Μονά - ζυγά, κερδισμένη η εργοδοσία...

Ο όρος που μάθαμε όλοι με αφορμή την επιδημία του κορονοϊού είναι η τηλεργασία. Από τις πρώτες κιόλας μέρες παρουσιάστηκε ως η «μεγάλη ευκαιρία», το «θετικό που μπορεί να αφήσει πίσω του ο ιός» και ότι πρόκειται για μια «win - win» κατάσταση μεταξύ εργοδοτών - εργαζομένων. Είναι έτσι όμως; Η εμπειρία σε αυτές τις τρεις βδομάδες από χώρους μεγάλων βιομηχανικών μονάδων δείχνει το ακριβώς αντίθετο...

«Διαθέσιμος» όλη μέρα

Η τηλεργασία υπήρχε βέβαια και πριν από τον κορονοϊό. Για παράδειγμα, δίνονταν εταιρικά κινητά/email και δεν ήταν σπάνιο να απαιτείται από τον εργαζόμενο να απαντήσει και εκτός ωραρίου. 'Η αντίστοιχα γινόταν έλεγχος/ρύθμιση διαφόρων παραμέτρων σε βιομηχανικούς χώρους, π.χ. θερμοκρασία ενός ψυγείου, όπου ο υπεύθυνος είχε την υποχρέωση να είναι σε επιφυλακή όλο το 24ωρο αν χτυπήσει ο συναγερμός.
Τις τελευταίες βδομάδες, όμως, η τηλεργασία έγινε μόνιμο στοιχείο στη δουλειά πολλών εργαζομένων. Εγινε για να διασφαλιστούν οι ζωές μας; Είναι σημαντικό να πούμε ότι σε μεγάλους βιομηχανικούς χώρους, ακόμα και πριν μονιμοποιηθεί η καραντίνα, η πρώτη εντολή της εργοδοσίας ήταν να μην υπάρξει καμία επαφή των «μη αναγκαίων» με την παραγωγή. Δείχνει ότι ξέρουν καλά ότι αν αναγκάζονταν να κλείσουν την παραγωγή λόγω κρούσματος, τότε τα εμπορεύματα, άρα και τα κέρδη τους, δεν θα μπορούσαν να αναπαραχθούν. Παραδέχονταν - έστω και έμμεσα - ότι χωρίς την κύρια παραγωγική δύναμη, τον εργαζόμενο άνθρωπο, δεν μπορούν να κερδίσουν ούτε λεπτό του ευρώ!
Τις πρώτες μέρες ερχόταν από συναδέλφους το εξής ερώτημα: «Γιατί κερδίζουν οι εργοδότες από την τηλεργασία;».

• Το κόστος της εταιρείας για μια σειρά από λόγους μειώνεται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι βιομηχανίες όπου διάφορα τμήματα (π.χ. σχεδιασμού) λειτουργούν στα λεγόμενα «open desk». Δηλαδή, δεν υπάρχει σταθερή θέση για τον καθένα, αλλά όταν φτάνεις στη δουλειά «κουμπώνεις» το laptop όπου βρεις. Είναι εύκολα αντιληπτό ότι αν σε μια εταιρεία 100 ατόμων δουλεύουν εκ περιτροπής το 30% σε τηλεργασία, τότε ο αντίστοιχος χώρος μειώνεται κατά 30%. Καθόλου αμελητέο όταν μιλάμε για βιομηχανίες που απασχολούν εκατοντάδες εργαζόμενους.
• Καμία υπερωρία δεν πληρώνεται - κανένας έλεγχος δεν μπορεί να γίνει. Είναι γνωστή τακτική, να «διώχνουν» κόσμο από τα γραφεία, να χτυπάνε κάρτα, αλλά ο manager να λέει ότι η δουλειά πρέπει να συνεχιστεί από το σπίτι.
• Το σημαντικότερο όλων όμως, όπως και οι ίδιοι οι καπιταλιστές κυνικά ομολογούν, είναι η αύξηση της παραγωγικότητας. Οτι διαλύεται κάθε όριο στην εργάσιμη μέρα. Εδώ η εμπειρία των τελευταίων εβδομάδων είναι πολύτιμη. Η παραγωγικότητα για τον καπιταλιστή μετριέται στην ποσότητα δουλειάς που έγινε μέσα στην εργάσιμη μέρα. Ομως η εργάσιμη μέρα με την τηλεργασία τραβιέται στο μέγιστό της, ταυτίζεται με τη μέρα γενικά! Είναι πολλοί οι εργαζόμενοι που λένε ότι «τελικά δουλεύουμε πολύ περισσότερο έτσι». Πώς γίνεται αυτό; Μερικά παραδείγματα από χώρους δουλειάς μπορούν να το φωτίσουν περισσότερο: Ομαδικά «skype meeting» κάθε μέρα στις 9, έτσι ώστε να διασφαλιστεί ότι όλοι θα είμαστε μπροστά από τον υπολογιστή μας από το πρωί. Τηλέφωνα από τον manager οποιαδήποτε στιγμή μέσα στη μέρα, ακόμα και μέσα στα Σαββατοκύριακα, email ακόμα και μετά τις 11 το βράδυ, «skype meeting» σε ώρες εκτός ωραρίου, που τελειώνουν ακόμα και 10 η ώρα το βράδυ. Πάντα συνοδευόμενα με την ατάκα «όλη μέρα σπίτι είσαι έτσι κι αλλιώς, οπότε πού είναι το πρόβλημα;». Ισως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι κανονίστηκαν «skype meeting» με ξένους πελάτες ακόμα και την 25η Μαρτίου, καταργώντας την επίσημη αργία!

Διορίες και ατομική ευθύνη

Τις πρώτες μέρες πολλοί συνάδελφοι υποδέχτηκαν με χαρά την τηλεργασία. Σκέφτονταν πρώτα απ' όλα την υγεία τους, αφού ήξεραν καλά ότι μέσα στους χώρους δουλειάς, στις βιομηχανίες, τα μέτρα προστασίας ήταν ελλιπέστατα. Παράλληλα, όμως, έβλεπαν ότι και αυτοί θα είχαν όφελος από αυτήν την κατάσταση. «Δεν θα υπάρχει η πίεση του manager, δεν θα τον έχω πάνω από το κεφάλι μου», «θα οργανώνω τον χρόνο μου όπως με βολεύει», ήταν κάποια από τα πιο χαρακτηριστικά που λέγονταν.
Η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική. Βασικό μέτρο πίεσης από την πλευρά της εργοδοσίας αποτέλεσαν τα λεγόμενα «deadlines» (διορίες) στα έργα, που κατά γενική ομολογία έχουν γίνει ασφυκτικότερα. Οτι δηλαδή «βρέξει - χιονίσει» πρέπει να παραδοθούν έγγραφα/τιμές/μελέτες σε συγκεκριμένες ώρες και μέρες. Ετσι η εντατικοποίηση αυξάνεται κατακόρυφα, αφού ο εργαζόμενος για να ανταποκριθεί - καθώς πλέον δεν υπάρχει η «δικαιολογία» του ωραρίου - πρέπει να δουλέψει όλη μέρα.
Τα Σαββατοκύριακα γίνονται «κανονικές» εργάσιμες για να βγει η δουλειά. Σύμφωνα με τον εργοδότη, κατά διαβολική σύμπτωση, γίνεται «ατομική ευθύνη» να προλάβεις τις προθεσμίες! Αντίστοιχα, περνάνε στην ατομική ευθύνη τα ζητήματα προστασίας του εργαζόμενου (ανατομική καρέκλα, κατάλληλη οθόνη κ.λπ.).
Στο τέλος της μέρας, η εμπειρία δείχνει ότι το ωράριο γίνεται λάστιχο, ότι η οργάνωση της ζωής (π.χ. φαγητό, φροντίδα παιδιών) υποτάσσεται στην εργασία και όχι το αντίθετο! Δεν είναι λίγοι οι συνάδελφοι που ακόμα και αν ήταν στο σπίτι, πήγαιναν τα παιδιά στους παππούδες γιατί δεν μπορούσαν να τα προσέξουν.
Γίνεται φανερό επομένως γιατί τελικά η τηλεργασία αυξάνει την παραγωγικότητα: Διότι η εργάσιμη μέρα καταλήγει να είναι ήλιο με ήλιο, ενώ το πληρωμένο κομμάτι της μένει το ίδιο με πριν, αυξάνοντας το απλήρωτο. Ταυτόχρονα, η τηλεργασία φέρνει αντικειμενικά και χτύπημα στη συλλογική συζήτηση και διεκδίκηση. Αφήνει μόνο του κάθε εργαζόμενο απέναντι στην εργοδοσία. Απομονώνει στους τέσσερις τοίχους ενός σπιτιού καθέναν μας.
Ηδη προσπαθούν να το εκμεταλλευτούν: Παίρνουν τηλέφωνα και πιέζουν για να πάρει κάποιος υποχρεωτική κανονική άδεια, φέρνουν μέσα στη νύχτα αλλαγή συμβάσεων με μονιμοποίηση της εκ περιτροπής εργασίας. Η ίδια μας η πείρα, η ζωή, μας δείχνει ότι τα πολυδιαφημισμένα «πλεονεκτήματα» της τηλεργασίας έχουν γίνει σκόνη...

Υπάρχουν τελικά «win - win» καταστάσεις;

Η τηλεργασία έρχεται να προστεθεί στην ήδη υπάρχουσα λίστα των λεγόμενων «win - win» μορφών απασχόλησης και παρουσιάζεται ως επωφελής για εργαζόμενους και εργοδότες. Εχουμε όμως πλέον την πείρα να καταλάβουμε... Ετσι μας ξεφούρνισαν και τη μερική απασχόληση, ως «ευκαιρία» για τις γυναίκες να δουλεύουν και ταυτόχρονα να είναι κοντά στην οικογένεια. Κατέληξε όμως μισή δουλειά - μισή ζωή.
Ακόμα πιο πρόσφατα, μας είπαν ότι «όλοι θα κερδίσουμε από τις αλλαγές στο Ασφαλιστικό», «ότι θα δούμε αυξήσεις επειδή θα μειωθεί η εργοδοτική εισφορά». Σήμερα, εν μέσω πανδημίας, καταλαβαίνουμε τι σημαίνει η υποχρηματοδότηση ταυ δημόσιου συστήματος Υγείας. Βλέπουμε ότι οι ιδιωτικές ασφαλιστικές «κάνουν τον Κινέζο» όσον αφορά τα τεστ για τον κορονοϊό, ενώ παράλληλα οι ιδιωτικές κλινικές έχουν στήσει πάρτι.
Στην ίδια ζυγαριά δεν γίνεται να βγαίνουν όλοι νικητές. Εχουμε μάθει πια ότι ο πραγματικός εχθρός μας είναι ορατός. Είναι η εργοδοσία, το κράτος της, που τόσα χρόνια κερδίζει αμύθητα πλούτη από τον ιδρώτα μας. Τους έχουμε δει στην ανάπτυξη, τους ζήσαμε στην κρίση, τους ίδιους βλέπουμε απέναντί μας και σήμερα, εν μέσω πανδημίας.
Μετά τον κορονοϊό, οι εργοδότες δεν θα αφήσουν λεπτό να πάει χαμένο. Δεν είναι απίθανο να προτείνουν συστήματα 4-1 ή 3-2 (μέρες στο γραφείο - μέρες στο σπίτι). Ξέρουν ότι η τηλεργασία θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά τους, θα μεγαλώσει τα κέρδη τους. Θα επιδιώξουν να γίνει και αυτό μια «νέα κανονικότητα», «να μπει στην κουλτούρα της εργασίας».
Απέναντι σ' αυτήν την επίθεση, δεν θα μείνουμε σιωπηλοί! Οργανώνουμε την αντίστασή μας, μέσα από τα συνδικάτα μας, απέναντι σε όποια προσπάθεια της εργοδοσίας για αλλαγή των συμβάσεών μας. Δεν θα τους αφήσουμε να πληρώσουμε πάλι εμείς και αυτοί να κολυμπάνε στα κέρδη!
ΥΓ: Αν ένα ακόμα πράγμα δείχνει η υπόθεση με την τηλεργασία είναι πως η εξέλιξη της τεχνολογίας μπορεί να γίνει «χτικιό» για τους εργαζόμενους, όταν σκοπός της παραγωγής είναι το κέρδος. Αντίθετα, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για να μειωθεί ο εργάσιμος και να αυξηθεί ο ελεύθερος χρόνος για τους εργαζόμενους. Αυτό προϋποθέτει κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής, κεντρικό σχεδιασμό, εργατικό έλεγχο, οργάνωση της παραγωγής με γνώμονα τις διευρυμένες ανάγκες μας.

Σημαδεύουμε σωστά με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον

Δεν πάει πολύς καιρός που σε συζήτηση για την πορεία του τουριστικού κλάδου και την κατάσταση των εργαζομένων στην περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας εκτιμούσαμε: «...δεν είναι κλάδος ατρόμητος ούτε ανεπηρέαστος από εξελίξεις τόσο εγχώριες όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο (...) η πορεία στον κλάδο κάθε χρόνο επηρεάζεται από γεγονότα και σίγουρα η πορεία του είναι δεμένη με την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας».
Οι τελευταίες εξελίξεις με αφορμή την πανδημία επιβεβαιώνουν την παραπάνω εκτίμηση και φέρνουν στο προσκήνιο για ακόμα μια φορά ότι είτε σε συνθήκες καπιταλιστικής κρίσης είτε σε συνθήκες καπιταλιστικής ανάπτυξης, το κεφάλαιο στον Τουρισμό κάνει προσπάθεια να μεγιστοποιήσει τα κέρδη ή να ελαχιστοποιήσει τη ζημιά, εις βάρος των χιλιάδων εργαζομένων του κλάδου.
Τα προηγούμενα χρόνια στην περιοχή μας οι μεγαλοξενοδόχοι «μπούκωσαν» από τα κέρδη διαφημίζοντας τις πρωτιές της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας σε επισκεψιμότητα, τις αφίξεις στο αεροδρόμιο «Μακεδονία» που συνεχώς αυξάνονταν.
Τώρα, με τις τελευταίες εξελίξεις και σαν έτοιμοι από καιρό, επιδίδονται σε ένα όργιο αντεργατικών μεθοδεύσεων στους χώρους δουλειάς. Το κράτος τούς κάνει ακόμα και τη «χάρη» να κλείσουν υποχρεωτικά τα εποχικά, αλλά και τα ξενοδοχεία 12μηνης λειτουργίας, για να μην πληρώσουν ρήτρες σε ξένους πράκτορες, να αποποιηθούν την ευθύνη για το τι θα γίνει με τους χιλιάδες εργαζόμενους. Δεν αμφισβητούμε το συγκεκριμένο μέτρο πρόληψης, αλλά δε θα δεχτούμε να μείνουν οικογένειες χωρίς εισόδημα, ούτε να χαθούν χιλιάδες θέσεις εργασίας.

Οι εργαζόμενοι πλήρωσαν την κρίση

Σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες χρειάζεται να κοιτάμε μακριά... Τα μέτρα στήριξης των επιχειρήσεων, που εξαγγέλλει κάθε τόσο η κυβέρνηση, είναι μέτρα για το πετσόκομμα των εργασιακών δικαιωμάτων, μέτρα που αυξάνουν την εκμετάλλευση και ήρθαν για να μείνουν. Με καθαρό μυαλό να σκεφτούμε πώς θα μας βρει η επόμενη μέρα της πανδημίας.
Πληρώσαμε την καπιταλιστική κρίση, στα χρόνια της οποίας ξεχαρβαλώθηκαν οι εργασιακές σχέσεις, οι μισθοί «έπιασαν πάτο», εργασιακά δικαιώματα πετάχτηκαν στο καλάθι των αχρήστων για «να βάλουμε όλοι πλάτη», «να βγούμε από την κρίση».
«Να δώσουμε ώθηση στην ατμομηχανή της ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας», έλεγαν χαρακτηριστικά. «Ανάπτυξη, δουλειές και πλούτος για τις τουριστικές περιοχές»... Αυτά έλεγαν τότε. Και η καπιταλιστική ανάπτυξη ήρθε...
Πάτησε ακριβώς στα κουτσουρεμένα εργασιακά δικαιώματα, στη σκλαβιά της πρακτικής άσκησης, στις 14 «ευέλικτες» εργασιακές σχέσεις που διαμορφώθηκαν, στις ΣΣΕ που εφαρμόζονταν σε ξενοδοχεία μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Και όλα αυτά για να μετράνε κέρδη και υπερκέρδη οι επιχειρηματίες του κλάδου.
Αυτή η ανάπτυξη, και εδώ στην περιοχή, στηρίχτηκε σημαντικά από δημάρχους και περιφερειάρχες με κονδύλια, διαφημιστικές καμπάνιες κ.λπ. «(...) όραμά μας είναι να καταστεί η Κεντρική Μακεδονία παγκοσμίως γνωστή ως τουριστικός προορισμός 365 μέρες τον χρόνο...», δήλωνε χαρακτηριστικά ο περιφερειάρχης. Η ανάπτυξη μάλιστα στον κλάδο δεν άργησε ...μια μέρα, αλλά ήρθε ένα χρόνο νωρίτερα σε σχέση με τους υπόλοιπους κλάδους.
«Βάζουμε όλοι πλάτη για να συνεχιστεί η καλή πορεία του κλάδου», έλεγαν. Ενδεικτικά να πούμε ότι η Περιφέρεια κατέχει την τρίτη θέση πανελλαδικά στο τουριστικό μέγεθος, ενώ τα έσοδα από τον εισερχόμενο τουρισμό κάθε χρόνο αυξάνονται. Από το 2010 μέχρι και το 2018 οι αφίξεις διπλασιάστηκαν. Τα ρεκόρ κερδών, φυσικά, δεν συνοδεύτηκαν από ρεκόρ αυξήσεων σε μισθούς, ούτε από μόνιμη και σταθερή δουλειά στον κλάδο.

Δεν θα μας φορτώσουν τα σπασμένα της επιδημίας

Μέχρι και την υποχρεωτική αναστολή λειτουργίας στα ξενοδοχεία, είχαν γίνει εκατοντάδες απολύσεις σε χώρους δουλειάς, επιβολή εκ περιτροπής εργασίας, αναγκαστικές άδειες.
Τώρα οι εργαζόμενοι καλούνται να ζήσουν με 800 ευρώ για ενάμιση μήνα και ένα πλήρως αβέβαιο μέλλον στον κλάδο, ενώ παντού συναντάμε ένα μεγάλο ερώτημα: Τι θα γίνει μετά; Ηδη συνάδελφοι που είχαν κλείσει δουλειά για τη σεζόν παίρνουν μηνύματα ότι δεν θα τους χρειαστούν... Αλήθεια, τι θα γίνει με αυτούς τους εργαζόμενους που δεν δικαιούνται ούτε αυτό το επίδομα, ενώ το ταμείο ανεργίας λήγει ή έχει ήδη λήξει;
Τα μέτρα - δωράκια στην εργοδοσία για μονομερή επιβολή εκ περιτροπής εργασίας, αναστολή συμβάσεων κ.λπ. δεν αφορούν μόνο την έκτακτη κατάσταση, ήρθαν για να μείνουν. Εξάλλου, έχει ενδιαφέρον το στοιχείο που εκτιμούσαν και οι ίδιοι οι ξενοδόχοι ότι είμαστε πίσω ως χώρα στις ελαστικές σχέσεις εργασίας σε σχέση με την υπόλοιπη ΕΕ (η Ελλάδα είναι στο μισό του μέσου όρου των ελαστικών εργασιακών σχέσεων στην ΕΕ).
Να λοιπόν τώρα η ευκαιρία για να προχωρήσει ο νέος γύρος επίθεσης σε εργασιακές σχέσεις, μισθούς, δικαιώματα. Η επίθεση στους εργαζόμενους θα συνεχιστεί για να ανακάμψει πάλι ο κλάδος, γιατί όπως θα μας πουν για άλλη μια φορά, «πρέπει όλοι να βάλουμε πλάτη».
Οι δυνάμεις του ΚΚΕ και της ΚΝΕ όλο το προηγούμενο διάστημα έδωσαν και θα συνεχίσουν να δίνουν τη μάχη της ενημέρωσης, της διεκδίκησης για μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας, για να διασφαλιστούν θέσεις εργασίας, μισθοί, δικαιώματα.
Μπροστά σε αυτήν την κατάσταση δεν πρέπει να σιγήσουμε. Οι κλειστοί χώροι δεν πρέπει να αποτελέσουν αφορμή για να κλειστεί ο καθένας στο καβούκι του. Μπορεί να μένουμε σπίτι, όμως μένουμε δυνατοί, δυναμώνουμε τη φωνή μας και διεκδικούμε. Κανένας να μη μείνει μόνος του, να δυναμώσει σε αυτές τις συνθήκες η αλληλεγγύη. Με κάθε πρόσφορο μέσο να φτάσει αυτό το μήνυμα σε εργαζόμενους που αγωνιούν, που αναρωτιούνται πώς θα εξελιχθεί αυτή η κατάσταση.

Δυνατοί και οργανωμένοι για την επόμενη μέρα

Πάνω απ' όλα η επόμενη μέρα θα πρέπει να μας βρει οργανωμένους και έτοιμους απέναντι στον νέο γύρο επίθεσης που εξαπολύει η εργοδοσία. Καμία εμπιστοσύνη στον εργοδοτικό και κυβερνητικό συνδικαλισμό, που και στην περιοχή μας όλο το προηγούμενο διάστημα έβαλε πλάτη να περάσουν οι αντεργατικές μεθοδεύσεις, καλλιεργούσε τη λογική ότι ο τουρισμός είναι «εθνική υπόθεση» και ότι όλοι πρέπει να συμβάλουμε.
Εξάλλου, και με τις τελευταίες εξελίξεις δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις εργαζομένων που απευθύνθηκαν στις ταξικές δυνάμεις για τις εξελίξεις που υπάρχουν σε μια σειρά από ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης, και αυτό είναι σημαντική παρακαταθήκη.
Πέρα από όλα τα άλλα, οι εργαζόμενοι πρέπει να σκεφτούν: Αυτό το σύστημα που λέγεται καπιταλισμός, μας αφήνει ανυπεράσπιστους μέσα στην ανασφάλεια, στις πλημμύρες, τις πυρκαγιές, τις αρρώστιες. Δεν έχει πάρει κανένα μέτρο πρόληψης για την υγεία των εργαζομένων και των οικογενειών τους.
Αυτό που βγαίνει επομένως στο προσκήνιο και με την τωρινή κατάσταση, είναι ότι μονόδρομος για τη σωτηρία του λαού είναι ο αγώνας για μόνιμη και σταθερή δουλειά, μισθούς που να καλύπτουν τις σύγχρονες ανάγκες, ποιοτική, υψηλού επιπέδου, αποκλειστικά δημόσια και δωρεάν Υγεία.
Είναι ακόμα πιο ώριμο σήμερα να συζητάμε για ριζικές ανατροπές στην οικονομία και την κοινωνία, για το σοσιαλισμό. Γιατί αν δε βγει από τη μέση ο βραχνάς του κέρδους, όλες οι ανάγκες των εργαζομένων, είτε αφορούν την υγεία, την εργασία, την Παιδεία, θα μπαίνουν στο ζύγι «κόστος - όφελος», όπως ακριβώς συμβαίνει σήμερα. Σε αυτόν τον δρόμο περπατάμε όλα αυτά τα χρόνια, έτσι φτάσαμε ως εδώ.
Μένουμε δυνατοί στο παρόν για να να φωτίσουμε το μέλλον, που βρίσκεται έξω από τα τείχη της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης, στην κοινωνία όπου κουμάντο κάνουν οι παραγωγοί του πλούτου και όχι τα παράσιτα που ζουν και πλουτίζουν με το δικό μας ιδρώτα.

Στέλλα ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑΚΗ
Μέλος του Τομεακού Γραφείου Εμπορίου - Υπηρεσιών της ΚΟ Κεντρικής Μακεδονίας του ΚΚΕ

Νίπτω τας χείρας μου.

..

ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ

Ενας ιός, ένας αόρατος και ύπουλος εχθρός, όπως τον αποκαλούν κατά κόρον, για να επιτείνουν τον φυσιολογικό φόβο που νιώθουν οι άνθρωποι.
Ενας μικροσκοπικός ιός, που είναι ορατός στα μικροσκόπια των επιστημών, με την επέλασή του μέσα σε τρεις μήνες κατάφερε να ξεγυμνώσει το καπιταλιστικό σύστημα και κυρίως την ηγέτιδα δύναμή του, τις ΗΠΑ (χαρακτηριστικές οι εικόνες των νοσηλευτριών που φορούν για προστατευτική στολή σακούλες σκουπιδιών), αλλά και τις μεγάλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης (Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία), τη Μεγάλη Βρετανία, κατάφερε να αποκαλυφθεί σε όλες τις αγριότητες η εγκληματική φύση του καπιταλισμού.
Να αποκαλυφθούν η ωμότητα και ο κυνισμός της «ιδεολογίας των αγορών», αυτής με την οποία μας πιπιλίζουν τα μυαλά τα τελευταία χρόνια ότι ρυθμίζει τα πάντα, ενώ στην πράξη, όπως έχει φανεί τα τελευταία 10 χρόνια της κρίσης, αλλά και τώρα με τον κορονοϊό, έχει απορυθμίσει τα πάντα της ιδεολογίας που κεντρική ιδέα και στόχο της έχει το κέρδος και έχει μετατρέψει σε εμπόρευμα όλα τα δημόσια κοινωνικά αγαθά.
Το μακελειό που παρακολουθούμε να εξελίσσεται αυτές τις μέρες στις προαναφερόμενες χώρες, με μεγάλη οδύνη και πόνο ψυχής, δεν οφείλεται αποκλειστικά και μόνο, όπως προσπαθούν να μας παρουσιάσουν, στον αόρατο και ύπουλο επιδρομέα, τον κορονοϊό.
Η εξέλιξη και τα επιτεύγματα της ιατρικής επιστήμης και της τεχνολογίας έχουν καταστήσει δυνατή την αντιμετώπιση σχεδόν του συνόλου των παθολογικών καταστάσεων, αρκεί βέβαια να υπάρχουν η απαραίτητη υλικοτεχνική υποδομή του απαιτούμενου υγειονομικού προσωπικού και η γενναία χρηματοδότηση, ώστε να υπάρχει ένα δημόσιο σύστημα Υγείας ικανό να παρέχει τις φροντίδες του δωρεάν σε όλες τις βαθμίδες, αλλά και να έχει τη δυνατότητα να αντιμετωπίζει έκτακτες καταστάσεις όπως αυτές που βιώνουμε σήμερα.
Η τραγωδία λοιπόν που βιώνουμε σήμερα είναι το αποτέλεσμα της συνειδητής επιλογής της Ευρωπαϊκής Ενωσης για το σταδιακό ξήλωμα των δομών της δημόσιας Υγείας, της Κοινωνικής Ασφάλισης και περίθαλψης.
Ο καθένας και η μοίρα του δηλαδή, όπως συμβαίνει στις ΗΠΑ, όπου ουσιαστικά δεν υπάρχει δημόσιο σύστημα Υγείας, αλλά και στις χώρες της ΕΕ, όπου εξελίσσεται το μακελειό, και τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει τα ίδια που έχουν γίνει και στη χώρα μας στον τομέα της Υγείας, δηλαδή κλείσιμο νοσοκομείων, απολύσεις υγειονομικού προσωπικού, υποχρηματοδότηση των υπηρεσιών Υγείας.
Στη χώρα μας διαχρονικές είναι οι ευθύνες όλων των κυβερνήσεων τα τελευταία 15 χρόνια για το σταδιακό ξήλωμα του όποιου δημόσιου συστήματος Υγείας είχε δομηθεί μετά τη μεταπολίτευση. Μπροστά στη σοβαρότητα της κατάστασης όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα, έχει τη δυνατότητα το δημόσιο σύστημα Υγείας να ανταποκριθεί; Προφανώς ΟΧΙ.
Οι ελλείψεις είναι γνωστές εδώ και χρόνια, για τις οποίες οι υγειονομικοί αγωνίζονται, φωνάζουν, αλλά δεν τους ακούει κανείς.

Αμεσα μέτρα, χωρίς άλλη καθυστέρηση

Ως παιδίατρος εντατικολόγος, που ανάλωσα όλο τον εργασιακό μου βίο στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας Παίδων του Νοσοκομείου «Αγλ. Κυριακού», θεωρώ ότι είναι απαραίτητος ένας τρόπος οργάνωσης της παροχής της ιατρικής φροντίδας για την πανδημία, σε τρία επίπεδα, που είναι αναγκαία για την καλύτερη αντιμετώπισή της.
Πρώτο επίπεδο: Η ανάπτυξη των δομών της Πρωτοβάθμιας Περίθαλψης. Ολες οι κυβερνήσεις φρόντισαν στην κυριολεξία να τις διαλύσουν. Σήμερα όμως για την αντιμετώπιση της πανδημίας είναι απολύτως αναγκαίο να λειτουργήσουν για τους εξής λόγους.
Εκεί θα απευθύνονται και θα εξετάζονται αποκλειστικά και μόνο εκείνοι οι πολίτες με ύποπτη συμπτωματολογία. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνονται δυο πράγματα πολύ σημαντικά:
Αποσυμφορίζονται τα δημόσια νοσοκομεία και προστατεύονται το υγειονομικό προσωπικό και οι νοσηλευόμενοι από πιθανή μόλυνση.
Αισθάνεται ο πολίτης ασφαλής, γιατί θα έχει άμεση ιατρική φροντίδα και όχι να περιμένει στο σπίτι και να κάνει ο ίδιος τον γιατρό.
Αυτή έπρεπε να είναι η πρώτη ενέργεια της κυβέρνησης, αντ' αυτού το τελευταίο διάστημα αποσπά σε πολλές περιφέρειες γιατρούς από Κέντρα Υγείας, όπου αυτά υπάρχουν, και τα αγροτικά ιατρεία για τα νοσοκομεία.
Είναι επιτακτική ανάγκη να προχωρήσει στη δημιουργία τους. Είναι εύκολο να γίνουν. Η στελέχωσή τους απαιτεί πνευμονολόγους, παθολόγους, παιδίατρους και νοσηλεύτριες.
Δεύτερο επίπεδο: Ανοιγμα νοσοκομείων για την αποκλειστική νοσηλεία νοσούντων από τον κορονοϊό. Στην Αθήνα αλλά και σε άλλες πόλεις υπάρχουν αυτά τα νοσοκομεία και οι κλινικές. Είναι εκείνα τα οποία έκλεισε ο κ. Γεωργιάδης επί κυβέρνησης Σαμαρά και τα διατήρησε κλειστά ο ΣΥΡΙΖΑ. Τα νοσοκομεία αυτά έχουν τις υποδομές και τη δυνατότητα να λειτουργήσουν. Πρέπει όμως να γίνει η πρόσληψη του απαραίτητου ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγονται η νοσηλεία νοσούντων από τον κορονοϊό μέσα στα νοσοκομεία και οι κίνδυνοι μετάδοσής του.
Τρίτο επίπεδο: Οι διαθέσιμες κλίνες Μονάδων Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) είναι το πλέον σημαντικό και κρίσιμο στοιχείο στην αντιμετώπιση της πανδημίας. Η εμπειρία της Ιταλίας και της Ισπανίας αυτό φωνάζει. Οι άνθρωποι εκεί πεθαίνουν αβοήθητοι γιατί δεν υπάρχουν κλίνες ΜΕΘ και οι γιατροί αναγκάζονται να κάνουν επιλογές.
Η χώρα από πλευράς κλινών ΜΕΘ βρίσκεται στην κυριολεξία σε τραγική κατάσταση. Επρεπε να έχει 3.500 κλίνες ΜΕΘ βάσει των προδιαγραφών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Διαθέτει μόνο 500 που λειτουργούν και οι οποίες είναι διαρκώς κατειλημμένες από ασθενείς, άλλες 100 οι οποίες εδώ και 10 χρόνια δεν λειτουργούν γιατί δεν προσλαμβάνεται προσωπικό, και τις κλίνες ΜΕΘ των ιδιωτών, τις οποίες όχι μόνο δεν επιτάσσει η κυβέρνηση, αλλά αύξησε τη μίσθωση από 800 σε 1.600 ευρώ ημερησίως.
Αν η κατάσταση στη χώρα μας ξεφύγει όπως στην Ιταλία, τότε το σύστημα Υγείας δεν θα αντέξει πάνω από 2-3 μέρες. Μακάρι να μην συμβεί αυτό, αλλά με τις ευχές και τα μακάρι δεν αντιμετωπίζονται τα σοβαρά προβλήματα. Πρέπει να επιταχθούν άμεσα οι κλίνες των ιδιωτικών ΜΕΘ και να αναπτυχθούν τουλάχιστον άλλες 500 πλήρως εξοπλισμένες και στελεχωμένες με το απαραίτητο ιατρονοσηλευτικό προσωπικό.
Η κυβέρνηση σχεδόν καθημερινά ανακοινώνει κάποιες δωρεές αναπνευστήρων. Θα πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες ότι οι αναπνευστήρες δεν λειτουργούν από μόνοι τους, χρειάζονται εξειδικευμένο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό στην εντατικολογία.
Οι διαθέσιμες κλίνες ΜΕΘ είναι το πλέον κρίσιμο στοιχείο στην αντιμετώπιση της πανδημίας. Οι κυβερνητικοί εκπρόσωποι όμως και οι διάφοροι ειδικοί που παρελαύνουν από τα κανάλια, αποφεύγουν συστηματικά να θίξουν και να συζητήσουν αυτό το θέμα, το οποίο μετ' επιτάσεως θέτει ως το μείζον η ΟΕΝΓΕ.
Αν η κατάσταση ξεφύγει και πάρει διαστάσεις ανάλογες της Ιταλίας, Ισπανίας, τότε η ευθύνη αποκλειστικά θα είναι της κυβέρνησης και όχι των πολιτών, τους οποίους προσπαθούν να ενοχοποιήσουν με την επίκληση της ατομικής ευθύνης.

Είναι στο χέρι μας!

Μένουμε στο σπίτι. Ομως μένουμε δυνατοί. Δεν μένουμε μουγκοί, φοβισμένοι, υποταγμένοι. Προστατεύουμε την υγεία μας και την υγεία των άλλων. Κρατάμε καθαρό το μυαλό μας και τη σκέψη μας, για να μην πέσουμε στην παγίδα της παθητικής αναμονής και αποδοχής όλων των αντεργατικών και αντιλαϊκών μέτρων που ήδη παίρνονται, αλλά και αυτών που εξυφαίνονται για την επόμενη μέρα της πανδημίας.
Είναι η κατάλληλη ώρα να σκεφτούμε και να αποφασίσουμε ποιο θέλουμε να είναι το μέλλον μας: Θα συνεχίσουμε να ανεχόμαστε αυτή την απίστευτη αγριότητα του καπιταλισμού, όπως τη βιώνουμε σήμερα και τα τελευταία 10 χρόνια, ή θα πρέπει πλέον να αποφασίσουμε να αγωνιστούμε για μια διαφορετική κοινωνία, όπου ο πλούτος που παράγεται θα ανήκει σε αυτούς που τον παράγουν. Το δε κράτος θα έχει την υποχρέωση να παρέχει δωρεάν όλα τα κοινωνικά αγαθά της εργασίας, της Υγείας, της Παιδείας, του Πολιτισμού, του Αθλητισμού.
Στο χέρι μας είναι!

Θάνος ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ
Παιδίατρος εντατικολόγος,συνταξιούχος γιατρός του ΕΣΥ,πρώην διευθυντής στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας Παίδωντου Νοσοκομείου «Αγλ. Κυριακού»

Ανοσία στην αστική προπαγάνδα

Από σποτ της κυβέρνησης για τους «ήρωες» της πανδημίας...

Ο βομβαρδισμός είναι καθημερινός, σε όλα τα μέσα, κάθε λεπτό. Ο Μπόρις Τζόνσον, ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Μπολσονάρο και ο Ερντογάν είναι λαϊκιστές, είναι βαρβαρότητα αυτό που κάνουν, βάζουν την οικονομία πάνω από τον άνθρωπο.
Οι Σουηδοί είναι σε αφασία, αν και τώρα τα «γυρνάνε», οι Ολλανδοί και οι Βέλγοι «ξύπνησαν» αργά, οι Ιταλοί, οι Ισπανοί και οι Γάλλοι άργησαν να πάρουν μέτρα. Τρομοκρατημένοι Ελληνες από αυτές τις χώρες προσπαθούν να μεταναστεύσουν πίσω στην ασφαλή Ελλάδα.
Η ελληνική κυβέρνηση πήρε από νωρίς τα μέτρα, πρόλαβε, αλλιώς θα είχαμε γίνει Ιταλία. Ευτυχώς για την Ελλάδα πάνω απ' όλα είναι ο άνθρωπος και η υγεία του, οι παππούδες και οι γιαγιάδες. Ο πρωθυπουργός αποδεικνύεται στιβαρός ηγέτης, δεν υπολόγισε το πολιτικό κόστος, έχουμε γίνει παγκόσμιο υπόδειγμα για την αντιμετώπιση του κορονοϊού σε όλο τον κόσμο.
Ο Μητσοτάκης παρομοιάζεται με τον Μωυσή που θα περάσει τον ελληνικό λαό αλώβητο από την Ερυθρά Θάλασσα. Το ερώτημα εύλογο: Πού πήγε το αφήγημα ότι οι ΗΠΑ, η Αγγλία, η Σουηδία, η Γαλλία κ.ά. αποτελούν το παράδειγμα της ανάπτυξης, κάνουν τα «αυτονόητα» που δεν τολμάμε στην Ελλάδα, γι' αυτό και προχωράνε μπροστά;
Η αντίθετη άποψη φιμώνεται, οποιαδήποτε συζήτηση για την επιλογή του αστικού κράτους να διαλύσει τον δημόσιο τομέα Υγείας όλα τα προηγούμενα χρόνια δεν είναι της ώρας, γιατί «σαμποτάρει» την εθνική προσπάθεια.
Οι κινητοποιήσεις, η δράση των συνδικάτων που αυτή την περίοδο πραγματοποιούνται με όλα τα απαραίτητα μέτρα προφύλαξης θεωρούνται ως "ανευθυνότητα", βρίσκουν απένανι τους παρεμβάσεις και απειλές της αστυνομίας με πρόσχημα τους περιορισμούς,ακόμα και σωματεία των υγειονομικών λογοκρίνονται, όπως έγινε με τη συνέντευξη Τύπου της ΟΕΝΓΕ, ή δέχονται ελεεινές επιθέσεις, όπως συνέβη με τις δράσεις για την Παγκόσμια Μέρα Υγείας. Το παραμύθι όμως έχει δράκο.

* * *

Στον καπιταλισμό, η Υγεία, ως βασικός πυλώνας του εποικοδομήματος, είναι απόλυτα προσαρμοσμένη στην αδήριτη ανάγκη του κεφαλαίου για την αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης.

Το δημόσιο σύστημα Υγείας, όπως εξελίχθηκε στην Ευρώπη μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ήταν ανάγκη των ίδιων των καπιταλιστών ώστε να μπορέσουν να εξασφαλίσουν επάρκεια σε εργατικό δυναμικό, λόγω των τεράστιων απωλειών του πολέμου. Αυτήν την ανάγκη, επειδή δεν μπορούσαν να την καλύψουν μόνοι τους, την ανέθεσαν στον συλλογικό καπιταλιστή, το κράτος.
Σημαντικό ρόλο παίζει διαχρονικά η πίεση του εργατικού κινήματος, η τεράστια επιρροή που ασκούσαν η ΕΣΣΔ και οι χώρες που οικοδομούσαν το σοσιαλισμό. Το καθοριστικό όμως για τον καπιταλισμό, για τη λειτουργία προηγμένων συστημάτων Υγείας όπως το NHS στην Αγγλία, σύστημα - υπόδειγμα του καπιταλιστικού κόσμου, ήταν η ανάγκη αναπαραγωγής της εργατικής δύναμης.
Δεν είναι τυχαίο ότι στις ΗΠΑ, όπου εξασφαλιζόταν διαχρονικά φτηνό εργατικό δυναμικό με την εισροή εκατομμυρίων μεταναστών από όλο τον κόσμο και η πίεση του παραδείγματος των σοσιαλιστικών χωρών δεν ήταν τόσο έντονη όσο στην Ευρώπη, πρακτικά δεν υπήρχε ποτέ διευρυμένο δημόσιο σύστημα Υγείας κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Από τα μέσα της δεκαετίας του '80, αλλά κυρίως μετά τις ανατροπές του σοσιαλισμού, το δημόσιο σύστημα Υγείας άρχισε να ξηλώνεται και στην Ευρώπη και ο τομέας της Υγείας αποτέλεσε πεδίο κερδοφορίας για το κεφάλαιο που συσσωρευόταν. Με βάση αυτήν τη θεώρηση, τα κριτήρια επιλογής της αστικής τάξης κάθε χώρας για τον τρόπο που θα αντιμετωπίσει κρίσεις, όπως αυτή της πανδημίας του κορονοϊού, δεν είναι ανθρωπιστικά, ούτε «ουδέτερα επιστημονικά», αλλά ταξικά.
Η αντιμετώπιση του ιού περνά αναγκαστικά από τη διαδικασία απόκτησης αντισωμάτων από ένα κρίσιμο τμήμα του πληθυσμού, είτε τεχνητά μέσω εμβολίου, είτε με φυσικό τρόπο με τη μετάδοση του ιού. Η διαδικασία αυτή, εφόσον δεν υπάρχει ακόμα εμβόλιο, ενέχει κινδύνους για τις ευπαθείς ομάδες, καθώς αν νοσήσουν υπάρχει αυξημένη πιθανότητα να καταλήξουν.

* * *

Το πώς και το πότε θα επιλέξει λοιπόν η κάθε χώρα να μπει σε αυτή τη διαδικασία εξαρτάται από τη φάση ανάπτυξης της οικονομίας, τις υποδομές που έχει στον τομέα της Υγείας και της Πρόνοιας, αλλά και τις κοινωνικές δομές. Ακόμα και ο θεσμός της οικογένειας παίζει ρόλο, αν και κατά πόσο, για παράδειγμα, μπορούν να απομονωθούν από τον υπόλοιπο πληθυσμό ευπαθείς ομάδες, όπως οι ηλικιωμένοι.

Για παράδειγμα, στις χώρες της Μεσογείου αλλά και στη Γερμανία λόγω του μεγάλου αριθμού οικογενειών μεταναστών (για παράδειγμα 3.000.000 Τούρκοι) είναι πρακτικά αδύνατο, ενώ στις Σκανδιναβικές χώρες πιο εύκολο. Η Αγγλία είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση, γι' αυτό υπήρχε και ταλάντευση.
Ενώ ο θεσμός της οικογένειας έχει εξελιχθεί τόσο ώστε στην κλασική αγγλική οικογένεια οι ηλικιωμένοι δεν έρχονται σε επαφή με τα νεότερα μέλη της, στα μεγάλα αστικά κέντρα και ιδιαίτερα στο Λονδίνο, συγκατοικούν στο ίδιο σπίτι 4-10 εργαζόμενοι, κυρίως μετανάστες, μικροί σε ηλικία μεν, αλλά πολύ πιθανό κάποιος μεταξύ τους να ανήκει σε ευπαθείς ομάδες (άσθμα, νεφροπαθείς, παχύσαρκοι, διαβητικοί κ.τ.λ.).
Στην Ελλάδα, από ό,τι φαίνεται, η επιλογή είναι να μπούμε σε αυτή τη διαδικασία το καλοκαίρι. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Υγείας για τον κορονοϊό, καθηγητής Λοιμωξιολογίας Σωτήρης Τσιόδρας, έχει δηλώσει: «Δεν θέλουμε να κολλήσουμε όλοι μαζί. Δεν θέλουμε να στρεσάρουμε το σύστημα Υγείας μαζί. Ακόμα και αν ο ιός επιβιώσει και κάνει μια πορεία μέσα στο καλοκαίρι και αυτό είναι επιθυμητό. Γιατί θα έχουμε λιγότερη πίεση στο σύστημα Υγείας το καλοκαίρι, θα έχουμε λιγότερη πίεση στο σύστημα Υγείας τον Απρίλιο και το Μάιο (...) Ισως έχετε ακούσει και σας έχω πει, σας έχω προϊδεάσει, για κάποιους από τους τρόπους με τους οποίους θα γίνει αυτό. Μελέτες αντισωμάτων, μελέτες στις οποίες θα παίξει ρόλο και έλεγχος του πληθυσμού, εργαστηριακός, πιο μαζικός. Αλλά αυτήν τη στιγμή δεν είναι ώρα να τα συζητήσουμε αυτά».
Σε κάθε επίμονη ερώτηση δημοσιογράφου γιατί δεν κάνουμε γενικευμένο μοριακό έλεγχο κρουσμάτων και τεστ αντισωμάτων στην Ελλάδα σε αντίθεση με άλλες χώρες, η απάντηση από τους υπευθύνους μέχρι χτες ακούγεται αστεία για όποιον έχει στοιχειώδη σχέση με την επιστημονική μεθοδολογία και έρευνα: Τα τεστ δεν μας λένε τίποτα επειδή έχουν μεγάλο περιθώριο σφάλματος. Κάποιος που νοσεί λίγες μέρες μπορεί να ανιχνευτεί αρνητικός ή κάποιος που είναι αρνητικός μπορεί να κολλήσει τον ιό λίγες μέρες μετά. Αποτέλεσμα: Πρακτικά δεν κάνουμε τεστ.
Στοιχειώδεις γνώσεις ερευνητικής μεθοδολογίας απαιτούν, όταν ένα τεστ έχει μεγάλα περιθώρια σφάλματος και δεν υπάρχει άλλο πιο αξιόπιστο, για να μειώσεις το σφάλμα αυξάνεις το δείγμα με επαναληπτικές μετρήσεις στον συμμετέχοντα και με την αύξηση του αριθμού των συμμετεχόντων.
Με απλά λόγια, αν κάνεις το τεστ σε 1.000.000 κατοίκους στην Ελλάδα, 5 φορές στον καθένα σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα, το σφάλμα μειώνεται. Γιατί δεν γίνεται; Γιατί δεν μπορούν να τα αγοράσουν από τις χώρες παραγωγούς όπως η Γερμανία, η οποία παρεμπιπτόντως κάνει χιλιάδες τεστ (200.000 με 300.000 τη βδομάδα)¹, όχι για ανθρωπιστικούς λόγους προφανώς, αλλά για να ενισχύσει το δικό της ΑΕΠ.
Ομως απάιτηση από τους επιστήμονες είναι να λένε την αλήθεια και να μην ρίχνουν στάχτη στα μάτια του λαού. Τις τελευταίες μέρες μιλούν για σπατάλη πόρων, τη στιγμή που το κράτος δίνει 2 δισ. το χρόνο για το ΝΑΤΟ. Ως διά μαγείας ο μαζικός έλεγχος αντισωμάτων θα αποκτήσει νόημα κατά τον Ιούνη για τους λόγους που προαναφέραμε.

* * *

Ο καθοριστικός παράγοντας είναι η οικονομία. Η οικονομία της Ευρωζώνης μπαίνει σε φάση ύφεσης, άρα η αναζήτηση κρατικών πόρων ενίσχυσής της ήταν αναγκαία και πριν την κρίση του κορονοϊού. Το ποσό, η κατανομή και οι όροι της ενίσχυσης είναι στοιχεία αντιπαράθεσης, που εκδηλώνεται μέσω της διαμάχης μεταξύ των χωρών της ΕΕ για το «κορονο-ομόλογο».

Η Βρετανία στη φάση του Brexit αντιμετωπίζει την κρίση υπό άλλο πρίσμα. Αλλά ακόμα και στην ίδια χώρα, ανάλογα με τα συμφέροντά του, το κάθε τμήμα της αστικής τάξης προκρίνει συγκεκριμένο τρόπο αντιμετώπισης του κορονοϊού.
Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, ο κυβερνήτης του Τέξας Νταν Πάτρικ, πολιτείας που εκφράζει παραδοσιακά τα συμφέροντα των πετρελαϊκών εταιρειών που έχουν ανάγκη την ανεμπόδιστη λειτουργία της παραγωγής και των μεταφορών, δηλώνει: «Το μήνυμά μου είναι ας γυρίσουμε στη δουλειά, ας γυρίσουμε στη ζωή. Να φερθούμε έξυπνα και όσοι από εμάς είμαστε άνω των 70, θα φροντίσουμε τους εαυτούς μας. Ομως, ας μη θυσιάσουμε τη χώρα».²
Αντίθετα, ο Μπιλ Γκέιτς, ηγέτης στις νέες τεχνολογίες, που θησαυρίζουν με την εξ αποστάσεως εργασία, εκπαίδευση, επικοινωνία, δηλώνει ότι «οι ηγέτες πρέπει να είναι ξεκάθαροι: Το κλείσιμο των πάντων σημαίνει κλείσιμο παντού».³
Ο καπιταλισμός όμως ούτε είναι, ούτε μπορεί να γίνει ανθρώπινος. Η εργατική τάξη θα πληρώσει το τίμημα των εκατοντάδων νεκρών αν «καταρρεύσει» το σύστημα Υγείας και δεν υπάρχουν κλίνες ΜΕΘ, ώστε να έχει πιθανότητες ανάρρωσης - φαντάζομαι οι καπιταλιστές και το πολιτικό τους προσωπικό θα βρουν όπως πάντα - η εργατική τάξη θα πληρώσει και το τίμημα της γιγάντωσης της ανεργίας, που θα ακολουθήσει λόγω της ύφεσης της οικονομίας και ίσως με πιο βίαιο τρόπο μακροχρόνια.
Η εμπειρία των καπιταλιστικών κρίσεων διαχρονικά είναι αποκαλυπτική: Πτώση του προσδόκιμου ζωής, υποβάθμιση υπηρεσιών Υγείας, ψυχικά νοσήματα, αλκοολισμός, ναρκωτικά, αυτοκτονίες.
Αντί λοιπόν η εργατική τάξη να καλείται να απαντήσει στο ερώτημα ποιο μοντέλο διαχείρισης της κρίσης του κορονοϊού συμφέρει την αστική τάξη της χώρας της, πρέπει επιθετικά να βάλει τα δικά της ερωτήματα.

• Πώς είναι δυνατόν για τις αυτοκινητοβιομηχανίες, ενώ έχουν τη δυνατότητα να παράγουν εκατοντάδες εκατομμύρια αυτοκίνητα κάθε χρόνο, να γίνονται διαπραγματεύσεις τελευταία στιγμή για να φτιάξουν μερικές δεκάδες χιλιάδες αναπνευστήρες.
• Πώς είναι δυνατόν, ενώ οι δυνατότητες της επιστήμης είναι τεράστιες, όχι μόνο να καθυστερεί η ανακάλυψη κάποιας αντιικής θεραπείας ή εμβολίου για κάθε νέο ιό, αλλά να εμφανίζονται και ασθένειες που για χρόνια τις είχαμε ξεχάσει, όπως η ιλαρά και η φυματίωση.
• Πώς είναι δυνατόν εκατοντάδες γιατροί να αποφοιτούν κάθε χρόνο στη χώρα μας και ταυτόχρονα τα ελληνικά νοσοκομεία να έχουν απογυμνωθεί.
• Πώς είναι δυνατόν το 2020 γιατροί απεγνωσμένα να φωνάζουν για μία μάσκα ή για προστατευτικά γυαλιά, τη στιγμή που μπορούν να παραχθούν εκατομμύρια μέσα σε μια μέρα.

* * *

Η απάντηση είναι μία και λέγεται καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής. Η επιστημονική έρευνα και η εφαρμογή της στο επίπεδο της τεχνολογίας είναι πλήρως προσαρμοσμένη στο καπιταλιστικό κέρδος και όχι στις σύγχρονες ανάγκες της εργατικής τάξης. Για να πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε έρευνα, πρέπει μία μεγάλη πολυεθνική εταιρεία να προβλέψει ότι θα έχει όφελος από το αποτέλεσμά της και μόλις αυτό πραγματοποιηθεί, το πατεντάρει και το βγάζει στην παραγωγή όταν εκτιμά ότι θα έχει μέγιστο κέρδος.

Ολη αυτή η διαδικασία αποτελεί τροχοπέδη για τη βασική έρευνα, η οποία αρχικά φαίνεται να μην έχει ανταλλακτική αξία, αλλά σε βάθος χρόνου μετατρέπεται σε εφαρμοσμένη γιατί μπορεί να αποτελέσει λύση σε βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος, όπως ένας ιός.
Αλλά και το αποτέλεσμα της εφαρμοσμένης έρευνας, στα χέρια των πολυεθνικών, είναι μη προσβάσιμο, πολλές φορές πανάκριβο, για την εργατική τάξη της κάθε χώρας, όπως συμβαίνει με τις νέες γονιδιακές θεραπείες για σοβαρές ασθένειες.
Η κρίση του κορονοϊού είναι ευκαιρία να αναδείξουμε τις αντιφάσεις του ίδιου του καπιταλισμού, που εμφανίζονται σε αυτήν τη φάση με τον πιο βίαιο τρόπο. Η μοναδική λύση στη βαρβαρότητα που ζει και θα ζήσει στο μέλλον η εργατική τάξη, είναι η ίδια να πάρει την εξουσία, τον έλεγχο στην παραγωγή και στην έρευνα, ώστε να μπορέσει να αντιστοιχίσει τη ζωή της με τις δυνατότητες που δίνει η επιστήμη. Ετσι δημιουργούνται αντισώματα απέναντι στη μόλυνση της συνείδησης της εργατικής τάξης, που προκαλεί ο ιός της αστικής προπαγάνδας.
Παραπομπές:
1. «Der Spiegel», 01/04/2020 https://www.spiegel.de/international/germany/corona-challenge-germany-reaching-the-upper-limit-of-testing-capacity-a-4d75e7bd-dd0e-41e3-9f09-eb4364c43f2e
2. CNN, 24/03/2020 https://edition.cnn.com/2020/03/23/politics/coronavirus-texas-social-distancing-guidelines/index.html
3. «The Washington Post», 31/03/2020 https://www.msn.com/en-us/news/opinion/opinions-bill-gates-heres-how-to-make-up-for-lost-time-on-covid-19/ar-BB11YX7O

Ανδρέας ΚΑΡΓΟΠΟΥΛΟΣ
Χημικός, Msc, υποψήφιος διδάκτορας

Παραγωγικές δυνάμεις και σχέσεις παραγωγής…

Κοσμάς Λεοντιάδης

Το πέρασμα από το ένα κοινωνικό σύστημα στο άλλο, πραγματοποιείται ως αποτέλεσμα της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων, δηλαδή των στοιχείων εκείνων που μαζί με τον άνθρωπο παρέχουν στην κοινωνία την δυνατότητα παραγωγής.
Η εξέλιξη από τα πρωτόγονα εργαλεία στο τόξο και τα βέλη, από την πρωτόγονη κτηνοτροφία στην καλλιέργεια φυτών και την γεωργία, από την χειροτεχνία στην βιομηχανική παραγωγή και από την ατμομηχανή στον εξηλεκτρισμό και την ατομική ενέργεια, περιγράφει σε γενικές γραμμές την εξέλιξη των μέσων παραγωγής.
Οι εξελίξεις αυτές, είχαν ως αποτέλεσμα την αλλαγή των ανθρώπων, των γνώσεων και των ικανοτήτων τους, κάτι που σηματοδοτούσε αλλαγές στις σχέσεις των ανθρώπων στην παραγωγή. Οι σχέσεις παραγωγής απεικονίζουν σε κάθε κοινωνία το σύνολο των οικονομικών σχέσεων των ανθρώπων στην παραγωγή και εκφράζουν τις σχέσεις ιδιοκτησίας επί των μέσων παραγωγής (εργαλεία, μηχανές κλπ).
Στην πορεία της εξέλιξης, σε κάποιο στάδιο, οι παραγωγικές σχέσεις μπαίνουν εμπόδιο στην περαιτέρω ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και κατ’ επέκταση στην παραπέρα εξέλιξη και πρόοδο της κοινωνίας. Η αποκατάσταση της αντιστοιχίας ανάμεσα στις παραγωγικές σχέσεις και τις παραγωγικές δυνάμεις, γίνεται επαναστατικά με την καταστροφή των παλιών και την αντικατάσταση τους με νέες σχέσεις παραγωγής που να ανταποκρίνονται στο επίπεδο των παραγωγικών δυνάμεων.
Μέσα από την διαδικασία αυτή (αναπόσπαστο στοιχείο της οποίας είναι η ταξική πάλη), οδηγούμαστε στο πέρασμα από το ένα κοινωνικό σύστημα στο άλλο, από το κατώτερο στο ανώτερο, από το συντηρητικό στο προοδευτικό, από το παλιό στο καινούργιο.

ΠΑΡΑΠΛΕΥΡΕΣ ΟΙ ΑΠΩΛΕΙΕΣ;

Σ’ αυτήν την πρωτόγνωρη κατάσταση κοινωνικής απομάκρυνσης και περιορισμού στα σπίτια  που εφαρμόζεται σε ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού παγκοσμίως, σαν το μόνο μέτρο αντιμετώπισης της πανδημίας του covid-19, οι παράπλευρες απώλειες μοιάζει να συναγωνίζονται τον κύριο δηλωμένο  στόχο που, με την επιδιωκόμενη κλιμακωτή  επιβάρυνση του συστήματος υγείας,  είναι η επιβίωση από τον ιό των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού.

Μόνο που  αυτές  οι  παράπλευρες απώλειες αφορούν την εργατική τάξη που χάνει τη δουλειά της, μειώνεται η αμοιβή της εργασίας της, συρρικνώνονται τα δικαιώματά της. Μόνο που αυτές οι παράπλευρες απώλειες αφορούν την αναστολή λειτουργίας της αστικής δημοκρατίας με την κυβέρνηση να μπορεί να κυβερνά με διατάγματα. Μόνο που αυτές οι παράπλευρες απώλειες αφορούν τη συρρίκνωση δικαιωμάτων, με την αστυνομία να καθορίζει την νομιμότητα  της παρουσίας μας σ’ έναν δρόμο και η επιτήρηση να ενσωματώνεται στη ρουτίνα της κοινωνικής ζωής.

            Κι αν το βασικό ερώτημα,  αν η κρίση υγείας είναι η αιτία για όλες  αυτές τις παράπλευρες απώλειες ή απλώς η δικαιολογία τους,  αιωρείται με  διάφορες μορφές στις κριτικές για τις πολιτικές που εφαρμόζονται, είναι γιατί  η καχυποψία και η αμφιβολία για τις αγαθές προθέσεις των κυβερνώντων  έχουν ερείσματα σε πολιτικές του παρελθόντος. Είναι που  οι κοινωνίες μας  αποτελούνται από κοινωνικές τάξεις με αντικρουόμενα συμφέροντα και επομένως  το οικονομικό κόστος από αυτήν την επιδημία  είναι σίγουρο πως θα γίνει πεδίο συγκρούσεων μεταξύ αυτών των τάξεων. Είναι λοιπόν αναμενόμενο πως πέρα από υποκριτικούς συναισθηματισμούς που προβάλλονται κατά κόρον, η κυρίαρχη καπιταλιστική τάξη θα επιδιώξει να περάσει το μεγαλύτερο μέρος αυτής της οικονομικής επιβάρυνσης στην εργατική πλειοψηφία της κοινωνίας, για να μην υπονομευθεί η κερδοφορία της.

          Εξάλλου και πριν από την επιδημία του κορωνοϊού ήδη υπήρχαν τα σημάδια μιας οικονομικής κρίσης η οποία επέστρεφε και  το καπιταλιστικό σύστημα  προσπαθούσε να ξεπεράσει με κυβερνητικές πολιτικές, παρά τις διακηρύξεις περί αυτορρύθμισης των αγορών, που εκδηλωνόταν με τη μείωση των επιτοκίων ή  την ποσοτική χαλάρωση. Η απόδοση όμως των κρίσεων σε εξωτερικούς παράγοντες είναι πάντα ο βασικός τρόπος που ερμηνεύονται από τον κυρίαρχο λόγο οι  οικονομικές κρίσεις του καπιταλισμού. Η πανδημία λοιπόν φαίνεται μάλλον να αποτελεί την αφορμή  για την εκρηκτική εμφάνιση ήδη προϋπάρχοντων προβλημάτων, που είναι οργανικά των καπιταλιστικών οικονομιών, όπως η πτώση της καπιταλιστικής κερδοφορίας  και η υπερσυσσώρευση κεφαλαίου. Τα μέτρα λοιπόν αντιμετώπισης της πανδημίας έχουν υψηλό οικονομικό κόστος που επιδεινώνει την ύφεση, αφού συρρικνώνονται οικονομικές δραστηριότητες, μειώνονται παραγόμενα προϊόντα. Αλλά και χωρίς τα μέτρα συγκράτησης της επιδημίας, με περιορισμούς της οικονομικής δραστηριότητας,  πιθανόν πάλι δεν θα ήταν ήπια η ύφεση, αφού η εξάπλωση της επιδημίας θα είχε αντίκτυπο στο εργατικό δυναμικό και τις ικανότητες του, που μπορούσε να πυροδοτήσει και έντονες αντιδράσεις του.

            Βέβαια, για τον καπιταλισμό ο συνδυασμός της πανδημίας με την οικονομική κρίση είναι και μια ευκαιρία γιατί πειραματίζεται με νέες μορφές εργασίας και  εργασιακών σχέσεων. Δοκιμάζεται η τηλεργασία, χρησιμοποιούνται νέα εργαλεία ελέγχου και εντατικοποίησης της παραγωγικότητας, απορρυθμίζεται  η εργατική νομοθεσία, μειώνεται η μισθοδοσία, επιβαρύνεται το καπιταλιστικό κράτος, μέσω της φορολογίας, με   το κόστος της κρίσης. Ένα καινούργιο μέλλον για τους εργαζόμενους ήδη διαμορφώνεται μέσα στην πανδημία του κορωνιού, πιο δυσοίωνο από την ίδια την πανδημία, αφού επιδιώκεται τα βάρη από την κρίση υγείας και την οικονομική κρίση να μην βαρύνουν το κεφάλαιο. Συγχρόνως μοιάζει να αυξάνεται η  δύναμη της κυρίαρχης εξουσίας, καθώς ο νόμος και τα δικαιώματα φαίνεται να μην έχουν καμιά δεσμευτικότητα, όλα να αίρονται και η κεντρική εξουσία να δοκιμάζει κάθε μέρα νέους κανόνες που η παγίωσή τους εξαρτάται από τις αντιδράσεις μας και τη δική της επινοητικότητα να τους δικαιολογεί.

        Μετά από δεκαετίες πτώσης της συνδικαλιστικής οργάνωσης, οι δυτικές οικονομίες περιορίζουν ένα μεγάλο μέρος του εργατικού τους δυναμικού στα σπίτια τους, ενώ παράλληλα αυξάνουν την εξάρτησή τους από ένα ζωτικής σημασίας σύνολο εργαζομένων στους τομείς της φροντίδας, της εφοδιαστικής αλυσίδας και του λιανικού εμπορίου. Οι ιατροί, οι νοσηλευτές, οι άνθρωποι παράδοσης, οι ταχυδρομικοί και εργαζόμενοι σε μεταφορές, οι υπάλληλοι σουπερμάρκετ, οι εργάτες υγειονομικής περίθαλψης, οι μηχανικοί και οι εργαζόμενοι στον τομέα της τεχνολογίας, οι αγρότες είναι τώρα, ξεκάθαρα, το απαραίτητο θεμέλιο μιας κοινωνίας που λειτουργεί.  

         Υπάρχει ένα ασύμμετρο μίγμα κινητοποίησης και αποστράτευσης της εργασίας που βιώνουμε αυτή τη στιγμή. Και η επίκληση στην αλληλεγγύη από την κυρίαρχη εξουσία δεν  είναι παρά μια προσπάθεια να  καλυφθούν τα ταξικά ρήγματα ανάμεσα στους εργάτες που κινούν την οικονομία και τους καπιταλιστές που φροντίζουν για την κερδοφορία τους, εκμεταλλευόμενοι τις συνθήκες έκτακτης ανάγκης εξαιτίας της επιδημίας.

#Covid-19: «Ο θάνατός σου, η ζωή μου»

Από iraklis3

«Στο κυνήγι της μάσκας, ανταγωνιζόμαστε τους πάντες, πλην της Ανταρκτικής». Ο επικεφαλής της υγειονομικής υπηρεσίας της Φλόριντα, Τζάρεντ Μόσκοβιτς, περιέγραψε με γλαφυρό τρόπο τη μάχη για την απόκτηση κρίσιμου υγειονομικού υλικού εν μέσω πανδημίας. Το γεγονός ότι όλες οι χώρες ζητούν εναγωνίως και ταυτοχρόνως τα ίδια υλικά, ενώ οι περισσότερες δεν είχαν φροντίσει να διαθέτουν στρατηγικά αποθέματα, έχει οδηγήσει σε μια παγκόσμια κούρσα επικράτησης στην οποία ο ανθρώπινος πολιτισμός έχει ουσιαστικά υποκατασταθεί από το «ο θάνατός σου, η ζωή μου».
Αρχηγοί κρατών τηλεφωνούν αυτοπροσώπως σε διευθυντές παραγωγής, παραγγελίες υφαρπάσσονται στο μέσο της διαδρομής, χώρες που χρειάζονται μικρό αριθμό διαγνωστικών τεστ γιατί βρίσκονται στην αρχή της επιδημίας δεν μπορούν να προμηθευθούν ούτε και αυτά, γιατί πλουσιότερες χώρες έχουν «κλείσει» την παραγωγή των επόμενων μηνών. Διπλωματικές συμβάσεις καταρρέουν, καθώς Γερμανοί αξιωματούχοι καταγγέλλουν επωνύμως τις ΗΠΑ για «σύγχρονη πειρατεία» και «τακτικές Αγριας Δύσης» στο παγκόσμιο κυνήγι της μάσκας, ενώ Γάλλοι αξιωματούχοι παραπονιούνται ότι διαχειρίζονται χρήματα φορολογουμένων και δεν μπορούν να ανταγωνιστούν τις ΗΠΑ όταν αυτές παίρνουν «κλεισμένες» παραγγελίες πληρώνοντας τα τριπλάσια.
Η ύπαρξη στρατηγικών αποθεμάτων και σχεδίου για αύξηση της παραγωγής σε περίπτωση κρίσης θα είχε αποτρέψει την τρομακτική αυτή κούρσα. Ομως, η διατήρηση στρατηγικών αποθεμάτων δεν συμβαδίζει με την πολιτική της πλήρους διείσδυσης της ελεύθερης αγοράς σε κάθε τομέα δραστηριότητας, όπως έδειξε με τραγικό τρόπο το παράδειγμα της Ελβετίας, η οποία μόλις πρόπερσι εξάντλησε το στρατηγικό απόθεμα οινοπνεύματος, που διατηρούσε επί δεκαετίες για την παρασκευή απολυμαντικών σε περίπτωση επιδημίας, λόγω του «ανοίγματος» της αγοράς οινοπνεύματος.
Εξάλλου, την ώρα που οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν την οικονομική ισχύ τους για να προμηθευθούν όσο περισσότερο υλικό μπορούν, ταυτοχρόνως απαγορεύουν στις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη χώρα να εξάγουν υλικό, είτε έχουν κλεισμένες παραγγελίες είτε όχι.
Σε κάποιες περιπτώσεις, νοσοκομεία καταφεύγουν σε αυτοσχέδιες λύσεις, όπως η χρήση τρισδιάστατων εκτυπωτών που επιτρέπει την παραγωγή από το μηδέν μασκών και προστατευτικού υλικού, έστω και σε μικρές ποσότητες. Η πραγματικότητα, ωστόσο, παραμένει ζοφερή, καθώς είναι πάρα πολλοί οι υγειονομικοί σε όλο τον πλανήτη που δίνουν τη μάχη με τον κορωνοϊό χωρίς προστατευτικό υλικό, με συνέπεια να χάνουν οι ίδιοι τη ζωή τους.
Πηγή: Καθημερινή

Το αληθινό πρόσωπο της αστικής δημοκρατίας στην ΕΕ

Από iraklis3

μέλους του Τμήματος Λαϊκών Ελευθεριών και Δικαιοσύνης της ΚΕ του ΚΚΕ

«Καθώς όλοι αντιμετωπίζουμε την πιο σοβαρή επιδημία του αιώνα, όταν παντού οι κυβερνήσεις μάχονται ενάντια σε έναν άγνωστο εχθρό και κάνουν ό,τι μπορούν για να προστατεύσουν τον πληθυσμό από την εξάπλωση του ιού και για να σώσουν ζωές, θα έπρεπε σε μια τέτοια στιγμή να βλέπαμε λίγη περισσότερη αλληλεγγύη».
Η παραπάνω δήλωση δεν ανήκει σε κάποιον πρωθυπουργό που επικαλείται την «ατομική ευθύνη» για να αποσπάσει την αποδοχή σε περισσότερα μέτρα, ούτε σε κάποιον αρχηγό αξιωματικής αντιπολίτευσης για να δικαιολογήσει την «υπεύθυνη στάση» του.
Ανήκει στον κυβερνητικό εκπρόσωπο της ουγγρικής κυβέρνησης, μετά την κριτική που ασκήθηκε για την πρόσφατη απόφαση του Κοινοβουλίου της χώρας να υπερψηφίσει νόμο που παρατείνει την κατάσταση έκτακτης ανάγκης επ’ αόριστον, «μέχρι νεωτέρας», δίνοντας την εξουσιοδότηση στην κυβέρνηση μέσω διαταγμάτων να αναστέλλει την ισχύ των νόμων και να εισάγει έκτακτα μέτρα, ενισχύοντας εξαρχής και τη λογοκρισία.
Η δε κριτική που ασκήθηκε από αστικά κόμματα και Ευρωπαίους αξιωματούχους εστιάζεται κυρίως στο ότι δεν μπορεί να προβλέπεται η συνέχιση της κατάστασης πολιορκίας για «αόριστο χρονικό διάστημα». Εξάλλου η αναστολή θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών του ίδιου του αστικού Συντάγματος, όπως η συνδικαλιστική και πολιτική δράση και η ελευθερία συνάθροισης, «δικαιολογείται» με την επίκληση συνθηκών «έκτακτης ανάγκης».
Οι εξελίξεις στην Ουγγαρία αποτελούν ακραίο παράδειγμα αλλά, όπως θα δούμε, δεν είναι το μοναδικό. Γενικά αποτυπώνεται η προετοιμασία της αστικής τάξης μπροστά στο ενδεχόμενο αύξησης της λαϊκής δυσαρέσκειας στο έδαφος της επερχόμενης νέας κρίσης. Ηδη στην Ελλάδα, πριν από την κρίση, από τις κυβερνήσεις ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ αφενός εντείνονται οι προσπάθειες ενσωμάτωσης (με τα καλέσματα περί «εθνικής ομοψυχίας», «εθνικής προσπάθειας» κ.ο.κ.) και αφετέρου προχωρά η αναβάθμιση της καταστολής (από τους νέους Ποινικούς Κώδικες μέχρι το νομοσχέδιο για τον περιορισμό – απαγόρευση των διαδηλώσεων).

Διεύρυνση του «Δικαίου της ανάγκης»

Φυσικά, δεν αρνούμαστε τη λήψη αναγκαίων, επιστημονικά τεκμηριωμένων περιοριστικών μέτρων για την προστασία της υγείας (όπως π.χ. για την αντιμετώπιση επιδημίας). Ωστόσο, με μια προσεκτικότερη ματιά στην εξέλιξη, όλα τα τελευταία χρόνια, της συνταγματικής και όχι μόνο νομοθεσίας αλλά και της πρακτικής των κρατών – μελών της ΕΕ, διαπιστώνουμε: Πρώτον, μια σαφή τάση διεύρυνσης του περιεχομένου αυτού που από την αστική νομική θεωρία καλείται «Δίκαιο της ανάγκης» (αλλιώς κατάσταση πολιορκίας ή έκτακτης ανάγκης ή εξαίρεσης κ.λπ.), ώστε να εντάσσονται όλο και περισσότερες καταστάσεις. Και δεύτερον, αύξηση των δικαιωμάτων που τίθενται υπό περιορισμούς, καθώς και των κατασταλτικών μέσων και μεθόδων για την επιβολή αυτών των περιορισμών.
Τα παραπάνω βέβαια απορρέουν από την ίδια τη φύση της ΕΕ και της αστικής δημοκρατίας. Αλλωστε είναι χαρακτηριστικό ότι στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), για το σύνολο των δικαιωμάτων που διακηρύσσεται τυπικά η προστασία τους προβλέπεται ρητά και η δυνατότητα επιβολής περιορισμών, και μάλιστα χωρίς να απαιτούνται «έκτακτες καταστάσεις». Αντίστοιχα διευρύνεται και στα αστικά κράτη, τόσο σε θεωρητικό επίπεδο όσο και στην πρακτική τους, η θεμελίωση «ειδικών καταστάσεων» που επιβάλλουν την εφαρμογή περιορισμών σε λαϊκά δικαιώματα και ελευθερίες χωρίς να απαιτείται η κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης (π.χ. με την αναθεώρηση του 2001 προστέθηκε στο ελληνικό Σύνταγμα η δυνατότητα επιβολής διοικητικών μέτρων για λόγους δημόσιας υγείας).
Οι παραπάνω κατευθύνσεις υλοποιούνται διαχρονικά μέχρι σήμερα απαρέγκλιτα από το σύνολο των αστικών κυβερνήσεων, φιλελεύθερων, σοσιαλδημοκρατικών ή μεγάλων συνασπισμών, οι οποίες αξιοποιούν τις δυνατότητες που τους παρέχουν η αστική δημοκρατία και ο κοινοβουλευτισμός για να σφίγγουν τη θηλιά στους λαιμούς των λαών «για την προστασία του δημόσιου συμφέροντος». Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Ισπανία κατάσταση έκτακτης ανάγκης είχε κηρύξει τελευταία φορά το 2010 η τότε σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση για να αντιμετωπίσει την απεργία των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι στις ΗΠΑ παραμένει σε ισχύ η κατάσταση έκτακτης ανάγκης που είχε κηρύξει ο Τζ. Μπους μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, αφού ανανεώθηκε τόσο από τον Μπ. Ομπάμα όσο και από τον Ντ. Τραμπ και δίνει στον Πρόεδρο των ΗΠΑ ευρύτατες αρμοδιότητες κινητοποίησης του στρατού, της Εθνοφρουράς και των εφεδρικών σωμάτων, αλλά και πρόσληψης, απόλυσης, διατήρησης ανώτερων και ανώτατων αξιωματικών.

Παρεμπόδιση συνδικαλιστικής και πολιτικής δράσης

Στη Γαλλία, το Σύνταγμα σε συνθήκες κρίσης απονέμει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας «εξαιρετικές αρμοδιότητες», χωρίς να έχει κηρυχθεί κατάσταση έκτακτης ανάγκης, προκειμένου να λειτουργήσει ο κρατικός μηχανισμός. Είναι χαρακτηριστικό ότι από το Νοέμβρη του 2015 έως το Μάη του 2017, που η χώρα βρισκόταν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω των τρομοκρατικών επιθέσεων στο Παρίσι, οι αρχές, χρησιμοποιώντας τις ρυθμίσεις του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης, απαγόρευσαν δεκάδες δημόσιες συγκεντρώσεις, εκτός αυτών που απαγορεύονταν την ίδια στιγμή με τη χρήση του εκτός έκτακτης ανάγκης νομικού πλαισίου. Κατά τον τυπικό τερματισμό της από τον Εμ. Μακρόν το 2017, προβλέφθηκε η διατήρηση κάποιων «ειδικών εξουσιών» από τις αρχές, στις οποίες συμπεριλαμβάνονταν η δυνατότητα πραγματοποίησης προληπτικών ελέγχων σε διαμερίσματα, ο περιορισμός της ελευθερίας κίνησης ατόμων που θεωρούνταν γενικά ύποπτα κ.ο.κ., με την πρόβλεψη η ισχύς τους να εκτεινόταν έως το τέλος του 2020!
Η χώρα κηρύχθηκε ξανά σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης στις 19 Μάρτη 2020 λόγω της επέκτασης της επιδημίας, δίνοντας τη δυνατότητα στην Προεδρία να λαμβάνει μέτρα μέσω διαταγμάτων με αρχική πρόβλεψη διάρκειας δύο μηνών. Την ώρα όμως που λαμβάνονται απανωτά αυστηρά μέτρα για τον περιορισμό της κυκλοφορίας των ατόμων και ενώ εξαπλώνεται με ταχείς ρυθμούς ο ιός, μεγάλοι χώροι δουλειάς και εργοστάσια λειτουργούν κανονικά, χωρίς μέτρα υγιεινής και ασφάλειας. Ταυτόχρονα αξιοποιούνται και οι νέες ρυθμίσεις για σαρωτικές αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις και στα εναπομείναντα δικαιώματα. Στις καταγγελίες και τις διεκδικήσεις των συνδικάτων ο Γάλλος Πρόεδρος απάντησε με την έναρξη μίας ακόμα επιχείρησης, στο όνομα πάντα της αντιμετώπισης της πανδημίας, δίνοντας τη δυνατότητα ανάπτυξης στρατιωτικών δυνάμεων στις υπερπόντιες γαλλικές κτήσεις.
Στην Ιταλία, το Σύνταγμα σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης δίνει τη δυνατότητα στην κυβέρνηση να εκδίδει διατάγματα – νόμους τα οποία πρέπει να κατατίθενται στη Βουλή για έγκριση εντός 60 ημερών από την έκδοσή τους. Η Ιταλία κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση της πανδημίας στις 31 Γενάρη 2020, με διάρκεια έξι μήνες, και το Μάρτη προχώρησε σε γενικό αποκλεισμό (lockdown) στο σύνολο της επικράτειας, αφήνοντας όμως σε λειτουργία μεγάλο αριθμό βιομηχανικών μονάδων και επιχειρήσεων που συγκεντρώνουν χιλιάδες εργαζόμενους.
Είναι χαρακτηριστικό ότι τα μέτρα που εφαρμόζονται στη χώρα στη συντριπτική τους πλειοψηφία παίρνονται με τη μορφή διαταγμάτων που εκδίδονται απευθείας από τον πρωθυπουργό, και άρα δεν αποτελούν τυπικά νόμο, χωρίς ούτε καν την υποχρέωση να κατατεθούν στη Βουλή για έγκριση και χωρίς την υποχρέωση να προσυπογράφονται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση απάντησε με διώξεις, ζητώντας και την επιβολή οικονομικών κυρώσεων, στα συνδικάτα που πρωτοστάτησαν στην οργάνωση του αγώνα ενάντια στην εργοδοτική αυθαιρεσία, στη λειτουργία μεγάλων βιομηχανικών μονάδων και επιχειρήσεων με μεγάλη έλλειψη μέτρων υγιεινής και ασφάλειας. Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι η προκήρυξη απεργίας εν μέσω πανδημίας συμβάλλει στη «δημιουργία διευρυμένου κλίματος ανασφάλειας» και προκαλεί «αναρίθμητες ζημιές στη συλλογικότητα και στις επιχειρήσεις», προαναγγέλλοντας περαιτέρω περιορισμούς στο δικαίωμα στην απεργία.

Αγωνιστική στάση απέναντι στη δικτατορία του κεφαλαίου

Δηλαδή η ανάγκη αντιμετώπισης της πανδημίας αξιοποιείται ως αφορμή για να ξεδιπλώνεται πιο γρήγορα ένα ευρύ φάσμα αναβαθμισμένων περιορισμών σε ελευθερίες και δικαιώματα, μέτρων καταστολής και ποινικοποίησης εργατικών και λαϊκών αγώνων, μεθόδων ηλεκτρονικής παρακολούθησης και καταγραφής εκατομμυρίων ανθρώπων, που ούτως ή άλλως βρίσκονταν στα σχέδια των αστικών τάξεων. Κυρίως επιδιώκεται η εξασφάλιση της συναίνεσης και της νομιμοποίησής τους στη λαϊκή συνείδηση.
Στο στόχαστρο βρίσκεται το εργατικό – λαϊκό κίνημα, και κυρίως η δυνατότητα μελλοντικής ανάτασής του. Γι’ αυτόν το λόγο η τάση εδω και καιρό είναι να αξιοποιούνται διατάξεις που αφορούν την αντιμετώπιση του «εξωτερικού εχθρού», που αποτέλεσε κατά κανόνα και τη δικαιολογητική βάση της πρόβλεψης για την «κατάσταση πολιορκίας» (ή έκτακτης ανάγκης) στα αστικά Συντάγματα. Γίνεται σαφές ότι αστικά κράτη, κυβερνήσεις και κόμματα έχουν το βλέμμα στραμμένο στη νέα επερχόμενη καπιταλιστική κρίση και στην όξυνση των αντιθέσεων και των ανταγωνισμών. Η αναβαθμισμένη προετοιμασία για συνθήκες απότομης όξυνσης της ταξικής πάλης δεν αφορά μόνο την Ουγγαρία, όπως υποκριτικά μυξοκλαίνε «ευαίσθητοι» σοσιαλδημοκράτες και φιλελεύθεροι, αλλά βρίσκεται στα κιτάπια των ίδιων των κατευθύνσεων και αποφάσεων της ΕΕ και των αστικών κρατών. Απέναντι σε αυτήν την ολομέτωπη επίθεση δεν πρέπει να χαθεί χρόνος. Ο λογαριασμός γράφεται τώρα και δεν χωράνε οι λογικές «θα λογαριαστούμε μετά», που διακινεί ο ΣΥΡΙΖΑ προσπαθώντας να κρύψει τη συναίνεσή του σε αντιλαϊκούς σχεδιασμούς που άλλωστε υπηρέτησε και ως κυβέρνηση. Χρειάζεται επαγρύπνηση, καμία εμπιστοσύνη σε αστικά κόμματα και κυβερνήσεις. Ενισχύουμε τη διεκδίκηση τώρα για την προστασία της υγείας του λαού και των παιδιών του, την υπεράσπιση των δικαιωμάτων του, των συνδικαλιστικών και πολιτικών ελευθεριών, την κάλυψη του συνόλου των κοινωνικών αναγκών.
Πηγή: 902.gr

Ευρωπαϊκή αποκαθήλωση: Όταν τα αστέρια χάνουν (ξανά) τη λάμψη τους

Παναγιώτης Κολέλης

Λέγεται συνήθως πως στις μεγάλες κρίσεις παραμερίζονται τα αντικρουόμενα συμφέροντα για χάρη του κοινού καλού, πως τα ατομικά οφέλη αντικαθίστανται από την ενότητα και την ομοψυχία. Πρόκειται για δύο έννοιες, που τις ακούμε συχνά και στη χώρα μας από τη κυβέρνηση, την αντιπολίτευση και πλείστους όσους δημοσιολογούντες. Κατά πόσο, όμως, αυτή η ενότητα και η ομοψυχία που μας καλούν να επιδείξουμε, υπάρχει στην ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση, που υποθέτουμε πως θα έπρεπε να δίνει πρώτη το παράδειγμα;
Το πλαίσιο πριν τη συμφωνία
Αν άκουγε κανείς τους ευρωπαίους αξιωματούχους τις τελευταίες μέρες, θα αντιλαμβανόταν πως είχε να κάνει με στυγνούς γραφειοκράτες που κατεργάζονταν απλώς τρόπους για να παραμείνει βιώσιμο το χρέος των κρατών – μελών ή να μην αντιδράσουν αρνητικά οι αγορές και οι οίκοι αξιολόγησης, τη στιγμή που τα θύματα αυξάνονται καθημερινά σε όλο τον κόσμο, έχοντας ήδη ξεπεράσει τις 100.000.
Στις Βρυξέλλες, ο καθένας εξέθετε τις προσωπικές του ονειροφαντασίες, που εκτείνονταν από γενικόλογα ευχολόγια για την αδήριτη ανάγκη ομοσπονδοποίησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέχρι τον συνδυασμό προοδευτικής δημοσιονομικής πολιτικής – με ό,τι ο καθένας μπορεί να συμπεράνει από αυτό.
Παράλληλα, η Ιταλία απειλούσε με αποχώρηση από αυτό το ευρωπαϊκό συνονθύλευμα, αν συνεχίσει να πορεύεται χωρίς καμία βοήθεια σε αυτή την πρωτοφανή κρίση που μαστίζει το εσωτερικό της, ενώ ο Ιταλός πρωθυπουργός, Τζουζέπε Κόντε, ζητούσε επιτακτικά την αμοιβαιοποίηση του νέου χρέους, μέσα από την έκδοση «κορονο-ομολόγου» (δανεισμός με τους ίδιους όρους για όλους), για να μπορέσει να στηρίξει τις μεγάλες ιταλικές επιχειρήσεις και να προσφέρει ένα πειστικό αφήγημα στον ιταλικό λαό για την επόμενη μέρα. Η Γερμανία, όμως, θεωρούσε πως κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε τριγμούς στον κυβερνητικό της συνασπισμό και θα προκαλούσε τετελεσμένα και προς την κατεύθυνση των δημοσιονομικών θεμάτων, ενώ παράλληλα θα έθετε σε κίνδυνο τον πρωταγωνιστικό ρόλο των επιχειρηματικών της ομίλων την επόμενη μέρα. Φυσικά, δεν αντιπαρατασσόταν ανοιχτά η ίδια, αφήνοντας την Ολλανδία να βγάλει το φίδι από την τρύπα, ζητώντας όρους και προϋποθέσεις από την Ιταλία για να στηριχτεί οικονομικά – κοινώς μνημόνιο.
Η Γερμανία απλώς παρατηρούσε τις ζυμώσεις που πραγματοποιούνταν ανάμεσα στα κράτη – μέλη, διαδίδοντας προς τα έξω πως δεν υπάρχει η πολυτέλεια του χρόνου για να δημιουργηθεί ένα καινούργιο εργαλείο, σαν το «κορονο-ομόλογο», κάτι που δήλωσε και ο πρώην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ.
Habemus συμφωνία
«Τα ευρωομόλογα τέθηκαν στο τραπέζι, οι όροι (για την εξασφάλιση χρηματοδότησης κρατών από πλευράς) του ΕΜΣ αποσύρθηκαν από το τραπέζι», ανέφερε o Ιταλός υπουργός Οικονομικών, Ρομπέρτο Γκουαλτιέρι, δείχνοντας φανερά ικανοποιημένος με την επίτευξη της συγκεκριμένης συμφωνίας, ενώ ο Γάλλος υπουργός οικονομικών, Μπρουνό Λεμέρ, ανέφερε πως πρόκειται για μια «εξαιρετική συμφωνία».
Αν κοιτάξουμε λίγο καλύτερα τα σημεία της συμφωνίας, όμως, θα αντιληφθούμε πως αυτές οι δηλώσεις δεν αποτελούν τίποτα παραπάνω από μια προσπάθεια να παρουσιαστεί ένας κακής κοπής συμβιβασμός σαν μία πολλά υποσχόμενη λύση. Στην πραγματικότητα, η συμφωνία δεν περιλαμβάνει καμία αναφορά σε «κορονο-ομόλογα», για τα οποία ορισμένοι ξέχασαν πως έθεταν και θέμα παραμονής τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά μόνο ένα πακέτο χρηματοδότησης ύψους 540 δισ. ευρώ, ποσό πολύ μικρότερο από τα μέτρα ύψους 1,5 τρισ. ευρώ που επισημαίνει η ΕΚΤ πως μπορεί να χρειαστεί φέτος μόνο η Ευρωζώνη.
Το πακέτο περιλαμβάνει χορηγήσεις δανείων στα κράτη – μέλη, με μερικά μάλιστα από αυτά να έχουν την ταμπέλα «προγράμματα επιδότησης εργασίας» (προγράμματα SURE) που θα δοθούν σε επιχειρήσεις στο όνομα της απασχόλησης, ενώ ταυτόχρονα θα ξεκινήσει η αποπληρωμή τους με μέτρα λιτότητας, που θα βαφτιστούν ως «αναγκαίες μεταρρυθμίσεις» για να επιβληθούν σε αυτούς που θεωρητικά θα στήριζαν.
«Ο ESM μπορεί να προσφέρει οικονομική βοήθεια σε χώρες χωρίς όρους για υγειονομικά έξοδα. Θα διατεθεί επίσης για οικονομική στήριξη, αλλά με όρους. Αυτό είναι δίκαιο και λογικό. Είμαστε και θα παραμείνουμε αντίθετοι στα ομόλογα-corona», δήλωσε ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών, Γούπκε Χούκστρα, κερδίζοντας αυτό ακριβώς που ήθελε, με το να παραχωρήσει απλώς τη συναίνεσή του σε μια ασαφή δήλωση στη συμφωνία που παραπέμπει την εξέταση «καινοτόμων χρηματοοικονομικών εργαλείων» σε κάποιο αόριστο μέλλον. Μια φράση που δόθηκε χαριστικά στους πρωθυπουργούς της Ισπανίας και της Ιταλίας για να μπορέσουν (;) να κοιτάξουν στα μάτια τους πολίτες τους, υποστηρίζοντας πως μέσα από ένα τόσο σκληρό μπρα ντε φερ βγήκαν (κι αυτοί) κερδισμένοι.
Την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος του Eurogroup, Μάριο Σεντένο, πιστεύει πως οι αποφάσεις που πήραν, απάντησαν «στο αίτημα των πολιτών για μια Ευρώπη που βοηθά», θεωρώντας πιθανότατα πως ο κόσμος δεν αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα, με τα αγεφύρωτα συμφέροντα που υφίστανται μεταξύ των κρατών-μελών, αφού δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση «βοήθεια» ο κυβερνητικός χρόνος που επιχειρείται να αγοραστεί από τέτοιους είδους συμφωνίες που δίνουν τη δυνατότητα να ερμηνεύονται καταπώς βολεύει τον καθέναν.
Η επόμενη μέρα
«Στέρησε το μέλλον από τον άνθρωπο και έχεις διαπράξει κάτι χειρότερο και από φόνο», υποστήριζε ο σπουδαίος Βρετανός συγγραφέας, John Berger, και έχει νόημα να το θυμόμαστε για να μην ξεχνάμε το διακύβευμα της επόμενης μέρας, ειδικά σήμερα που αρκετοί ισχυρίζονται πως είναι εξαιρετικά θετικό πως η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αποκτήσει εμπειρία στη διαχείριση κρίσεων, μετά την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης του 2008, κι άρα είναι περισσότερο προετοιμασμένη για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις μιας πανδημίας. Αν, όμως, αυτό το ερμηνεύσει κανείς από τη σκοπιά των λαϊκών συμφερόντων – λαμβάνοντας υπόψη όλα τα μέτρα που πάρθηκαν στις πλάτες τους τα προηγούμενα χρόνια – και όχι των τεχνοκρατών των Βρυξελλών, θα συνειδητοποιήσει πως αυτή η εμπειρία αποτελεί οιωνό αρνητικών εξελίξεων.
Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός πως πρόκειται για μια κρίση που κανείς δεν μπορεί να την αποδώσει σε αβελτηρίες, κακοδιαχείριση, δημοσιονομικές υπερβολές και θεσμικές διαστρεβλώσεις, όπως αυτή του 2008, όπου κάποιοι μπόρεσαν με αυτόν τον τρόπο να αποπροσανατολίσουν τον κόσμο από τους πραγματικούς υπαίτιους της κρίσης. Υπενθυμίζουμε πως προβάλλοντας τότε απλώς ανίκανους managers, αδύναμους να προβλέψουν την κρίση και κατ’ επέκταση να τη διαχειριστούν, υποβάθμιζαν εμπρόθετα τον ρόλο των αγορών και της ίδιας της εγγενής φύσης του καπιταλιστικού συστήματος να προκαλεί οικονομικές κρίσεις.
Γι’ αυτό και τώρα το αφήγημά τους παρακάμπτει το «Μαζί τα φάγαμε» (που δεν ήταν μόνο ελληνικό αφήγημα) και πάει κατευθείαν στο «Μαζί θα πληρώσουμε», επιχειρώντας να προετοιμάσουν τον κόσμο για νέα αντιλαϊκά μέτρα, που δεν ξέρουμε πόσο θα διαρκέσουν και ούτε μπορούμε να εικάσουμε, στοιχείο που οξύνει το αίσθημα αβεβαιότητας.
Αυτά τα νέα μέτρα, όμως, θα έρθουν να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα, δηλαδή, κατά μία έννοια, ο λαός θα κληθεί να μπει σε μια νέα κρίση, χωρίς να έχει εξέλθει από την προηγούμενη.
Απολύσεις (ήδη χάθηκαν περίπου 42.000 θέσεις εργασίας τον Μάρτιο), μειώσεις σε μισθούς και συντάξεις, περαιτέρω εντατικοποίηση και ευελιξία στην αγορά εργασίας, ενώ το κερασάκι στην τούρτα πιθανότατα να δώσει η μετακύλιση χρέους του ιδιωτικού τομέα προς τον δημόσιο για να διασωθούν μεγάλες επιχειρήσεις. Αυτό, όμως, θα έχει σαν συνέπεια να αυξηθεί το δημόσιο χρέος, στο όνομα του οποίου έλαβε χώρα η κοινωνική αποσάθρωση της προηγούμενης δεκαετίας. Όταν ο ΟΟΣΑ αναφέρει πως μπορεί η μείωση του ελληνικού ΑΕΠ να φτάσει έως και το 35%, εύλογα αναρωτιόμαστε για τους τρόπους με τους οποίους θα αντιμετωπιστεί αυτή η μείωση.
Όλα αυτά που περιγράφουμε προσιδιάζουν σε «πόλεμο», με έναν εχθρό που είναι ορατός, με σάρκα και οστά, και στέκεται μπροστά μας, επιδεικνύοντας τα όπλα του. Για να τον αντιμετωπίσει κανείς αποτελεσματικά θα πρέπει να έχει άξιους συμπαραστάτες ή, τουλάχιστον, να μην έχει δίπλα του ανθρώπους που να υπονομεύουν την προσπάθειά του.
«Έχασα την πίστη του στο σύστημα», ανέφερε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ERC), Μάουρο Φεράρι, υποβάλλοντας την παραίτησή του «άκρως απογοητευμένος από την ευρωπαϊκή απάντηση στη νόσο Covid-19».
Αυτή την πίστη χάνουν αυτές τις μέρες και οι τελευταίοι που είχαν απομείνει να στοιχίζονται πίσω από την Ευρωπαϊκή Ένωση και να την ακολουθούν τυφλά, φοβούμενοι να πιστέψουν πως υπάρχει ζωή και έξω από αυτήν.

ΓΙΑ ΤΟ "ΚΡΑΤΟΣ" και ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΡΟΥΜΕ "ΤΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ"

 Του Σφυροδρέπανου !!!

-Εμείς θέλουμε λιγότερο ή περισσότερο κράτος;

Βασικά στοιχεία για όσους δεν κατάλαβαν λέξη από το “Κράτος και Επανάσταση”. Και αυτό αφορά και πολλούς που το διάβασαν μικροί…

Ας ξεκινήσουμε από το βασικό: τι είναι το κράτος;

Το κράτος είναι όργανο ταξικής κυριαρχίας. 

Μια δύναμη πάνω από την κοινωνία, με ένα σύνολο μηχανισμών, που δε διασφαλίζει γενικά και αόριστα την οργάνωση της κοινωνικής δραστηριότητας -με βασικότερη την παραγωγική διαδικασία-, αλλά την οργάνωση της κοινωνίας με τέτοιον τρόπο που να διασφαλίζει και να διαιωνίζει την εξουσία της κυρίαρχης τάξης. Και αυτήν την τελευταία θα την εντοπίσουμε μες στην παραγωγική διαδικασία και όχι έξω από αυτήν, σε κάποιον τομέα του εποικοδομήματος.

Το πρώτο και βασικό που πρέπει να εμπεδώσει κανείς είναι αυτός ακριβώς ο ορισμός, που διαλύει μια αφελή αντίληψη-παραδοχή που από παιδιά μαθαίναμε να θεωρούμε δεδομένη: ότι δηλαδή το κράτος εκφράζει το γενικό συμφέρον ενάντια στα επιμέρους, ατομικά και ιδιωτικά συμφέροντα, και ενσαρκώνει με έναν νεφελώδη “χεγκελιανό” τρόπο την έννοια του “γενικού καλού”, παρά τις όποιες στρεβλώσεις του.

Όχι, το κράτος εκφράζει τα συμφέροντα των κυρίαρχων και την εξουσία τους. Και αυτό δεν είναι ένας χοντροκομμένος απλοϊκός ορισμός, αλλά η ουσία του κράτους, την οποία επιχειρούν να θολώσουν διάφορες “σύγχρονες αναλύσεις” που περιστρέφονται γύρω της χωρίς να την αγγίζουν. 

Πχ η θεωρία του Ν. Πουλαντζά που σε αντίθεση με τον Λένιν, ορίζει το κράτος ως σχέση ανάμεσα στο κεφάλαιο και την εργατική τάξη, ανάμεσα στον κυρίαρχο και τον κυριαρχούμενο. 

Μια ρευστή, ευμετάβλητη σχέση, που διαρκώς επανακαθορίζεται με δυναμικό τρόπο και αυτό σημαίνει πως μπορούμε να την αλλάξουμε προς όφελός μας, μέσα από έναν τακτικό Πόλεμο Θέσεων “αλά Γκράμσι”, κερδίζοντας συνεχώς νέες θέσεις και οχυρά, ανεξάρτητα από την στρατηγική σύγκρουση -και βασικά χωρίς αυτή την τελευταία-, δηλαδή χωρίς το άλμα της Επανάστασης και μια “απλοϊκή έφοδο στον ουρανό”.

Όλα αυτά, βέβαια, μέχρι να γίνουν κυβέρνηση οι ιδεολογικοί απόγονοι-επίγονοι του Πουλαντζά, και να ανακαλύψουν ξαφνικά ως μεγάλοι θεωρητικοί του μαρξισμού πως “άλλο το κράτος και άλλο η κυβέρνηση”, ότι δεν αρκεί μόνο το δεύτερο και ότι πρέπει να έχεις τους “αρμούς της εξουσίας” στα χέρια σου, για να πετύχεις τις αλλαγές που θέλεις. Ποιος να το ‘λεγε…

Πρέπει λοιπόν να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε μακριά από απλοϊκά, αποπροσανατολιστικά σχήματα, τύπου “κρατιστές-αντικρατιστές”, που συσκοτίζουν την ουσία. Είναι αρκετά ενδιαφέρουσα η σύμπτωση φιλελεύθερων και αναρχικών -σαν τον “Αναρχικό Τραπεζίτη” του Πεσόα- στον ένα πόλο του σχήματος, είναι όμως φαιδρό να θεωρούμε στα σοβαρά ότι οποιοσδήποτε Δεξιός είναι με κάποιον τρόπο αντικρατιστής, επειδή είναι υπέρ των ιδιωτικοποιήσεων και κάνουν αστεία επιπέδου Αρβύλας για τους δημόσιους υπαλλήλους. Κι είναι αστείο για μια σειρά λόγους.

Γιατί είναι ιστορικά και διαχρονικά οι κατεξοχήν εκφραστές του. Γιατί “Πατρίς-Θρησκεία-Οικογένεια”. Γιατί “Νόμος και Τάξη”. Γιατί, όπως λέει και ο Ράμφος, η Εκκλησία είναι κομμάτι του κράτους -κι άσε τους φιλελεύθερους να έχουν τύψεις συνείδησης, ώσπου να ξεχάσουν τον διαχωρισμό τους. Γιατί λατρεύουν την Αστυνομία, τον Στρατό και τα όργανα καταστολής.

Αλλά το κράτος δεν είναι μόνο οι μηχανισμοί καταστολής και επιβολής της δημόσιας άρχουσας τάξης. Ούτε μόνο οι ιδεολογικοί μηχανισμοί του (σχολείο, εκκλησία κτλ).
 Είναι και ο συλλογικός καπιταλιστής, αυτός που διαχειρίζεται πολιτικά τα συμφέροντα της αστικής τάξης, που την εκπροσωπεί στο εξωτερικό στις Συνόδους Κορυφής, που αναδιανέμει τον εγχώριο πλούτο υπέρ της και την μπουκώνει με ζεστό δημόσιο χρήμα. Υπάρχει πιο επίκαιρο παράδειγμα από τον κορονοϊό και τα λεφτά που χαρίζει σε επιχειρηματίες για να πληρώσουν τους μισθούς και για να χρυσοπληρώσει το ίδιο ιδιωτικές κλίνες ΜΕΘ, αντί να τις επιτάξει;

Η μεγάλη πλειοψηφία των μονοπωλιακών ομίλων και των επιχειρήσεων είναι η φωτογραφία που πρέπει να έχουμε δίπλα στον ορισμό του κρατικοδίαιτου. Όπως διάβασα στον τοίχο ενός φίλου, το να εμπιστεύεσαι δημόσιο χρήμα σε έναν φιλελέ-επιχειρηματία, είναι περίπου σα να εμπιστεύεσαι έναν παιδεραστή να σου προσέχει το παιδί (baby-sitting).

Όσο κωμικό είναι να θεωρεί κανείς αντικρατιστές τους καπιταλιστές και τους φιλελέδες, επειδή υποστηρίζουν τις ιδιωτικοποιήσεις, άλλο τόσο φαιδρό είναι να θεωρεί κανείς πως όσοι στηρίζουν τις εθνικοποιήσεις είναι σοσιαλιστές και ότι ο σημερινός δημόσιος τομέα είναι μια μεταβατική μορφή προς τον σοσιαλισμό που ονειρευόμαστε. (Παρεμπιπτόντως, οι δύο πόλοι φροντίζουν να λύσουν διαλεκτικά στην πράξη τη μεταξύ τους αντίθεση και να συγκροτήσουν ως νέα ποιότητα τον ΣΔΙΤ, συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, ως επιθυμητό μοντέλο σε όλες τις μπίζνες που στήνουν, γιατί πάντα χρειάζεται το δημόσιο για να αναλάβει με τα ταμεία του και τα δικά μας χρήματα τη βρώμικη, μη επικερδή δουλειά).

Οι κομμουνιστές δεν υποστηρίζουν γενικά και αόριστα τις εθνικοποιήσεις, δε θεωρούν τον δημόσιο τομέα ως μια προπόνηση για το πώς θα είναι οι δημόσιες επιχειρήσεις στην κοινωνία του μέλλοντος, ούτε έχουν ως ορίζοντα το “κοινωνικό κράτος” των καπιταλιστικών χωρών και το Σουηδικό μοντέλο, που δείχνει ολοένα και περισσότερο τα δόντια του στα χρόνια της κρίσης.
 Υπερασπίζονται το δημόσιο χαρακτήρα των αγαθών και των υπηρεσιών, που είναι εντελώς διαφορετικό. Στη σοσιαλιστική κοινωνία -που είναι ανώριμος κομμουνισμός, όπου παλεύουν και συνυπάρχουν το παλιό με το καινούριο-, το κράτος παίρνει στο όνομα της κοινωνίας τα βασικά μέσα παραγωγής πλούτου στην κατοχή του. 
Αλλά όποιος δεν καταλαβαίνει την ειδοποιό ταξική διαφορά μιας επαναστατικής εξουσίας από ένα αστικό κράτος, μπορεί να πάει να κάνει παρέα με εκείνους τους αναρχικούς που δηλώνουν γενικά αντι-εξουσιαστές (αντι-κρατιστές) χωρίς να έχει κανένα ταξικό στοιχείο η πολιτική τους ανάλυση.

Όσο για τους “αριστερούς”, “σοσιαλιστές” και “σοσιαλίζοντες”, που βλέπουν μια δόση “σοσιαλισμού” (όση υπάρχει δηλαδή και στον όρο “σοσιαλδημοκρατία”) στο σημερινό δημόσιο τομέα ή σε κάποιες εθνικοποιήσεις, είναι αυτοί ακριβώς που στην πραγματική σοσιαλιστική εξουσία, θα ανακαλύψουν ξαφνικά τη διαφορά μεταξύ της κρατικοποίησης και της “πραγματικής κοινωνικοποίησης” και θα ταχθούν υπέρ της δεύτερης, με το “ριζοσπαστικό αίτημα” της αυτοδιαχείρισης -που το είδαμε στην πράξη σαν ντροπαλό καπιταλισμό στη Γιουγκοσλαβία του Τίτο- και εκφράζοντας βασικά την επιθυμία να μην υπάρχει σοσιαλιστική εξουσία-κράτος να οργανώνει την παραγωγή σε πραγματικά πανεθνική βάση. Στο σήμερα όμως, “εδώ και τώρα”, δε λένε όχι σε μια επιτελική θέση στον αστικό κρατικό μηχανισμό, ούτε έχουν κάποιες αγεφύρωτες διαφορές από τους εξίσου κρατικοδίαιτους δεξιούς.

Ας σημειώσουμε και αυτό. 
Όποιος θεωρεί πως είμαστε όλοι μαζί στο ίδιο μέτωπο και το ίδιο σακί (η ΠΦΑ και το προδομένο αριστεροχώρι με τους κομμουνιστές) για την υπεράσπιση του δημόσιου τομέα, βασικά κάνει το ίδιο ακριβώς πολιτικό-μεθοδολογικό λάθος, που κάνει κι ένας φασίστας από την ανάποδη, όταν θεωρεί “μπολσεβίκους” και “αναρχοάπλυτους” όλους τους χώρους αριστερά του ΣΥΡΙΖΑ -μαζί με αυτόν- ή κάποτε, αριστερά του ΠΑΣΟΚ -μαζί με το ΠΑΣΟΚ, προφανώς.

Το κράτος στην κοινωνία του μέλλοντος ως μισο-κράτος που θα απονεκρώνεται -όχι όμως πριν… “απονεκρωθούν” πολιτικά οι δυνάμεις της αντίδρασης και του παρελθόντος- και ο ακριβής ρόλος του, είναι μεγάλο κεφάλαιο και απαιτεί ξεχωριστή ανάλυση. Για να προχωρήσουμε σε αυτό, όμως, το βασικό είναι έχουμε καθαρό τι είναι το κράτος στον καπιταλισμό και τι θέλουμε να κάνουμε με αυτό. 
Να το καταλάβουμε για να το αλλάξουμε από μέσα και να το φέρουμε στα μέτρα μας; (Όσοι το επιχείρησαν, άλλαξαν οι ίδιοι και ήρθαν αυτοί στα δικά του μέτρα). Ή να το γκρεμίσουμε και να χτίσουμε μια άλλη μορφή κοινωνικής οργάνωσης στη θέση του;

Αυτό που θέλουμε δεν είναι ούτε λιγότερο, ούτε περισσότερο (αστικό) κράτος. Αλλά μια επανάσταση που θα το τσακίσει και ένα τελείως διαφορετικό κράτος -δηλαδή μορφή κοινωνικής οργάνωσης-, μια επαναστατική εξουσία στη θέση του. 
Όποιος δεν έχει καταλάβει ούτε τα βασικά από όσα εξηγεί ο Λένιν στο “Κράτος και Επανάσταση” -ή τα κατάλαβε μικρός, για να τα ξεχάσει στην πορεία, όταν δηλαδή ήρθαν σε σύγκρουση με το ατομικό του βόλεμα- είναι καταδικασμένοι να σκοντάφτουν ξανά και ξανά στην πραγματικότητα και να κάνουν τα ίδια ακριβώς λάθη.Το ζήτημα είναι εμείς αν βγάζουμε συμπεράσματα, για να ξέρουμε “Τι να κάνουμε”…