Η παγκόσμια οικονομία επιβραδύνει

Η παγκόσμια οικονομία επιβραδύνει

Φαίνεται ότι η κατάσταση στην παγκόσμια οικονομία δεν είναι καλή. Οι διεθνείς διακρατικοί καπιταλιστικοί οργανισμοί ΔΝΤ και ΟΟΣΑ αναθεωρούν προς τα κάτω τις προβλέψεις τους στους ρυθμούς ανάπτυξης.

Οι προβλέψεις

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) στην έκθεσή του για την Παγκόσμια Οικονομική Προοπτική εκτιμά πως η ανάπτυξη το 2015 θα μειωθεί στο 3,1%, από 3,3% που προέβλεπε τον Ιούλη και 3,8% τον Απρίλη, και στο 3,6% για το 2016 από 3,8%, ως συνέπεια της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης.
Πιο αναλυτικά οι ρυθμοί ανάπτυξης θα κινηθούν ως εξής:
ΗΠΑ: Αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,8% (από 2,7% τον Ιούλη).
Ευρωζώνη: Αύξηση 1,5% (όσο τον Ιούλη). Στη Γερμανία αναμένεται αύξηση 1,6%, στη Γαλλία 1,2% και στην Ιταλία 0,7% (όσο τον Ιούλη).
Ιαπωνία: Αύξηση 0,6% (από 0,8%).
Ρωσία: Πτώση 3,4% (από πτώση 3,8%).
Κίνα: Αύξηση 6,8% (όσο τον Ιούλη).
Ρωσία: Πτώση 3,8% (από πτώση 3,4%).
Βραζιλία: Πτώση 3% (από πτώση 1,5%).
Η διευθύντριά του, Κριστίν Λαγκάρντ, σε πρόσφατη συνέντευξή της στη γαλλική εφημερίδα «Les Echos» είπε: «Διανύουμε μια φάση ανάκαμψης, όπου οι ρυθμοί εμφανίζουν επιβράδυνση».Το ΔΝΤ εκτιμά ότι για ένα ακόμη έτος οι κίνδυνοι θα πλήξουν περισσότερο τις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Η μείωση των εισροών κεφαλαίων, η πτώση των τιμών των εμπορευμάτων, η πίεση στα νομίσματά τους και η χρηματιστηριακή αστάθεια χτυπούν ιδιαίτερα τις λεγόμενες αναδυόμενες οικονομίες.
Ενα στοιχείο το οποίο παρουσιάζει το ΔΝΤ και το οποίο συμβάλλει στην εκτίμηση για επιβράδυνση είναι οι εξαγωγές εμπορευμάτων, από τον τομέα της Ενέργειας μέχρι και τα τρόφιμα. Εκτιμά, επίσης, ότι οι τιμές των εμπορευμάτων θα παραμείνουν σε χαμηλά επίπεδα, λόγω των πλούσιων αποθεμάτων και της χαμηλής προοπτικής για την παγκόσμια ανάπτυξη. Αυτό όμως σημαίνει υπερπαραγωγή. Εκτιμά ακόμη ότι μετά την απότομη πτώση στις τιμές εμπορευμάτων, την τελευταία τετραετία, θα μειωθεί ο ρυθμός ανάπτυξης κατά 1% των χωρών εξαγωγέων την περίοδο 2015 - '17 συγκριτικά με την περίοδο 2012 - '14. Αν προσθέσουμε δε και τη μειωμένη ζήτηση το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο. Στην Κίνα, για παράδειγμα, υπάρχει υπερπαραγωγή εμπορευμάτων σε τομείς όπως το σιδηρομετάλλευμα, ο χάλυβας, το γυαλί, το τσιμέντο, το αλουμίνιο, τα φωτοβολταϊκά και ο εξοπλισμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Αλλά και ο ΟΟΣΑ προβλέπει αποδυνάμωση στην παγκόσμια ανάπτυξη σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που έδωσε το Σεπτέμβρη, με τις οποίες οι ρυθμοί ανάπτυξης θα κινηθούν ως εξής:
Παγκόσμια οικονομία 2015: 3% (από 3,1%), 2016: 3,6% (από 3,8%).
Ευρωζώνη 2015: 1,6% (από 1,7%), 2016: 1,9% (από 2,1%).
ΗΠΑ 2015: 2,4% (από 2%), 2016: 2,6% (από 2,8%).
Κίνα 2015: 6,7% (από 6,8%), 2016: 6,5% (από 6,7%).
Βραζιλία 2015: -2,8% (από -0,8%), 2016: -0,7% (από 1,1%).
Ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι η πρόβλεψη για αποδυνάμωση της ανάπτυξης οφείλεται στις χαμηλές επενδύσεις και στις ανεπτυγμένες οικονομίες και στις λεγόμενες αναδυόμενες οικονομίες.

Οι λεγόμενες αναδυόμενες στην Ασία

Βεβαίως, το μεγαλύτερό τους πρόβλημα είναι η επιβράδυνση της οικονομίας της Κίνας λόγω μεγέθους. Η επιβράδυνση έχει μειώσει τις εισαγωγές της και αυτό έχει αρνητικές επιπτώσεις στις οικονομίες καπιταλιστικών κρατών που έκαναν εξαγωγές σ' αυτήν.
Σε ρεπορτάζ της «Ημερησίας» 24/9/2015 καταγράφεται αρνητική εκτίμηση για την πορεία των ασιατικών οικονομιών. Ετσι, «σύμφωνα με έκθεση της Ασιατικής Τράπεζας Ανάπτυξης, οι δυσμενείς προοπτικές για την Κίνα και την Ινδία, σε συνδυασμό με την αργή ανάκαμψη στις μεγάλες βιομηχανικές οικονομίες, θα επηρεάσουν αρνητικά και τις υπόλοιπες ασιατικές οικονομίες. Στη σχετική μελέτη που καλύπτει τις οικονομίες 45 κρατών αναφέρει ότι το ΑΕΠ για ολόκληρη την περιοχή θα αυξηθεί κατά 5,8% το 2015 και κατά 6,0% το 2016. Η μεταβολή αυτή είναι αισθητά χαμηλότερη από τις προηγούμενες προβλέψεις που είχαν γίνει τον Μάρτιο και οι οποίες εμφάνιζαν την ανάπτυξη να είναι της τάξης του 6,3% για καθένα από τα δύο έτη. Στην Κίνα - δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου - έχει παρατηρηθεί μέτρια ανάπτυξη λόγω της επιβράδυνσης των επενδύσεων και των αδύναμων εξαγωγών κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2015. Η ανάπτυξη της κινεζικής οικονομίας θα είναι 6,8% το 2015. Αυτό σημαίνει ότι κινείται πολύ χαμηλότερα από την προηγούμενη πρόβλεψη, η οποία εμφάνιζε την κινεζική οικονομία να τρέχει με 7,2% το 2015. Επίσης και για την Ινδία οι προβλέψεις είναι δυσμενέστερες καθώς εκτιμάται ότι ο ρυθμός ανάπτυξης θα είναι 7,4% φέτος. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με την προηγούμενη πρόβλεψη του ίδιου οργανισμού ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης για την ινδική οικονομία ήταν 7,8%. Οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν για τις ασιατικές οικονομίες είναι πολλοί. Για παράδειγμα, η ενίσχυση της ισοτιμίας του δολαρίου αλλά και των άλλων ισχυρών νομισμάτων θα προκαλέσουν προβλήματα σε χιλιάδες επιχειρήσεις της περιοχής οι οποίες έχουν εκτεθεί με δανεισμό σε συνάλλαγμα. Οι ανησυχίες για εκροές κεφαλαίων, η υποτίμηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας, καθώς και οι χαμηλότερες τιμές των εμπορευμάτων σίγουρα μπορεί να τις οδηγήσουν σε ανυπέρβλητα προβλήματα. Οι χώρες που επλήγησαν περισσότερο από την κρίση της κινεζικής οικονομίας είναι όσες πωλούν προϊόντα στην Κίνα».
Το παραπάνω ρεπορτάζ για τις ασιατικές οικονομίες επιβεβαιώνει τα προβλήματα στις λεγόμενες αναδυόμενες οικονομίες, αλλά και οι ανεπτυγμένες έχουν προβλήματα.

Οι δυσμενέστερες προβλέψεις για ανεπτυγμένες οικονομίες

Για παράδειγμα, η Κεντρική Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) εκτιμά επιβράδυνση για την οικονομία της χώρας. Σε ρεπορτάζ στην ιστοσελίδα «capital.gr», 18/9/2015, αναφέρεται: «Παράλληλα με την απόφασή της να μην προβεί σε αύξηση των επιτοκίων, η Fed ανακοίνωσε και τις προβλέψεις της για την αμερικανική οικονομία: Οι εκτιμήσεις για την ανάπτυξη είναι πιο απαισιόδοξες.
Συγκεκριμένα, οι αξιωματούχοι της Fed προβλέπουν πως ο ρυθμός ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας θα κυμανθεί μεταξύ του 1,8% και του 2,2%, σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, χαμηλότερα από τις εκτιμήσεις που διατύπωσε η Κεντρική Τράπεζα τον Ιούνιο, οπότε και έκανε λόγο για ανάπτυξη μεταξύ 2% και 2,3%, σε μακροπρόθεσμη βάση».
Σε άρθρο της ίδιας ιστοσελίδας, στις 5/10/2015, αναφέρεται: «Τα στοιχεία για την αγορά εργασίας ήταν απογοητευτικά και φαίνεται να επικυρώνουν την απόφαση της Fed να διατηρήσει για λίγο ακόμα τα επιτόκια κοντά στο μηδέν».
Αλλά και η εικόνα της οικονομίας της Ιαπωνίας δείχνει στροφή προς τα κάτω, αφού παρουσίασε συρρίκνωση στο δεύτερο τρίμηνο του 2015, κατά 1,6% σε σχέση με το αντίστοιχο του 2014. Οι επενδύσεις, βασικός δείκτης της καπιταλιστικής ανάκαμψης, μειώθηκαν κατά 3,6% σε ετήσια βάση, σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις, που έκαναν λόγο για μείωση κατά 0,3%.
Η κατανάλωση των νοικοκυριών, που αποτελεί περίπου το 60% του ΑΕΠ της Ιαπωνίας, μειώθηκε κατά 0,8% μετά από αύξηση 0,4% που κατέγραψε στο πρώτο τρίμηνο. Σύμφωνα με τους οικονομολόγους, τα νοικοκυριά ενδεχομένως δαπάνησαν λιγότερα καθώς οι αυξήσεις των μισθών απέτυχαν να συμβαδίσουν με τις υψηλότερες τιμές έπειτα από την αύξηση του φόρου επί των πωλήσεων στο 8% από το 5% τον Απρίλη του 2014.
Οι εξαγωγές επίσης του δεύτερου τριμήνου του 2015 ήταν κατά 4,4% μειωμένες σε σχέση με αυτές του πρώτου τριμήνου. Η μεγάλη μείωση εξαγωγών στην Κίνα λόγω επιβράδυνσης της οικονομίας της, σε συνδυασμό με την υποτίμηση του γουάν, ασκεί αρνητική επίδραση.
Στη δε Ευρωζώνη, εκτός από τις προς τα κάτω προβλέψεις του ΟΟΣΑ, να θυμίσουμε ότι, σύμφωνα με τη Γιούροστατ, σε ετήσια βάση το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,5%, στο δεύτερο τρίμηνο του 2015, σε σύγκριση με το 1,2% που ήταν η αρχική εκτίμηση. Η ανάκαμψη διαμορφώνεται στη Γερμανία στο 1,6%, στη Γαλλία στο 1% και στην Ιταλία στο 0,7%. Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά ενώ απομένουν ακόμη άλλα δύο τρίμηνα. Πώς θα εξελιχθεί η οικονομία έως το τέλος του 2015; Ο πρόεδρος του Γιούρογκρουπ, Γερούν Ντάισελμπλουμ, εκτιμά ότι «η προβλεπόμενη ανάπτυξη στην Ευρωζώνη δεν είναι επαρκής». Ο Μάριο Ντράγκι εφιστά «προσοχή στους κινδύνους που υπάρχουν από την επιβράδυνση των λεγόμενων αναδυόμενων οικονομιών». Ταυτόχρονα, «η ΕΚΤ δεν μπορεί πλέον να προσβλέπει στην εγχώρια ζήτηση».Ο δε οικονομολόγος της Μπενουά Κερέ προειδοποίησε πως "έχουν αποδυναμωθεί" οι προοπτικές ανάπτυξης της Ευρωζώνης» («Καθημερινή» 22/9/2015). Επίσης τη μεγαλύτερη μείωση εδώ και ένα χρόνο κατέγραψε η βιομηχανική παραγωγή στη Γερμανία τον Αύγουστο, μείωση κατά 1,2% ενώ μείωση είχαν και οι βιομηχανικές παραγγελίες κατά 1,8% τον ίδιο μήνα. Μειώθηκαν όμως και οι εξαγωγές της κατά 5,2% στα 97,7 δισεκ. ευρώ σε μηνιαία βάση, καταγράφοντας την μεγαλύτερη πτώση τους από τον Ιανουάριο του 2009.

Η εξάντληση των τραπεζικών εργαλείων

Την ίδια ώρα, έρχεται ένα ακόμη στοιχείο που δείχνει ότι η επιβράδυνση μπορεί να ωθήσει ξανά σε κρίση, αφού εξαντλούνται τα εργαλεία παρέμβασης. Η έως τώρα πολιτική υποτίμησης των νομισμάτων δεν φέρνει αποτελέσματα. Γιατί όλα τα κράτη ωθούνται σε υποτίμηση και χάνεται κάθε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις εξαγωγές. Αλλά και οι παρεμβάσεις των κεντρικών τραπεζών έχουν εξαντληθεί.
Σε άρθρο του «Bloomberg» («Καθημερινή», 30/9/2015) αναφέρεται ότι «οι "στρατηγοί" των κεντρικών τραπεζών δεν διαθέτουν πια αρκετά πυρομαχικά για να αντιμετωπίσουν νέα υποχώρηση των ρυθμών ανάπτυξης. Η Bank of America (BofA) Merrill Lynch υπολογίζει πως οι κεντρικές τράπεζες έχουν μειώσει περισσότερο από 600 φορές τα επιτόκιά τους από την κατάρρευση της Lehman Brothers, το 2008. Τελευταία ήταν η κεντρική τράπεζα της Ινδίας που προχώρησε χθες σε μεγαλύτερη του αναμενομένου μείωση του βασικού επιτοκίου.
Ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και η Τράπεζα της Ιαπωνίας δεν αποκλείουν πρόσθετες αγορές ομολόγων, αιωρούνται αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα περισσότερων μέτρων ποσοτικής χαλάρωσης εφόσον οι αποδόσεις ήδη κυμαίνονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα και ο πληθωρισμός είναι αρκετά πιο κάτω από τον στόχο στις περισσότερες οικονομίες.
Ετσι, οικονομολόγοι και αναλυτές των αγορών στρέφονται όλο και πιο πολύ στις κυβερνήσεις. Εικάζουν πως είναι σωστό αυτήν τη φορά οι κυβερνήσεις να είναι αυτές που θα ηγηθούν των "επιχειρήσεων διάσωσης" από μια επιβράδυνση των αναδυόμενων οικονομιών, με πρωταγωνίστρια την Κίνα, και τις αλυσιδωτές αντιδράσεις που μπορεί να προκληθούν στον ανεπτυγμένο κόσμο.
Η ΒofA Merrill Lynch εκτιμά στο 25% τις πιθανότητες για μια νέα κρίση μέχρι τα τέλη του έτους». Ποιο ζήτημα βάζουν και μιλούν για κυβερνητικές παρεμβάσεις; Την τόνωση της ζήτησης. Αλλά αυτό αντίκειται στην αύξηση του ποσοστού κέρδους των επιχειρηματικών ομίλων. Αντίφαση του καπιταλισμού αξεπέραστη.
Γενικότερα, αυτές οι εξελίξεις προοιωνίζονται παραπέρα ένταση της αντεργατικής, αντιλαϊκής επίθεσης. Να γιατί η εργατική τάξη και τα άλλα φτωχά λαϊκά στρώματα σε συμμαχία πρέπει να παλέψουν, διεκδικώντας ικανοποίηση όλων των αναγκών τους σε αντικαπιταλιστική, αντιμονοπωλιακή κατεύθυνση, μέχρι την ανατροπή της εξουσίας του κεφαλαίου, για την εργατική, λαϊκή εξουσία και οικονομία.

Λ.

Η στάση των κομμουνιστών απέναντι στις ιμπεριαλιστικές ενώσεις

Η στάση των κομμουνιστών απέναντι στις ιμπεριαλιστικές ενώσεις

Εκτενή αποσπάσματα από την εισηγητική τοποθέτηση του Ελισαίου Βαγενά, μέλους της ΚΕ του ΚΚΕ και υπεύθυνου του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων, στο σεμινάριο που διοργάνωσε η ΚΝΕ με τη συμμετοχή 19 Κομμουνιστικών Νεολαιών και Αντιιμπεριαλιστικών Οργανώσεων που συμμετείχαν στο 41ο Φεστιβάλ ΚΝΕ - «Οδηγητή»

Αποψη από τη συζήτηση

«Ιμπεριαλιστικές ενώσεις, ενδοϊμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί και η στάση των κομμουνιστών», ήταν το θέμα του σεμιναρίου, από την εισήγηση του οποίου παραθέτουμε το μεγαλύτερο μέρος:
«Το Κόμμα μας, όπως βέβαια κι άλλα Κομμουνιστικά και Εργατικά Κόμματα, έχει συσσωρεύσει μια σημαντική εμπειρία από τη συμμετοχή της χώρας σε τέτοιου είδους ιμπεριαλιστικές ενώσεις, αφού η Ελλάδα είναι μέλος στο ΝΑΤΟ από το 1952 και στην ΕΕ, που νωρίτερα λεγόταν ΕΟΚ, από το 1980. Ετσι, το Κόμμα μας μετρά δεκαετίες πάλης για την αποκάλυψη του αντιλαϊκού ρόλου αυτών των ενώσεων και βέβαια για την απαλλαγή του λαού μας απ' αυτές.
Στη χώρα μας η επίσημη, αστική προπαγάνδα, την οποία με τη σειρά του αποδέχτηκε και ο ΣΥΡΙΖΑ, μάλιστα πριν η αστική τάξη τού εμπιστευθεί το "τιμόνι" της αστικής διαχείρισης, είναι πως "η χώρα ανήκει στη Δύση". Κι όμως, αν δούμε το χάρτη θα παρατηρήσουμε πως η Ελλάδα βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης. Τι εννοούν, λοιπόν, με τον όρο "Δύση"; Οπως διευκρίνισε ο Αλ. Τσίπρας, εννοούν το ότι δεν αμφισβητείται από όλες αυτές τις πολιτικές δυνάμεις η συμμετοχή της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ. Μάλιστα, όλες αυτές οι πολιτικές δυνάμεις που στηρίζουν τη συμμετοχή στον ευρωατλαντισμό, την "ντύνουν" κάθε φορά με διάφορα επιχειρήματα, όπως ότι "είναι οι ενώσεις που διαφυλάσσουν τη δημοκρατία", ή "που υπερασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα", ή μας λένε ότι "έτσι εξασφαλίζουμε ισχυρούς συμμάχους, που εγγυώνται την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία της χώρας μας", ή ..."κάπου πρέπει να ανήκουμε, βρε αδελφέ, ε, καλύτερα να ανήκουμε στην Ευρώπη. Πού αλλού;"

Ο Ελ. Βαγενάς στο σεμινάριο

Βέβαια, εμείς οι κομμουνιστές γνωρίζουμε πολύ καλά πως ΝΑΤΟ και ΕΕ είναι το "συνδικάτο του πολέμου". Ολοι οι πόλεμοι, οι ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις από τότε που ιδρύθηκαν αυτές οι ενώσεις, φέρουν τη σφραγίδα τους. Μόνο τα τελευταία χρόνια, μακριά τραβά αυτή η "αλυσίδα": Γιουγκοσλαβία, Αφγανιστάν, Ιράκ, Λιβύη, Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, Συρία, Ουκρανία κι ο κατάλογος παραμένει ανοιχτός. Η μόνη "ελευθερία" που μπορούν να εγγυηθούν αυτές οι ενώσεις είναι η ελευθερία του κεφαλαιοκράτη να συνεχίζει να πίνει το αίμα του εργάτη, η μόνη κυριαρχία που διαφυλάσσουν είναι η κυριαρχία των μονοπωλιακών ομίλων στην προώθηση των συμφερόντων τους.

Η ανισόμετρη ανάπτυξη κυρίαρχο στοιχείο στο μονοπωλιακό καπιταλισμό

Ζούμε στην εποχή όπου ο καπιταλισμός έχει ορισμένα συγκεκριμένα γνωρίσματα, που έχει περιγράψει ο Λένιν στο έργο του: Ενιαία γνωρίσματα που αφορούν την κυριαρχία των μονοπωλίων, των ισχυρών μετοχικών εταιρειών και την όξυνση του καπιταλιστικού ανταγωνισμού, το σχηματισμό του χρηματιστικού κεφαλαίου, την αύξηση της σημασίας της εξαγωγής κεφαλαίου σε σχέση με την εξαγωγή εμπορευμάτων, την πάλη για το ξαναμοίρασμα των αγορών και των εδαφών μεταξύ ιμπεριαλιστικών κρατών και διεθνών μονοπωλιακών ομίλων.
Η κυριαρχία των μονοπωλίων, των ισχυρών μετοχικών εταιρειών οδηγεί στην απομάκρυνση, στο διαχωρισμό της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας απ' τη διεύθυνση και οργάνωση της καπιταλιστικής παραγωγής και αποτελεί την οικονομική βάση αύξησης του παρασιτικού ρόλου της αστικής τάξης σε κάθε καπιταλιστικό κράτος.
Ο παρασιτισμός, η όξυνση της βασικής αντίθεσης ανάμεσα στον κοινωνικό χαρακτήρα της παραγωγής και στην καπιταλιστική ιδιοποίηση των αποτελεσμάτων της χαρακτηρίζουν όλα τα καπιταλιστικά κράτη, ανεξάρτητα απ' τη θέση τους στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα. Παντού, σε κάθε καπιταλιστικό κράτος, τα μονοπώλια έχουν τον "πρώτο λόγο", καθορίζουν τις προτεραιότητες των αντιλαϊκών αστικών κυβερνήσεων, άσχετα από το αν αυτές έχουν "δεξιό" ή "αριστερό" περιτύλιγμα.
Παράλληλα, η ενίσχυση της τάσης εξαγωγής κεφαλαίου επιταχύνει την ανάπτυξη του καπιταλισμού στις χώρες που κατευθύνεται, συμβάλλει έτσι, μαζί με την ταχύτητα των τεχνολογικών εξελίξεων, στη γρήγορη αλλαγή συσχετισμού μεταξύ των κρατών στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα, σύμφωνα με το νόμο της ανισόμετρης ανάπτυξης.
Ετσι, μπορούμε να πούμε πως στο σύγχρονο ιμπεριαλιστικό σύστημα, όπου περίπου 200 κράτη έχουν "πολιτική ανεξαρτησία", έχει διαμορφωθεί ένα καθεστώς ανισότιμης αλληλεξάρτησης μεταξύ των καπιταλιστικών κρατών, που μοιάζει με μια ιμπεριαλιστική "πυραμίδα", όπου κάθε καπιταλιστικό κράτος καταλαμβάνει τη δική του θέση, στη βάση της ισχύος του (οικονομικής, πολιτικής, στρατιωτικής). Βεβαίως, η θέση των κρατών μεταβάλλεται, λόγω της επίδρασης του νόμου της ανισόμετρης ανάπτυξης.
Ωστόσο, η αστική τάξη, κάθε καπιταλιστικού κράτους, αυτού του καταπιεστικού μηχανισμού επιβολής της θέλησής της στις εργατικές μάζες, ενδιαφέρεται να οικοδομήσει τις δικές της διεθνείς συμμαχίες. Οι λόγοι είναι εσωτερικοί και εξωτερικοί. Από τη μια θέλει να εξασφαλίσει πως θα έχει κάποιες "ισχυρές πλάτες" από το εξωτερικό, σε περίπτωση που στη χώρα κινδυνεύσει η εξουσία της, αλλά και για να κάνει ισχυρότερη κι αποδοτικότερη την εκμετάλλευση των εργατικών - λαϊκών στρωμάτων της χώρας. Από την άλλη, ενδιαφέρεται να έχει διεθνείς συμμαχίες, ώστε κι αυτή να μπορέσει να αποσπάσει ένα μεγαλύτερο κομμάτι από τη "λεία" της εκμετάλλευσης άλλων λαών και χωρών. Από το μοίρασμα των μεριδίων των αγορών, των πηγών Ενέργειας, του ορυκτού πλούτου, των αγωγών και δρόμων μεταφοράς των εμπορευμάτων κ.ο.κ. Να, λοιπόν, γιατί έχουν φτιαχτεί τέτοιες ενώσεις, όπως το ΝΑΤΟ και η ΕΕ.
Μήπως, όμως, με την εμφάνιση αυτών των ενώσεων σταματούν τα ιδιαίτερα συμφέροντα της κάθε αστικής τάξης; Μήπως σταματούν οι ανταγωνισμοί μεταξύ των "συμμάχων"; Σε καμία περίπτωση!
Ο νόμος της ανισόμετρης ανάπτυξης έχει ως αποτέλεσμα να αλλάζουν οι υλικές συνθήκες πάνω στις οποίες διαμορφώνονται οι συμμαχίες μεταξύ των καπιταλιστικών κρατών, ιδιαίτερα στην εποχή του μονοπωλιακού καπιταλισμού.
Ο Λένιν αναδεικνύει πολύ εύστοχα το συγκεκριμένο συμπέρασμα εξετάζοντας το οικονομικό περιεχόμενο του συνθήματος "Ενωμένες Πολιτείες της Ευρώπης". Τονίζει ότι στις συνθήκες του καπιταλισμού οι Ενωμένες Πολιτείες θα ήταν είτε αντιδραστικές είτε απραγματοποίητες, αφού θα ισοδυναμούσαν με μόνιμη συμφωνία για το μοίρασμα των αποικιών και των αγορών, ανάμεσα στα μεγάλα ευρωπαϊκά αστικά κράτη. Εξηγεί ότι θα ήταν δυνατή μια προσωρινή συμφωνία ανάμεσα σε ευρωπαϊκά κράτη για να πνίξουν από κοινού το σοσιαλισμό στην Ευρώπη και να περιφρουρήσουν από κοινού τις ληστεμένες αποικίες και τις αγορές που ελέγχουν ενάντια στην Αμερική και στην Ιαπωνία.
Η ιστορική πείρα επιβεβαίωσε τη λενινιστική πρόβλεψη. Η ανάλυση του Λένιν φωτίζει τα βασικά χαρακτηριστικά των ιμπεριαλιστικών συμμαχιών.
Οι ιμπεριαλιστικές συμμαχίες είναι διακρατικές συμμαχίες που εκφράζουν τα κοινά συμφέροντα των αστικών τάξεων των κρατών - μελών τους. Τα κοινά συμφέροντα αφορούν τη μεγέθυνση των μονοπωλίων τους, τη θωράκιση της ανταγωνιστικότητάς τους σε συνθήκες όξυνσης του ανταγωνισμού στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα, καθώς και την ενιαία αντιμετώπιση του εργατικού κινήματος, την εξουδετέρωση των επαναστατικών κομμουνιστικών κομμάτων.
Ομως, οι κοινές στοχεύσεις των μονοπωλίων των διαφόρων κρατών μιας ιμπεριαλιστικής συμμαχίας δεν μπορούν να αναιρέσουν την ανισομετρία και την εθνοκρατική οργάνωση όπου οποία στηρίζεται η καπιταλιστική συσσώρευση. Δεν μπορούν να αναιρέσουν τον ανταγωνισμό και τις αντιθέσεις τόσο στο εσωτερικό κάθε ιμπεριαλιστικής συμμαχίας όσο και μεταξύ διαφορετικών ιμπεριαλιστικών συμμαχιών και αξόνων.
Κι εδώ έχουμε, στις μέρες μας, πολλά παραδείγματα για τις αντιθέσεις ανάμεσα π.χ. στις ΗΠΑ και στη Γερμανία, ή στη Γαλλία και στη Γερμανία. Πρόσφατο είναι π.χ. το σκάνδαλο που έβγαλαν οι Αμερικανοί για τα γερμανικά αυτοκίνητα. Σαφώς τους Αμερικανούς, που με τη μέθοδο εξόρυξης του σχιστολιθικού πετρελαίου προκαλούν ανείπωτη καταστροφή του περιβάλλοντος, δεν τους έπιασε ο "πόνος" για το περιβάλλον και τις εκπομπές καυσαερίων των γερμανικών αυτοκινήτων, αλλά κατάφεραν ένα πλήγμα στο γερμανικό κεφάλαιο, και μάλιστα την ώρα που είναι σε εξέλιξη τα παζάρια για τη Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων (TTIP).
Βεβαίως, στη χώρα μας, από ορισμένες πολιτικές δυνάμεις, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ, η διάσπασή του, ΛΑΕ, αλλά ακόμη και από δυνάμεις στο δεξιό κόμμα (της ΝΔ), υποστηρίζεται στα σοβαρά πως η ΕΕ ξεκίνησε σωστά, αλλά κάπου "χάλασε" στην πορεία. Ιδιαίτερα προβάλλεται εδώ η γερμανική κυριαρχία στην ΕΕ, αλλά και η ψευδαίσθηση πως αυτό μπορεί να "διορθωθεί", να αποκατασταθεί μια "ισοτιμία", να γίνει η ΕΕ μια "ένωση των λαών". Κρύβουν, όμως, την ουσία. Οτι δηλαδή μια διακρατική καπιταλιστική ένωση δεν μπορεί να γίνει σε ισότιμη βάση. Πραγματοποιείται γύρω από ένα ή περισσότερα καπιταλιστικά κράτη που κατέχουν ηγεμονική θέση και καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία της. Στην ΕΕ ξεχωρίζει η ηγεμονία της Γερμανίας, γιατί αυτή διαθέτει μεγάλο ύψος παραγωγής και εξαγωγών και, επομένως, δύναμη να επιβάλλει νομισματική, συναλλαγματική και δημοσιονομική πολιτική, σύμφωνα με το δικό της συμφέρον. Σαφώς, λοιπόν, Γερμανία και Γαλλία, ως ισχυρότερες χώρες στην ΕΕ, έχουν ηγεμονικό ρόλο σ' αυτήν, αλλά για τα αντιλαϊκά μέτρα και την ιμπεριαλιστική πολιτική της ευθύνονται οι αστικές τάξεις όλων των χωρών, που συμμετέχουν σ' αυτήν, στο μέτρο της ισχύος τους.
Κατά την εκτίμησή μας οι κομμουνιστές πρέπει να αγωνίζονται για την ανατροπή της αστικής εξουσίας κι έτσι τη διάρρηξη των σχέσεων της ανισότιμης αλληλεξάρτησης, και όχι, βέβαια, για να επιτευχθεί "ισότητα" μέσα στο πλαίσιο του ιμπεριαλισμού, ή της συγκεκριμένης ένωσης.

ΕΕ και ΝΑΤΟ και άλλες καπιταλιστικές ενώσεις δεν μπορούν να μπουν στην υπηρεσία των λαών

Θα πρέπει να γνωρίζετε πως στη χώρα μας το ρεύμα του λεγόμενου "ευρωκομμουνισμού", πραγματοποιώντας μια αταξική προσέγγιση της ΕΟΚ/ΕΕ, τασσόταν υπέρ της ένταξης της χώρας μας σ' αυτόν τον ιμπεριαλιστικό σχηματισμό. Ηταν ένα σημείο σφοδρής ιδεολογικοπολιτικής αντιπαράθεσης με το Κόμμα μας. Οι οπορτουνιστές ήταν "αριστεροί" υπέρμαχοι της ΕΕ και στο όνομα μιας αταξικής "ενωμένης Ευρώπης", μιας σαθρής ιδέας της "κοινής ευρωπαϊκής συνείδησης", προωθούσαν (όπως κάνουν και οι δυνάμεις που κληρονόμησαν αυτές τις απόψεις, ο ΣΥΡΙΖΑ νωρίτερα και η ΛΑΕ τώρα) στο λαό την αντίληψη περί δυνατότητας "διόρθωσης" της ΕΕ.
Στην πραγματικότητα, είναι οι "κήρυκες" της υποταγής του εργατικού κινήματος στους στόχους και στις διεθνείς συμμαχίες της αστικής τάξης της χώρας, η οποία και έχει προτάξει ως πρωταρχικό της καθήκον την ενσωμάτωση στους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.
Οι κομμουνιστές είμαστε βαθιά πεπεισμένοι πως ούτε η ΕΕ ούτε το ΝΑΤΟ μπορούν να εξανθρωπιστούν και να τεθούν κάτω από την υπηρεσία των λαών.
Θεωρούμε επίσης κοροϊδία την αντικατάσταση του αιτήματος της αποδέσμευσης από το ΝΑΤΟ με αυτό της "διάλυσης του ΝΑΤΟ". Πώς μπορεί να διαλυθεί αυτός ο ιμπεριαλιστικός οργανισμός εάν δεν αποδυναμώνεται με την αποχώρηση από αυτόν καθεμιάς χώρας; Μάλιστα, θεωρούμε πως την αποχώρηση στις μέρες μας, για να σημαίνει τον πραγματικό απεγκλωβισμό από κάθε ιμπεριαλιστική ένωση, μπορεί να τον εγγυηθεί μόνο μια εργατική εξουσία, που θα οργανώσει την οικονομία, την κοινωνία με βάση την κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής και κριτήριο τις λαϊκές ανάγκες, θα οικοδομήσει διεθνείς σχέσεις στη βάση του αμοιβαίου οφέλους.
Λέμε από κάθε ιμπεριαλιστική ένωση γιατί, όπως βλέπουμε σήμερα, και οι αστικές τάξεις άλλων χωρών δημιουργούν συμμαχίες, νέες διακρατικές ενώσεις στη Λατινική Αμερική, στην Ευρασία, έχουμε ακόμη τους BRICS. Στην Ευρασία προβάλλεται η δημιουργία των νέων διακρατικών καπιταλιστικών ενώσεων, με "ατμομηχανή" την καπιταλιστική Ρωσία, ως περίπου "ανασύσταση της ΕΣΣΔ". Στη Λατινική Αμερική προβάλλεται η συμμετοχή αριστερών κυβερνήσεων. Ομως, η πραγματικότητα τεκμηριώνει πως πρόκειται για ενώσεις καπιταλιστικών κρατών που ανεξάρτητα από το αν συμμετέχουν κράτη με κυβερνήσεις που δηλώνουν αριστερές, ή αν στην περίπτωση της πρώην ΕΣΣΔ χρησιμοποιούνται τα φιλοσοβιετικά αισθήματα των λαών, γίνονται στη βάση των συμφερόντων των μεγάλων οικονομικών ομίλων.
Η επιχείρηση εξωραϊσμού των νέων διακρατικών ενώσεων υποστηρίζει πως αυτές οι ενώσεις έρχονται να βοηθήσουν το "εθνικό κεφάλαιο", έναντι του λεγόμενου "μεταπρατικού και ξενόδουλου", να ενισχύσουν έτσι την "ανάπτυξη", να εμποδίσουν τη διείσδυση των ΗΠΑ και των άλλων ιμπεριαλιστικών οργανισμών, όπως του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, σ' αυτές τις περιοχές, ακόμη και να διασφαλίσουν την "εθνική κυριαρχία", που σε διαφορετική περίπτωση απειλείται από το διεθνή ιμπεριαλισμό. Δυστυχώς, τέτοιες απόψεις τις υποστηρίζουν όχι μόνο αστικές δυνάμεις, αλλά και κόμματα που χαρακτηρίζονται "αριστερά", ακόμη και κομμουνιστικά.
Ας μην ξεγελιόμαστε!
Οσοι φορούν τα "ταξικά γυαλιά" τους βλέπουν πως η Σοβιετική Ενωση δεν έχει καμία σχέση με τις νέες διακρατικές ενώσεις. Κι αυτό γιατί τώρα έχουμε να κάνουμε με ενώσεις που οικοδομούνται πάνω στο έδαφος του μονοπωλιακού καπιταλισμού, δηλαδή του ιμπεριαλισμού. Επιπλέον, ο ιμπεριαλισμός δεν πρέπει να κατανοείται απλοϊκά ως μια επιθετική πολιτική των πιο ισχυρών δυνάμεων, που έρχεται να επιβληθεί στους λαούς από τα έξω με τη δύναμη του χρήματος και των όπλων. Στις σημερινές συνθήκες κάθε χώρα, όπου κυριαρχούν οι καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής, άσχετα από το επίπεδο ανάπτυξης των παραγωγικών της δυνάμεων, είναι ενταγμένη στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα, είναι τμήμα του!
Με τη συγκρότηση των νέων διακρατικών ενώσεων, που αποτελούν εκδηλώσεις περιφερειακής καπιταλιστικής ενοποίησης και εμφανίζονται πάντα στο έδαφος των νόμων της οικονομίας της αγοράς, οι αστικές τάξεις επιδιώκουν να ενώσουν τις δυνάμεις τους, έναντι των ανταγωνιστών τους και σε βάρος της εργατικής τάξης. Η πολιτική στήριξη αυτών των ενώσεων μετατρέπει το κομμουνιστικό κι εργατικό κίνημα σε εργαλείο στήριξης της καπιταλιστικής "ανάπτυξης", που ενισχύει τις θέσεις του κεφαλαίου κι οδηγεί τους εργαζόμενους στο "κρεβάτι του Προκρούστη", στην κοινωνική συναίνεση για την αύξηση της "ανταγωνιστικότητας" της "εθνικής οικονομίας" και την ενίσχυση της συγκεκριμένης διακρατικής ιμπεριαλιστικής ένωσης.
Ορισμένες δυνάμεις βλέπουν τον ιμπεριαλισμό μόνο στην "αυτοκρατορία" των ΗΠΑ και στη βάση αυτή χαιρετίζουν την ανάδειξη νέων, ανερχόμενων καπιταλιστικών δυνάμεων στις παγκόσμιες υποθέσεις, όπως και την εμφάνιση νέων διακρατικών ενώσεων (BRICS, Οργάνωση Συνεργασίας της Σαγκάης, Οργάνωση Συμφώνου Συλλογικής Ασφάλειας, ALBA, κ.ο.κ.), που συγκροτούν καπιταλιστικά κράτη, με οικονομικό, πολιτικό και στρατιωτικό περιεχόμενο. Οι εξελίξεις αυτές χαιρετίζονται ως η αρχή της εμφάνισης ενός "πολυπολικού κόσμου", που θα "αναμορφώσει" και θα δώσει "νέα πνοή" στον ΟΗΕ και στους άλλους διεθνείς οργανισμούς, που θα ξεφύγουν από την αμερικανική "ηγεμονία". Αυτές οι υποθέσεις καταλήγουν πως με αυτό τον τρόπο θα διασφαλιστεί και η ειρήνη.
Στην πραγματικότητα, οι πολιτικές δυνάμεις διαφορετικών ιδεολογικών αποχρώσεων αναγνωρίζουν τις νέες ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις και τη διαφαινόμενη ανακατάταξη στο παγκόσμιο σύστημα και χαρακτηρίζουν "εκδημοκρατισμό" των διεθνών σχέσεων, "πολυπολικό κόσμο" την τάση ν' αλλάξει ο συσχετισμός, όπως διαμορφώθηκε μετά τις ανατροπές στις σοσιαλιστικές χώρες, αλλά και τη διεύρυνση κι εντατικοποίηση της δράσης του ΝΑΤΟ, της ΕΕ τα τελευταία 20 χρόνια. Ο νέος συσχετισμός περιλαμβάνει την ενίσχυση των Γερμανίας, Ρωσίας, Κίνας, Βραζιλίας και άλλων κρατών.
Οι διάφορες προτάσεις τους, όπως π.χ. η διεύρυνση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ με άλλες χώρες ή η αύξηση του παγκόσμιου ρόλου της ΕΕ ή ακόμη της Ρωσίας και της Κίνας στις διεθνείς υποθέσεις, δεν είναι ικανές να βάλουν σε άλλες "ράγες" τις εξελίξεις. Και αυτό γιατί δεν μπορούν να σταματήσουν τις ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις, οι οποίες εκδηλώνονται για τις πρώτες ύλες, την Ενέργεια και τους δρόμους μεταφοράς της, τη μάχη για τα μερίδια των αγορών. Ο μονοπωλιακός ανταγωνισμός είναι που οδηγεί σε τοπικές ή και γενικευμένες στρατιωτικές επεμβάσεις και πολέμους.
Τα περί "νέας δημοκρατικής παγκόσμιας διακυβέρνησης", με "διαφάνεια", "συμμετοχικότητα" και "κοινωνική αλληλεγγύη", που σπέρνουν οι σοσιαλδημοκρατικές και οπορτουνιστικές δυνάμεις έχουν στόχο να εξωραΐσουν ιδεολογικά τους νέους συσχετισμούς στην καπιταλιστική, στην ιμπεριαλιστική βαρβαρότητα, με σκοπό να παραπλανήσουν τους εργαζομένους.
Οι εργαζόμενοι δεν έχουν κανένα συμφέρον να πιστέψουν πως είναι δυνατόν να "εκδημοκρατιστούν" ο καπιταλισμός και οι διεθνείς σχέσεις και να επιλέξουν ιμπεριαλιστή που δήθεν θα υλοποιήσει κάτι τέτοιο.
Μήπως, όμως, το κομμουνιστικό κίνημα μπορεί να πάρει το μέρος των "ανερχόμενων δυνάμεων"; Ισως των πιο "αδύνατων" μεταξύ των ισχυρότερων δυνάμεων του ιμπεριαλισμού;
Εδώ αξίζει να αναφέρουμε το πώς ο Λένιν τοποθετούσε το ζήτημα με ένα πολύ συγκεκριμένο παράδειγμα. Ελεγε: "Η πρώτη από τις κυρίαρχες χώρες κατέχει, ας υποθέσουμε, τα 3/4 της Αφρικής ενώ η δεύτερη το 1/4. Το αντικειμενικό περιεχόμενο του πολέμου τους είναι το ξαναμοίρασμα της Αφρικής. Ποιας πλευράς την επιτυχία πρέπει να ευχόμαστε;" Και κατέληγε το συλλογισμό του: "Δεν είναι δουλειά της σύγχρονης δημοκρατίας ούτε να βοηθήσει την πρώτη χώρα να κατοχυρώσει το «δικαίωμά» της στα 3/4 της Αφρικής ούτε να βοηθήσει τη δεύτερη (έστω κι αν αυτή έχει αναπτυχθεί οικονομικά πιο γρήγορα από την πρώτη) να αποσπάσει αυτά τα 3/4.
Η σύγχρονη δημοκρατία θα παραμείνει πιστή στον εαυτό της μόνο στην περίπτωση που δεν θα προσχωρήσει σε καμία ιμπεριαλιστική αστική τάξη, στην περίπτωση που θα πει ότι «και οι δύο τους είναι η μια χειρότερη από την άλλη», στην περίπτωση που σε κάθε χώρα θα εύχεται την αποτυχία της ιμπεριαλιστικής αστικής τάξης. Κάθε άλλη λύση θα είναι στην πράξη εθνικοφιλελεύθερη και δεν θα έχει τίποτε το κοινό με τον αληθινό διεθνισμό"¹.
Και κατέληγε σχετικά: "Είναι αναμφισβήτητο ότι η σύγχρονη δημοκρατία δεν μπορεί να σέρνεται στην ουρά της αντιδραστικής, ιμπεριαλιστικής αστικής τάξης - αδιάφορο τι «χρώμα» θα έχει αυτή η αστική τάξη (...)".

Πάλη για τη σοσιαλιστική εξουσία

Ορισμένοι σύντροφοι, μας ρωτούν: Μα καλά, δεν μπορούν οι κομμουνιστές να εκμεταλλευτούν τις ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις;
Σαφώς και η Ιστορία του 20ού αιώνα προσφέρει πλούσια πείρα σχετικά με τη δυνατότητα και τη σημασία αξιοποίησης των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων για τη νίκη της σοσιαλιστικής επανάστασης σε μια χώρα και την επιτυχία της προσπάθειας σοσιαλιστικής οικοδόμησης.
Ο Λένιν ανέδειξε ως βασικούς όρους για μια επιτυχή αξιοποίηση των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων, αφενός την ανεξαρτησία της επαναστατικής πρωτοπορίας της εργατικής τάξης, του Κομμουνιστικού Κόμματος, από τις επιδιώξεις και τους στόχους κάθε ιμπεριαλιστικής συμμαχίας και, αφετέρου, το σταθερό στρατηγικό προσανατολισμό για την επαναστατική ανατροπή της εγχώριας αστικής τάξης τόσο στην περίοδο του ιμπεριαλιστικού πολέμου όσο και στην περίοδο της ιμπεριαλιστικής ειρήνης.
Αυτά, σύντροφοι, δεν είναι για να τα αντιμετωπίζουμε όπως λέμε... "θεωρητικά". Είναι πλέον πολύ "πρακτικά", ιδιαίτερα όταν γύρω γύρω από τη χώρα σου εκτυλίσσονται πολεμικές συγκρούσεις, όταν οξύνονται οι ανταγωνισμοί, όταν η χώρα σου έχει ανοιχτά ζητήματα και εξαιτίας της ενδιάμεσης θέσης της στο ιμπεριαλιστικό σύστημα είναι "θύτης" και "θύμα" των ιμπεριαλιστικών πολέμων κι επεμβάσεων.
Εμείς οι κομμουνιστές, που στηριζόμαστε στις αναλύσεις μας στη θεωρία του επιστημονικού σοσιαλισμού, γνωρίζουμε πολύ καλά πως ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα και συγκεκριμένα με βίαια μέσα! Ο πόλεμος γεννιέται πάνω στο έδαφος της σύγκρουσης των διαφορετικών οικονομικών συμφερόντων, που διαπερνάνε ολόκληρο το σύστημα του καπιταλισμού. Να γιατί, όσο κι αν ο πόλεμος στις συνθήκες του καπιταλισμού είναι αναπόφευκτος (όπως και οι οικονομικές κρίσεις, η ανεργία, η φτώχεια κ.λπ.), την ίδια ώρα δεν είναι ένα φυσικό φαινόμενο! Είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο, αφού συνδέεται με τη φύση της κοινωνίας στην οποία ζούμε. Την κοινωνία που βάζει ως "ακρογωνιαίο λίθο" της την κερδοφορία εκείνων που κατέχουν τα μέσα παραγωγής. Τα μονοπώλια και η εξουσία τους γεννούν τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο! Συμπερασματικά, η πάλη μας για τη σοσιαλιστική κομμουνιστική κοινωνία, όπου τα μέσα παραγωγής θα είναι λαϊκή περιουσία (και όχι περιουσία των ελαχίστων), που η οικονομία θα λειτουργεί σχεδιασμένα κεντρικά και ελεγχόμενα από τους ίδιους τους εργαζόμενους, με στόχο την ικανοποίηση των λαϊκών αναγκών (κι όχι την αύξηση των κερδών των καπιταλιστών), συνδέεται αναπόσπαστα με την πάλη ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, ενάντια στην "ειρήνη" που επιβάλλεται από τους ιμπεριαλιστές με "το πιστόλι στον κρόταφο" και προετοιμάζει τους νέους ιμπεριαλιστικούς πολέμους.
Ωστόσο, αυτή μας η διαπίστωση, πως όσο υπάρχει καπιταλισμός θα υπάρχουν και οι συνθήκες που γεννούν τον πόλεμο, καθόλου δεν σημαίνει μοιρολατρία, ηττοπάθεια! Το αντίθετο! Απευθυνόμαστε στην εργατική τάξη της χώρας, στους λαούς της περιοχής μας και τονίζουμε πως τα συμφέροντά τους ταυτίζονται με τον κοινό αντικαπιταλιστικό - αντιμονοπωλιακό αγώνα, για την αποδέσμευση από τους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς, την απομάκρυνση των ξένων στρατιωτικών βάσεων και των πυρηνικών, την επιστροφή των στρατιωτικών δυνάμεων από τις ιμπεριαλιστικές αποστολές, την εκδήλωση της αλληλεγγύης σε κάθε λαό που αγωνίζεται κι επιδιώκει να χαράξει το δικό του δρόμο ανάπτυξης. Για να απεμπλακεί η χώρα μας από τους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και πολέμους. Για να γίνει πράξη το σύνθημα: "Ούτε γη ούτε νερό στους φονιάδες των λαών!". Αυτός είναι ένας καθημερινός αγώνας! Ενας αγώνας με συγκεκριμένους στόχους πάλης, που οι κομμουνιστές τον διεξάγουμε ενιαία, και όχι αποσπασμένα, από τον αγώνα για την εξουσία!
Γιατί, όπως τόνιζε ο Λένιν, "μόνο η προλεταριακή, η κομμουνιστική επανάσταση μπορεί να βγάλει την ανθρωπότητα από το αδιέξοδο που δημιούργησαν ο ιμπεριαλισμός και οι ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι. Οποιες κι αν είναι οι δυσκολίες της επανάστασης και οι πιθανές προσωρινές αποτυχίες της, ή τα κύματα της αντεπανάστασης, η τελική νίκη του προλεταριάτου είναι αναπόφευκτη"².
Αυτή είναι και η δική μας βαθιά πεποίθηση: Το μέλλον μας δεν είναι ο καπιταλισμός, είναι ο νέος κόσμος, ο σοσιαλισμός!».
Παραπομπές
1. Β. Ι. Λένιν: «Κάτω από ξένη σημαία». Απαντα», εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», τ. 26, σελ. 140 - 141 & 146.
2. Β. Ι. Λένιν: «Πρόγραμμα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ρωσίας (μπ.)», «Απαντα», εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», τ. 38, σελ. 421.

ΝΕΤΡΙΝΑ Δύσκολα ανιχνεύσιμα, αλλά καθόλου «φαντάσματα»

ΝΕΤΡΙΝΑ

Δύσκολα ανιχνεύσιμα, αλλά καθόλου «φαντάσματα»

Το Νόμπελ Φυσικής απονεμήθηκε στους επικεφαλής των δύο εργαστηρίων που ερμήνευσαν τις αυθόρμητες αλλαγές ταυτότητας των νετρίνων και απέδειξαν ότι έχουν μάζα

Ζούμε σε έναν κόσμο νετρίνων. Τρισεκατομμύρια νετρίνα περνάνε κάθε δευτερόλεπτο μέσα από το σώμα κάθε ανθρώπου. Ακόμα και ο ανθρώπινος οργανισμός εκπέμπει 5.000 νετρίνα το δευτερόλεπτο, ως αποτέλεσμα της ραδιενεργού διάσπασης ενός ισοτόπου του καλίου, που υπάρχει μέσα μας σε ιχνοποσότητες. Δεν μπορούμε να τα δούμε, ούτε να τα νιώσουμε. Διατρέχουν το Διάστημα με ταχύτητα σχεδόν ίση με του φωτός και σπάνια αλληλεπιδρούν με την υπόλοιπη ύλη. Η πλειοψηφία των νετρίνων που φτάνουν στη Γη προέρχονται από τις πυρηνικές αντιδράσεις στον Ηλιο. Μετά από τα φωτόνια, τα νετρίνα είναι τα πιο αναρίθμητα σωματίδια στο σύμπαν.

Σε αναζήτηση του άπιαστου

Για πολλά χρόνια η ύπαρξη των νετρίνων δεν ήταν βέβαιη. Ο μεγάλος Αυστριακός φυσικός Βόλφγκανγκ Πάουλι υπέθεσε την ύπαρξή τους το 1930, για να εξηγήσει την υποτιθέμενη παραβίαση του νόμου της διατήρησης της Ενέργειας κατά τη ραδιενεργό διάσπαση ακτίνων β. Το 1938, ο Ενρίκο Φέρμι σχηματοποίησε τη θεωρία για το πανάλαφρο, χωρίς φορτίο σωματίδιο του Πάουλι, ονομάζοντάς το νετρίνο, αλλά χρειάστηκε ένα τέταρτο του αιώνα για να ανακαλυφθεί πειραματικά. Ως αποτέλεσμα της μεγάλης τοπικής παραγωγής νετρίνων από τους πυρηνικούς αντιδραστήρες, δύο Αμερικανοί φυσικοί ανακοίνωσαν το 1956 ότι νετρίνα άφησαν την υπογραφή τους στους ανιχνευτές του εργαστηρίου τους. Τα νετρίνα είχαν πάψει να είναι σωματίδια - φαντάσματα. Μάλιστα, το γεγονός ότι θεωρούνταν πως τα νετρίνα μπορεί να μην έχουν μάζα αδράνειας, έδινε τροφή σε ιδεαλιστικές ερμηνείες της φύσης των νετρίνων και της ύλης στο σύνολό της.

Η φετινή απονομή του βραβείου Νόμπελ Φυσικής, αφορά μια ανακάλυψη που εξήγησε ένα παράξενο φαινόμενο σε σχέση με τα νετρίνα και ως παρενέργεια αμφισβήτησε την πληρότητα του Καθιερωμένου Προτύπου για τα υποατομικά σωματίδια (πρόκειται για την ενοποιητική θεωρία για τον μικρόκοσμο, στην οποία εδράζεται η σύγχρονη Πυρηνική Φυσική). Το Καθιερωμένο Πρότυπο προβλέπει την ύπαρξη τριών τύπων νετρίνων: των νετρίνων - ηλεκτρονίων, των νετρίνων - μιονίων και των νετρίνων - ταυ. Το Νόμπελ απονεμήθηκε από κοινού στον Τακαάκι Κατζίτα, του εργαστηρίου Σούπερ - Καμιοκάντε, που το 1998 είχε παρουσιάσει αποδείξεις για την εξαφάνιση μιονικών νετρίνων, που παράγονται από τις κοσμικές ακτίνες στην ατμόσφαιρα, μέχρι αυτά να φτάσουν στον ανιχνευτή και στον Αρθουρ Μακντόναλντ, του Παρατηρητηρίου Νετρίνο Σάντμπουρι, που το 2001 - 2002 παρουσίασε αποδείξεις για τη μετατροπή των νετρίνων - ηλεκτρονίων από τον Ηλιο, σε μιονικά - νετρίνα και ταυ - νετρίνα.

Οι αποδείξεις

Τόσο στην τεραστίων διαστάσεων συσκευή του Σούπερ - Καμιοκάντε, όσο και στη μικρότερη αντίστοιχη του Σάντμπουρι, η σπάνια αλληλεπίδραση κάποιου νετρίνου με έναν πυρήνα νερού ή βαρέος ύδατος (στην περίπτωση του Σάντμπουρι), είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθούν φορτισμένα σωματίδια, γύρω από τα οποία εμφανίζονταν ασθενείς γαλάζιες αναλαμπές. Το φως αυτό, η λεγόμενη ακτινοβολία Τσερένκοφ προκαλείται όταν ένα σωματίδιο κινείται με ταχύτητα μεγαλύτερη από την ταχύτητα του φωτός. Αυτό δεν αντιβαίνει στη θεωρία της Σχετικότητας, καθώς ο Αϊνστάιν έθεσε ως ανώτατο όριο την ταχύτητα του φωτός στο κενό, αλλά η ταχύτητα του φωτός στο νερό είναι 25% μικρότερη απ' ό,τι στο κενό και γι' αυτό μικρότερη από την ταχύτητα με την οποία κινούνται τα νετρίνα. Το σχήμα και η ένταση της ακτινοβολίας Τσερένκοφ αποκαλύπτει τον τύπο νετρίνου και την πηγή προέλευσής του.
Στο Σούπερ - Καμιοκάντε διαπιστώθηκε ότι τα νετρίνα - μιονίων που έφταναν έχοντας περάσει μέσα από τη Γη ήταν λιγότερα απ' ό,τι αυτά που έφταναν από τον ουρανό, άρα πρέπει στο επιπλέον μέρος της διαδρομής να είχαν μετασχηματιστεί σε νετρίνα-ταυ. Στο Σάντμπουρι, το βαρύ ύδωρ επέτρεπε την καταμέτρηση περισσότερων αλληλεπιδράσεων νετρίνων - ύλης, άλλοτε προσδιορίζοντας τον τύπο νετρίνου που συγκρούστηκε με πυρήνα και άλλοτε όχι. Ωστόσο, διαπιστώθηκε ότι ο αριθμός νετρίνων - ηλεκτρονίων που καταγράφονταν ήταν μόλις το ένα τρίτο του αναμενόμενου. Αν, όμως, προσμετρούνταν και οι άλλοι δύο τύποι νετρίνων, τότε το σύνολο έβγαινε σωστό. Αρα τα δύο τρίτα των νετρίνων - ηλεκτρονίων πρέπει να είχαν αλλάξει ταυτότητα κατά τη διαδρομή τους από τον Ηλιο έως τη Γη.

Σωματίδιο και κύμα

Τα δύο πειράματα επιβεβαίωσαν ότι τα νετρίνα αλλάζουν από τη μια ταυτότητα στην άλλη. Πώς όμως γίνεται αυτό; Στον κβαντικό κόσμο, σωματίδιο και κύμα είναι διαφορετικές πλευρές της ίδιας φυσικής οντότητας. Ενα σωματίδιο ορισμένης Ενέργειας περιγράφεται από ένα αντίστοιχο υλικό κύμα ορισμένης συχνότητας. Τα τρία είδη νετρίνων μπορούν να αναπαρασταθούν από κύματα που επιθέτονται. Οταν τα κύματα αυτά είναι συμφασικά (στο σημείο εκπομπής των νετρίνων) δεν μπορεί να γίνει διάκριση του τύπου του νετρίνου. Οταν, όμως, τα νετρίνα ταξιδεύουν, τα κύματά τους βγαίνουν εκτός φάσης. Το πόσο έχουν βγει εκτός φάσης υποδεικνύει και την πιθανότητα να βρεθεί εκεί ο ένας ή ο άλλος τύπος νετρίνου. Αυτή η ταλάντωση της διαφοράς φάσεων μπορεί να υπάρχει μόνο αν τα νετρίνα έχουν διαφορετικές μάζες. Αρα τα νετρίνα έχουν μάζα, έστω κι αν δεν έχουμε καταφέρει να τη μετρήσουμε. Μάλιστα, κατά μία εκτίμηση, η συνολική μάζα των νετρίνων στο ορατό σύμπαν είναι ίση με τη μάζα όλων των άστρων του ίδιου μέρους του σύμπαντος.
Αφού τα νετρίνα έχουν μάζα και το Καθιερωμένο Πρότυπο δεν την προβλέπει, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ολοκληρωμένη θεωρία για το πώς λειτουργούν τα πιο θεμελιώδη συστατικά της ύλης, τα οποία γνωρίζουμε έως τώρα. Σειρά ερωτημάτων πρέπει να απαντηθούν για να αναθεωρηθεί (ή αντικατασταθεί από κάποια ευρύτερη θεωρία): Ποιες είναι οι μάζες των τριών ειδών νετρίνων; Γιατί είναι τόσο μικρές. Μήπως υπάρχουν και άλλα είδη; Είναι τα νετρίνα αντισωματίδια του εαυτού τους; Γιατί είναι τόσο διαφορετικά από τα άλλα στοιχειώδη σωματίδια;

Περί «άυλων» σωματιδίων

Δεν ήταν απαραίτητο να αποδειχτεί ότι το νετρίνο έχει μάζα για να καταδειχτεί η υλική φύση του, αλλά η απόδειξη ότι έχει μάζα είναι ράπισμα στους νεοθετικιστές, αγνωστικιστές και άλλους οπαδούς του σωματιδίου «φάντασμα», του άυλου σωματιδίου.
Ακόμη και το φωτόνιο, που θεωρείται ότι δεν έχει μάζα αδράνειας (ή ότι αν έχει είναι πολύ μικρότερη από την ελάχιστη του νετρίνου) δεν είναι λιγότερο υλικό από οποιοδήποτε άλλο σωματίδιο. Αλλωστε, τι νόημα έχει η μάζα αδράνειας (ή αμετάβλητη μάζα) για ένα σωματίδιο, που κινείται πάντα με την ταχύτητα του φωτός; Φυσικά, κανείς δεν αρνείται ότι το φωτόνιο έχει σχετικιστική μάζα, η μόνη που έχει νόημα, για ένα σωματίδιο που δεν μπορεί να θεωρηθεί ακίνητο, οποιοδήποτε σύστημα αναφοράς και να χρησιμοποιήσουμε. Και τι είδους άμαζα σωματίδια είναι τα φωτόνια, όταν το καθένα ξεχωριστά θεωρείται χωρίς μάζα αδράνειας, ενώ όταν περισσότερα του ενός κινούνται προς διαφορετικές κατευθύνσεις, τότε θεωρείται ότι ως σύνολο έχουν μάζα αδράνειας;

Υλη και μάζα

Η ύλη δεν ταυτίζεται, δεν είναι συνώνυμη με τη μάζα. Η μάζα είναι μια ιδιότητα της ύλης. Η ύλη είναι φιλοσοφική κατηγορία, είναι η ίδια η αντικειμενική πραγματικότητα. Είναι άγονο και λαθεμένο αυτό να παραβλέπεται και να γίνεται μάταιη προσπάθεια να ταυτιστεί με μια ιδιότητά της. Η ύλη είναι η άπειρη ποικιλία όλων των αντικειμένων, των φαινομένων και των συστημάτων που υπάρχουν, η αναρίθμητη πολλαπλότητα των συγκεκριμένων μορφών ύπαρξης, με ποικιλόμορφες ιδιότητες και αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους, περίπλοκη σύσταση, τμήματα ενός ευρύτερου συνόλου. Δεν είναι κάποια αμετάβλητη ουσία που υπάρχει πέρα από τις συγκεκριμένες μορφές της, γι' αυτό η μελέτη και κατανόηση αυτών των μορφών σημαίνει και γνώση της ίδιας της ύλης. Τα πεδία είναι ύλη το ίδιο όπως και τα άτομα.
Η ύλη υπάρχει σε αξεδιάλυτη σύνδεση με την κίνηση, η κίνηση είναι ο τρόπος ύπαρξης της ύλης, μόνο μέσα από την κίνηση η ύλη εκδηλώνει τον εαυτό της. Γενικό μέτρο της κίνησης της ύλης είναι η Ενέργεια. Η κινούμενη ύλη εκδηλώνεται μέσα στον άπειρο χώρο και χρόνο, που δεν υπάρχουν ανεξάρτητα απ' αυτή, αλλά μόνο σε σύνδεση με αυτή. Η ύλη οργανώνεται σε επίπεδα που το καθένα διέπεται από τους νόμους του και συνδέεται με μια μορφή κίνησης. Οι επιστήμες μάς επιτρέπουν να γνωρίσουμε τα επίπεδα αυτά και να κατανοήσουμε τον τρόπο που συνδέονται μεταξύ τους. Οι ανώτερες μορφές οργάνωσης της ύλης δεν ανάγονται στις κατώτερες, αφού αυτές δεν μπορούν να εξαντλήσουν την ουσία μιας ανώτερης μορφής κίνησης. Ομως οι μορφές κίνησης της ύλης είναι αλληλένδετες, εναλλάσσονται και μετατρέπονται η μία στην άλλη. Στα επίπεδα οργάνωσης της ύλης, που εξετάζουν οι φυσικές επιστήμες, αυτό εκφράζεται με τις μετατροπές Ενέργειας (μηχανική σε θερμική, χημική σε ηλεκτρική κ.ο.κ).
Υπάρχει μια ολόκληρη νέα φυσική υποατομικών σωματιδίων πέρα από το Καθιερωμένο Πρότυπο, που πρέπει να ανακαλύψουμε. Κρίνοντας από την πρώτη εμπειρία, οι νέες ανακαλύψεις για τα καλά φυλαγμένα μυστικά των νετρίνων θα εμβαθύνουν την κατανόηση της φυσικής πραγματικότητας.

Επιμέλεια:
Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ
Πηγή: http://kva.se

απελευθέρωση της Αθήνας από τη γερμανική κατοχή

απελευθέρωση της Αθήνας από τη γερμανική κατοχή

«Απελευθέρωση», έργο του Τάσσου

Η επέτειος των 60 χρόνων από την απελευθέρωση της Αθήνας από το γερμανικό ιμπεριαλισμό (12 Οκτώβρη) φαίνεται πως για την άρχουσα τάξη και τα επιτελεία της έχει τέτοια και τόση σημασία που είτε την περνούν στα ψιλά γράμματα μικρών ειδήσεων, προκειμένου να εμφανίζεται υποτυπωδώς στα ιστορικά τους ημερολόγια, είτε τη χρησιμοποιούν για παραχάραξη της ιστορίας. Και όμως, αυτή η επέτειος σηματοδοτεί την απελευθέρωση της Ελλάδας και επομένως την κατάκτηση του πρωταρχικού δικαιώματος κάθε λαού να ζει, να δουλεύει και να αναπτύσσεται ελεύθερα με βάση τη δική του θέληση, χωρίς κατακτητές και «προστάτες». Του λαού. Γιατί η άρχουσα τάξη αλλιώς λογαριάζει. Η δική της θέληση που καθορίζεται από τα δικά της συμφέροντα, δηλαδή από τα κέρδη της, δε λογαριάζει λαούς και τύχες πατρίδας. ΄Η τα λογαριάζει μόνο, εφόσον και όταν κινδυνεύουν τα συμφέροντά της. Και την ιστορία τη γράφει στο χαρτί, όχι όπως πραγματικά γράφεται από το λαό, αλλά στα μέτρα της.

Η συγκεκριμένη ιστορική επέτειος, η απελευθέρωση της Αθήνας, «ξύνει» στην ιστορική μνήμη το τεράστιο κατόρθωμα της ασίγαστης πάλης κατά των Γερμανών ιμπεριαλιστών και με τα όπλα κατακτητών, έργο αποκλειστικά των λαϊκών μαζών. Και δε βολεύει την άρχουσα τάξη να ανασκαλεύεται η χόβολη της φωτιάς ενός αγώνα από τη σκοπιά που μπορεί να σμιλεύει στη λαϊκή συνείδηση και την προοπτική της κοινωνικής απελευθέρωσης και την ανεξάντλητη δύναμη που μπορεί να τη φέρει στο προσκήνιο της ιστορίας, αφού η πείρα της λαϊκοαπελευθερωτικής πάλης συμβάλλει στην υλική δύναμη για την κίνηση της κοινωνίας προς τα μπρος. Ζήτημα που ήταν στο προσκήνιο της συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου και τότε, στα 1944. Και, επομένως, ως ιστορική επέτειος της απελευθέρωσης της Αθήνας «υποχρεώνει» στην ανάδειξη του λαϊκού έπους, αλλά και της ιστορικής αλήθειας. Ζητήματα που για το κεφάλαιο στις σημερινές συνθήκες του ιμπεριαλιστικού σταδίου, του καπιταλισμού, με ενισχυμένα τα χαρακτηριστικά του και στην Ελλάδα, με την άρχουσα τάξη να είναι οργανικά ενταγμένη στους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς και ενώσεις, να συμμετέχει ενεργά στη βία και τους πολέμους, όχι μόνο πρέπει να σβηστούν οριστικά από την ιστορική μνήμη, ιδιαίτερα της νέας γενιάς και των μελλοντικών, αλλά αν είναι δυνατόν να αντιστραφεί η ίδια η ιστορία. Και πασχίζουν γι' αυτό επιτελεία ολόκληρα, αφού το τελευταίο στάδιο του καπιταλισμού σημαίνει ολοένα και μεγαλύτερη αντίδραση, αλλά και γιατί «ιστορία» σημαίνει κοινωνική εξέλιξη και γεγονότα που τη σημαδεύουν. Γεγονότα που δημιουργεί η ταξική πάλη, η δράση των λαϊκών μαζών. Αυτήν φοβούνται μην πάρει συνειδητό ανατρεπτικό κατά του κοινωνικού τους συστήματος χαρακτήρα. Αυτό πασχίζουν να εμποδίσουν. Και πολύ θα 'θελαν να καταργήσουν την ταξική πάλη, αλλά αυτή αντικειμενικά δεν μπορεί να καταργηθεί, αφού είναι σύμφυτη με τη δράση των νόμων κίνησης των ταξικών κοινωνιών. Το συνειδητό πολιτικό χαρακτήρα της από τη μεριά της εργατικής τάξης και των συμμάχων της θέλουν να αποτρέψουν. Γι' αυτό σχετικά με την ένοπλη βία κατά του ΕΑΜ και του ΚΚΕ, κατά του λαϊκού κινήματος, που άσκησε η ελληνική πλουτοκρατία από κοινού με τους Αγγλους ιμπεριαλιστές συμμάχους τους αμέσως μετά την απελευθέρωση, σήμερα οι διάφοροι αστοί κονδυλοφόροι και δημοσιολόγοι, αντιστρέφοντας την πραγματικότητα, την αποδίδουν στο κίνημα, στο ΕΑΜ και στο ΚΚΕ, θέλοντας να ξαναγράψουν την ιστορία. Και απ' αυτή την άποψη, το έργο της απελευθέρωσης της Ελλάδας από το λαό της διδάσκει για το παρόν και το μέλλον. Ας το δούμε.

    

Η άρχουσα τάξη με τον αγγλικό ιμπεριαλισμό

Απρίλης 1941: Οι Γερμανοί υψώνουν τη σημαία με τη σβάστικα στην Ακρόπολη

Η ιστορική περίοδος του 1940-1944, χαρακτηρίζεται από την εισβολή αρχικά της Ιταλίας που ανήκε στον ιμπεριαλιστικό συνασπισμό του άξονα με τη Γερμανία (28 Οκτώβρη 1940), ιστορική επέτειος για το λαό μας που λέγοντας το πραγματικό «ΟΧΙ» αντιστάθηκε σύσσωμος στην εισβολή τρέποντας τον ιταλικό στρατό σε φυγή αλλά και επίσημη για την άρχουσα τάξη επέτειος, επειδή η φασιστική της κυβέρνηση αρνήθηκε να παραδώσει την Ελλάδα στην Ιταλία. Στη συνέχεια βεβαίως, τον Απρίλη του 1941 έγινε και εισβολή των Γερμανών ιμπεριαλιστών και η τετράχρονη κατοχή. Γιατί όμως η ταυτόσημων ιδεολογικών απόψεων με τις τότε γερμανική και ιταλική κυβερνήσεις δε συμμάχησε με το συνασπισμό του άξονα;

Το ελληνικό μονοπωλιακό κεφάλαιο που στήριξε τη μεταξική δικτατορία - και κυρίως το ναυτιλιακό - είχε ιστορικά αναπτύξει, αμέσως μετά τη συγκρότηση του ελληνικού αστικού κράτους (μετά την επανάσταση του 1821), άρρηκτες σχέσεις με το αγγλικό κεφάλαιο. Τα συμφέροντά του συνδέονταν κυρίως με το αγγλικό κεφάλαιο και λιγότερο τότε με το γαλλικό και το αμερικανικό. Βεβαίως, στη διάρκεια της Μεταξικής δικτατορίας, βελτιώθηκαν οι σχέσεις με το γερμανικό κεφάλαιο αλλά αυτό σε τίποτα δεν άλλαζε τις παραδοσιακές σχέσεις ελληνικού και αγγλικού κεφαλαίου. Η δικτατορία του Μεταξά, που βεβαίως επομένως υπηρετούσε πιστότατα τα συμφέροντα του ελληνικού κεφαλαίου, έκανε επιλογές συμμάχων με βάση τα συμφέροντά του, επομένως όχι μόνο δεν αμφισβητούσε τις σχέσεις με τον αγγλικό ιμπεριαλισμό αλλά τις στήριζε κιόλας. Ο ίδιος, μάλιστα, ο Μεταξάς στο «Τετράδιο των σκέψεων», που κρατούσε παράλληλα με το ημερολόγιό του, στις 6/5/1940 έγραφε:

«Είναι φυσικό, κράτη παραθαλάσσια σαν εμάς να είμεθα φιλικά με τους Αγγλους και κράτη μεσόγεια σαν τη Βουλγαρία, με τους Γερμανούς. Η διαφορά των πολιτευμάτων δεν παίζει ρόλο, γιατί και το Αγγλικό το δρόμο μας θα ακολουθήση. Γι' αυτό είναι τραγική η θέσις της Ιταλίας... Και η Ιταλία στο βάθος, τη φιλία προς την Αγγλία ζητά. Μόνο που αυτή ακολουθεί το δρόμο του μεγάλου, ενώ εμείς είμαστε μικροί» (Ι. Μεταξά: «Το προσωπικό του ημερολόγιο», τόμος Δ', σελ. 467). Ακόμη πιο σαφής ήταν ο Μεταξάς όταν εξηγούσε τη θέση της Ελλάδας απέναντι στην Αγγλία - και σ' ό,τι αφορούσε την περιβόητη ουδετερότητα - μιλώντας στις αρχές Μάη του '40 με τον Βρετανό δημοσιογράφο Αρθουρ Μάρτον: «είμεθα ουδέτεροι - εκμυστηρευόταν ο Ελληνας δικτάτορας στο συνομιλητή του - εφ' όσον χρόνον η Αγγλία θέλει να είμεθα ουδέτεροι. Τίποτε δεν κάνομε χωρίς συνεννόησιν με την Αγγλία και, τις περισσότερες φορές ό,τι κάνομε γίνεται κατά σύστασιν ή παράκλησιν της Αγγλίας. Η Ελλάς είναι ζωτικό τμήμα της αγγλικής αυτοκρατορικής αμύνης». («Τα μυστικά αρχεία του Φόρεϊν Οφφις», εκδόσεις «Πάπυρος», σελ. 76).

Επομένως η άρχουσα τάξη τασσόταν στον πόλεμο με τον αγγλικό ιμπεριαλισμό και όχι με το γερμανικό, γι' αυτό εμφανίστηκε στην ιστορία ότι αντιστάθηκε στην εισβολή. Εδώ τα συμφέροντά της την ανάγκαζαν να εμφανιστεί με το «ΟΧΙ». Ταυτόχρονα υπήρχε και ο φόβος της λαϊκής δράσης, που έτσι κι αλλιώς σε μια διαφορετική ενδεχομένως στάση θα στρεφόταν και εναντίον της, ενάντια στην εξουσία της.

    

Από την Αντίσταση στον Εμφύλιο

Τμήμα του Συντάγματος του ΕΛΑΣ Αρκαδίας

Η ιστορική περίοδος 1941 - 1944 είχε, από την άποψη των κοινωνικοπολιτικών εξελίξεων, ως ένα βασικό χαρακτηριστικό της την απελευθερωτική πάλη του λαού μας από το γερμανικό ιμπεριαλισμό και τη διά των όπλων κατοχή και υποδούλωσή του. Αλλά μόνο μ' αυτό το χαρακτηριστικό δεν αποτυπώνεται ολόκληρη η ιστορική αλήθεια της εξελισσόμενης στη συγκεκριμένη περίοδο πραγματικότητας. Γιατί, η ταξική πάλη ανάμεσα στην άρχουσα τάξη της Ελλάδας, από τη μια πλευρά, και την εργατική τάξη και τ' άλλα λαϊκά στρώματα, από την άλλη, διεξαγόταν ασίγαστα ακόμη και σ' αυτή την περίοδο.

Αλλωστε, ο λαός μας την απελευθέρωσή του από τους Γερμανούς κατακτητές δεν πρόλαβε να τη χαρεί και να τη διατηρήσει για πολύ. Οι αστικές πολιτικές δυνάμεις της ελληνικής κυβέρνησης που συγκροτήθηκε λίγο πριν από την απελευθέρωση, στηριζόμενη στον κρατικό μηχανισμό, (αστυνομία, τάγματα ασφαλείας κλπ.), που στήριξε τη γερμανική κατοχή και στις δικές της ένοπλες οργανώσεις, η πλειοψηφία των οποίων σε όλη τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα συμπαρατάχτηκαν με τους κατακτητές, όπως π.χ. η «Χ», αλλά και στους Αγγλους ιμπεριαλιστές συμμάχους της επεδίωξε, στην Αθήνα, να τσακίσει με τα όπλα το οργανωμένο λαϊκοαπελευθερωτικό κίνημα και την εμπροσθοφυλακή του, τον καθοδηγητή του, το ΚΚΕ και το ΕΑΜ, αλλά και το λαϊκό στρατό του που απελευθέρωσε την Ελλάδα, τον ΕΛΑΣ.

Η Απελευθέρωση της Αθήνας. Ο λαός γιορτάζει τη λευτεριά του στις 12 Οκτώβρη 1944

Οι πολιτικοί σκοποί βεβαίως συγκεκριμένοι. Η αποτροπή μιας λαϊκής εξουσίας και η εγκαθίδρυση αστικού κράτους. Γι' αυτό όμως χρειάστηκε ένοπλη σύγκρουση; Μα γιατί ακριβώς το ζήτημα της εξουσίας δεν ήταν λυμένο. Ο συσχετισμός ήταν σε βάρος της άρχουσας τάξης για συγκεκριμένους ιστορικούς λόγους, που διαμορφώθηκαν στη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα. Και δεν μπορούσε να λυθεί διαφορετικά, αφού η συντριπτική πλειοψηφία του λαού ήθελε δική του εξουσία, αλλά και η άρχουσα τάξη τη δική της. Με τα συμφέροντά της ταυτίζονταν και τα συμφέροντα του αγγλικού κεφαλαίου. Ετσι, κάλεσε τον αγγλικό ιμπεριαλισμό και με το δικό του στρατό, για να καταλάβει αυτήν την εξουσία.

Τι, όμως, είχε προηγηθεί στη διάρκεια της κατοχής και του απελευθερωτικού αγώνα;

Σ' αυτό τον αγώνα ηγήθηκε η εργατική τάξη με τους συμμάχους της. Ουσιαστικά, σ' όλη την πορεία του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα και ανεξάρτητα από το γεγονός ότι δε βρισκόταν σε πρωτεύουσα θέση των εξελίξεων, αντικειμενικά κρινόταν το «ΠΟΙΟΣ - ΠΟΙΟΝ», στο ζήτημα της εξουσίας. Και απασχολούσε το ίδιο την άρχουσα τάξη και τα πολιτικά της κόμματα, αλλά και την εργατική τάξη και τους συμμάχους της και τα συνασπισμένα στο ΕΑΜ κόμματά τους, όπως και τον ίδιο το συνασπισμό του ΕΑΜ. Αλλωστε, η ταξική πάλη στις ταξικές κοινωνίες ποτέ δε σταματά. Και στη συγκεκριμένη περίοδο, ένοπλες οργανώσεις όπως ο ΕΔΕΣ, η ΕΚΚΑ, και ιδιαίτερα η «Χ» του Γρίβα, ο «Ιερός Λόχος», η ΠΑΟ στη Μακεδονία - Θράκη και άλλες, είχαν βασικό τους εχθρό το ΕΑΜ - ΕΛΑΣ.

Η άρχουσα τάξη της Ελλάδας, ακόμη πριν τον πόλεμο και στη διάρκεια της προετοιμασίας του, προετοιμαζόταν η ίδια να αντιμετωπίσει ανάλογες καταστάσεις, φροντίζοντας η πάλη της ενάντια στο εργατικό και γενικότερα το λαϊκό κίνημα να γίνεται ολοένα και πιο αποτελεσματική, με αποκορύφωμα τότε την εγκαθίδρυση της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου από τον Μεταξά. Το καθεστώς της οποίας αρνήθηκε να απελευθερώσει τους κρατούμενους στις φυλακές και τις εξορίες κομμουνιστές και άλλους αγωνιστές, προκειμένου, όπως ζητούσαν, να σταλούν εθελοντικά στο πολεμικό μέτωπο. Ακόμη και σ' αυτήν την ιστορική στιγμή, το ταξικό ζήτημα για την άρχουσα τάξη ήταν το πρωτεύον. Και δεν έφτασε μόνο αυτό. Οσοι δεσμώτες κομμουνιστές δεν κατάφεραν να αποδράσουν παραδόθηκαν στους Γερμανούς κατακτητές, πολλοί από τους οποίους, βεβαίως, πέρασαν τη φρικιαστική εμπειρία των στρατοπέδων του Νταχάου, του Αουσβιτς, του Μαουτχάουζεν και άλλων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο τότε ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Νίκος Ζαχαριάδης.

Βεβαίως, και οι επιλογές της άρχουσας τάξης της Ελλάδας, μετά την εισβολή των Γερμανών δεν ήταν ενιαίες, πράγμα εντελώς φυσιολογικό, αφού τα ιδιαίτερα συμφέροντα τμημάτων της διαφέρουν. Και αυτό αντανακλάται και στις έξωθεν της χώρας συμμαχίες. Ενα χαρακτηριστικό της εποχής εκείνης, μετά την εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα ήταν το εξής: Το τμήμα της, που είχε οικονομικοπολιτικές σχέσεις με τους Αγγλογάλλους, φρόντισε να φύγει από την Ελλάδα για τη Μέση Ανατολή, το δε τμήμα της που είχε ανάλογες σχέσεις με τους Γερμανούς, να μείνει στην Ελλάδα και να εγκαθιδρύσει το κατοχικό καθεστώς με διάφορα πολιτικά σχήματα και πρόσωπα και έναν κρατικό μηχανισμό, που αποτέλεσε, όπως αποδείχτηκε, μετά την απελευθέρωση έναν από τους πιο καλούς μηχανισμούς εξασφάλισης της εξουσίας του κεφαλαίου στο σύνολό του.

Επίσης, ακόμη πριν την απελευθέρωση και έχοντας επίγνωση των συνθηκών που δημιουργούνται παγκόσμια, ιδιαίτερα μετά τη νίκη των Σοβιετικών στο Στάλινγκραντ, που ήταν η αρχή του τέλους του πολέμου, αυτό που απασχολούσε την άρχουσα τάξη της Ελλάδας ήταν το μεταπελευθερωτικό καθεστώς. Γιατί την απασχολούσε; Μα γιατί στην Ελλάδα άρχισε να οργανώνεται μια νέα λαϊκή εξουσία. Το έπος του ΕΑΜ δεν ήταν μόνο η εθνική απελευθέρωση, αλλά και η δημιουργία των φύτρων της λαϊκής εξουσίας στην Ελλάδα με τα όργανα Λαϊκής Αυτοδιοίκησης, τα Λαϊκά Δικαστήρια, τη Λαϊκή Πολιτοφυλακή, αλλά και την Κυβέρνηση του Βουνού όπως τη βάφτισε ο λαός, την ΠΕΕΑ. Είχε, ακόμη, το δικό της λαϊκό στρατό, τον ΕΛΑΣ, και την πλειοψηφία του ελληνικού λαού συσπειρωμένη στο ΕΑΜ.

Η λαϊκή εξουσία δεν κατέκτησε την τελική νίκη. Αυτό είναι καίριο στρατηγικό ζήτημα, για το οποίο η πολιτική πρωτοπορία, η καθοδήγηση και οι ηγετικές πολιτικές δυνάμεις του αγώνα, με πρώτη απ' όλες το κόμμα της εργατικής τάξης, μπορούν να εξασφαλίσουν, αν σωστά κατανοούν και να υπολογίζουν τις αντικειμενικές συνθήκες, το συσχετισμό των δυνάμεων, να προβλέπουν και να προνοούν τις εξελίξεις, εφαρμόζοντας σωστά τις νομοτέλειες της ταξικής πάλης για το καθοριστικό ζήτημα, και ως προς τους ελιγμούς και συμβιβασμούς, αλλά και ως προς το στρατηγικό σκοπό. Ο οποίος, βεβαίως, πρέπει να είναι σωστά καθορισμένος. Και εδώ, βεβαίως, στη σύνδεση του ζητήματος της εξουσίας με το ζήτημα της εθνικοαπελευθερωτικής πάλης, έγιναν λάθη στρατηγικής. Η συμμετοχή των Αγγλων και με στρατό για τη διευθέτηση του προβλήματος της εξουσίας στην Ελλάδα, διαμόρφωσε μετά την απελευθέρωση άλλο συσχετισμό δύναμης στο εσωτερικό της χώρας. Και αυτό, σε συνδυασμό με το γεγονός της συμμετοχής της Αγγλίας στον αντιχιτλερικό συνασπισμό, επέδρασε στα στρατηγικά λάθη, πριν ακόμη την απελευθέρωση, όπως οι Συμφωνίες του Λιβάνου και της Γκαζέρτας για το μεταπελευθερωτικό καθεστώς της Ελλάδας και το ζήτημα της εθνικής ενότητας. Γιατί, ουσιαστικά, οι έχοντες την εξουσία στην Ελλάδα, (ΕΑΜ - ΠΕΕΑ), κατέληξαν να συμφωνήσουν να τη μοιραστούν μετά την απελευθέρωση. Μόνο που στο συγκεκριμένο ζήτημα δε χωράει μοιρασιά.

Σημαντικά γεγονότα της Κατοχής

Ας παρακολουθήσουμε, όμως, τα πιο σημαντικά γεγονότα της εποχής, που σημάδεψαν και την περίοδο μετά την απελευθέρωση.

Τον Ιούλη του 1941, συνήλθε η 6η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ, που αποφασίζει μέτρα για την οργάνωση του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα και την αναγκαιότητα της συσπείρωσης όλων των κοινωνικοπολιτικών δυνάμεων που ήταν διατεθειμένες να αγωνιστούν γι' αυτό το σκοπό.

Σε πολλά μέρη της χώρας, ήδη από το Μάη - Ιούνη, ακόμη, του '41 με πρωτοβουλία των κομμουνιστών και άλλων πατριωτών δημιουργήθηκαν πλατιές εθνικοαπελευθερωτικές οργανώσεις: Στη Μακεδονία, η οργάνωση «Ελευθερία», στην Ηπειρο το «Πατριωτικό Μέτωπο», στην Καλαμάτα η «Νέα Φιλική Εταιρεία», στον Πύργο το «Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο» κ.ο.κ. Η πρώτη όμως πανελλαδική εθνικοαπελευθερωτική οργάνωση ήταν η ΕΘΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ, που ιδρύθηκε στην Αθήνα στις 28 Μάη του 1941.

Στις 16 Ιούλη του '41 η εργατική τάξη δημιούργησε το Εργατικό ΕΑΜ, που ήταν προπομπός του ΕΑΜ.

Στις 27 Σεπτέμβρη του 1941, πραγματοποιήθηκε η ιδρυτική σύσκεψη του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου με τη συμμετοχή του ΚΚΕ, του Σοσιαλιστικού Κόμματος Ελλάδας (ΣΚΕ), του Κόμματος της Ενωσης Λαϊκής Δημοκρατίας (ΕΛΔ), του Αγροτικού Κόμματος Ελλάδας (ΑΚΕ).

Στις 16 Φλεβάρη του 1942 ιδρύεται ο Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός (ΕΛΑΣ), το ένοπλο τμήμα του ΕΑΜ, ώστε να κατευθύνεται ενιαία η ένοπλη πάλη κατά των Γερμανών κατακτητών και του ντόπιου καθεστώτος της άρχουσας τάξης.

Στις 10 Μάρτη του 1944, ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του ΕΑΜ η Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ), γνωστή και ως Κυβέρνηση του Βουνού. Με την ανάπτυξη της ένοπλης πάλης του ΕΛΑΣ δημιουργήθηκαν γρήγορα ελεύθερες περιοχές στην Ελλάδα, οι οποίες εκ των πραγμάτων έπρεπε να διοικηθούν, για να μπορέσουν οι κάτοικοί τους να ζήσουν οργανωμένα, προσφέροντας στον εαυτό τους και στον αγώνα για την Εθνική Απελευθέρωση. Ετσι, άρχισαν να δημιουργούνται τα πρώτα όργανα Λαϊκής Αυτοδιοίκησης και Δικαιοσύνης.

Στο διάστημα 17 έως 20 Μάη 1944, συνήλθε στη Βηρυτό σύσκεψη των ελληνικών πολιτικών δυνάμεων και εθνικοαπελευθερωτικών οργανώσεων, που έμεινε στην ιστορία ως «Συνέδριο του Λιβάνου». Στο συνέδριο συμμετείχαν το ΕΑΜ και η ΠΕΕΑ, η Κυβέρνηση, δηλαδή, του Βουνού που είχε στα χέρια της πραγματική εξουσία κι, από την άλλη, ήταν η κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου που δεν είχε κανένα στήριγμα στην Ελλάδα και το λαό της. Ηταν κυβέρνηση που είχε συγκροτηθεί στη Μέση Ανατολή, από τα τμήματα της άρχουσας τάξης που είχαν μεταβεί στην περιοχή μετά την εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα εγκαταλείποντας το λαό. Βεβαίως, συμμετείχαν και ο ΕΔΕΣ και η ΕΚΚΑ, άλλα επίσης χωρίς σημαντικό λαϊκό έρεισμα στην Ελλάδα.

Με τη διοργάνωση του Συνεδρίου, η άρχουσα τάξη της Ελλάδας και οι Αγγλοι επιχειρούσαν να προλάβουν τις εξελίξεις στη χώρα, να φρενάρουν, δηλαδή, τη διαγραφόμενη πορεία προς μια μεταπολεμική Ελληνική Λαϊκή Δημοκρατία,

Από την άλλη, το ΕΑΜικό κίνημα πήρε μέρος στο συνέδριο, ευελπιστώντας στην επίτευξη μιας ευρυτάτης εθνικής ενότητας, την οποία θεωρούσε αναγκαία, για την πιο πλατιά συγκέντρωση δυνάμεων για το οριστικό διώξιμο του κατακτητή από την ελληνική γη.

Στο συνέδριο έγιναν φανερές οι επιδιώξεις της άρχουσας τάξης. Ο Γ. Παπανδρέου ανέφερε τα εξής: «Κόλασις είναι σήμερον η κατάστασις της Πατρίδος μας... Σφάζουν οι Γερμανοί. Σφάζουν τα Τάγματα Ασφαλείας. Σφάζουν και οι Αντάρται. Σφάζουν και καίουν... Η ευθύνη του ΕΑΜ είναι ότι δεν απέβλεψε μόνον εις τον απελευθερωτικόν αγώνα, αλλά ηθέλησε να προετοιμάση τη μεταπολεμικήν δυναμικήν του επικράτησιν... Με την τρομοκρατικήν αυτήν δράσιν του ΕΑΜ - ΕΛΑΣ, είπε χαρακτηριστικά, εδημιουργήθη δυστυχώς, το ψυχολογικόν κλίμα, το οποίον επέτρεψεν εις τους Γερμανούς να επιτύχουν εις το τρίτον έτος της δουλείας ό,τι δεν είχαν κατορθώσει κατά τα δύο πρώτα έτη - την κατασκευήν των Ταγμάτων Ασφαλείας...». Ετσι εξίσωνε το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ με τους κατακτητές και τους ταγματασφαλίτες.

Η λύση που επρότεινε ο Παπανδρέου για να εκλείψουν όσα περιέγραφε και για να επιτευχθεί η περιβόητη εθνική ενότητα ήταν να διαλυθεί ο ΕΛΑΣ.

Στις 2 Σεπτέμβρη του 1944, έναν περίπου μήνα πριν την απελευθέρωση της Αθήνας, το ΕΑΜ προσχώρησε στην κυβέρνηση «Εθνικής Ενότητας» του Γ. Παπανδρέου. Πολιτικό πρόγραμμα της κυβέρνησης αποτελεί το «Εθνικόν Συμβόλαιον του Λιβάνου», το οποίο άνοιγε το δρόμο για την εγκατάσταση της εξουσίας της αστικής τάξης στην Ελλάδα. Χωρίς αμφιβολία, η όλη εξέλιξη συνιστούσε μια πολύ σοβαρή υποχώρηση του ΕΑΜ έναντι του αστικού κόσμου, που δεν είχε κάνει το παραμικρό για την απελευθέρωση της χώρας, αλλά και έναντι της Αγγλίας που κατάφερνε, για άλλη μια φορά, να προωθήσει τα ιμπεριαλιστικά της σχέδια στην Ελλάδα και τη Μεσόγειο.

Το ΚΚΕ, ουσιαστικά, αποδέχτηκε τη Συμφωνία του Λιβάνου, περιορίζοντας το όλο πρόβλημα στο ζήτημα της αντικατάστασης του Γ. Παπανδρέου, στη συνεδρίαση της ΚΕ του που έγινε στις 2 - 3 Αυγούστου του 1944. Ο Γραμματέας της ΚΕ του Κόμματος, όμως, Γ. Σιάντος είχε εγκρίνει τη Συμφωνία του Λιβάνου για λογαριασμό του Κόμματος, με την ομιλία που έκανε στην ΠΕΕΑ, λίγες μέρες πριν τη συνεδρίαση της ΚΕ του ΚΚΕ, στις 27 Ιούλη του 1944, λέγοντας μεταξύ άλλων: «Επειδή πιστεύουμε τόσο ειλικρινά στην ανάγκη της ενότητας, γι' αυτό δηλώνω ότι η συμφωνία του Λιβάνου και η δράση της αντιπροσωπείας μας τόσο στο Λίβανο, όσο και στο Κάιρο, είναι μέσα στην πολιτική μας γραμμή»... Στην ίδια συνεδρίαση της ΠΕΕΑ, ο Σιάντος αποδέχτηκε και την πρόταση του Αλ. Σβώλου που περιόριζε το όλο πρόβλημα με τη συμφωνία του Λιβάνου στο αίτημα της αντικατάστασης του Γ. Παπανδρέου. Το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ επικύρωσε και δικαιολόγησε αυτήν την ταχτική.

Ετσι, οι ηγεσίες του ΚΚΕ και του ΕΑΜ είχαν μπει στη δίνη μιας σειράς απαράδεκτων υποχωρήσεων, απέναντι στην ντόπια ολιγαρχία και τους Αγγλους, που συνεχίστηκε με την υπογραφή της Συμφωνίας της Γκαζέρτας στις 26 Σεπτέμβρη 1944.

Μετά την απελευθέρωση

Στις 12 Οκτώβρη 1944 απελευθερώθηκε η Αθήνα. Είναι γνωστό ότι είχε προηγηθεί συμφωνία Εγγλέζων - Γερμανών με την ήττα και την υποχώρηση των Γερμανών, να μείνουν ανέπαφες οι δυνάμεις τους. Τις χρειαζόταν για την παγκόσμια μεταπολεμική εξέλιξη, θεωρώντας ότι είναι ακόμη χρήσιμες στο ανατολικό μέτωπο, δηλαδή στη δημιουργία περαιτέρω δυσκολιών στο σοβιετικό Κόκκινο Στρατό, στην αντεπίθεσή του για την απελευθέρωση της Ευρώπης και κυρίως, για να προλάβουν, ώστε να μην εισέλθει πρώτος στο γερμανικό έδαφος.

Στις 30 Οκτώβρη στις 2 μ.μ. τα τμήματα της ΧΙης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ απελευθέρωσαν τη μακεδονική πρωτεύουσα.

Στις 3 Νοέμβρη 1944, τα τελευταία χιτλερικά τμήματα εγκατέλειψαν την αιματοποτισμένη ελληνική γη.

Ο ελληνικός λαός, λευτερώνοντας την πατρίδα του, έπειτα από σκληρούς και ηρωικούς αγώνες, που είχε διεξάγει με την καθοδήγηση του ΚΚΕ και του ΕΑΜ, χαιρόταν την ατίμητη λευτεριά, που είχε κερδίσει με θυσίες, αίμα και δάκρυα. Μα ταυτόχρονα ήταν εξαιρετικά ανήσυχος. Η θανάσιμη, για τη δική του προοπτική, απειλή διαγραφόταν κιόλας στον ορίζοντα.

Αρχές Οκτώβρη, άρχισαν να αποβιβάζονται τα πρώτα βρετανικά στρατεύματα, με βάση το σχέδιο «Μάνα» στις ακτές της Δυτικής Πελοποννήσου, όταν και τα τελευταία τμήματα των χιτλερικών εγκατέλειπαν την περιοχή Αθήνας - Πειραιά. Η απόβαση δεν εξυπηρετούσε κανέναν απολύτως στρατηγικό ή τακτικό σκοπό στη διεξαγωγή του πολέμου κατά της Γερμανίας.

Στις 18 Οκτώβρη έφτασε στην Αθήνα η κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, (συμμετείχαν ως υπουργοί και στελέχη του ΚΚΕ και του ΕΑΜ), συνοδευόμενη από τον Βρετανό στρατηγό Σκόμπι. Ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου, στο λόγο που εκφώνησε κατά την άφιξή του μίλησε για «λαοκρατία», ενώ ο ίδιος είχε ζητήσει επίμονα από τον Τσόρτσιλ να «αποστείλει επιβλητικές δυνάμεις» στην Ελλάδα «διότι τα πολιτικά μέσα διά την αντιμετώπισιν της κρισίμου καταστάσεως δεν ήσαν πλέον επαρκή».

Ο Γ. Παπανδρέου και οι Αγγλοι ζητούσαν επίμονα τη διάλυση του ΕΛΑΣ και της Εθνικής Πολιτοφυλακής και επέμειναν στη διατήρηση της Ορεινής Ταξιαρχίας και του Ιερού Λόχου, δηλαδή των ενόπλων σωμάτων της άρχουσας τάξης.

Την 1η του Δεκέμβρη, ο Σκόμπι κοινοποίησε στον ΕΛΑΣ προκήρυξη, που καθόριζε ημερομηνία έναρξης της αποστράτευσης των ανταρτικών δυνάμεων την 10ην Δεκέμβρη. Ταυτόχρονα, ο Γ. Παπανδρέου συγκαλούσε την κυβέρνηση, εν αγνοία των υπουργών του ΕΑΜ, κι αποφάσιζε την άμεση διάλυση της Εθνικής Πολιτοφυλακής σε πολλές περιφέρειες της χώρας. Την ίδια μέρα, παραιτήθηκαν από την κυβέρνηση οι υπουργοί του ΚΚΕ, του ΕΑΜ και της ΠΕΕΑ.

Στις 3 Δεκέμβρη, ο αθηναϊκός λαός βρισκόταν σε συναγερμό. Ατέλειωτοι χείμαρροι κόσμου κατέκλυσαν τους δρόμους, που οδηγούσαν στην Πλατεία Συντάγματος, σε μεγάλη ειρηνική πορεία, προκειμένου να παρεμποδίσουν τα σχέδια της ελληνικής ολιγαρχίας που στηρίζονταν στους Αγγλους ιμπεριαλιστές.

Η ειρηνική διαδήλωση χτυπήθηκε με τα όπλα. 30 νεκροί και πάνω από 100 τραυματίες ήταν ο αιματηρός απολογισμός της εγκληματικής αυτής ενέργειας της αντίδρασης.

Στις 4 Δεκέμβρη, η αδούλωτη Αθήνα και ο αδάμαστος Πειραιάς σηκώθηκαν στο πόδι, για να συνοδέψουν στην τελευταία τους κατοικία τα θύματα της μονόπλευρης από τη μεριά της άρχουσας τάξης ένοπλης βίας και να απαιτήσουν την άμεση παραίτηση της ματοβαμμένης κυβέρνησης. Σε συγκλονιστική ατμόσφαιρα, πένθους δεκάδες χιλιάδες λαού συνόδευαν τους νεκρούς. Οταν η πένθιμη πομπή έφτασε στην Πλατεία Συντάγματος, οι διαδηλωτές γονάτισαν. Ορκίστηκαν στη μνήμη των νεκρών. Εψαλαν το «Πένθιμο Εμβατήριο». Πάνω από το ανταριασμένο πλήθος υψωνόταν ένα πανό που έγραφε: «Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας, διαλέγει τις αλυσίδες ή τα όπλα». Και αυτή η πορεία χτυπήθηκε με όπλα.

Τη νύχτα της 3ης προς την 4η Δεκέμβρη Βρετανικά τεθωρακισμένα κύκλωσαν και αφόπλισαν το 2ο Σύνταγμα της ΙΙης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ.

Στην πορεία, η σύγκρουση επεκτάθηκε και γενικεύτηκε. Κλιμακωτά στις επιχειρήσεις του Δεκέμβρη πήραν μέρος η 3η Ορεινή Ταξιαρχία (2.500), ο Ιερός Λόχος (500), η Χωροφυλακή (3.000) και άλλοι ένοπλοι σχηματισμοί δοσίλογων και 60 χιλιάδες αγγλικού στρατού με 80 αεροπλάνα, 200 τανκς και πολλά πυροβόλα, ενώ μονάδες του αγγλικού στόλου με τα πυροβόλα τους κανονιοβολούσαν την πρωτεύουσα και ταυτόχρονα εξασφάλιζαν τον εφοδιασμό των στρατευμάτων. Τις εχθρικές αυτές δυνάμεις τις αντιμετώπισαν τις πρώτες κρίσιμες μέρες το Α΄ Σώμα Στρατού του ΕΛΑΣ, 6.400 περίπου άνδρες με ελαφρά όπλα και 3.500 άνδρες της ΙΙης Μεραρχίας.

Ηδη άναβε το φιτίλι του Εμφυλίου. Που μπορεί να μην άρχισε ολοκληρωτικά αμέσως, αφού ακολούθησε μια προσωρινή ανάπαυλα με την υπογραφή της απαράδεκτης Συμφωνίας της Βάρκιζας το Φλεβάρη του 1945 που αφόπλισε το λαϊκό κίνημα, αλλά η μονόπλευρη ένοπλη βία από τη μεριά της άρχουσας τάξης συνεχιζόταν και εντεινόταν, ώσπου το 1946 εξανάγκασαν το λαό να ξαναπάρει τα όπλα.

VIDEO Ντοκουμέντο από τον Φίνο.”12 Οκτωβρίου 1944: Απελευθέρωση της Αθήνας” και η διήγηση της αγωνίστριας Διδώς Σωτηρίου

Στις 12 Οκτωβρίου 1944, απελευθερώνεται η Αθήνα από τους Γερμανούς. 

Αναρτούμε στο LEFTeria-news ένα σπάνιο ντοκουμέντο από τον Οκτώβρη του ΄44.

Κινηματογραφημένα επίκαιρα του 1944, παραγωγή της Φίνος Φιλμ που έχουν θέμα την απελευθέρωση της Αθήνας από το Γερμανικό στρατό. Δεν προβλήθηκαν ποτέ στην Ελλάδα.

Η ταινία επικαίρων του Φιλοποίμενος Φίνου έχει ιδιαίτερη αξία καθώς ξεκίνησε να γυρίζεται πρίν ακόμη αποχωρήσουν οι Γερμανοί από την Αθήνα.. Έτσι καταγράφει την μαζική λαική αντίσταση στην καισαριανή αλλά και το κάψιμο της συνοικίας από τους Γερμανούς και τα Τάγματα Ασφαλείας, μια μέρα πριν απελευθερωθεί η Αθήνα.

Την επιδρομή κατακτητών και ταγματασφαλητών, ακολούθησε μαζικός απαγχονισμός Ελλήνων πατριωτών, με τον πατέρα του Φίνου ανάμεσά τους.

Τα επίκαιρα ανακαλύφθηκαν από τον Ροβήρο Μανθούλη σε κινηματογραφικά αρχεία στις ΗΠΑ και παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά στην Ελλάδα στην αρχική τους μορφή ενσωματωμένα στο ντοκιμαντέρ του "Βίοι παράλληλοι του Εμφυλίου"

Το απόσπασμα έχει αναρτηθεί στο διαδίκτυο με την άδεια του Ροβήρου Μανθούλη.

Επίσης δημοσιεύουμε ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα για την ημέρα της απελευθέρωσης, από την Εντολή (1976), της Διδώς Σωτηρίου. Πως έζησε εκείνη την ιστορική μέρα, μια ημέρα μεγάλων προσδοκιών που σύντομα διαψεύστηκαν,  η μεγάλη μας αγωνίστρια συγγραφέας

 Αν και όπως πολύ έυστοχα το έχει θέσει η ιστορικός Τασούλα Βερβενιώτη,  «είμαστε η μοναδική χώρα στον κόσμο που δεν γιορτάζει την απελευθέρωση της».

 Το Σκοπευτήριο της Καισαριανής, μια ημέρα πρίν την Απελευθέρωση.

Ύστερα ήρθε η απελευθέρωση. Τη θυμάμαι εκείνη την ανεπανάληπτη μέρα που οι Γερμανοί φεύγανε απ ΄την Αθήνα. Ο λαός ξεχυνόταν στους δρόμους με λάβαρα και σημαίες, τραγουδούσε και χόρευε. 

Στον Πειραιά οι ΕΛΑΣίτες μάχονταν να σώσουν το εργοστάσιο του Ηλεκτρισμού. Κι εγώ στο τυπογραφείο του παράνομου αντιστασιακού Τύπου, στη Νέα Ελβετία, έγραφα όρθια πάνω στο μάρμαροντο πρώτο κύριο άρθρο της απελευθέρωσης. Δεν έγραφα, παραληρούσα, χαιρετίζοντας την ανάσταση.

 Κι αμέσως μετά στο γκαζοζέν της συγκοινωνίας και στην Αθήνα. Στα Παλαιά Ανάκτορα περίμενε ο υπουργόε τους δημοσιογράφους. Κι ο υπουργός αυτός ήταν ο Ζέβγος Η καρδιά χοροπηδούσε. Δικός μας υπουργός! Πραγματικότητα ήταν ή όνειρο;

Πέρασα την πόρτα που άλλοτε δρασκελούσαμε κυνηγημένοι για να επιδώσουμε υπομνήματα και διαμαρτυρίες. Ένιωθα σαν τον δρομέα που τρέχει να φωνάξει το “Νενικήκαμεν”. Ξαφνικά μου κόπηκε η φόρα. Οι Γερμανοί φεύγανε, κι αυτό ήταν κάτι υπέροχο. Οι Άγγλοι όμως; Οι Αμερικάνοι; Τα τάγματα, οι Ράλληδες, οι βασιλιάδες, οι στρατηγοί τους;

Θα μας αφήσουν να φτιάξουμε τον καινούργιο κόσμο που είχαμε ονειρευτεί; Σαν πολύ όμορφα ήταν όλα τούτα να τα πιστέψει κανείς γι΄αληθινά. Λίγα λεπτά αργότερα άκουγα δικούς μας να συστήνουν στον διευθυντή της Αστυνομίας Έβερτ, ένα κρυφό μας στέλεχος, με κοινωνική προβολή και ν΄ αποκαλύπτουν και για μένα πως δούλευα στον παράνομο Τύπο. Είπα μέσα μου: “Ή πολύ αφελείς είμαστε ή στα σίγουρα τέλειωσαν τα ψέμματα, κρατούμε πια γερά την εξουσία”..

Λίγες μέρες αργότερα πατούσε το έδαφος μας η μοιραία κυβέρνηση της εθνικής συμφοράς. “Πιστεύομεν και εις την Λαοκρατίαν”. “θα τιμωρήσομεν τους δοσιλόγους”. “Νέος κόσμος θα υψωθεί από τα ερείπια”. Αχ, λαέ προδομένε!

Διδώ Σωτηρίου, Εντολή, Εκδόσεις Κέδρος, 1976.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ – ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ

27 Σεπτεμβρίου 1941. Ιδρύεται επίσημα το ΕΑΜ

http://lefteria-news.blogspot.gr/2013/09/27-1941.html

8 Σεπτεμβρίου 1944, εκτελείται μια από τις πιο ευγενικές μορφές της Αντίστασης, η Λέλα Καραγιάννη, μητέρα 7 παιδιών.

http://lefteria-news.blogspot.gr/2013/09/8-1944-7.html

5 Σεπτεμβρίου 1944, εκτελείται η 17χρονη ΕΠΟΝίτισσα Ηρώ Κωνσταντοπούλου μετά από βασανιστήρια 4 ημερών από SS και ταγματασφαλίτες. Έκανε σαμποτάζ και φυλακισμένη.

http://lefteria-news.blogspot.gr/2013/09/5-1944-17-4-ss.html

VIDEO 17 Αυγούστου 1944. «Εδώ είναι Γερμανία» Το Μπλόκο Γερμανών-Ταγματασφαλιτών-Αστυνομίας στην Κοκκινιά

http://lefteria-news.blogspot.gr/2013/08/video-17-1944.html

7 Αυγούστου 1944. Το Μπλόκο του Βύρωνα από 2 Γερμανικούς λόχους & 800 ταγματασφαλήτες.

http://lefteria-news.blogspot.gr/2013/08/7-1944-2-800.html

22 Ιουλίου 1943. Οι νέες και οι νέοι της ΕΠΟΝ, σε νικηφόρα άοπλη διαδήλωση απέναντι στα Γερμανικά τάνκς.

http://lefteria-news.blogspot.gr/2013/07/22-1943.html

Καλογρέζα Μάρτιος 1944 – Ιερισσός Μάρτιος 2013 ?

http://lefteria-news.blogspot.gr/2013/03/1944-2013.html

ASSOCIATED PRESS Η Χρυσή Αυγή παίζει ύμνο των Ναζί σε φιλανθρωπική εκδήλωση

http://lefteria-news.blogspot.gr/2013/07/associated-press.html

«Είμαστε η μοναδική χώρα που δεν γιορτάζει την απελευθέρωση της» Τ. Βερβενιώτη, ιστορικός

http://lefteria-news.blogspot.gr/2012/10/blog-post_17.html

Η Χρυση Αυγη τιμά την κορυφαία δωσίλογο Σίτσα Καραισκάκη

http://lefteria-news.blogspot.gr/2012/09/blog-post_4622.html

'Εφυγε απ την ζωη ο αντάρτης Βασίλης Παπανίκος, "ο παππούς με την μάσκα"

http://lefteria-news.blogspot.gr/2012/11/blog-post_26.html

20 Σεπτεμβριου 1942, Η ανατίναξη του κτιρίου της ΕΣΠΟ . Νεκροί 29 εθνικοσοσιαλιστές και 48 Γερμανοί αξιωματικοί.

http://lefteria-news.blogspot.gr/2013/09/20-1942-29-48.html