Λαμπράκη, όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα, σε διευθυντική πόστο.
Τη δεκαετία του 90′ με την εμφάνιση και ανάπτυξη της ιδιωτικής τηλεόρασης, αποκτά τη δική του εκπομπή στον ΑΝΤ-1 και αργότερα και το δικό του σύνθημα. “Η ανατροπή δεν είναι εκπομπή…” Το 00′ όμως μετακινειται στο Μέγκα και συνδέεται όσο κανένα άλλο πρόσωπο με τη μνημονιακή γραμμή του καναλιού, την πολιτική του προπαγάνδα αλλά και τη χρεοκοπία του σταθμού.
Ως σχολιαστής στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων βγάζει καθημερινή βάση τηλεοπτικά κηρύγματα, κουνάει το δάχτυλο στο μέσο Έλληνα για την “άνετη ζωή” που έκανε και τις αποδείξεις που δεν έκοβε στην τυρόπιτα, κοιτά επιτιμητικά τους συνομιλητές του με ρουφηγμένα μάγουλα και το συνοφρυωμένο βλέμμα της Μαρίας Αντουανέτας που φρίττει με την πλέμπα των ξεβράκωτων. Μισεί παθιασμένα κάθε μαζική λαϊκή κινητοποίηση και υπερασπίζεται με ζήλο τα συμφέροντα της τάξης του.
Καταδικάζει με στόμφο τη βία από όπου κι αν προέρχεται εκτός από την κρατική καταστολή και φυσικά τη δική του, όπως σε έναν αγώνα μπάσκετ όπου τον έπιασε επ’ αυτοφόρω η κάμερα να πετάει από τα επίσημα ένα πλαστικό μπουκάλι νερό στο παρκέ γιατί δεν του άρεσε το αποτέλεσμα κι οι αποφάσεις των διαιτητών.
Μέμφεται τους Έλληνες που έχουν μάθει να ζουν με δανεικά, πάνω από τις δυνατότητές τους, ενώ είναι βασικό στέλεχος στο Μέγκα που βουλιάζει στα χρέη για τους ίδιους ακριβώς λόγους.
Ξεπλένει ακροδεξιά στελέχη και τη φασιστική βία -που την παρουσιάζει ως μονοπώλιο της αριστεράς- και ο Βορίδης είχε σχεδόν μόνιμο στασίδι στο πάνελ του όπου ο πιο αριστερός συνήθως ήταν ο… Κουναλάκης!
Θρυλείται επίσης πως συμμετείχε ακόμα και στον πρωινό καφέ του Μαξίμου επί κυβέρνησης Σημίτη. Από ένα σημείο κι έπειτα όμως τα κανάλια και ο ίδιος ως μία από τις πιο προβεβλημένες “ασώματες κεφαλές”  των ειδήσεων, άρχισαν να στρέφουν τον κόσμο εναντίον τους και να πετυχαίνουν το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα, κατι που φάνηκε καθαρά στο δημοψήφισμα του 15′ και την εντυπωσιακή επικράτηση του Όχι, παρά το κλίμα τρομοκρατίας που καλλιέργησαν συστηματικά τα κυρίαρχα ΜΜΕ.
Ο Πρετεντέρης παρέμεινε βασικό στέλεχος του ΔΟΛ που παραλίγο να ακολουθήσει τη μοίρα του Μέγκα, ιδίως από τη στιγμή που δεννειχε συνέχεια η συνάντηση με την περιβόητη γάτα Ιμαλαΐων και η τοποθέτηση κυβερνητικού επιτρόπου (!) στο συγκρότημα!
Ο Πρετεντέρης δε χρειάστηκε να κάνει και αυτός κωλοτούμπα αλλάζοντας τροπάρι, αφού ο ΔΟΛ περιήλθε στα χέρια του Μαρινάκη, σηκώνοντας το λάβαρο της αντιπολίτευσης και του ανένδοτου για να φύγει η κυβέρνηση. Η… φλογερή του αρθρογραφία, τα βιβλία και γενικώς τα γραπτά του, που γίνονται συχνά χυδαία ή γραφικά, είναι ο καλύτερος σύμμαχος του Σύριζα και ένα από τα λίγα επιχειρήματα όσων σκέφτονται να τον ξαναψηφίσουν.

Πήγε στην Κάρπαθο και έγινε σεισμός…

        

03-08-2019

Ο Μητσοτάκης πήγε στην Κάρπαθο και έγινε σεισμός. Από την ώρα που ορκίστηκε πρωθυπουργός και μέσα σε λιγότερο από έναν μήνα έχουν γίνει τόσοι σεισμοί, όσοι γίνονται στην Ελλάδα μέσα σ’ ένα χρόνο. Πήγε στην Κάρπαθο και έγινε σεισμός. Ο αθεόφοβος όμως Μητσοτάκης παίρνει την κατάσταση στ’ αστεία και «τουιτάρει» ότι κουνήθηκαν λίγο στην Κάρπαθο! Αισθάνεται καλά που μόνο ταρακούνησε την Κάρπαθο και δεν τη βύθισε. Ο Θεός του φωνάζει να πάρει δρόμο και να φύγει κι εκείνος σπάει πλάκα. Οι Έλληνες, αν και η συντριπτική τους πλειονότητα σταυροκοπιέται και δηλώνει πίστη στο Θεό, αρνείται να εκλάβει τους σεισμούς ως θεϊκή δυσφορία απέναντι στο Μητσοτάκη. Μέχρι κούνησε την Κάρπαθο, ένα νησάκι σε μια γωνιά της Ελλάδας, την ώρα που ήταν εκεί ο έξω από δω και το θεοσεβούμενο πλήθος αντιλαμβάνεται το θεϊκό σημάδι ως τυχαίο. Προφανώς οι άπιστοι Θωμάδες περιμένουν να βουλιάξει κάποια περιοχή της Ελλάδας για να τον πάρουν στο κυνήγι. Ο Μητσοτάκης είναι τυχερός που δεν ζει στο Μεσαίωνα…

Ζήκος

Κατόρθωμα του ΣΥΡΙΖΑ η καλοκαιρινή άθλια λειτουργία της Βουλής

Ο Μητσοτάκης δεν άφησε τη Βουλή ανοιχτή καλοκαιριάτικα για καλό. 

Ο Μητσοτάκης άφησε τη Βουλή ανοιχτή καλοκαιριάτικα για να νομοθετήσει την άρση του πανεπιστημιακού ασύλου ενώ τα πανεπιστήμια και τα σχολεία είναι κλειστά, για να νομοθετήσει την επιδότηση των επιχειρηματικών ομίλων ενώ ο λαός βρίσκεται στο μέσο του καλοκαιριού, για να νομοθετήσει ότι νομοθετεί που τέλος πάντων καμία σχέση δεν έχει με τα συμφέροντα του Ελληνικού λαού.

 

Η Βουλή παραμένει ανοιχτή καλοκαιριάτικα όχι προς όφελος του Ελληνικού λαού, αλλά για να πιαστεί ο λαός στον ύπνο σε θερμοκρασίες άνω των 40 βαθμών Κελσίου, για να ισοπεδωθεί για ακόμη μια φορά χωρίς να μπορεί να αντιδράσει.

Ποιος όμως έδειξε το δρόμο στον Μητσοτάκη για το πώς η Βουλή μπορεί να νομοθετεί τερατουργήματα με εύκολο τρόπο και χωρίς αντιδράσεις. 

Ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Τσίπρας που άνοιξαν τη Βουλή παραμονή δεκαπενταύγουστου του 2015 για να προβούν στο πολιτικό πραξικόπημα της ψήφισης του τρίτου μνημονίου, κόντρα στην απόφαση του Ελληνικού λαού στο δημοψήφισμα του Ιούλη του 2015, μαζί με τη Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ, τους Ανεξάρτητους Έλληνες και το Ποτάμι. 

Η άθλια καλοκαιρινή αντιλαϊκή λειτουργία της Βουλής είναι ένα κατόρθωμα και μια ευγενική προσφορά του ΣΥΡΙΖΑ.

Ασημάκης

Night Resident – Hedge Witch (Official Video Clip)

Κατιούσα

Οι Night Resident είναι ένα νέο τριμελές σχήμα που μετράει ένα χρόνο ύπαρξης, με βασικές rock, heavy & doom ‘n gloom επιρροές στον ήχο τους. Ακούσαμε γι’ αυτούς πρώτη φορά, το Νοέμβριο του 2018 όταν και κυκλοφόρησαν το πρώτο τους video για το κομμάτι Moon Rapture με το οποίο θέλησαν να συστηθούν στο κοινό και αποτελούνται από τρεις καταξιωμένους και έμπειρους μουσικούς στο χώρο της Underground σκηνής με τον κάθε ένα να έχει συμμετάσχει σε σπουδαία σχήματα.
Συγκεκριμένα τους Night Resident αποτελούν οι:
Κώστας Παπασπύρου στην Κιθάρα/Φωνή με συμμετοχές στους Speedblow, Engine-V, Black Soul Horde & Thought Converter, Γιάννης Τσιακόπουλος σε Μπάσο/Φωνή με συμμετοχές στους Speedblow, Inside It Grows, Mahakala, Black Soul Horde, Thought Converter, For What Is Worth, Unbreakable Circle καθώς και Trailblazer records και Mothstudio Productions, Γιάννης Δάβαρης στα Τύμπανα με συμμετοχές στους Speedblow &Tropeto.
Οι Night Resident έρχονται σήμερα για να μας υπενθυμίσουν ότι πολύ σύντομα κάτι νέο πρόκειται να καταφτάσει, κάνοντάς μας δώρο ακόμα ένα βίντεο και ακόμα ένα κομμάτι. Αυτή τη φορά, μας συστήνουν το Hedge Witch μέσα από ένα 70’s low budget horror movie σκηνικό, βασιζόμενοι πάνω στον Σαξονικό μύθο της καλής μάγισσας που έχει τη δύναμη να ζει στο σύνορο ανάμεσα στον κόσμο των πνευμάτων και σε αυτό των ανθρώπων. Οι τρεις μουσικοί, αποτελούν τους θνητούς που ζητούν από τη μάγισσά τους να τους δείξει πώς μπορούν να σπάσουν το φράγμα κ να περάσουν το σύνορο, προκειμένου να γνωρίσουν την αληθινή μαγεία της άλλης πλευράς.
Μετά από μία εξαιρετικά δημιουργική χρονιά, το δισκογραφικό αυτό ντεμπούτο, έχει ολοκληρωθεί και αποτελείται από εννέα κομμάτια υπό τον τίτλο Night Resident το οποίο θα κυκλοφορήσει το Σεπτέμβριο, σε βινύλιο και φυσικά digital. Μπορείτε από σήμερα κιόλας να προ-παραγγείλετε το νέο album μέσω του bandcamp, σε όποια από τις δύο μορφές επιθυμείτε.

Tracklist:
1. Hedge Witch
2. Moon Rapture
3. Ι Have Failed
4. Something Wrong With The Sky
5. To Be Alone
6. When Shadows Call
7. Bright Red Eyes
8. After The Fade
9. A Hundred Tomorrows
Στο ρόλο της Hedge Witch απολαύστε τη Λαμπρινή, η σκηνοθεσία και το μοντάζ έγινε από τον Γιάννη Τσιακόπουλο, το γύρισμα από τους Χρήστο Κόλλια/Γιάννη Τσιακόπουλο και η παραγωγή έγινε από το Mothstudio Productions. Η μίξη του κομματιού έγινε από τον Γιάννη Τσιακόπουλο και το mastering από τον Μάριο Μεθενίτη και τέλος την επιμέλεια του λογότυπου όπως και του album artwork cover την είχε ο Γιάννης Τσιακόπουλος.
Μπορείτε να απολαύσετε το ολοκαίνουργιο video για το κομμάτι Hedge Witch, εδώ: https://youtu.be/UaWtEoWPNFU
Night Resident album Pre Order, εδώ: https://nightresident.bandcamp.com/album/night-resident
FB Page: www.facebook.com/nightresidentband
Instagram Profile: @nightresidentband
You Tube channel: http://tiny.cc/oitq9y
Band’s E-mail: nightresidentband@gmail.com

GAME OF THRONES

Κι επειδή ταυτίζεται η εμβάθυνση της πολιτικής με την εμβάθυνση της επικοινωνίας κι επειδή τα μέσα μαζικής ενημέρωσης αναδεικνύονται σε κύριους ιδεολογικούς μηχανισμούς κι επειδή μαζικές πολιτιστικές παραγωγές παιδαγωγούν και παράγουν ιδεολογία, το αιματοβαμμένο παιχνίδι εξουσίας  και πολιτικής, στη σειρά Game of Thrones, που η παρακολούθησή της συνένωσε σε μια online κοινότητα εκατομμύρια ανθρώπους διαφορετικούς,  έχει σημαντικό ενδιαφέρον γιατί αφορά στην ουσία το εδώ και τώρα, ενισχύοντας κι αντανακλώντας τα κοινωνικά και πολιτικά πρότυπα και αξίες του καπιταλισμού της δύσης.

               Ποιες παραδοχές σχετικά με την ανθρώπινη συμπεριφορά  και την πολιτική μεταδίδονται από το Game of Thrones; 
 “ Tο Μέγα Σφαγείο και τα Ουτοπικά Διλήμματα του Game of Thrones 

      Προλεγόμενα. Κυρίως Θέμα και Φούγκες
 Πριν από 8 χρόνια, όταν μόλις είχε ολοκληρωθεί ο πρώτος κύκλος του, είχαμε χαιρετήσει το Game of Thrones ως μια συγκλονιστικά ρεαλιστική – σε βαθμό που ο ρεαλισμός του να γίνεται υπέρ-πραγματικός, προκαλώντας την αμηχανία του ανοίκειου στο θεατή – αναπαράσταση αυτού του «μεγάλου σφαγείου της εξουσίας» που κάποτε εντόπισε ο κριτικός Jan Kott στις τραγωδίες του Σαίξπηρ. 
         Το Μέγα Σφαγείο της Εξουσίας ή αλλιώς, η διαλεκτική σχέση της ενθρόνισης και της καρατόμησης. Η πορεία προς το θρόνο ως μια ανάβαση πάνω στα λείψανα των δικαίων και των αδίκων. Και ύστερα, όταν ο διεκδικητής κάθεται επιτέλους στην κρύα επιφάνεια του αντικείμενου του πόθου του, δεν μπορεί παρά να δει, πίσω από την πλάτη του θρόνου, ένα δεύτερο σωρό από κόκκαλα. Όσων πριν από αυτόν βρέθηκαν στην ίδια θέση. 
           Αυτή η ad infinitum επανάληψη του δράματος της εξουσίας έμοιαζε ήδη από τότε να αποτελεί το κυρίως θέμα του GoT και εν πολλοίς αποδείχθηκε πως όντως ήταν. Το σφαγείο τροφοδοτήθηκε καλά με τα σώματα των Robert, Stannis και Renly Baratheon, του Joffrey Lannister, του Rob Stark κ.ο.κ. Ταυτόχρονα ωστόσο, μια άλλη σειρά στοιχείων και γραμμών φυγής της κύριας ιστορίας δημιουργούσε την εντύπωση πως στην κατάληξή του ίσως το GoT να αποδεικνυόταν κάτι ακόμα περισσότερο.Μια προσπάθεια να χαρτογραφηθεί με τη μορφή του μύθου η δυνατότητα διαφυγής από το φαύλο κύκλο της σφαγής. 
          Ως τέτοια στοιχεία είχαμε εντοπίσει: 
α. το «χειμώνα που ερχόταν» (“winter is coming”) – όχι βέβαια ως μετεωρολογική ιδιοτροπία, αλλά ενδεχομένως ως σύμβολο των σαρωτικών αλλαγών που ανά περιόδους επέρχονται στο κοσμο-σύστημα, σύμφωνα με τον Immanuel Wallerstein, αναστατώνοντας τη γεωπολιτική και τα θεμέλια των κοινωνιών μας. 
β. τις έννοιες της υβριδικότητας και της οριακότητας (liminality) που το GoT έμοιαζε να λαμβάνει σοβαρά υπόψη. Την υβριδικότητα μέσω της κατηγορίας του «μπάσταρδου», αυτού που είναι-και-δεν-είναι, κατηγορία που δεν αναφερόταν αυστηρά στους νόθους, αλλά εν γένει σε όσους εξόκειλαν της κανονικότητας. Άλλωστε, όπως χαρακτηριστικά το είχε θέσει ο Tyrion, «κάθε νάνος είναι μπάσταρδος στα μάτια του πατέρα του». Ενώ την οριακότητα, μέσω του ευρήματος της Νυχτερινής Φρουράς, που καθήκον είχε τη φρούρηση, δηλαδή την τήρηση και επιτέλεση, των συνόρων. Γιατί όπως στην εποχή μας ξέρουμε (;) καλά, και μας το υπενθύμισαν και πάλι ο John Snow και η Ingrid, ο Sam και η Gilly, μάλλον το σύνορο είναι αυτό που καθορίζει την ετερότητα και όχι η ετερότητα που προκαλεί το σύνορο. Η άρση των συνόρων κατέστησε τους απειλητικούς Wildlings πολύτιμους συμμάχους.

γ. η απειλή των White Walkers που μόλις διαφαινόταν τότε. Είχαμε εικάσει πως οι νεκροί που αναίτια και έπειτα από χιλιάδες χρόνια ξυπνούσαν, ίσως να αποτελούσαν το ασυνείδητο του Westeros, τώρα που οι αριστοκρατικοί του οίκοι συγκρούονταν και η σύμβαση του πολιτισμού, που συγκρατεί τα ένστικτα του θανάτου, ξέφτιζε. 
δ. τέλος, και κυριότερα, είχαμε εικάσει – με αφορμή τον πρώτο, τότε, φόνο ιδανικού ήρωα και πρωταγωνιστή, του Ned Stark – πως ίσως το GoT θα είχε την πιο απροσδόκητη κατάληξη και επίλυση. Αν και φαινομενικά δομημένο στη φόρμουλα του ηρωικού έπους φαντασίας, το GoT από την αρχή φρόντιζε να αποστασιοποιείται από τις ειδολογικές συμβάσεις του, σκοτώνοντας τακτικά τους κύριους ήρωες, τιμωρώντας τους δίκαιους με ακόμα περισσότερα παθήματα ή συσκοτίζοντας τις αδρές γραμμές του ηθικού μανιχαϊσμού, οδηγώντας για παράδειγμα το βλέμμα του θεατή να ξαναδεί με ευμένεια τον αιμομίκτη και κατά συρροή δολοφόνο Jaime Lannister. Έτσι, είχαμε εικάσει πως ίσως εν τέλει το GoT θα ανέτρεπε το ίδιο το είδος της ηρωικής φαντασίας, επιλύοντας το δράμα με έναν κατεξοχήν μη ηρωικό τρόπο – ο πόλεμος των 7 βασιλείων θα οδηγούσε στην άνοδο των απλών ανθρώπων, των commoners, είτε ως συντεταγμένου λαού είτε ως πλήθους που παράγει νέες πολιτικές επινοήσεις.
      Οκτώ χρόνια μετά το GoT ολοκληρώθηκε, αποτελώντας πλέον πολιτισμικό φαινόμενο παγκόσμιας εμβέλειας. Και ακριβώς για αυτό το λόγο έχει σημασία η μελέτη της λύσης και της κάθαρσης που πρόσφερε. Γιατί τα σημαντικά πολιτισμικά γεγονότα εντυπώνονται στη συλλογική φαντασία, είναι μέγα-αφηγήσεις που γεννούν και επιδρούν στις άλλες, μικρότερες αφηγήσεις που ακολουθούν. Τι συνέβη λοιπόν με τις προβλέψεις μας;

II. Ένας Λαός Δίχως Πολιτικό Σώμα

          Ο απλός λαός πράγματι εμφανίστηκε – όχι όμως με το σαρωτικό τρόπο της εικασίας μας.
        Κατ’ αρχάς εμφανίστηκε ενσαρκωμένος στους μπάσταρδους (την οικονομία των ροών του γαλάζιου αίματος και σπέρματος στις αριστοκρατικές κοινωνίες) ή σε κάποιους δεύτερης τάξης πρωταγωνιστές, όπως ο Bronn ο τυχοδιώκτης, o Podrick ο ιπποκόμος και ο Gendry ο σιδεράς.
        Ωστόσο η εμφάνιση αυτή ήταν υπολειμματική. Ο John Snow και o Gendry αποδεικνύονται γνήσιοι απόγονοι βασιλέων, ενώ ο Bronn και ο Podrick εν τέλει ανέρχονται κοινωνικά, με τον Bronn να γίνεται άρχοντας και σύμβουλος του νέου βασιλιά και τον Podrick ιππότης της βασιλικής φρουράς. Δεν πρόκειται όμως για την εγκαθίδρυση κάποια γενικευμένης ταξικής κινητικότητας, αλλά για τις κατ’ εξαίρεση αίσιες περιπέτειες του ατομικού βίου.

               Ο λαός εμφανίζεται επίσης αυτοπρόσωπα και πολυάριθμος στο King’s Landing, αρχικά σε κάποια τυφλή εξέγερση για το ψωμί και έπειτα ως ακόλουθοι του Υψηλού Σπουργιτιού, αυτής της θρησκευτικής, πρωτοχριστιανικής σέκτας. Και στις δυο αυτές περιπτώσεις ο λαός αναπαρίσταται ως όχλος, αναπαρίσταται δηλαδή μέσα και υπό το βλέμμα των αριστοκρατών.

Στην πληρότητά του θα εμφανιστεί μόλις στο προτελευταίο επεισόδιο.

 Η μάχη για το King’s Landing υπήρξε μια από τις ρεαλιστικότερες κινηματογραφικές αναπαραστάσεις του πολέμου από την πλευρά του άμαχου πληθυσμού που έχουν ποτέ γυριστεί. Τα πλάνα από ψηλά είναι πανοραμικά. Μας δίνουν την οπτική της Daenerys και του δράκου της, Drogon. Είναι η οπτική του στρατηγικού σχεδιασμού που βλέπει τον κόσμο ως μια γεωμετρία της στόχευσης: οι ζώνες των κτιρίων, τα δίκτυα των δρόμων.

Αντίθετα, τα πλάνα από χαμηλά είναι τυφλά, κάμερα γίνονται τα μάτια του ανώνυμου υποκείμενου που δεν βλέπει, μα βιώνει: το κτίριο που ως σπίτι στέγασε και τώρα καταρρέει ως τάφος, το δρόμο που σήμαινε την κίνηση και τη δυνατότητα και τώρα γίνεται αδιέξοδο από τα συντρίμμια.

Τα δεύτερα αυτά πλάνα, που εναλλάσσονται κατ’ εξακολούθηση με τα πρώτα, εξανθρωπίζουν το στρατηγικό στόχο, τον παρασταίνουν ιμπρεσιονιστικά καταγράφοντας τις ύστατες πράξεις των ατομικών ζωών που φονεύονται. Όμως δεν πρόκειται για κάποια γνήσια εξατομίκευση – αφορά τον καθένα και άρα τον κανένα. Ο λαός είτε ως ζωντανή ασπίδα προστασίας της Cersei είτε ως γυμνή ζωή που γίνεται παρανάλωμα του δράκου της Daenerys καθίσταται ύλη προς φόνευση, παραμένει ως τέλους μαζικός και ανώνυμος, όπως και ο θάνατός του.

Στο τέλος της μάχης δεν είναι το λευκό χιόνι αυτό που πέφτει και όλα τα ησυχάζει. Είναι οι στάχτες αυτές που πέφτουν από τον ουρανό, είναι μια αρχέγονη και αιώνια Χιροσίμα, που όπως και το αιώνιο Ολοκαύτωμα, εκτείνεται στο χώρο και το χρόνο, μπορεί να συμβαίνει επ’ άπειρον, τόσο στο παρελθόν όσο και στο μέλλον, στους χρονικούς ορίζοντες δηλαδή που ταυτόχρονα οριοθετούν τη ψευδο-μεσαιωνική χρονικότητα του Game of Thrones. (…)”

                          

Απόσπασμα από    

Δρένος Δημήτρης (2019), Το Μέγα Σφαγείο και τα Ουτοπικά Διλήμματα του Game of Thrones

               

                                                                         

Η καπιταλιστική ανάπτυξη και τα σύγχρονα λαϊκά δικαιώματα και ανάγκες, πράγματα ασυμβίβαστα

«Η ανάπτυξη θα εξασφαλίσει καλύτερους μισθούς, καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας»

INTIME NEWS

Πρόκειται για ψέμα ολκής. Αν είναι έτσι που τα λένε, ας απαντήσουν: Οι ξενοδοχοϋπάλληλοι, οι ναυτεργάτες, οι εργαζόμενοι στις φαρμακευτικές, στις τηλεπικοινωνίες και σε μια σειρά άλλους κλάδους, όπου οι επιχειρηματικοί όμιλοι συνέχισαν να κερδοφορούν ακόμα και μέσα στην καπιταλιστική κρίση, γιατί δεν είδαν τους μισθούς τους να αυξάνονται, αλλά αντίθετα τους είδαν να υποχωρούν παραπέρα; Απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη με κίνητρο το καπιταλιστικό κέρδος είναι η διασφάλιση της κερδοφορίας των καπιταλιστών, το να έχουν οι επενδύσεις ικανοποιητικό κέρδος, αλλά και να μπορούν να αντιμετωπίζουν τους ανταγωνιστές τους. Αυτό επιτυγχάνεται με μια σειρά προϋποθέσεις όπως π.χ. η χαμηλή φορολογία, η φθηνή γη, οι φτηνές πρώτες ύλες, μηδενικό ενεργειακό κόστος, διευκολύνσεις από το αστικό κράτος. Πάνω απ' όλα όμως προϋποθέτει την πολύμορφη ένταση της εκμετάλλευσης των εργαζομένων. Πώς επιτυγχάνεται αυτό;
α) Με τη μείωση ή καθήλωση των μισθών σε χαμηλά επίπεδα. Μπορεί να σηκώθηκε μεγάλος ντόρος, από τον ΣΥΡΙΖΑ παλιότερα, αλλά και την ΝΔ σήμερα, αξιοποιώντας την ελάχιστη αύξηση του κατώτατου μισθού και την κατάργηση του υποκατώτατου. Ομως η αλήθεια είναι πολύ διαφορετική. Ας αφήσουμε κατά μέρος ότι για αυτές τις εξελίξεις οι καπιταλιστές έχουν πάρει γερά δωράκια όπως π.χ. η επιδότηση των εισφορών για νέους εργαζόμενους από το κράτος, δηλαδή σε τελική ανάλυση από τους ίδιους τους εργαζόμενους. Το κύριο ζήτημα είναι ότι από το 2009 μέχρι σήμερα έχει πραγματοποιηθεί μια σημαντική βύθιση του κατώτερου μισθού που παγιώθηκε και κατοχυρώθηκε όλα τα προηγούμενα χρόνια και αυτό το χαμηλό επίπεδο αποτελεί τη βάση για όλη τη μισθολογική κλίμακα. Ας σκεφτούμε ότι το 2009 μιλάγαμε για τη γενιά των 700 ευρώ και σήμερα για τη γενιά των 400 και 300. Κρύβουν επίσης πως προϋπόθεση της καπιταλιστικής ανάπτυξης είναι ο χαμηλός μέσος μισθός, αυτός που καθορίζει και τα περιθώρια κέρδους των καπιταλιστών. Γι' αυτό και ο μέσος μισθός μειώθηκε και συνεχίζει να μειώνεται δραματικά όλα αυτά τα χρόνια, με την πλειοψηφία των μισθωτών, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, να έχει «κατέβει» εισοδηματική κατηγορία. Το ζήτημα δηλαδή είναι η συνολική συμπίεση των μισθών - και πρώτα απ' όλα του μέσου μισθού - προς τα κάτω.

β) Η ένταση της εκμετάλλευσης που συνδέεται με την απόλυτη ή σχετική μείωση του εισοδήματος των εργαζομένων υπηρετείται με πολλούς δρόμους, αξιοποιώντας όλο το θεσμικό πλαίσιο και την πρακτική με τα οποία λειτουργούν οι καπιταλιστικές επιχειρήσεις. Η διάλυση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, η κατάργηση των τριετιών, οι «ευέλικτες εργασιακές σχέσεις», η λεγόμενη μείωση του μη «μισθολογικού κόστους», που αφορά ουσιαστικά ιδιαίτερα τα ασφαλιστικά δικαιώματα των εργαζομένων, τα πολύμορφα κίνητρα αντικατάστασης παλιότερων εργαζομένων με νεότερους, με λιγότερα δικαιώματα, η εντατικοποίηση της εργασίας, η κατάργηση μέτρων υγιεινής και ασφάλειας, είναι πλευρές που συμβάλλουν αθροιστικά στην ένταση της εκμετάλλευσης, είτε οδηγούν άμεσα ή έμμεσα στη μείωση των μισθών των εργαζομένων. Είναι εξάλλου μέσα σε αυτά τα πλαίσια που η κυβέρνηση της ΝΔ προαναγγέλλει, μέσα και από το λεγόμενο λευκό μητρώο για τις επιχειρήσεις, νέα προνόμια για τους επιχειρηματικούς ομίλους που απλά θα αξοποιούν όλο το αντεργατικό οπλοστάσιο που έχουν στα χέρια τους ή που θα αντικαθιστούν επί της ουσίας μέρος του μισθού με άλλες «παροχές».
γ) Σε κλάδους αιχμής με μεγάλα ποσοστά κέρδους, όπου οι μισθοί παραμένουν σε υψηλότερα επίπεδα, γιατί αφορούν και υψηλότερης ειδίκευσης μισθωτή εργασία, δεν πρέπει να χάνεται μια «κρυφή» κλοπή που πραγματοποιείται και που βεβαίως δεν είναι τόσο εύληπτη. Την ίδια ώρα που οι μισθοί διατηρούνται στα ίδια επίπεδα ή αυξάνονται ελάχιστα, τα κέρδη των καπιταλιστών επενδυτών εκτινάσσονται, μεγαλώνοντας χρόνο το χρόνο. Η αύξηση δηλαδή της παραγωγικότητας της εργασίας (με νέες μεθόδους οργάνωσης της παραγωγής, με εκσυγχρονισμό της κ.λπ.) αξιοποιείται για να μεγαλώνει η ψαλίδα ανάμεσα στα κέρδη και τους μισθούς, ανάμεσα στον πλούτο που παράγουν οι εργαζόμενοι και στο μέρος του πλούτου στο οποίο έχουν πρόσβαση. Δηλαδή, και με σχετικά υψηλότερους μισθούς μειώνεται το κομμάτι του πλούτου που απολαμβάνουν οι εργαζόμενοι, την ίδια στιγμή που ο πλούτος συνολικά αυξάνεται. Και, βέβαια, η απειλή της ανεργίας, το συνολικό περιβάλλον του εργασιακού μεσαίωνα καθηλώνουν τους μισθούς και σε τέτοιους κλάδους...

«Θα εξασφαλίσουμε καλύτερες και σταθερές δουλειές»

Σε μια σειρά κλάδους η «διευθέτηση του εργάσιμου χρόνου» είναι μια βασική μέθοδος για την ένταση της εκμετάλλευσης των εργαζομένων. Ο εργαζόμενος βρίσκεται στη διάθεση του εργοδότη 24 ώρες τη μέρα και όλες τις μέρες του χρόνου. Πληρώνεται συνήθως με βάση το μηνιαίο εργάσιμο χρόνο που «απασχολείται», ή ακόμα και για μεγαλύτερες περιόδους, όμως άλλες φορές δουλεύει 4 ώρες τη μέρα και άλλες φορές 7, 12, 1 ή καμία. Ετσι ουσιαστικά πληρώνεται λιγότερο απ' ό,τι θα πληρωνόταν αν είχε σταθερό ημερήσιο χρόνο εργασίας, ημερήσιο ωράριο, με σταθερό μισθό, αν πληρωνόταν υπερωρίες, ενώ είναι σημαντική και η καταπόνηση στον οργανισμό του. Σε κάθε περίπτωση, μέσα από αυτές τις αυξομειώσεις στον ημερήσιο χρόνο εργασίας πετυχαίνεται μεγαλύτερη εκμετάλλευση των εργαζομένων. Στην ίδια κατεύθυνση αξιοποιούνται οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου, οι εργολαβικές σχέσεις κλπ.
Αυτό το καθεστώς που έχτισαν όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις και που εξήγγειλε πως θα συνεχίσει η σημερινή της ΝΔ, υλοποιώντας άλλωστε κατευθύνσεις της ΕΕ, είναι προϋπόθεση για την καπιταλιστική ανάπτυξη και γι' αυτό το λόγο θα διατηρηθεί και θα επεκταθεί:

• Η γενικευμένη «ευελιξία» στην αγορά εργασίας αφορά πλέον 6 στις 10 νέες θέσεις απασχόλησης, με την αναλογία να συνεχίζει να αλλάζει και στις συνθήκες της αναιμικής ανάκαμψης, με τη συνεχή αντικατάσταση μόνιμων θέσεων με δικαιώματα, με συμβάσεις ορισμένου χρόνου και με κουτσουρεμένα δικαιώματα.
• Τα 14 διαφορετικά είδη συμβάσεων, μεταξύ των οποίων και συμβάσεις μιας μέρας π.χ. στον Τουρισμό, που κατά τα άλλα σπάει το ένα πίσω από το άλλο τα ρεκόρ κερδοφορίας, τα δουλεμπορικά που πολλαπλασιάζονται.
• Οι αποφάσεις που ενσωματώνουν και τις αντίστοιχες κατευθύνσεις της ΕΕ για τη «διευθέτηση» του χρόνου εργασίας, ακόμα και την 9ήμερη και 11ήμερη συνεχόμενη εργασία, π.χ. στους γιατρούς και τους σιδηροδρομικούς που επικύρωσε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Το παραπέρα χτύπημα της Κυριακής αργίας στο Εμπόριο κ.ά.
• Τα δεκάδες εργατικά «ατυχήματα» ως αποτέλεσμα της εντατικοποίησης, των ελλιπών μέτρων ασφάλειας, με τα θανατηφόρα εργατικά «ατυχήματα» να ανεβαίνουν συνεχώς από το 2014, φτάνοντας το 2017 (οπότε και τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία) η εργατική τάξη να θρηνεί 76 νεκρούς και συνολικά σχεδόν 7.500 σακατεμένους στα γκέτο της εργοδοσίας.
• Η διατήρηση όλου του μνημονιακού πλαισίου σε ό,τι αφορά τις προσλήψεις στο Δημόσιο, και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπως π.χ. στους ΟΤΑ κ.α., οι 8μηνες συμβάσεις που είναι καθεστώς, η απαγόρευση επί της ουσίας της μόνιμης και σταθερής δουλειάς για χιλιάδες εργαζόμενους που καλύπτουν μάλιστα πάγιες και διαρκείς ανάγκες.

Ας δούμε τι συμβαίνει στην πραγματικότητα σε μια σειρά χώρους:
-- Το παράδειγμα του ΟΛΠ και της COSCO είναι από τα πλέον χαρακτηριστικά. Την ίδια ώρα που η διακίνηση των εμπορευματοκιβωτίων στις τρεις προβλήτες για το 2018 έσπαγε όλα τα ρεκόρ και ο ΟΛΠ πετύχαινε την υψηλότερη ιστορικά επίδοση σε κερδοφορία, εμφανίζοντας κέρδη 100% (!) προ φόρων:
Οι εργαζόμενοι στις προβλήτες ΙΙ και ΙΙΙ, από το 2009 είναι εργολαβικοί, χωρίς ΣΣΕ και εκτός ΒΑΕ, με εκ περιτροπής εργασία, ατομικές συμβάσεις εργασίας, άθλιες συνθήκες δουλειάς με σακαταμένους εργάτες από την εντατικοποίηση, εργατικά «ατυχήματα» που αποκρύβονται.
Για τους υποτίθεται «μόνιμους» υπαλλήλους του ΟΛΠ, με τη βοήθεια του εργοδοτικού - κυβερνητικού συνδικαλισμού, η COSCO εν μέσω κερδοφορίας έβαλε τσεκούρι στις αποδοχές πάνω από το 40%, επιμήκυνε τον εργάσιμο χρόνο, κατάργησε το σταθερό πενθήμερο (Δευτέρα - Παρασκευή) και καθιέρωσε τη δουλειά 7 μέρες τη βδομάδα χωρίς υπερωριακή αμοιβή, επέβαλε σχέσεις εργασίας ορισμένου χρόνου, εισήγαγε τον ενεργό και ανενεργό χρόνο εργασίας, σύστημα αξιολόγησης με κριτήριο την παραγωγικότητα, «απλοποίησε» την απόλυση κ.ά.
-- Στα μεγάλα οδικά έργα, τους οδικούς άξονες, για τη μετατροπή της χώρας σε «διαμετακομιστικό κόμβο», οι οικοδόμοι που γρήγορα πετάχτηκαν στην ανεργία, μετά την ολοκλήρωση των έργων, ανά περιπτώσεις κατήγγειλαν ακόμα και τη δουλειά με 3 ευρώ την ώρα, ενώ δεκάδες είναι τα εργατικά «ατυχήματα», ακόμα και θανατηφόρα.

-- Στα μεγάλα ενεργειακά έργα, η εικόνα είναι ίδια: Στον πολυδιαφημισμένο ΤΑΠ, οι εργαζόμενοι δούλεψαν με μηνιαίες συμβάσεις ή και δύο εβδομάδων, ενώ σε όσους συμπληρώθηκαν τρεις ανανεώσεις των συμβάσεων, τους ανακοίνωσαν ότι θα τους απολύσουν για τουλάχιστον 45 μέρες και θα τους ξαναπροσλάβουν μετά, για να μη γίνουν οι συμβάσεις τους αορίστου χρόνου. Ελάχιστες, προσωρινές και με άθλιους όρους ήταν οι θέσεις εργασίας που δημιούργησε και η εγκατάσταση των ΑΠΕ σε μια σειρά περιοχές.
-- Για τη λεγόμενη επανεκκίνηση της ναυπηγικής βιομηχανίας, χαρακτηριστική είναι η εικόνα από τα Ναυπηγεία της Σύρου, που μετά από χρόνια απαξίωσης ανέλαβε η αμερικανική «ONEX», «μετά βαΐων και κλάδων» και με προκλητικά προνόμια: Το πρώτο που απαίτησε ο όμιλος ήταν οι εργαζόμενοι να υπογράψουν τις απολύσεις τους και μάλιστα μεταχρονολογημένες, προκειμένου να γλιτώσει την καταβολή δεδουλευμένων και αποζημιώσεων! Αυτήν τη στιγμή στο ναυπηγείο από τους περίπου 120 εργαζόμενους δουλεύουν οι 60 και αυτοί σε εργολάβο, οι οποίοι αμείβονται με 10 ευρώ την ώρα (!), δηλαδή χωρίς υπερωρίες, άδειες, αργίες, επιδόματα, παίρνουν 16 ένσημα όσο και αν δουλέψουν, ενώ είναι άγνωστο αν τηρούνται και τα στοιχειώδη μέτρα προστασίας στους χώρους δουλειάς.
Να, λοιπόν, ποιες είναι οι «καλές και ποιοτικές θέσεις εργασίας» που δημιουργεί η ανάπτυξη για λογαριασμό του κεφαλαίου.

«Θα αντιμετωπιστεί η μαζική ανεργία»

Είναι προφανές ότι το πέρασμα στην καπιταλιστική ανάπτυξη φέρνει και μείωση της ανεργίας, που σε περίοδο κρίσης πλησίασε στο 30%, παίρνοντας πολύ μαζικά χαρακτηριστικά ιδιαίτερα σε νεότερους ηλικιακά εργαζόμενους. Ενα ζήτημα είναι σε τι καθεστώς και με τι όρους είναι οι νέες θέσεις εργασίας που δημιουργούνται, και αφορά και την κατάσταση που περιγράψαμε παραπάνω. Ομως η ουσία είναι ότι όσο και να μοιράζουν μια θέση εργασίας σε δύο, όσο και να κουκουλώνουν την ανεργία με 3μηνα, 5μηνα και 6μηνα, όσο και να προσπαθούν με στατιστικά κόλπα να κρύψουν το μέγεθός της, δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν μαζικά την ανεργία που θα παραμένει σε υψηλά επίπεδα.
Τα στοιχεία από την αύξηση του αριθμού των νέων συμβάσεων στην πραγματικότητα είναι ένας ακόμα δείκτης που δείχνει τη μεγάλη ανακύκλωση του εργατικού δυναμικού, το διαρκές πέρασμα από την εργασία στην ανεργία: Σύμφωνα με το σύστημα «Εργάνη», σε κάθε 100 προσλήψεις αντιστοιχούν περίπου 95 απολύσεις! Είναι χαρακτηριστικό ότι για το 2018 ο απόλυτος αριθμός τόσο των προσλήψεων όσο και των απολύσεων ξεπερνά τον απόλυτο αριθμό του εργατικού δυναμικού. Που σημαίνει ότι ένας εργαζόμενος προσλήφθηκε και απολύθηκε μέσα στον ίδιο χρόνο πάνω από μια φορά.
Η καπιταλιστική ανάπτυξη αξιοποιεί την τεχνολογική ανάπτυξη, την εισαγωγή σύγχρονων μέσων παραγωγής, νέες μεθόδους οργάνωσης της εργασίας όχι για να εξασφαλίσει λιγότερη δουλειά για όλους, αλλά για να εντείνει την εκμετάλλευση. Σε αυτό το «σχήμα» χωρούν λιγότεροι εργαζόμενοι απ' ό,τι πριν. Επίσης οι καπιταλιστικές επιχειρήσεις επενδύουν με κριτήριο όχι τις κοινωνικές ανάγκες, τη σχεδιασμένη αντιμετώπιση της ανεργίας, αλλά το κέρδος, άρα θα επενδύουν εξασφαλίζοντας όσο το δυνατόν φθηνότερη εργατική δύναμη με κάθε τρόπο. Γι' αυτό το κεφάλαιο δεν διστάζει να κλείνει τις επιχειρήσεις και να τις ανοίγει αλλού, με γνώμονα το βαθμό εκμετάλλευσης στην παραγωγή, τα φορολογικά και ασφαλιστικά προνόμια, τη δυνατότητα φθηνού δανεισμού, τα κέρδη στο χρηματιστήριο κάθε χώρας και πάει λέγοντας.
Αλλωστε το παραμύθι αυτό δεν έχουν παρά να δοκιμάσουν να το πούνε στους εργαζόμενους του εργοστασίου της «ΔΕΛΤΑ» στο Πλατύ Ημαθίας και της «Frigoglass» στην Αχαΐα, που σε αντίθεση με τα κυβερνητικά παραμύθια αποτελούσαν όχι μόνο κερδοφόρες επιχειρήσεις, αλλά και εκ των πρωταγωνιστών του κλάδου τους:
-- Οι 90 εργαζόμενοι της «ΔΕΛΤΑ» πετάχτηκαν στο δρόμο μετά από χρόνια δουλειάς, ακριβώς επειδή το μονοπώλιο που ελέγχει την επιχείρηση («VIVARTIA»), αφού επιδοτήθηκε με τεράστιες κρατικές επιχορηγήσεις με τα διάφορα «προγράμματα για την ανάπτυξη των επενδύσεων», αποφάσισε να μεταφέρει την παραγωγή στη Γαλλία, προκειμένου να διασφαλίσει τη μέγιστη δυνατή κερδοφορία. Κάπως έτσι, οι δεκάδες εργαζόμενοι του εργοστασίου βρέθηκαν να ...«γιορτάζουν» τη «μεταμνημονιακή» περίοδο.
-- Αντίστοιχο είναι το παράδειγμα του εργοστασίου της «Frigoglass». Οι κάθε είδους «διευκολύνσεις» στην επιχείρηση, μεταξύ άλλων με «κούρεμα» των χρεών από τις τράπεζες κατά 50%, οι επενδύσεις σε μια σειρά χώρες και ηπείρους, «έτρεχαν» τα προηγούμενα χρόνια παράλληλα με διαθεσιμότητες, εκ περιτροπής εργασία και προγράμματα «εθελούσιας εξόδου», ενώ, τέλος, η εργοδοσία ανακοίνωσε πως θα βάλει λουκέτο στο εργοστάσιο για την «ενίσχυση της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητάς της», πετώντας και εδώ στο δρόμο 91 εργαζόμενους.
Το κυνήγι της αύξησης του ποσοστού κερδοφορίας των επιχειρήσεων είναι μια διαδικασία που όχι μόνο δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το ζήτημα της ανεργίας, αλλά αντίθετα την εμπεριέχει. Γι' αυτό εξάλλου το αστικό κράτος, ανεξάρτητα από διαχειριστές στο τιμόνι του, έχει ως μόνιμο στοιχείο τα προγράμματα ανακύκλωσης της ανεργίας, ανάλογα και με τις ανάγκες των επιχειρηματικών ομίλων, πλάι στη διευκόλυνση των υπόλοιπων καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων.

«Θα αξιοποιήσει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας»

Πράγματι η χώρα μας έχει πολύ μεγάλες παραγωγικές δυνατότητες. Το βασικό πρόβλημα είναι ότι αυτές αξιοποιούνται με τους όρους που επιβάλλει το κεφάλαιο, με βάση δηλαδή το πού προσδοκά τα μεγαλύτερα κέρδη. Το καθοριστικό αυτό κριτήριο υπονομεύει αυτές τις πολύ μεγάλες δυνατότητες και βέβαια δεν τις βάζει στην υπηρεσία των λαϊκών αναγκών αλλά απέναντί τους.
Αλλωστε και ο ίδιος ο όρος περί «συγκριτικών πλεονεκτημάτων» αυτό υπονοεί, αφού ξεκάθαρο είναι ότι το κριτήριο δεν είναι πώς θα καλυφτούν οι λαϊκές ανάγκες, αλλά το τι δίνει «πλεονέκτημα» στον διεθνή καπιταλιστικό ανταγωνισμό, για τους επιχειρηματικούς ομίλους και τα κέρδη τους απέναντι στους ανταγωνιστές τους.
Ορισμένα παραδείγματα από τα όσα παρουσιάζουν ως τέτοια πλεονεκτήματα μπορούν να δείξουν του λόγου το αληθές:
-- Οι μεγάλες δυνατότητες για αγροδιατροφικά προϊόντα υψηλής ποιότητας, που θα μπορούν να καλύψουν πλήρως τις διατροφικές ανάγκες του λαού μας, στο πλαίσιο του καπιταλιστικού δρόμου ανάπτυξης και με βάση τις αστικές προτεραιότητες π.χ. για μεγιστοποίηση των εξαγωγών, αναδιάρθρωση των καλλιεργειών κ.ο.κ. μένουν αναξιοποίητες, ενώ οι ακολουθούμενες πρακτικές οδηγούν σε ακόμα πιο γρήγορο ξεκλήρισμα των μικρομεσαίων αγροτών, σε συγκέντρωση της παραγωγής σε μεγάλες αγροδιατροφικές βιομηχανίες όπου οι εργαζόμενοι όχι μόνο δεν «συμμετέχουν στην αναδιανομή των κερδών», αλλά αντίθετα βλέπουν τους μισθούς και τα δικαιώματά τους να χτυπιούνται παραπέρα, την εντατικοποίηση να σπάει κόκαλα, τη δουλειά τους να γίνεται λάστιχο. Η χώρα εξάγει μαζικά προϊόντα που για να καλύψει τις εσωτερικές ανάγκες υποχρεώνεται να τα εισάγει από αλλού, γιατί αυτό συμφέρει καλύτερα τους μεγαλεμπόρους και τους μεγαλοαγρότες, τους μεγαλοβιομήχανους του κλάδου, και την ίδια ώρα τα τρόφιμα που φτάνουν στο τραπέζι της λαϊκής οικογένειας είναι ακριβά, ενώ ταυτόχρονα οι τιμές που πουλάει ο αγρότης - παραγωγός είναι εξευτελιστικές.
-- Οι μεγάλες δυνατότητες, λόγω των κλιματικών και άλλων συνθηκών για την αξιοποίηση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, που θα μπορούσαν να αξιοποιούνται συνδυασμένα με τις υπόλοιπες διαθέσιμες εγχώριες πηγές, όπως το λιγνίτη, για να διασφαλίζουν ταυτόχρονα την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της λαϊκής οικογένειας, την προστασία του περιβάλλοντος και της υγείας των κατοίκων, τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της χώρας, σταθερές θέσεις ασφαλούς εργασίας για τους εργαζόμενους του κλάδου, στο πλαίσιο του καπιταλιστικού δρόμου ανάπτυξης μετατρέπονται σε «κατάρα»: Η άναρχη εγκατάστασή τους, με αποκλειστικό κριτήριο το υψηλό ποσοστό κέρδους για τους ομίλους, οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερη ενεργειακή εξάρτηση, σε πανάκριβο ρεύμα - «εμπόρευμα» για το λαό, σε περιβαλλοντικές καταστροφές σε ορεινούς όγκους και δάση κ.ο.κ.
-- Το κατά γενική ομολογία ικανό, έμπειρο και μορφωμένο εργατικό δυναμικό, επειδή ακριβώς η αξιοποίησή του δεν γίνεται στο πλαίσιο μιας κεντρικά επιστημονικά σχεδιασμένης οικονομίας, όπου τα μέσα παραγωγής θα τα έχει στα χέρια της η εργατική τάξη για να παράγει για τις δικές της σύγχρονες ανάγκες, αλλά με βάση τα εφήμερα «θέλω» των επιχειρηματικών ομίλων και το κυνήγι της κερδοφορίας, όταν δεν είναι στα «αζήτητα» της ανεργίας, όταν δεν μεταναστεύει για κάποιους σχετικά καλύτερους όρους δουλειάς, μπαίνει στην παραγωγή με ακόμα χειρότερους όρους, με όρους ακόμα μεγαλύτερης εκμετάλλευσης, με την ψαλίδα ανάμεσα στην παραγωγικότητα και στα όσα απολαμβάνει διαρκώς να μεγαλώνει, απαξιώνοντας έτσι και αυτή την ικανότητά του.

«Θα είναι ισόμετρη και βιώσιμη»

Βγαλμένη από τα ...παραμύθια είναι και η επίκληση μιας καπιταλιστικής ανάπτυξης «ισόμετρης και βιώσιμης», αφού ο καπιταλιστικός ανταγωνισμός οδηγεί στην αναρχία στην παραγωγή, στην καπιταλιστική ανισομετρία σε όλα τα επίπεδα, στοιχεία που βρίσκονται κυριολεκτικά στο DNA του.
Δεν έχει άλλωστε κανείς παρά να ρίξει μια ματιά στα «αναπτυξιακά σχέδια» που καταρτίζουν όλες οι διαδοχικές αστικές κυβερνήσεις, όπου αποτυπώνεται σε όλο της το «μεγαλείο» η καπιταλιστική ανισομετρία, ιεραρχούνται μόνο οι τομείς και οι κλάδοι όπου οι επιχειρηματικοί όμιλοι προσδοκούν το μέγιστο ποσοστό κέρδους και διεξόδους για τα συσσωρευμένα κεφάλαιά τους (π.χ. διαμετακόμιση, «ενεργειακός κόμβος» κλπ.), αλλά και μέσα σε αυτούς ιεραρχούνται μόνο όσα έργα στηρίζουν τους στόχους της αστικής τάξης και όχι βέβαια τις λαϊκές ανάγκες (π.χ. μόνο οι μεγάλοι οδικοί άξονες, που χρυσοπληρώνει ο λαός και όχι το δευτερεύον οδικό δίκτυο κ.ο.κ.).
Τα σχέδια π.χ. για την Αττική είναι άλλο ένα τρανταχτό παράδειγμα του τι σημαίνει «ισόρροπη» καπιταλιστική ανάπτυξη:

• Από τη μια, στα Νότια, τα σχέδια για την «αθηναϊκή Ριβιέρα» και το «Λας Βέγκας» της Μεσογείου, η «εμβληματική επένδυση» στο Ελληνικό, που μαζί με την ανάπλαση του Φαληρικού Δέλτα, την αναβάθμιση της Μαρίνας του Αλίμου, την παραχώρηση του «Αστέρα» Βουλιαγμένης, το σύνολο των επενδύσεων στο παράκτιο μέτωπο, προωθούν έναν από τους στρατηγικούς στόχους της άρχουσας τάξης για το μέλλον της Αττικής, δηλαδή την ενίσχυσή της ως τουριστικού προορισμού υψηλού επιπέδου, με μονάδες πολυτελείας, καζίνο, συνεδριακά κέντρα, σημείο αναφοράς για την κρουαζιέρα. Οι όμιλοι έχουν κάθε λόγο να πανηγυρίζουν, γιατί με τις συγκεκριμένες επενδύσεις θα αυξηθούν τα κέρδη τους. Ομως, αυτά τα κέρδη δεν θα πέσουν από τον ουρανό. Θα προέλθουν από το ξεζούμισμα των εργαζομένων, από την αύξηση του βαθμού εκμετάλλευσης. Θα αυξηθούν με τη στήριξη του αστικού κράτους, τις φοροελαφρύνσεις του κεφαλαίου, τις εκπτώσεις στην προστασία του περιβάλλοντος. Θα πηγαίνουν χέρι χέρι με το χτύπημα αυτοαπασχολούμενων και επαγγελματιών. Και βέβαια και με όλα τα υπόλοιπα «καλά» του παρασιτισμού του κεφαλαίου με τα οποία θα βρεθούν αντιμέτωπα τα λαϊκά στρώματα.
• Την ίδια ώρα που στα Νότια οι καπιταλιστές θα στήνουν τη «βιτρίνα» τους, στη Δυτική Αττική θα ενισχυθεί ακόμα περισσότερο μια επιβαρυμένη βιομηχανική περιοχή μεγάλης έκτασης, με τεράστιους οδικούς άξονες, με τα σχέδια για τα ηλεκτρικά δίκτυα, ενεργειακούς αγωγούς, τις χωματερές όπως της Φυλής, κέντρα logistics και διαμετακομιστικού εμπορίου, που επεκτείνονται παραπέρα, για να κάνουν τη «βιώσιμη» ανάπτυξη ακόμα περισσότερο αβίωτη για το λαό. Στο πλαίσιο αυτής της «βιώσιμής τους ανάπτυξης» δεν χωράνε μέτρα προστασίας της ζωής του λαού από τις φυσικές καταστροφές, τα μέτρα αντιπλημμυρικής, αντιπυρικής, αντισεισμικής προστασίας, αφού για το κεφάλαιο και το κράτος του είναι κατά βάση «κόστος». Και, βέβαια, η καπιταλιστική ανάπτυξη που τάζουν δεν έχει χώρο για τις υπόλοιπες ανάγκες του λαού όπως π.χ. η αποκλειστικά δημόσια και δωρεάν Παιδεία, Υγεία, Πρόνοια, οι δωρεάν χώροι άθλησης, πολιτισμού, αναψυχής, διακοπών.

«Θα μετατρέψει τη χώρα σε ενεργειακό κόμβο»

Ο βασικός αυτός στόχος της αστικής τάξης, τον οποίο υλοποιούν η μία πίσω από την άλλη οι αστικές κυβερνήσεις, μεταξύ των άλλων υλοποιώντας και τη στρατηγική της «απελευθέρωσης» της ΕΕ και στον κλάδο της Ενέργειας, έχει ήδη δώσει «δείγματα γραφής».
Για το λαό σημαίνει:
-- Φούντωμα της ενεργειακής φτώχειας. Τα στοιχεία μιλάνε από μόνα τους: Εν έτει 2019 με τις σημερινές τεράστιες δυνατότητες, την ώρα που οι επιχειρηματικοί όμιλοι στην Ενέργεια ελέω και «απελευθέρωσης» προμηθεύονται πάμφθηνο ρεύμα για να το πουλάνε πανάκριβα στο εσωτερικό και να το εξάγουν, ένα στα τρία λαϊκά νοικοκυριά, το 29% του συνολικού πληθυσμού, ζει την ενεργειακή φτώχεια, μέσα και από τις απανωτές ανατιμήσεις στα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος. Μόνο το 2018 εκτελέστηκαν 300.000 διακοπές ρεύματος σε λαϊκά σπίτια και άλλες 230.000 ανακλήθηκαν στο «παρά πέντε», αφού τα λαϊκά νοικοκυριά με το μαχαίρι στο λαιμό έφτασαν στο ταμείο για κάποια ρύθμιση. Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ έθεσε μάλιστα πάνω από 120.000 νοικοκυριά εκτός «κοινωνικού τιμολογίου», καθώς με τα νέα κριτήρια αποκλείστηκαν οι οικογένειες των «Κροίσων» με εισοδήματα των 9.000 ευρώ.
Και την ίδια ώρα το πετρέλαιο θέρμανσης είναι απλησίαστο για τις εργατικές και λαϊκές οικογένειες, που ξεπαγιάζουν το χειμώνα και κοιτάνε να ζεσταθούν όπως όπως, ακόμα και με μέσα προηγούμενων αιώνων.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης: Στο «σταυροδρόμι» των μεγαλεπήβολων ενεργειακών σχεδιασμών, των μεγάλων αγωγών όπως ο ΤΑΠ, ο διασυνδετήριος IGB, οι πλατφόρμες φυσικού αερίου για το αμερικάνικο LNG κ.ο.κ., ο λαός της περιοχής είναι ανάμεσα στους «πρωταθλητές» της ενεργειακής φτώχειας πανελλαδικά.
-- Ακόμα μεγαλύτερο χτύπημα στα δικαιώματα των εργαζομένων στον κλάδο.
Πικρή γεύση έχουν πάρει ήδη οι εργαζόμενοι του κλάδου. Από τη δεκαετία του '90, οι εργαζόμενοι της ΔΕΗ ξεπερνούσαν τους 36.000, με σχέσεις πλήρους, σταθερής εργασίας, ενώ σήμερα είναι λιγότεροι από 16.000. Πρόσφατα προαναγγέλθηκε νέος γύρος απολύσεων - 4.000 - με πακέτα «εθελούσιας εξόδου», που θα κληθεί να πληρώσει τελικά ο λαός, ενώ η διάλυση της λιγνιτικής βιομηχανίας οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερη ανεργία στη Δ. Μακεδονία. Παράλληλα, αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των εργαζομένων που δουλεύουν με σχέσεις προσωρινής απασχόλησης, με μισθούς πείνας και απληρωσιά, όπως φανερώνει και το παράδειγμα των εργολαβικών στον ΑΗΣ Μελίτη όπου οι εργαζόμενοι παραμένουν 2 μήνες απλήρωτοι, ενώ επίσης δεν αμείβονται με βάση τις τριετίες. Την ίδια ώρα, με βάση και τις μεγάλες ελλείψεις σε τεχνικό προσωπικό, φουντώνουν η εντατικοποίηση, τα εργατικά «ατυχήματα». Π.χ. στο ΔΕΔΔΗΕ μόνο για το 2018 καταγράφονται 100 «ατυχήματα» και ένα θανατηφόρο.
-- Υποβάθμιση του περιβάλλοντος, ακόμα μεγαλύτερους κινδύνους για την υγεία και το βιος του λαού.
Οι έρευνες στην Ηπειρο, που αφήνουν πίσω «κρανίου τόπο», τα κουφάρια των ανεμογεννητριών στους αποψιλωμένους ορεινούς όγκους και τα υπόλοιπα «έργα και ημέρες» των αρπακτικών της «πράσινης Ενέργειας», οι τεράστιοι κίνδυνοι για το φυσικό περιβάλλον και την τοπική οικονομία της Κρήτης, σε περίπτωση ατυχήματος, από την κλοπή ενός πολύτιμου ενεργειακού πόρου στα ανοιχτά της από την κοινοπραξία «ExxonMobil» - «Total» - ΕΛΠΕ, η σπατάλη Ενέργειας από την ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο, η παραγνώριση των μεγάλων υδροηλεκτρικών σταθμών, που συμβάλλουν ταυτόχρονα στην ύδρευση, στην άρδευση και στην αντιπλημμυρική προστασία και η σπατάλη πόρων, που θα μπορούσαν να διατεθούν στην αξιοποίηση του εγχώριου λιγνίτη με σύγχρονη τεχνολογία, πιο φιλική στο περιβάλλον, μιλάνε από μόνα τους. Εξάλλου, τα παραδείγματα είναι πάμπολλα και σε διεθνές επίπεδο για το τι σημαίνουν οι τάχα αυστηροί κανόνες της ΕΕ, που έχει για αρχή της το «ο ρυπαίνων πληρώνει» (και δεν δίνει λογαριασμό), όσο και οι «φιλοπεριβαλλοντικές» διαβεβαιώσεις των μονοπωλίων.
-- Τεράστιους κινδύνους, αφού ο λαός γίνεται κυριολεκτικά στόχος των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών για τη μοιρασιά του ενεργειακού πλούτου.
Διαδοχικά, μάλιστα, οι αστικές κυβερνήσεις προκαλούν, αφού εμφανίζουν την εμπλοκή στους επικίνδυνους σχεδιασμούς ΗΠΑ - ΝΑΤΟ και ΕΕ για τη μοιρασιά του ενεργειακού πλούτου και των δρόμων μεταφοράς τους ως τάχα «ασπίδα» απέναντι στους ανταγωνισμούς! Εμφανίζουν το πρόβλημα, δηλαδή, ως γιατρικό και λένε με θράσος ότι «όσο μεγαλύτερα είναι τα συμφέροντα» που μπλέκονται τόσο πιο ...διασφαλισμένος θα είναι ο λαός!
Κάνουν ότι δεν βλέπουν ότι η παρουσία στην κυπριακή ΑΟΖ των ενεργειακών κολοσσών, ΗΠΑ, Ευρωπαίων κ.ο.κ., όχι μόνο δεν εμπόδισε σε τίποτα την τουρκική επιθετικότητα, αλλά αντίθετα αποτέλεσε παράγοντα όξυνσης. Κάνουν ότι δεν βλέπουν ότι είναι οι ενεργειακοί και οι υπόλοιποι σχεδιασμοί ΗΠΑ - ΝΑΤΟ και ΕΕ στην περιοχή, που οδηγούν ολοταχώς προς διχοτομική λύση στο Κυπριακό, που «γκριζάρουν» το Αιγαίο, την κυπριακή, αλλά και την ελληνική ΑΟΖ, υπονομεύουν τα κυριαρχικά δικαιώματα Ελλάδας και Κύπρου που μπαίνουν ως ανταλλάγματα στο ιμπεριαλιστικό παζάρι. Κάνουν ότι δεν βλέπουν ότι σε όλη την περιοχή όλοι οι αντίστοιχοι «ενεργειακοί κόμβοι», από την Ουκρανία ως τη Λιβύη και τη Συρία, έγιναν «χαλίκι» από τις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις, ότι οι δρόμοι του πετρελαίου και του φυσικού αερίου είναι κυριολεκτικά χαραγμένοι με το αίμα των λαών.

ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΑΛ. ΓΡΗΓΟΡΟΠΟΥΛΟΥ Οι ευθύνες για την προκλητική απόφαση του Εφετείου Λαμίας

Η πρόσφατη απόφαση του Μεικτού Ορκωτού Εφετείου Λαμίας, η οποία επέβαλε ποινή 13 ετών κάθειρξης στον εν ψυχρώ δολοφόνο του 15χρονου μαθητή Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, πρώην αστυνομικό Επ. Κορκονέα, οδηγώντας στην αποφυλάκισσή του, ενώ αθώωσε και τον άλλον κατηγορούμενο συνάδελφό του Β. Σαραλιώτη, έχει δικαιολογημένα προκαλέσει το αίσθημα δικαίου του λαού και της νεολαίας.

Η απόφαση αυτή επιβεβαιώνει με εκκωφαντικό τρόπο την ευνοϊκή μεταχείριση που επιδεικνύει συχνά η Δικαιοσύνη απέναντι σε ανθρώπους που ανήκουν στον κρατικό κατασταλτικό μηχανισμό και στα εύπορα στρώματα της κοινωνίας μας. Γιατί όλοι υποτίθεται ότι είναι ίσοι απέναντι στο νόμο, απλά μερικοί είναι ...πιο ίσοι από τους άλλους. Είναι κοινός τόπος, άλλωστε, η φειδώ με την οποία αναγνωρίζονται ελαφρυντικά σε άλλες περιπτώσεις κατηγορουμένων από φτωχότερα στρώματα και ιδιαίτερα σε μετανάστες, ακόμα και αν πληρούν τις τυπικές προϋποθέσεις του νόμου, σε αντίθεση με εγκληματίες του «λευκού κολάρου» κλπ. Η δημόσια συζήτηση για το εάν η νέα διάταξη του Ποινικού Κώδικα, αναφορικά με το ελαφρυντικό του προηγούμενου σύννομου βίου που αναγνωρίστηκε στο δολοφόνο, ήταν δεσμευτική ή όχι για το δικαστήριο - η οποία (νέα διάταξη) έπαιξε και αυτή φυσικά το ρόλο της - δεν πρέπει να αποκρύπτει την προκλητική ουσία της απόφασης καθώς και το γενικότερο, ταξικό χαρακτήρα της Δικαιοσύνης.
Για παράδειγμα, με αφορμή τη συγκεκριμένη ποινή - «χάδι» των 13 ετών κάθειρξης για τη στυγερή δολοφονία του 15χρονου μαθητή, δεν γίνεται να μην ανακαλέσει κανείς στη μνήμη του και να μη συγκρίνει την ποινή των 10 ετών κάθειρξης που επιβλήθηκε στην καθαρίστρια από το Βόλο επειδή πλαστογράφησε το απολυτήριο του Δημοτικού προκειμένου να μπορέσει να εργαστεί, απόφαση η οποία τελικά κάτω και από τη γενική κατακραυγή αναιρέθηκε.

Ωστόσο, εκτός από τις σοβαρές ευθύνες που πρωτίστως φέρει το συγκεκριμένο δικαστήριο, δεν μπορεί να μην αναφερθεί κανείς και στο προβληματικό περιεχόμενο των διατάξεων του νέου Ποινικού Κώδικα που ψήφισε άρον - άρον η προηγούμενη κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και συνέβαλε στη συγκεκριμένη προκλητική απόφαση.

Ειδικότερα, στον νέο Ποινικό Κώδικα, για το αδίκημα της ανθρωποκτονίας από πρόθεση εκτός από την ποινή της ισόβιας κάθειρξης προβλέπεται, πλέον, διαζευκτικά και η ποινή της πρόσκαιρης κάθειρξης από 10 έως 15 έτη.
Το ίδιο προβληματική είναι και η αλλαγή στα όρια των ποινών όπως διαμορφώνονται μετά την αναγνώριση ελαφρυντικών και κυρίως για τα βαριά κακουργήματα, όπως είναι η ανθρωποκτονία από πρόθεση.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, σύμφωνα με το νέο Κώδικα, τα όρια ποινών που ήταν δυνατόν να καταδικαστεί ο Κορκονέας, μετά την καταδίκη του σε ισόβια κάθειρξη, αλλά με την αναγνώριση του ελαφρυντικού του προηγούμενου σύννομου βίου, κυμαίνονταν από 5 έως 15 έτη κάθειρξης αντί για 10 έως 20 έτη που ίσχυαν. Διαφορετική, λοιπόν, θα μπορούσε και θα έπρεπε να είναι η ποινή που επιβλήθηκε σε αυτόν, ακόμα και μετά τη χορήγηση του όποιου ελαφρυντικού, εάν τα όρια ποινής ήταν διαφορετικά. Ας σημειωθεί, επίσης, ότι όσον αφορά την αναγνώριση του ελαφρυντικού του προηγούμενου σύννομου βίου, η νέα διάταξη του ΠΚ είναι αλήθεια ότι τη διευκολύνει περισσότερο.
Παρεμπιπτόντως, αξίζει να επισημανθεί ότι με βάση τις ισχύουσες νέες διατάξεις, διαμορφώνεται πλέον η εξής άκρως προβληματική νομική πραγματικότητα, αναφορικά με το αδίκημα της ανθρωποκτονίας από πρόθεση: Είναι δυνατόν σε κάποιον κατηγορούμενο να επιβληθεί η διαζευκτική ποινή της πρόσκαιρης αντί της ισόβιας κάθειρξης και σε συνδυασμό με την αναγνώριση κάποιου ελαφρυντικού η ποινή του να κυμανθεί από 2 έως 8 έτη! Είναι φανερό ότι μια τέτοια πρόβλεψη συμβάλλει στην πλήρη απαξίωση της ανθρώπινης ζωής και οπλίζει το χέρι επίδοξων δολοφόνων, τύπου Κορκονέα...

Σε κάθε περίπτωση, η όψιμη κριτική από τον ΣΥΡΙΖΑ εναντίον του γνωστού αντιδραστικού δόγματος «νόμος και τάξη», το οποίο είχε υιοθετήσει και τώρα χρεώνει αποκλειστικά στη ΝΔ, με αφορμή την εν λόγω απόφαση, αγγίζει επίσης τα όρια της πρόκλησης. Δεν πέρασε και πολύς καιρός, άλλωστε, όπου επί ημερών ΣΥΡΙΖΑ, τα δικαστήρια εξακολούθησαν όπως και πρώτα να κηρύσσουν παράνομες απεργίες, να στήνουν «αγροτοδικεία» με διαδικασίες fast track, να διώκουν φοιτητές που διαδηλώνουν κατά του πολέμου στη Συρία κ.ά. Δεν γίνεται να ξεχάσει κανείς ότι ο ΣΥΡΙΖΑ όχι μόνο δεν «ελάφρυνε» το οπλοστάσιο της κρατικής καταστολής, καταργώντας τον «τρομονόμο» ή αλλάζοντας τις διατάξεις για το DNA κλπ., όπως είχε εξαγγείλει υποκριτικά ως αντιπολίτευση, αλλά με τους νέους Κώδικες, που ψήφισε, εισήγαγε νέες αντιδραστικές διατάξεις και θεσμούς.

Δικτατορία 4ης Αυγούστου: Θωράκισε την αστική εξουσία

Κρατούμενοι κομμουνιστές χαιρετούν πριν μεταφερθούν στους τόπους εξορίας

Το βράδυ της 4ης Αυγούστου 1936, δημοσιεύτηκε σε έκτακτο φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως διάγγελμα του Ιωάννη Μεταξά - που τοιχοκολλήθηκε και σε κεντρικά σημεία της Αθήνας και του Πειραιά. Το διάγγελμα ανέφερε πως «η κυβέρνησις (...) προέβη, τη εγκρίσει της Αυτού Μεγαλειότητος του Βασιλέως, εις την κήρυξιν του Στρατιωτικού Νόμου καθ' άπασαν την χώραν, και την διάλυσιν της Βουλής».

Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου, ή δικτατορία Μεταξά, ήταν ήδη γεγονός. Στο σημερινό ιστορικό αφιέρωμα αντλούμε στοιχεία γι' αυτήν την περίοδο από το Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, τόμος Β1.

Σαν έτοιμοι από καιρό

Από τις πρώτες πράξεις της δικτατορίας ήταν τα διατάγματα που προέβλεπαν: Την αναστολή των διατάξεων 8 άρθρων του Συντάγματος σε όλο το κράτος, τη διάλυση της Βουλής και την επιστράτευση των εργαζομένων σε υπηρεσίες «δημοσίας ωφελείας» (σιδηροδρομικοί, τροχιοδρομικοί κ.ά.).
Το απόγευμα της 4ης Αυγούστου προηγήθηκε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, στην οποία οι αστυνομικές και στρατιωτικές αρχές υποστήριξαν ότι υπήρχαν «υπεύθυνοι πληροφορίαι κατά τας οποίας η κηρυχθησομένη γενική απεργία θα μετεβάλλετο εις στασιαστικήν εκδήλωσιν με αντικειμενικόν σκοπόν την ανατροπήν του νόμιμου πολιτικού και κοινωνικού καθεστώτος της χώρας». Αυτό ήταν και το πρόσχημα για την απόφαση της συγκέντρωσης όλων των εξουσιών στα χέρια της κυβέρνησης. Ακόμα, στις αιτίες της «μεταβολής» προβαλλόταν και η ανικανότητα της Βουλής που προέκυψε από τις εκλογές του Γενάρη του 1936 «να δώση κυβέρνησιν εις την χώραν», ανικανότητα που επίσης αποδείχθηκε και από τις «αθεράπευτες κομματικές αντιθέσεις» και τις «προσωπικές έριδες».

Εξώφυλλο του «Ριζοσπάστη» με την Απόφαση της ΚΕ του Κόμματος, που καταδίκαζε τη δικτατορία του Μεταξά

Οι ενέργειες του Μεταξά, ο οποίος άλλωστε προετοιμαζόταν από καιρό για την κήρυξη της δικτατορίας, έγιναν σε συνεργασία με τον Γεώργιο Β΄ και τη σύμφωνη γνώμη και στήριξη της Μεγάλης Βρετανίας. Το «κλίμα» υπέρ μιας δικτατορικής λύσης ευνοούσαν επίσης η άνοδος του φασισμού και του ναζισμού στην Ιταλία και τη Γερμανία καθώς και ο γενικότερος αντικομμουνισμός που οργίαζε.
Η επιβολή της δικτατορίας εξυπηρετούσε την ανάγκη της αστικής τάξης να θωρακίσει ακόμα περισσότερο την εξουσία της, σε συνθήκες όξυνσης των ενδοαστικών αντιθέσεων και ενόψει του επερχόμενου Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Ταυτόχρονα υπήρχε και ο φόβος του εργατικού - λαϊκού κινήματος. Ο κίνδυνος για την αστική εξουσία μπορεί να μην ήταν άμεσος, όπως επικαλούνταν η προπαγάνδα της 4ης Αυγούστου, έπρεπε όμως να ενταθούν τα κατασταλτικά μέτρα αποτροπής αυτού του κινδύνου, να χτυπηθεί και να αντιμετωπιστεί το ΚΚΕ αποφασιστικά.
Η παρατεταμένη αστάθεια του αστικού πολιτικού συστήματος, με τελευταίο «επεισόδιο» την αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης που επικαλέστηκε και ο Μεταξάς, έκανε αδύνατη τη συνέχιση της λειτουργίας του με την ίδια (την κοινοβουλευτική) μορφή. Ειδικά σε συνθήκες προετοιμασίας και διεξαγωγής του πολέμου, που απαιτούσαν πιο συγκεντρωτική άσκηση της κρατικής εξουσίας και ταχύτατη λήψη αποφάσεων, οι δημοκρατικές διαδικασίες, μπλεγμένες μάλιστα στη διελκυστίνδα των ενδοαστικών αντιθέσεων, αποτελούσαν για την αστική τάξη μια επικίνδυνη πολυτέλεια.
Τις διεθνείς συνθήκες που επικρατούσαν την περίοδο εγκαθίδρυσης της 4ης Αυγούστου και σημαδεύονταν από τις προετοιμασίες για την επερχόμενη πολεμική σύρραξη, αποτυπώνουν μια σειρά από γεγονότα. Από τα πιο χαρακτηριστικά ήταν η δημιουργία του «Αξονα Ρώμης - Βερολίνου» (25 Οκτώβρη 1936) και ακόμα περισσότερο το γεγονός ότι στις 25 Νοέμβρη 1936 η Γερμανία με την Ιαπωνία υπέγραψαν το Σύμφωνο ενάντια στην Κομμουνιστική Διεθνή, γνωστό ως «Αντικομιντέρν», που αφορούσε τον κοινό αγώνα των δύο αστικών κρατών ενάντια στον «μπολσεβικισμό».

Ο Μεταξάς με υποστηρικτές της κυβέρνησής του

Ο Τζόζεφ Γκέμπελς μετά την υπογραφή του Συμφώνου δήλωσε:
«Ο κόσμος δεν θέλει ακόμη να παραδεχθή το μέγεθος του μπολσεβικικού κινδύνου. Εάν ημείς καλούμεν από τόσο καιρού ήδη τα έθνη της Ευρώπης να λάβωσι σοβαρά μέτρα αμύνης κατά των υπονομεύσεων του κομμουνισμού, το πράττομεν προς το συμφέρον του κοινού ευρωπαϊκού πολιτισμού μας»¹.

Το δικό τους μαγαζί

Το κεφάλαιο στήριξε άμεσα τη δικτατορία και με τη συμμετοχή εκπροσώπων του στις κυβερνήσεις της δικτατορίας. Ο Ανδρέας Χατζηκυριάκος, ιδιοκτήτης της τσιμεντοβιομηχανίας «ΑΓΕΤ Ηρακλής» και πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχάνων και Βιοτεχνών Ελλάδας, που είχε πρωτοστατήσει στη σφαγή των εργατών στο Πασαλιμάνι το 1923, ανέλαβε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας στην πρώτη δικτατορική κυβέρνηση. Η Εθνική Τράπεζα εκπροσωπήθηκε επίσης με υψηλόβαθμα νυν και πρώην στελέχη της στις κυβερνήσεις της 4ης Αυγούστου (Αλέξανδρος Κορυζής, Ιωάννης Αρβανίτης, Α. Αποστολίδης, Δ. Μάξιμος).
Εχει υπολογιστεί, με βάση τα στοιχεία για 38 υπουργούς και στελέχη της δικτατορίας, πως το 10% ήταν τραπεζικά στελέχη και το 6% βιομήχανοι ή άλλοι επιχειρηματίες.
Ο Αμερικανός πρεσβευτής Lincoln MacVeagh θεωρούσε πως στην ομάδα «γύρω και πίσω» από τον Μεταξά βρίσκονταν ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας Ιωάννης Δροσόπουλος, ο Αλέξανδρος Κανελλόπουλος, διευθύνων σύμβουλος της Ανωνύμου Ελληνικής Εταιρείας Χημικών Προϊόντων και Λιπασμάτων και ο Πρόδρομος (Μποδοσάκης) Αθανασιάδης. Σημαντική στήριξη στη δικτατορία προσέφεραν και οι βιομήχανοι Επαμεινώνδας Χαρίλαος, Ν. Κανελλόπουλος, οι Λαναράς - Κύρτσης, οι αδελφοί Ηλιάσκοι, ο Γ. Πεσματζόγλου, η εταιρεία «Πάουερ» κ.ά. Επίσης, τα εκδοτικά συγκροτήματα Δ. Λαμπράκη («Ελεύθερον Βήμα»), Γ. Α. Βλάχου («Καθημερινή»), Αχ. Κύρου («Εστία») κ.ά.

Εξόριστοι κομμουνιστές στην Ανάφη το 1939

Το καθεστώς της 4ηςΑυγούστου ήταν αστική δικτατορία, που ενσωμάτωσε στην ιδεολογία και στην πρακτική της «δάνεια» και επιρροές από το φασισμό - ναζισμό (ναζιστικός χαιρετισμός, ίδρυση της Εθνικής Οργάνωσης Νέων με στρατιωτικοποιημένη δομή, «σωματειακή» οργάνωση της κοινωνίας). Η 4η Αυγούστου ξεπέρασε τις προκατόχους της κυβερνήσεις όσον αφορά τον αντικομμουνισμό και τη θηριωδία ενάντια στο ΚΚΕ και στο εργατικό - λαϊκό κίνημα.
Μία από τις χαρακτηριστικότερες εκδηλώσεις του αντικομμουνιστικού μένους της 4ης Αυγούστου ήταν το κάψιμο «κομμουνιστικών εντύπων» σε δημόσιους χώρους. Τα βιβλία που ρίχτηκαν στην πυρά είχαν κατασχεθεί από βιβλιοπωλεία και από σπίτια συλληφθέντων. Ανάμεσα στα βιβλία που κάηκαν δεν ήταν μόνο έργα κομμουνιστών αλλά και βιβλία του Τολστόι, του Δαρβίνου, του Παπαδιαμάντη, του Μπέρναρντ Σο, του Φρόιντ κ.ά. Ενδεικτικά, στις 16 Αυγούστου 1936 κάηκαν 12.000 έντυπα στην πλατεία του Λευκού Πύργου στη Θεσσαλονίκη, κατόπιν διαταγής του Γ' Σώματος Στρατού.
Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου εφάρμοσε στοιχεία της κεϊνσιανής θεωρίας περί «κρατικής ρύθμισης της καπιταλιστικής οικονομίας», που ακολούθησαν αρκετά καπιταλιστικά κράτη μετά την οικονομική κρίση στα 1929 - 1933, συμπεριλαμβανομένου του γερμανικού.

«Ριζοσπάστης» 6-3-1936. Το ΚΚΕ δεν είχε ψευδαισθήσεις για το ρόλο του Μεταξά

Η παρέμβαση του κράτους δεν πήρε τη μορφή της «διευθυνόμενης οικονομίας», για την οποία μιλούσε το καθεστώς, ενίσχυσε όμως την πλουτοκρατία μέσω της εκτέλεσης δημόσιων έργων και της επιβολής «ηρεμίας» και «γαλήνης» στους χώρους δουλειάς. Η μεγαλύτερη, ίσως, «προσφορά» της 4ης Αυγούστου στο κεφάλαιο ήταν η επιβολή της «εργασιακής ειρήνης», μέσω της απαγόρευσης των απεργιών, του ελέγχου των σωματείων κ.ά.².
Ταυτόχρονα, η δικτατορία πήρε μια σειρά από μέτρα υπέρ των «ενδεών τάξεων», εφαρμόζοντας ή επεκτείνοντας ορισμένες ρυθμίσεις και μέτρα που είχαν πάρει προηγούμενες αστικές κυβερνήσεις. Παρ' όλα αυτά κυρίαρχο στοιχείο παρέμεινε η ακραία ταξική ανισότητα και η φτώχεια του λαού. Χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία των εισοδημάτων κατά οικογένεια το 1938. Το 39% του πληθυσμού της χώρας, δηλαδή 630.000 οικογένειες, είχε ετήσιο εισόδημα 18.727 δραχμές. 632.768 οικογένειες, το 38,44% του πληθυσμού, είχαν εισόδημα 36.275 δραχμές ενώ υπολογιζόταν πως για κάπως άνετη ζωή χρειάζονταν τουλάχιστον 60.000 δραχμές. Την ίδια ώρα, 900 οικογένειες, το 0,05% του πληθυσμού, είχαν ετήσιο εισόδημα 2.125.000 δραχμές³. Οι όποιες αυξήσεις δόθηκαν εξανεμίστηκαν. Υπολογίζεται ότι ενώ μεταξύ 1935 - 1940 οι μισθοί αυξήθηκαν κατά 50%, η πραγματική αύξηση των αποδοχών των εργαζομένων δεν ξεπερνούσε το 5%⁴.

Ο βασικός ταξικός αντίπαλος

Το ΚΚΕ υπήρξε ο βασικός, ο ταξικός αντίπαλος της 4ης Αυγούστου, που διακηρυγμένος της στόχος ήταν η καταπολέμηση του κομμουνισμού. Με ιδιαίτερη μανία η δικτατορική κυβέρνηση και τα κρατικά όργανα επιτέθηκαν στο ΚΚΕ και στην ΟΚΝΕ, με στόχο την πολιτική και ηθική τους εξόντωση, μαζί και σε ορισμένους συνεργαζόμενους με το ΚΚΕ.
Από την πρώτη μέρα - για την ακρίβεια νύχτα - της δικτατορίας, η Γενική Ασφάλεια Αθηνών και η Ειδική Ασφάλεια έθεσαν σε εφαρμογή, όπως είχαν διαταχθεί, σχέδια σύλληψης στελεχών του ΚΚΕ, τα οποία όμως εκείνη τη στιγμή δεν είχαν τα επιθυμητά αποτελέσματα. Στο «Μυστικόν Αρχείον» του Κ. Μανιαδάκη⁵ αναφέρεται χαρακτηριστικά:
«...Το ΚΚΕ είχε και αυτό τας πληροφορίας του περί των προθέσεων του αειμνήστου Μεταξά. Ολίγας ημέρας προ της μεταβολής είχεν αρχίσει να θέτει εις ενέργειαν τον παράνομόν του μηχανισμόν. Ως εκ τούτου αι διαταχθείσαι συλλήψεις την νύκτα της 4ης Αυγούστου δεν είχον την προσδοκωμένην επιτυχίαν. Τα σπουδαιότερα στελέχη του ΚΚΕ είχον εξαφανισθή. Από αυτά συνελήφθησαν μόνον οι Σ[ι]άντος και Θέος που ενεφάνιζον τότε την "νόμιμον" πλευράν του ΚΚΕ και οι οποίοι αργότερα εδραπέτευσαν (...) διά να ξανασυλληφθούν»⁶.
Αμέσως μετά την επιβολή της, η δικτατορία προχώρησε στη θέσπιση αντικομμουνιστικού νομικού πλαισίου. Στις 12 Αυγούστου 1936, συγκροτήθηκε το υφυπουργείο της Δημόσιας Ασφάλειας. Δύο μέρες μετά, στη θέση του υφυπουργού διορίστηκε ο Κωνσταντίνος Μανιαδάκης, ο οποίος αποτέλεσε την «ψυχή» της αντικομμουνιστικής δράσης.
Με βάση το νομοθετικό πλαίσιο που συγκρότησε η δικτατορία προχώρησε σε μαζικές συλλήψεις⁷, φυλακίσεις και εκτοπίσεις σε ξερονήσια⁸.Επίσης, επικήρυξε στελέχη του Κόμματος⁹.Στις 10 Νοέμβρη 1936 το ΠΓ κατάγγειλε την εκτόπιση 1.000 ατόμων, από τη μέρα της εγκαθίδρυσης της δικτατορίας, τη φυλάκιση 330 με διάφορες ποινές καθώς και ότι «καταζητούνται χιλιάδες ολόκληρες άνθρωποι, επειδή είναι εχθροί της δικτατορίας»¹⁰. Στη συνέχεια ο αριθμός των εξόριστων και φυλακισμένων αυξήθηκε, φτάνοντας το 1939 τους περίπου 2.000.
Συνολικά, χιλιάδες ήταν όσοι συνελήφθησαν στα χρόνια της 4ης Αυγούστου¹¹. Οι συλληφθέντες κομμουνιστές και άλλοι αγωνιστές υποβάλλονταν σε σκληρά βασανιστήρια: Ρετσινόλαδο, πάγος, φάλαγγα, ξερίζωμα νυχιών κ.ά.
Την επόμενη μέρα της κήρυξης της δικτατορίας κυκλοφόρησε έκτακτη - παράνομη έκδοση του «Ριζοσπάστη», με Διακήρυξη της Κεντρικής Επιτροπής. Η ΚΕ απευθυνόταν σε «ολόκληρο το Λαό της χώρας», τον οποίο ενημέρωνε ότι «η δολοφόνα συμμορία του Μεταξά - Σκυλακάκη, με την εντολή της πλουτοκρατίας, της μοναρχίας και του χιτλερισμού, εγκαθίδρυσε στην Ελλάδα στρατιωτικοφασιστική διχτατορία». Υπογράμμιζε τις ευθύνες του Γεωργίου Β΄, τον οποίο χαρακτήριζε «άμεσο συνένοχο και υπεύθυνο όλων των εγκλημάτων της».
Σε αυτήν την πρώτη τοποθέτησή της η ΚΕ εκτιμούσε ότι η δικτατορία οδηγεί στον «ολοκληρωτικό αφανισμό» και θεωρούσε ότι «υπέρτατο λαϊκό και εθνικό συμφέρον της στιγμής» ήταν το γκρέμισμα της δικτατορίας «με όλα τα μέσα της μαζικής λαϊκής πάλης». Ο λαός θα έπρεπε να «αποφασίσει ο ίδιος με εκλογές συνταχτικής συνέλευσης με αναλογική, για την κατάσταση και το μέλλον του», να σχηματίσει παντού επιτροπές λαϊκής σωτηρίας, να δημιουργήσει παντού το Λαϊκό Μέτωπο, να οργανώσει την ανατροπή του Μεταξά. Στο πλευρό του λαού «δίχως κανένα δισταγμό» καλούνταν να σταθούν οι στρατιώτες και οι αντιφασίστες αξιωματικοί.
Την ίδια μέρα, σύμφωνα με τον «Ριζοσπάστη», η απεργία που είχε προκηρυχθεί πριν από την κήρυξη της δικτατορίας σημείωσε επιτυχία. Παρά τον στρατιωτικό νόμο και την επιστράτευση μιας σειράς κλάδων, μόνο στην Αθήνα πήραν μέρος 40 χιλιάδες εργάτες. Στο Αγρίνιο έγινε παγκαπνεργατική απεργία ενάντια στη δικτατορία. Από το πρωί της 4ης Αυγούστου, επίσης, βρισκόταν σε εξέλιξη απεργία των καπνεργατών της Καβάλας. Η απεργία επεκτάθηκε και στη Δράμα, στο Πράβι (Ελευθερούπολη Καβάλας), στις Σέρρες και τη Θράκη. Κράτησε περίπου δύο βδομάδες και αντιμετωπίστηκε με άγρια τρομοκρατία.
Τρεις μέρες μετά την 4η Αυγούστου, συνήλθε η ΚΕ του ΚΚΕ και συζήτησε πάνω στην κήρυξή της και τα καθήκοντα του ΚΚΕ.
Το «μοναρχοφασιστικό πραξικόπημα της 4ης Αυγούστου», εκτιμούσε η ΚΕ στην ομόφωνη Απόφασή της, «εκδηλώνει την απόφαση των πιο αντιδραστικών κύκλων των Ελλήνων εκμεταλλευτών, της μοναρχίας, της φασιστικής στρατοκρατίας και των ξένων ληστών, που κρύβονται από πίσω τους, να επιβάλουν με την πιο ωμή τρομοκρατική δολοφονική βία τη θέλησή τους πάνω στο Λαό, που δεν πίστευσε στη μοναρχοπλουτοκρατική απάτη και προχωρεί στην πάλη για το δικό του, αντιφασιστικό, δημοκρατικό ξεκαθάρισμα των ζωτικών εσωτερικών και εξωτερικών προβλημάτων».
Η πολιτική της δικτατορίας, σημείωνε παρακάτω, «δεν μπορεί παρά να είναι δέκα φορές χειρότερη απ' την πολιτική που ο δολοφόνος Μεταξάς εφάρμοσε στις 9 Μάη στη [Θεσσαλονίκη], απ' την πολιτική της ρεμούλας και του πλιάτσικου, της καταστροφής και του ξεπουλήματος που εφάρμοσε μέχρι σήμερα ο Μεταξάς (...) Το λαϊκό ξεζούμισμα θα ξεπεράσει κάθε προηγούμενο. Το ξεπούλημα της Ελλάδας στους ξένους θα ολοκληρωθεί. Η αρπαγή και η ρεμούλα, το ξεχαρβάλωμα και το πλιάτσικο θα γενικευθούν»¹².
Με βάση αυτήν την Απόφαση, οι Κομματικές Οργανώσεις καλούνταν να αναπροσαρμόσουν τη δουλειά τους στις νέες συνθήκες της σκληρής παρανομίας.
Στον πρώτο μήνα, έγιναν ορισμένες μικρές συγκεντρώσεις και συσκέψεις ενάντια στη δικτατορία. Σύμφωνα με δημοσίευμα του «Ριζοσπάστη», σε 15 χωριά των Σερρών, το δεύτερο δεκαήμερο του Αυγούστου, έγιναν ένοπλα αγροτικά συλλαλητήρια, τα οποία χτυπήθηκαν από τις αστυνομικές δυνάμεις.
Μέσα στο Φλεβάρη του 1937, συνήλθε η 3η Ολομέλεια της ΚΕ και σε αυτήν πήραν μέρος όλα τα μέλη της ΚΕ, ταχτικά και αναπληρωματικά που δεν είχαν συλληφθεί. Η Ολομέλεια πήρε ομόφωνα Απόφαση πάνω την πολιτική κατάσταση, που ήταν και το μοναδικό θέμα της, ενώ εξέδωσε και χαιρετιστήριο στον Νίκο Ζαχαριάδη που είχε στο μεταξύ συλληφθεί¹³.
Η Ολομέλεια εκτιμούσε πως η δημαγωγία του καθεστώτος δεν είχε αποτέλεσμα, καθώς ο λαός «δεν παρασύρθηκε απ' τη φασιστική δημοκοπία», ενώ απέτυχαν οι προσπάθειες της δικτατορίας να δημιουργήσει μέσα στο λαό στηρίγματα. Η δικτατορία, σημείωνε, «μπόρεσε να κρατηθεί στην εξουσία στο εξάμηνο που πέρασε όχι μόνο γιατί στηρίζεται στο βασιλιά και πνίγει με την ανήλεη αστυνομική βία τη θέληση του λαού, αλλά γιατί οι αντιδικτατορικές, αντιφασιστικές δυνάμεις δεν βγήκαν ενωμένες στον αγώνα για την ανατροπή του φασισμού».
Η Ολομέλεια εκτιμούσε ότι «η κοινή αδελφική πάλη των οπαδών όλων των κομμάτων για την ανατροπή της δικτατορίας» αποτελούσε το μοναδικό δρόμο για την «απολύτρωση» από τη «φασιστική σκλαβιά».
Στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου του 1937 συνήλθε η 4η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ.
Η 4η Ολομέλεια, όσον αφορά τον στόχο της συγκρότησης του Αντιδικτατορικού Μετώπου, επαναλάμβανε πως «η διασπαστική πολιτική εκείνων των κομμάτων που επανειλημμένα ως τώρα αρνήθηκαν να πάρουν μέρος στη δημιουργία του λαϊκού αντιδικτατορικού μετώπου ωφέλησε μονάχα το μοναρχοφασισμό»¹⁴. Στην κατεύθυνση της ενιαίας αντιδικτατορικής δράσης προβάλλονταν ως επείγοντα καθήκοντα τα παρακάτω:
«α) Το ορμητικό ξέσπασμα της εργατιάς για τις ιδιαίτερες άμεσες οικονομικές και πολιτικές της απαιτήσεις και η αποκατάσταση του ενιαίου εργατικού αντιφασιστικού μετώπου σ' όλη τη χώρα (...)
β) Η οργάνωση της πάλης των αγροτικών μαζών για τις δικές τους ζωτικές και επείγουσες διεκδικήσεις και το δυνάμωμα και παραπέρα ξάπλωμα του ενιαίου Αγροτικού Κόμματος (...)
γ) Με κάθε τρόπο να ενισχυθεί η αξιέπαινη πρωτοβουλία που ανέλαβαν μερικές προοδευτικές πολιτικές ομάδες μέσα στα μη φασιστικά αστικά κόμματα (...) στον αγώνα κατά της φασιστικής δικτατορίας (...)
δ) Δραστήρια και αποφασιστικά πρέπει να δυναμώσει η δουλειά για την οργάνωση των αντιδικτατορικών δυνάμεων μέσα στο στρατό κι ανάμεσα στους απότακτους στρατιωτικούς (...)
ε) Πάνω στο πρότυπο και στο παράδειγμα του Πειραιά¹⁵ σ' όλες τις πόλεις, στα χωριά, στα εργοστάσια και στις συνοικίες και συνοικισμούς, πρέπει να οργανωθούν επιτροπές του λαϊκού αντιδικτατορικού μετώπου».
Στην Απόφαση του δεύτερου θέματος της 4ης Ολομέλειας υπογραμμιζόταν ότι η δικτατορία δεν μπόρεσε να παραλύσει το Κόμμα και ότι «συμπλήρωσε βασικά τα κενά που δημιούργησαν τα χτυπήματα του εχθρού»¹⁶.Η Εισήγηση της ΚΕ στην Ολομέλεια εκτιμούσε ότι το Κόμμα, στον ένα χρόνο περίπου από την εγκαθίδρυση της δικτατορίας, «βασικά κατόρθωσε να διατηρήση τις δυνάμεις του» και ότι στους τελευταίους 4 - 5 μήνες μετά την 3η Ολομέλεια της ΚΕ «περιορίστηκαν σε μεγάλο βαθμό οι συλλήψεις στελεχών του Κόμματος».
Η Εισήγηση της ΚΕ αναφερόταν και στις «δηλώσεις μετανοίας» υπογραμμίζοντας το ουσιαστικό στοιχείο από τη δοκιμασία του Κόμματος:
«Χιλιάδες μέλη και οπαδοί του Κόμματός μας, αντιφασίστες αγωνιστές, προτιμούν να λιώσουν στη φυλακή, στα ξερονήσια και στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, παρά να δηλώσουν υποταγή στους τυράννους (...) Είναι ελάχιστοι οι εργάτες που λιποψύχησαν και αποτελούν σταγόνα στον ωκεανό, μπροστά στους αντιφασίστες που ηρωικά υποφέρουν τα μαρτύρια μη δεχόμενοι να υπογράψουν στην ατιμωτική δήλωση».
Η Ολομέλεια καθόρισε εύστοχα τα εξής καθήκοντα:
1. Να ενταθεί η πάλη κατά του χαφιεδισμού και να μπει τέλος στην παραβίαση των κανόνων συνωμοτικότητας. Διαπαιδαγώγηση των μελών του Κόμματος, με το ζωντανό παράδειγμα των καθοδηγητών, στην πάλη για την προφύλαξη του Κόμματος και προετοιμασία για τη στάση τους στα δικαστήρια και την Ασφάλεια.
2. Η δουλειά των Κομματικών Οργανώσεων να κατευθυνθεί στην ανάπτυξη μερικών αγώνων όλων των λαϊκών στρωμάτων, να δυναμώσει η δουλειά μέσα στις λαϊκές οργανώσεις και τα συνδικάτα αξιοποιώντας όλες τις δυνατότητες πλατιάς νόμιμης δράσης.
Για τον σκοπό αυτό, υπογράμμιζε, «επιβάλλεται να ολοκληρωθή η αναδιοργάνωση των Κομματικών Οργανώσεων με βάση την ίδρυση πυρήνων στις επιχειρήσεις και τα εργοστάσια, στα συνδικάτα και σ' όλες τις μαζικές οργανώσεις. Το οργανωτικό δέσιμο και η οργανωτική συνοχή του Κόμματος πρέπει παραπέρα να τελειοποιηθούν».
Αλλα καθήκοντα ήταν η ανάδειξη νέων στελεχών του Κόμματος, η στρατολογία νέων μελών στο Κόμμα, που «δεν πρέπει ούτε στιγμή να σταματήση εν ονόματι του κινδύνου εισχώρησης χαφιέδων στις κομματικές γραμμές» καθώς και «η εξασφάλιση, συμπλήρωση και κανονική λειτουργία του παράνομου μηχανισμού και η συστηματική ανάπτυξη και ποιοτική καλυτέρευση της εκδοτικής δουλειάς του Κόμματος, απ' την ΚΕ ως την πιο μικρή Κομματική Οργάνωση και τους πυρήνες».
Παραπομπές
1. «Ακρόπολις», 7-12-1938, σελ. 6.
2. Είχε πει χαρακτηριστικά ο Ι. Μεταξάς σε ομιλία του στην Κυπαρισσία, τον Απρίλη του 1939: «Ο αστικός κόσμος εζήτησεν ασφάλειαν. Εζήτησε να λείψη η πάλη των τάξεων. Εζήτησε να ημπορή να εργάζεται αφόβως και χωρίς αγωνίαν της αβεβαιότητος διά την αύριον. Και την αγωνίαν αυτήν του την αφαιρέσαμεν και του εδώκαμεν την ασφάλειαν που εποθούσε» (υφυπουργείο Τύπου και Τουρισμού - Διεύθυνση Λαϊκής Διαφωτίσεως, Τέσσαρα Χρόνια Διακυβερνήσεως Ι. Μεταξά, τόμ. Δ΄, εκδ. 4ης Αυγούστου, χ.χ, σελ. 292).
3. Γ. Νέζης, «Η κατανομή του προπολεμικού φορολογικού βάρους στην Ελλάδα», «Νέα Οικονομία», τχ. 1/1947, σελ. 12, όπως παρατίθεται στο Σπύρος Λιναρδάτος, «Η 4η Αυγούστου», εκδ. «Θεμέλιο», Αθήνα, 1988, σελ. 114 - 116.
4.Σπύρος Λιναρδάτος, «Η 4η Αυγούστου», εκδ. «Θεμέλιο», Αθήνα, 1988, σελ. 113.
5. «Το Μυστικόν Αρχείον της περιόδου 1936 - 1941» δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Εθνικός Κήρυξ» από τις 9 Οκτώβρη 1949 έως την 1 Απρίλη 1950. Σύμφωνα με την εφημερίδα, ήταν «ελεγμένο προσωπικά» από τον Κωνσταντίνο Μανιαδάκη.
6. «Εθνικός Κήρυξ», 9-10-1949. O «Ριζοσπάστης» την επομένη της 4ης Αυγούστου έγραψε: «Η φασιστική διχτατορία από χθες άρχισε τις συλλήψεις των λαϊκών αγωνιστών. Σε δεκάδες πολλές φθάνει ο αριθμός των συλληφθέντων σε Αθήνα και Πειραιά. Μεταξύ των άλλων πιάσθηκαν οι σ. σ. βουλευτές Γληνός και Θέος (...)» («Ριζοσπάστης», 5-8-1936).
7. Ο «Ριζοσπάστης» κατήγγειλε ότι: «Σε Ξάνθη, Κόρινθο, Λαμία, Κιάτο και Σουφλί έγιναν μαζικές συλλήψεις αντιφασιστών. Στην Ξάνθη ξεπερνούν τους 130, βασανίστηκαν δε συνεχώς επί 5 μέρες με ξυλοδαρμό, φάλαγγα, ρετσινόλαδο, καρφίτσες και καλάμια σε βαθμό που πολλούς αναγκάστηκαν να τους μεταφέρουν στο νοσοκομείο (...) Στο Ηράκλειο Κρήτης πιάστηκαν 6 εργάτες κατηγορούμενοι για εκδότες της εφημερίδας "Αυγής", όργανο της ΚΝ Κρήτης» («Ριζοσπάστης», 10-11-1936).
8. «Το ΚΚΕ - Επίσημα Κείμενα», τόμ. 4ος, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα, 1975, σελ. 528.
9. Για παράδειγμα, ο Νίκος Ζαχαριάδης είχε επικηρυχθεί για 100.000 δραχμές, ο Βασίλης Νεφελούδης για 75.000 δραχμές και ο Γιώργος Σιάντος για 50.000 δραχμές.
10. «Το ΚΚΕ - Επίσημα Κείμενα», τόμ. 4ος, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα, 1975, σελ. 403.
11. Υφυπουργείο Τύπου και Τουρισμού - Διεύθυνση Λαϊκής Διαφωτίσεως, «Τέσσαρα χρόνια διακυβερνήσεως Ι. Μεταξά», τόμ. Β΄, εκδ. 4ης Αυγούστου, χ.χ., σελ. 212.
12.Στη διάθεσή μας έχουμε μόνο ένα τμήμα της Απόφασης («Ριζοσπάστης», 10-8-1936, όπως παρατίθεται στο «Κομματική Οργάνωση "Ριζοσπάστη"» (Επιμ.), «Ριζοσπάστης» 1918 - 1978, Αθήνα, 1978, σελ. 83).
13. «Το ΚΚΕ - Επίσημα Κείμενα», τόμ. 4ος, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα, 1975, σελ. 418.
14. «Το ΚΚΕ - Επίσημα Κείμενα», τόμ. 4ος, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα, 1975, σελ. 429.
15.Στην Εισήγηση του πρώτου θέματος της 4ης Ολομέλειας αναφέρονται σχετικά με τη συγκρότηση του «Λαϊκού Μετώπου» στον Πειραιά: «Εκεί σ' όλες τις συνοικίες σχεδόν ιδρύθηκαν και δυναμώνουν επιτροπές του Λαϊκού Μετώπου. Οι αντιπρόσωποι των συνοικιακών επιτροπών εξέλεξαν Επιτροπή Λαϊκού Μετώπου για ολόκληρη την πόλη. Αυτή βγάζει την εφημερίδα της, κυκλοφορεί χιλιάδες προκηρύξεις και αναπτύσσει αξιόλογη δουλειά για τη συσπείρωση των λαϊκών μαζών του Πειραιά στις γραμμές του Λαϊκού Μετώπου. Στον Πειραιά η Λαϊκομετωπική δουλειά δεν έχει προς τα κάτω μόνο επιτυχίες. Εκεί μια σειρά στελέχη με κύρος απ' όλα σχεδόν τα κόμματα προσχώρησαν και προσχωρούν στο Λαϊκό Μέτωπο και παίρνουν ενεργό μέρος στην ανάπτυξη του Λαϊκομετωπικού κινήματος. Σε ορισμένες συνοικίες δημιουργήθηκαν οι πρώτες πενταρχίες της Λαϊκής αυτοάμυνας» («Ο Προπαγανδιστής», 1-9-1937).
16. «Ο Προπαγανδιστής», 1-9-1937.