Η συνέντευξη του Δημήτρη Κουτσούμπα στο «ΣΚΑΪ TV»

Η συνέντευξη του Δημήτρη Κουτσούμπα

στο «ΣΚΑΪ TV»

Οι «διαστημικές» δυνατότητες, ο καπιταλισμός και ο Γ' Παγκόσμιος Πόλεμος

Οι «διαστημικές» δυνατότητες, ο καπιταλισμός και ο Γ' Παγκόσμιος Πόλεμος

Με αφορμή μια συνέντευξη του μεγαλοκαπιταλιστή Ελον Μασκ

«

Ιστορική προσγείωση του πυραύλου Falcon 9». Με αυτόν και άλλους παρόμοιους πανηγυρικούς τίτλους υποδέχτηκαν τα ΜΜΕ την επιτυχή εκτόξευση και κατόπιν προσγείωση του πυραύλου της εταιρείας «SpaceX» του δισεκατομμυριούχου Ελον Μασκ, στις 21 Δεκέμβρη. Λίγο αργότερα το Forbes κατέτασσε τον κ. Μασκ στην 38η θέση των «πιο ισχυρών ανθρώπων του πλανήτη».

Τα πανηγύρια, για τις εν λόγω επιτυχίες, μάλλον σκέπασαν μια δήλωση που έκανε ο ίδιος ο προβεβλημένος μεγαλοκαπιταλιστής εννιά μέρες πριν, στο περιοδικό CQ. Εκεί, ο κ. Μασκ μιλώντας για τα σχέδιά του για αποικισμό του πλανήτη Αρη και για το «επείγον» αυτού του εγχειρήματος, είπε ανάμεσα σε άλλα:
«Υπάρχει ένα παράθυρο το οποίο μπορεί να μείνει ανοιχτό για μεγαλύτερη ή μικρότερη χρονική περίοδο. Σε αυτό το διάστημα έχουμε μια ευκαιρία να ιδρύσουμε μια αυτοσυντηρούμενη βάση στον Αρη πριν συμβεί κάτι που θα πάει το επίπεδο της τεχνολογίας στη Γη, πίσω απ' όπου είναι δυνατό. (...) Εννοώ ότι δεν μπορούμε να υποτιμήσουμε την πιθανότητα ενός τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου...».
Με τα λόγια ενός μεγαλοκαπιταλιστή, με αφοπλιστική «ειλικρίνεια» θα λεγε κανείς, περιγράφεται μια τεράστια αντίφαση που διαπερνά όλη τη σύγχρονη καπιταλιστική κοινωνία: Η ανθρωπότητα την ίδια στιγμή που (όχι ακόμα, αλλά είναι σχετικά κοντά στο να) έχει όλα τα μέσα και τις δυνατότητες ακόμα και να... αποικίσει τον Αρη, πόσο μάλλον να καλύψει όλες τις σύγχρονες λαϊκές ανάγκες, την ίδια ακριβώς στιγμή ετοιμάζεται να κατρακυλήσει στην άβυσσο ενός γενικευμένου ιμπεριαλιστικού μακελειού.

Αλλά γι' αυτό, όσο και για τις ειλικρινείς προθέσεις του κ. Μασκ, κάτι παραπάνω μπορεί να μας πει το ίδιο το «success story» του.

Πάνω στα ναυάγια της καπιταλιστικής κρίσης...

Εξάλλου, ο κ. Μασκ και οι όμοιοί του ξέρουν καλά από επιχειρηματικούς πολέμους που χάνονται και κερδίζονται πάνω στα συντρίμμια που δημιουργούν οι κάθε φορά κύκλοι της καπιταλιστικής ανάπτυξης και κρίσης. Πάνω, δηλαδή, στις αντιφάσεις και στον τρόπο λειτουργίας του καπιταλισμού που οδηγεί στις καπιταλιστικές κρίσεις όπως και στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους και συγκεκριμένα: Στην υπερσυσσώρευση κεφαλαίων που δεν «επενδύονται», γιατί δεν επιστρέφουν το μέγιστο ποσοστό κέρδους. Αντίφαση που στον καπιταλισμό μπορεί να λυθεί, όχι με μια καλύτερη και πιο δίκαιη διαχείριση όπως λένε σοσιαλδημοκράτες και οπορτουνιστές γηροκόμοι του καπιταλισμού, αλλά μόνο με τη μεγάλη και συνήθως βίαιη καταστροφή παραγωγικών δυνάμεων και άνοιγμα - με τη βοήθεια και του καπιταλιστικού κράτους - νέων πεδίων κερδοφορίας.
Και αυτή ακριβώς είναι η περίπτωση του ίδιου του κ. Μασκ που έγινε ευρύτερα γνωστός με την αυτοκινητοβιομηχανία ηλεκτρικών αυτοκινήτων «Tesla Motors» που αναπτύχθηκε ακριβώς πάνω στα συντρίμμια της κρίσης που χτύπησε με σφοδρότητα το 2009 την αυτοκινητοβιομηχανία των ΗΠΑ.
Οταν λέμε πάνω στα συντρίμμια κυριολεκτούμε. Τόσο που το εργοστάσιο παραγωγής των ηλεκτροκίνητων μοντέλων της εταιρείας στην Καλιφόρνια, δημιουργήθηκε το 2009 μέσα σε ένα από τα μεγαλύτερα εγκαταλειμμένα εργοστάσια της «Toyota» και της «General Motors», παγκοσμίως. Για την κίνηση αυτή, ο Eric Noble, πρόεδρος της «The Car Lab», σε σχετικό ντοκιμαντέρ του «Bloomberg» σχολίαζε χαρακτηριστικά: «Από μια βιομηχανική οπτική η κίνηση αυτή έμοιαζε εξαιρετικά σοφή από τη μεριά της "Toyota" και απίστευτα αφελής από τη μεριά της "Tesla". Αυτά τα εργοστάσια αυτοκινήτων είναι μεγάλα κομμάτια "βυθισμένου" κεφαλαίου. Για να επανεξοπλίσεις ένα τέτοιο εργοστάσιο, χρειάζεται μια τρομακτική επένδυση κεφαλαίου με πολύ μικρή και σε μεγάλο βάθος χρόνου απόδοση». Ισως γι' αυτό, όταν η μετοχή της «Tesla» πρωτομπήκε στο χρηματιστήριο της Ν. Υόρκης το 2010, η Wall Street σε ποσοστό 72% την ψήφισε σαν τη μετοχή με τις λιγότερες πιθανότητες να επιτύχει...
Ισως, βέβαια, εκείνο το διάστημα οι «επενδυτές» να μην είχαν υπολογίσει με ακρίβεια τα τεράστια περιθώρια κέρδους και έντασης της εκμετάλλευσης που δίνουν οι νέες τεχνολογίες στα μονοπώλια που πρώτα τις εισάγουν. Να πώς το περιγράφει το «Fortune» 5 χρόνια μετά: «Η General Motors (GM) δημιουργεί γύρω στα 1,85 δολάρια εμπορικής αξίας ανά δολάριο υλικών περιουσιακών στοιχείων, ενώ η Tesla περίπου 11 δολάρια. Η GM παράγει 240.000 δολάρια εμπορικής αξίας ανά εργαζόμενο, ενώ η Tesla 2,9 εκατομμύρια».

...με παγοθραυστικό το καπιταλιστικό κράτος...

Για την «τρομακτική αυτή επένδυση κεφαλαίου», αλλά και για να μπορέσουν επενδύσεις τέτοιου μεγέθους να «αποδώσουν» το αναμενόμενο ποσοστό κέρδους (σημειωτέον ότι η «Tesla» στα χρόνια της ύπαρξής της υπήρξε μια μόλις φορά κερδοφόρα), δεν μπορεί παρά να συνοδεύονται από την πολύπλευρη στήριξη και βοήθεια του «συλλογικού καπιταλιστή», του καπιταλιστικού κράτους, που φροντίζει να διασφαλίζει τα κάθε φορά «συλλογικά» και εν μέρει «μελλοντικά» συμφέροντα των καπιταλιστών ως τάξης.
Η «ιστορία επιτυχίας» του κ. Μασκ είναι κι εδώ χαρακτηριστική.
Γιατί, σε αντίθεση με τα αστικά ΜΜΕ που αφιερώνουν σελίδες επί σελίδων για να φιλοτεχνήσουν το προφίλ του «καινοτόμου εφευρέτη» καπιταλιστή που «προοδεύει γιατί τολμά» και της «ελεύθερης αγοράς» που γενικά κι αόριστα «αυτορρυθμίζεται» και δίνει ευκαιρίες, η πραγματικότητα είναι ότι το καπιταλιστικό κράτος των ΗΠΑ - μέσω της λεγόμενης «επεκτατικής πολιτικής» - έχει δυο φορές σώσει τις επιχειρήσεις του από βέβαιη χρεοκοπία, λειτουργώντας σαν «παγοθραυστικό» για την επένδυση των τεράστιων συσσωρευμένων κεφαλαίων στους νέους κλάδους και τεχνολογίες.
Η πρώτη φορά ήταν λίγες μόλις βδομάδες πριν την οριστική χρεοκοπία της «Tesla Motors» το 2009. Οταν η εταιρεία εξάντλησε το αρχικό κεφάλαιο των 145 εκατομμυρίων δολαρίων, η κυβέρνηση Ομπάμα στο πλαίσιο ενός προγράμματος ενίσχυσης συνολικά των αυτοκινητοβιομηχανιών (της τάξης των 25 δισ. δολαρίων και με στόχο να αναπτύξουν πιο αποτελεσματικά συστήματα κατανάλωσης καυσίμων) ενέκρινε ένα δάνειο 465 εκατομμυρίων δολαρίων για τη μαζική παραγωγή του «model S», του πρώτου οικογενειακού μοντέλου της «Tesla».
Και η δεύτερη, λίγους μόλις μήνες μετά, όταν, παρά τις επανειλημμένες μέχρι τότε αποτυχίες της «SpaceX» να απογειώσει και να προσγειώσει τους πυραύλους της, η NASA υπέγραψε μαζί της συμβόλαιο - προίκα 1,6 δισ. (!) δολαρίων... για να συνεχίσει τις προσπάθειες. Εξάλλου, είχε προηγηθεί ήδη από το 2003, μετά τη συντριβή του διαστημικού λεωφορείου «Κολούμπια», η σταδιακή «απόσυρση» της εθνικής διαστημικής υπηρεσίας των ΗΠΑ από την κατασκευή των διαστημικών οχημάτων, ανοίγοντας έτσι πεδίο δόξης λαμπρό για τα μονοπώλια και στη διαστημική βιομηχανία.
Τον περασμένο Μάη, σε ένα χαρακτηριστικό δημοσίευμά τους, με τίτλο «η αυτοκρατορία του Ελον Μασκ τροφοδοτείται από 4,9 δισ. κρατικών επιδοτήσεων», οι «Los Angeles Times» έκαναν μια σούμα όλων των κρατικών δανείων, επιδοτήσεων, φοροαπαλλαγών και άλλων διευκολύνσεων που είχαν πάρει οι εταιρείες του Μασκ, γράφοντας μεταξύ άλλων: «(Οι εταιρείες του Μασκ) εξακολουθούν να αναφέρουν καθαρές απώλειες ύστερα από μια δεκαετία στην αγορά, αλλά οι μετοχές τους συνεχίζουν να πετάνε με τη δυναμική τους. (...) Ο Μασκ και οι μέτοχοι απολαμβάνουν τα πλεονεκτήματα της κρατικής στήριξης, ενώ οι φορολογούμενοι επωμίζονται το κόστος (...) Ο Μασκ και οι επενδυτές του έχουν επίσης τοποθετήσει μεγάλα ποσά ιδιωτικού κεφαλαίου στις εταιρείες. Αλλά οι δημόσιες επιχορηγήσεις για τις εταιρείες του Μασκ, ξεχωρίζουν τόσο για το ποσό, σχετικά με το μέγεθος των εταιρειών, όσο και για την εξάρτηση των εταιρειών από αυτές».
Είναι «λογικό» μπορεί να πει κανείς, όταν μιλάμε για την «προίκα» νέων καπιταλιστών σε κλάδους όπως της αυτοκινητοβιομηχανίας, όπου το αρχικό κεφάλαιο για να ξεκινήσει ένα μονοπώλιο υπολογίζεται περίπου στο... 1 δισ. δολάρια. Με τη σειρά του όμως γεννάει νέα θέματα και προβληματισμούς, όπως αυτόν του αρθρογράφου: «Το διαφαινόμενο ερώτημα είναι κατά πόσον οι εταιρείες αυτές κινούνται προς την αυτάρκεια και κατά πόσο μπορούν να μειώσουν το κόστος ανάπτυξής τους πριν λήξει η δημόσια γενναιοδωρία».

...και μέσα σε θύελλα ανταγωνισμών

Οπως αποκαλύπτουν τα παραπάνω άρθρα και σε αντίθεση με εκείνους που αποθεώνουν τη λεγόμενη «επεκτατική» πολιτική διαχείρισης του καπιταλισμού, που τάχα «ρυθμίζει» τον καπιταλισμό, η αλήθεια είναι ότι ούτε τις αντιφάσεις και τα αδιέξοδά του μπορεί να αποτρέψει, ούτε πολύ περισσότερο τις τεράστιες, σφοδρές συγκρούσεις των μονοπωλίων που, αντίθετα, τις οξύνει.
Γιατί, ακριβώς για να «αποδώσουν» το μέγιστο ποσοστό κέρδους οι επενδύσεις αυτές, οι «νέες καταβολάδες του κεφαλαίου» - απαιτούν αντίστοιχες τεράστιες αλλαγές σε όλη την κλίμακα της παραγωγής, και άρα πέρα από την ένταση της εκμετάλλευσης, που έτσι κι αλλιώς θεωρείται δεδομένη για όλα τα στρατόπεδα, απαιτεί και από άλλα μονοπώλια και καπιταλιστικά κράτη αναδιαρθρώσεις, επενδύσεις, προσαρμογές και βέβαια κομμάτι από την πίτα των κερδών. «Παραχωρήσεις» που, φυσικά, δεν είναι διατεθειμένοι να κάνουν οι υπόλοιποι επιχειρηματικοί όμιλοι, τουλάχιστον όσοι έχουν ανταγωνιστικά συμφέροντα στον ίδιο ή σε διαφορετικούς κλάδους που τους «αγγίζει» η τεράστια αλληλεξάρτηση των μονοπωλίων.
Το δείχνει και η ίδια η μανιασμένη αντίδραση των ανταγωνιστών του Μασκ που, στην περίπτωσή του, διεξάγεται με επίκεντρο τις ενισχύσεις του από το καπιταλιστικό κράτος. Τότε που τα μεγάλα μαχαίρια πρωτόβγαιναν, στις 28/11/2008, οι «ΝΥ Times», έγραφαν σε ένα επιθετικό άρθρο τους:
«Αν αρκετοί δισεκατομμυριούχοι προσφερθούν να κάνουν μια ένεση επιπλέον κεφαλαίου, ώστε να κρατήσουν τις πόρτες του κατασκευαστή του, της Tesla Motors, ανοιχτές, χαιρόμαστε για όλες τις πλευρές. Αν, ωστόσο, οι επενδυτές προσπεράσουν την ευκαιρία, γιατί θα πρέπει οι φορολογούμενοι να "ξηλωθούν" για τις ανάγκες της Tesla; (...) Μπορείτε να φανταστείτε κάποιον τρόπο που τα ομοσπονδιακά δολάρια θα τίθονταν σε μεγαλύτερο κίνδυνο - και σημειωτέον χωρίς επιτόκιο - για να ωφεληθούν λιγότεροι άνθρωποι;».
Οι «NY Times» φυσικά δεν ενοχλήθηκαν ξαφνικά για το ότι ο ιδρώτας του κοσμάκη πάει σε μια χούφτα παράσιτα. Απλά εξέφραζαν σε εκείνη τη στιγμή τα συμφέροντα ενός άλλου τμήματος του κεφαλαίου, που γνωρίζει καλά ότι η ενσωμάτωση των νέων παραγωγικών δυνάμεων και των νέων τεχνολογιών στην καπιταλιστική παραγωγή δεν γίνεται ούτε με ίδιους ρυθμούς, ούτε με όρους που να συμφέρουν όλους τους καπιταλιστές, δημιουργώντας έτσι τεράστιες ανισομετρίες και ανακατατάξεις, «νικητές» που μετά την καπιταλιστική κρίση βρίσκονται με προβάδισμα και «χαμένους» που παλεύουν να το κρατήσουν, στο ανελέητο κυνήγι του καπιταλιστικού κέρδους. Αυτή είναι μια ακόμη μόνιμη πηγή συγκρούσεων στον καπιταλισμό.
Σχετικά με τα νικηφόρα και τα χαμένα μονοπώλια, μια αποκαλυπτική συζήτηση είχε γίνει και στο τελευταίο ντιμπέιτ των υποψηφίων για την προεδρία των ΗΠΑ, οπότε και ο τότε υποψήφιος των ρεπουμπλικάνων Ράμσεϊ είχε επιτεθεί στον Ομπάμα για τη στήριξή του σε επιχειρήσεις όπως του Μασκ: «Τοποθετήσατε 90 δισ. δολάρια στον ήλιο και τον άνεμο. Στη Cylindra, στη Fisker, στην Tesla... Εχω ένα φίλο που λέει, δε διαλέγετε τους νικητές και τους χαμένους... διαλέγετε τους χαμένους».
Ο ίδιος ο κ. Μασκ περιγράφει έμμεσα στη συνέντευξή του στο CQ τη σύγκρουση αυτή, και μάλιστα ως ενδεχόμενη πηγή του γενικευμένου ιμπεριαλιστικού πολέμου. Να τι είπε σε μια αποστροφή του: «Εννοώ ότι θα μπορούσε να υπάρξει ένα πολύ ισχυρό αντι-τεχνολογικό κοινωνικό κίνημα. Υπάρχει επίσης η ανάπτυξη του θρησκευτικού εξτρεμισμού. Για παράδειγμα, το ISIS δε μεγαλώνει;».
Η αναφορά αυτή στο ισχυρό αντι-τεχνολογικό «κίνημα» και ακόμα πιο συγκεκριμένα στον ISIS, κάθε άλλο παρά τυχαία είναι. Ειδικά, αν λάβει κανείς υπόψη την πολύπλευρη σχέση που έχει αποκαλυφθεί ανάμεσα στα μονοπώλια του πετρελαίου και στους εγκληματίες του ISIS. Αλλά και ένα ακόμα γεγονός: Οτι ο ίδιος ο κ. Μασκ είναι ο βασικός μέτοχος της «SolarCity» του μεγαλύτερου μονοπωλίου φωτοβολταϊκών συστημάτων στις ΗΠΑ. Μονοπώλιο με γιγάντιες επενδύσεις σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, εγκαταστάτης π.χ. όλων των φωτοβολταϊκών του εμπορικού κολοσσού «WalMart» ισχύος 105 μεγαβάτ και σχέδια για κατασκευή στη Νεβάδα του «γιγα-εργοστασίου», του μεγαλύτερου εργοστάσιου κατασκευής μπαταριών λιθίου, με προϋπολογισμό 5 δισ. δολαρίων. Ικανό όπως λένε οι ίδιοι να παράγει το 2020 μόνο του μπαταρίες τόσο ισχυρές, όσο όλες οι μπαταρίες που παρήχθησαν σε όλο τον πλανήτη το 2013.
Μονοπώλιο που, όπως εύκολα καταλαβαίνει κανείς, έχει συμφέροντα αντίθετα με τα άλλα μονοπώλια της Ενέργειας, πετρελαϊκούς ομίλους κ.τ.λ. Ενδεικτικό γι' αυτό είναι και το εξής: Η «SolarCity» πουλάει κάθε χρόνο ως «υποπροϊόν», «περιβαλλοντικές μονάδες» - αξίας 500 εκατομμυρίων δολαρίων - στις βιομηχανίες που μολύνουν. Και έτσι ο κ. Μασκ έχει αναθεωρήσει τώρα προηγούμενες απόψεις του, και από τη θέση πλέον του μονοπωλίου λέει ότι αποδοτικό δεν είναι να δίνουν επιδοτήσεις σε εταιρείες που δε μολύνουν, αλλά να τιμωρούν όσους μολύνουν...

Το πολεμοχαρές πνεύμα...

Τα παραπάνω παραδείγματα - που δεν είναι βέβαια τα μόνα - είναι αρκετά, για να καταλάβει κανείς από πού προκύπτουν οι τεράστιοι ανταγωνισμοί των μονοπωλίων και των καπιταλιστικών κρατών, που μετατρέπουν τις «διαστημικές» παραγωγικές δυνατότητες σε «όπλο» που οδηγεί έως και στην άβυσσο του γενικευμένου ιμπεριαλιστικού πολέμου. Κι όσο κι αν ο κ. Μασκ και οι όμοιοί του περιγράφουν το γενικευμένο ιμπεριαλιστικό πόλεμο σαν μια «εξωτερική» καταστροφική δύναμη που χτυπάει τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής, δεν μπορεί να κρυφτεί ότι ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος είναι η συνέχιση αυτών των λυσσαλέων ανταγωνισμών με άλλη μορφή, με τα όπλα. Πρόκειται για εκείνο που πολύ γλαφυρά περιέγραφε ο Μπρεχτ, την παραμονή του Β' Παγκοσμίου Πολέμου: «Το ζήτημα δε είναι μόνο αν κατασκευάζονται κανόνια ή άροτρα - άλλωστε στους πολέμους για την τιμή του ψωμιού τα κανόνια είναι τα άροτρα. (...) το "πολεμοχαρές πνεύμα", που απελευθερώνουν οι πόλεμοι, (...) είναι το πνεύμα των επιχειρήσεων».

Τα ζιγκ-ζαγκ της Ιστορίας

Στην ίδια συνέντευξη, ο Μασκ, λέει:
«Οι περισσότεροι από εμάς αυθόρμητα θεωρούμε ότι η τεχνολογία προελαύνει αδιάκοπα μπροστά, αλλά υπήρξαν στιγμές στην ανθρώπινη ιστορία - αφότου οι Αιγύπτιοι έχτισαν τις πυραμίδες, για παράδειγμα, ή ύστερα από τις πολλαπλές προόδους της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας - όταν οι πολιτισμοί που ακολούθησαν δεν μπορούσαν πλέον να κάνουν ό,τι έκαναν προηγούμενα και μάλλον υπάρχει εφησυχασμός και αλαζονεία όταν υποθέτουν ότι αυτό δεν θα ξανασυμβεί (...) Ξέρετε, το 1912 αρκετοί ευαγγελίζονταν μια νέα εποχή ειρήνης και ευημερίας, λέγοντας ότι ξεκινάει μια νέα χρυσή εποχή και ότι ο πόλεμος έχει τελειώσει. Και μετά ήρθε ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος, που τον ακολούθησε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, που τον ακολούθησε ο Ψυχρός Πόλεμος. Ετσι, πιστεύω ότι πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι σίγουρα υπάρχει η πιθανότητα ενός Γ' Παγκοσμίου Πολέμου και ότι εάν αυτός συμβεί θα μπορούσε να είναι χειρότερος απ' οτιδήποτε έχει συμβεί προηγουμένως».
Οι καπιταλιστές ξέρουν: Η Ιστορία - όχι μόνο της τεχνολογίας αλλά γενικά - όντως δεν προχωράει ευθύγραμμα, αλλά μέσα από αδιάκοπα ζιγκ-ζαγκ, άλματα μπροστά και πισωγυρίσματα. Τα άλματα γίνονται κάθε φορά που οι σχέσεις παραγωγής και οι υπόλοιπες κοινωνικές σχέσεις αντιστοιχούν στις παραγωγικές δυνάμεις και δυνατότητες που συνεχώς αναπτύσσονται. Τα πισωγυρίσματα, σαν κι αυτά που περιγράφει ο Μασκ, όταν η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων «ασφυκτιά» μέσα σε σχέσεις παραγωγής ξεπερασμένες και σάπιες, όπως είναι σήμερα οι καπιταλιστικές. Το νέο στις κοινωνικές σχέσεις όντως δεν κυριαρχεί διά μιας, όπως και οι παλιές, ξεπερασμένες κοινωνικές σχέσεις και τάξεις δεν εγκαταλείπουν το προσκήνιο της Ιστορίας εθελοντικά. Φορτώνουν πάντα τους λαούς με αφάνταστα δεινά και βάσανα, πολέμους και αίμα, πριν να τους παρασύρει στο διάβα της και με την επαναστατική της πάλη η ανερχόμενη κοινωνική τάξη. Δίδαγμα, βέβαια, που κατά τα άλλα ξεχνάνε οι καπιταλιστές και οι άνθρωποί τους όταν μιλάνε για το σύστημά τους σαν το «ανώτερο και αξεπέραστο» τάχα στάδιο της Ιστορίας και για το σοσιαλισμό - κομμουνισμό ως ένα κοινωνικό σύστημα που τάχα «ανήκει στο παρελθόν», αφού «δοκιμάστηκε κι απέτυχε».

Επικίνδυνη εμπλοκή για την «αναβάθμιση» και τις «προοπτικές» του κεφαλαίου

Επικίνδυνη εμπλοκή για την «αναβάθμιση» και τις «προοπτικές» του κεφαλαίου

Ο απολογισμός του 2015, του πρώτου χρόνου της στο τιμόνι της αστικής διακυβέρνησης, επιβεβαιώνει ότι η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ έχει αρπάξει από τις κυβερνήσεις της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ τη «σκυτάλη» στην εφαρμογή της αντιλαϊκής πολιτικής, όχι μόνο στην εσωτερική, αλλά και στην εξωτερική πολιτική.
Με την ίδια αντιλαϊκή «πυξίδα», τα συμφέροντα του εγχώριου κεφαλαίου, η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ προσπαθεί και σε αυτό το πεδίο να προωθήσει τη «βρώμικη δουλειά» για λογαριασμό του: Πίσω από τη λεγόμενη «πολυδιάστατη και ενεργητική εξωτερική πολιτική» βρίσκεται η προσπάθειά της να υπηρετήσει τη γεωστρατηγική αναβάθμιση των ελληνικών μονοπωλιακών ομίλων, με βαθύτερη εμπλοκή του λαού και της χώρας στους επικίνδυνους σχεδιασμούς ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ, στους εντεινόμενους ενδοϊμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς στην ευρύτερη περιοχή.
Χαρακτηριστικές αυτής της επικίνδυνης πολιτικής για λογαριασμό του κεφαλαίου είναι οι δύο συνεντεύξεις του υπουργού Εξωτερικών, Ν. Κοτζιά (στις εφημερίδες «Αυγή» και «Αγορά»), με τις οποίες κλείνει το 2015, αποτυπώνοντας την προσπάθεια της κυβέρνησης να καταστήσει την ελληνική αστική τάξη «διεθνή παίκτη»...

Διαφημίζει ότι «μυρίζεται έγκαιρα» τις προοπτικές του κεφαλαίου

«Η Ελλάδα γνωρίζει καλά τη Μέση Ανατολή. Είναι χώρα που "μυρίζει" έγκαιρα τις εξελίξεις και διακρίνει τις προοπτικές στην περιοχή», λέει χαρακτηριστικά ο Ν. Κοτζιάς στην «Αυγή».
Πρόκειται, φυσικά, για τις «προοπτικές» του εγχώριου κεφαλαίου, για το «μερτικό» που «μυρίζεται» και διεκδικεί στο φόντο της κλιμάκωσης της ιμπεριαλιστικής επέμβασης και των ανταγωνισμών στη Μέση Ανατολή, στους οποίους βυθίζει βαθύτερα το λαό η συγκυβέρνηση.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο υπουργός Εξωτερικών διαφημίζει τους βασικούς άξονες πάνω στους οποίους κινείται η εξωτερική πολιτική της συγκυβέρνησης:
-- «Ρόλος διαμεσολαβητή». Η Ελλάδα, λέει ο Ν. Κοτζιάς, «έχει καλές σχέσεις με όλες τις χώρες της περιοχής. Αυτές αποδέχονται το ρόλο μας ως κράτους που διαμεσολαβεί και προωθεί, μακριά από τη δημοσιότητα, διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε μέρη με αντιθέσεις».
Αυτή είναι η «ειδίκευση» στην οποία στοχεύει η κυβέρνηση, εκτιμώντας με αυτόν τον τρόπο να γίνει «χρήσιμη στο παγκόσμιο σύστημα», ως «γέφυρα ανάμεσα στη δύση - ΕΕ όπου ανήκουμε» και τις «αναδυόμενες χώρες» (οι ορολογίες είναι από πρόσφατες δηλώσεις του ίδιου του υπουργού Εξωτερικών). «Διαμεσολάβηση», δηλαδή, με τις ευλογίες των λυκοσυμμαχιών του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, ενταγμένη στους επικίνδυνους σχεδιασμούς τους.
Καθόλου τυχαία, στην ίδια συνέντευξη στην «Αυγή», ο Ν. Κοτζιάς υπενθυμίζει «τη Διεθνή Διάσκεψη για την Προστασία των Θρησκευτικών και Πολιτισμικών Κοινοτήτων στη Μέση Ανατολή που διοργανώσαμε πριν από δύο μήνες στην Αθήνα» και «διαφημίζει» ότι «τώρα δημιουργούμε Διεθνές Παρατηρητήριο επί του θέματος». Πρωτοβουλίες, δηλαδή, που η ίδια η κυβέρνηση έχει ομολογήσει ότι συμβάλλουν στην «ηθική νομιμοποίηση» μιας γενίκευσης της ιμπεριαλιστικής επέμβασης των ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ στη Μέση Ανατολή, στο όνομα της καταπολέμησης των τζιχαντιστών.
-- Αξονες με άλλες αστικές τάξεις. Απαριθμώντας τις «μορφές συνεργασίας» που επιχειρεί να στήσει η κυβέρνηση με άλλα κεφάλαια της περιοχής, ο Ν. Κοτζιάς αναφέρει: «Υπάρχουν οι τριμερείς συνεργασίες με την Κύπρο και το Ισραήλ, καθώς και με την Κύπρο και την Αίγυπτο. Τώρα θα προστεθεί η τριμερής με την Ιορδανία και την Κύπρο. Η Αίγυπτος έχει αποδεχτεί να υπάρχει για ζητήματα ασφάλειας και σταθερότητας της περιοχής μια τετραμερής με συμμετοχή της ίδιας, της Ιορδανίας, της Κύπρου και της Ελλάδας (...) Πρόσφατα, πέρα από εμένα, ανώτατοι διπλωμάτες του υπουργείου επισκέφτηκαν για συνομιλίες το Λίβανο, την Ιορδανία, το Ιράκ και το Ισραήλ».
Στην πραγματικότητα, η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ επιχειρεί να παγιώσει και να «αυγατίσει» τους άξονες που προωθούσαν και οι προκάτοχοί της, στο πλαίσιο της προσπάθειας της ελληνικής αστικής τάξης να διασφαλίσει τα συμφέροντά της σε μια περιοχή όπου οξύνονται οι ανταγωνισμοί ισχυρών καπιταλιστικών κέντρων για τον έλεγχο αγορών, ενεργειακών κοιτασμάτων, στρατηγικών διαύλων μεταφοράς Ενέργειας και εμπορευμάτων κ.ο.κ. Ακριβώς γι' αυτό, άλλωστε, αυτοί οι άξονες και οι αντιάξονες αναδιατάσσονται συνεχώς, έντονες αντιθέσεις εμφανίζονται ακόμα και στο εσωτερικό τους, ενώ δε διασφαλίζουν σε τίποτα τους λαούς της περιοχής. Ενα χαρακτηριστικό τέτοιο παράδειγμα πιθανής αναδιάταξης, που αν προχωρήσει θα επηρεάσει άμεσα τις επιδιώξεις του ελληνικού κεφαλαίου, είναι και η πρόσφατη έναρξη διαβουλεύσεων μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ, με σκοπό την αναθέρμανση των μεταξύ τους σχέσεων...
-- Διεκδίκηση ρόλου «διεθνούς παίκτη» με όχημα το Προσφυγικό. Πάνω στο δράμα των προσφύγων που προκαλεί η ιμπεριαλιστική επέμβαση στη Μέση Ανατολή, η ελληνική κυβέρνηση διεκδικεί περαιτέρω «γεωπολιτική αναβάθμιση» του κεφαλαίου: «Ως προς τις προσφυγικές ροές, είμαστε διεθνής παίκτης με κεντρική σημασία», δηλώνει ανερυθρίαστα ο Ν. Κοτζιάς, για να προσθέσει ότι «το Προσφυγικό μας πρόσθεσε προβλήματα, αλλά ταυτόχρονα ενδυνάμωσε τη σημασία μας»...
Στην πραγματικότητα, βέβαια, η διαχείριση του Προσφυγικού χρησιμοποιείται ως όχημα για τους επικίνδυνους σχεδιασμούς όλων των ισχυρών καπιταλιστικών κέντρων που παρεμβαίνουν στην περιοχή. Ο ίδιος ο Ν. Κοτζιάς, αναγνωρίζοντας π.χ. το ρόλο που διεκδικεί το γερμανικό κεφάλαιο στην περιοχή, μέσω του Προσφυγικού, δηλώνει στην «Αγορά» ότι «είναι ανάγκη να κάνουν μια ιδιαίτερη συζήτηση η χώρα απ' όπου έρχονται οι πρόσφυγες στην ΕΕ, η κύρια χώρα υποδοχής τους και η χώρα όπου καταλήγουν οι περισσότεροι». Την ίδια ώρα, η γεωστρατηγική, οικονομική και στρατιωτική ισχύς της Τουρκίας «βαραίνει» στις σχετικές αποφάσεις της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, αναβαθμίζοντας τη θέση της τουρκικής αστικής τάξης, με ό,τι αυτό συνεπάγεται και για τις εξελίξεις στο Αιγαίο και το Κυπριακό.
Με πρόσχημα τη διαχείριση του Προσφυγικού, άλλωστε, εντείνονται και οι πιέσεις για κοινές περιπολίες Ελλάδας - Τουρκίας στο Αιγαίο, υπό ευρωενωσιακή ομπρέλα, όπως και οι σχεδιασμοί για τη νέα Ακτοφυλακή και Συνοριοφυλακή της ΕΕ. Ερωτώμενος, μάλιστα, για το αν η ελληνική κυβέρνηση θέσει βέτο στην περίπτωση που δοθεί σε αυτήν τη νέα ευρωενωσιακή δύναμη καταστολής δυνατότητα επέμβασης στα σύνορα χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του κράτους - μέλος στο οποίο αυτά ανήκουν, ο Ν. Κοτζιάς όχι μόνο απέφυγε να απαντήσει, αλλά τόνισε ότι «η Ελλάδα ήταν πάντα υπέρ της ανάπτυξης μιας δημοκρατικής ΕΕ με κοινά σύνορα»...

Ο στόχος του «ενεργειακού κέντρου» και η απάτη της «σταθερότητας»

Κομβικό στοιχείο τόσο στην προσπάθεια γεωπολιτικής αναβάθμισης της ελληνικής αστικής τάξης, όσο και στη βαθύτερη εμπλοκή του λαού στους επικίνδυνους ανταγωνισμούς, αποτελεί βέβαια ο στόχος του κεφαλαίου να καταστεί η χώρα «ενεργειακό κέντρο».
«Θέλουμε να κάνουμε την Ελλάδα ενεργειακό κέντρο», τονίζει χαρακτηριστικά ο Ν. Κοτζιάς, και συνεχίζει: «Αυτό θα αναβαθμίσει τις γεωπολιτικές και γεωοικονομικές δυνατότητές μας. Θα μας δώσει τη δυνατότητα να έχουμε Ενέργεια σε ανταγωνιστικό κόστος και τιμές. Θα συμβάλει στη σταθερότητα στην περιοχή».
Η πλήρης στοίχιση της συγκυβέρνησης με τους στόχους του κεφαλαίου για γεωστρατηγική αναβάθμιση έναντι των ανταγωνιστών του και για διασφάλιση φτηνής Ενέργειας δε χρειάζεται περαιτέρω σχολιασμό.
Είναι προκλητική ωστόσο η προσπάθεια της συγκυβέρνησης να ντύσει όλα τα παραπάνω με το μανδύα της «συμβολής στη σταθερότητα στην περιοχή», όταν η χώρα και ο λαός εμπλέκονται βαθύτερα στα επικίνδυνα σχέδια του ΝΑΤΟ, της ΕΕ, των ΗΠΑ για τους ματωμένους δρόμους της Ενέργειας, όταν η πείρα αποδεικνύει περίτρανα ποια είναι η μοίρα των λαών στα «ενεργειακά κέντρα» του κεφαλαίου, όπως στην Ουκρανία, στη Συρία, στο Ιράκ, στη Λιβύη κ.ο.κ.

Οργάνωση της πάλης σε δύσκολες και σύνθετες συνθήκες

Οργάνωση της πάλης σε δύσκολες και σύνθετες συνθήκες

Από το απεργιακό συλλαλητήριο του ΠΑΜΕ στις 12 Νοέμβρη

*

Η ανάδειξη του ΣΥΡΙΖΑ στην κυβέρνηση το Γενάρη του 2015 είχε άμεση επίδραση και στο κίνημα. Από τις εκλογές ακόμα του 2012, όταν διαφάνηκε η προοπτική σχηματισμού μιας κυβέρνησης με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ, οι δυνάμεις του ρεφορμισμού και του οπορτουνισμού στα συνδικάτα και τους άλλους φορείς του κινήματος βρήκαν εύφορο έδαφος για να καλλιεργήσουν κλίμα αναμονής, αναδεικνύοντας την κυβερνητική εναλλαγή και την αλλαγή του μείγματος διαχείρισης σε κυρίαρχο στόχο της παρέμβασης εργατικών - λαϊκών δυνάμεων.
Αυτό μεταφράστηκε σε ακόμα μεγαλύτερη υποχώρηση των αγώνων που είχαν αναπτυχθεί ακόμα και μέσα στα χρόνια της κρίσης, με επίκεντρο τους κλάδους και τους τόπους δουλειάς. Λογικές και συνθήματα που άνθησαν στις πλατείες, έγιναν κυρίαρχα σε μεγάλες συνδικαλιστικές οργανώσεις και βοήθησαν καθοριστικά στην ανάδειξη του ΣΥΡΙΖΑ στην κυβέρνηση μαζί με τους ΑΝΕΛ, στις εκλογές του περασμένου Γενάρη.
Βέβαια, τα ίδια συνθήματα και τους ίδιους στόχους πρόβαλλαν και ισχυρές μερίδες του κεφαλαίου στην Ελλάδα, που έβλεπαν την κυβερνητική εναλλαγή και την εφαρμογή ενός «ηπιότερου» δημοσιονομικά μείγματος διαχείρισης ως προϋπόθεση για ανάκαμψη και όρο για τη διασφάλιση των ιδιαίτερων συμφερόντων τους στον ευρωπαϊκό και παγκόσμιο ανταγωνισμό.
Με τον τρόπο αυτό, η πλειοψηφία από τα λαϊκά στρώματα εγκλωβίστηκε στα ψευτοδιλήμματα που έβαζε το ίδιο το σύστημα (μνημόνιο - αντιμνημόνιο κ.ά.) και ταύτισε σε μεγάλο βαθμό τα συμφέροντά της με την αντικατάσταση της προηγούμενης κυβέρνησης ΝΔ - ΠΑΣΟΚ από τη συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ.

Στράτευση στο στόχο της κυβερνητικής εναλλαγής

Η συμβολή του εργοδοτικού - κυβερνητικού συνδικαλισμού στον εγκλωβισμό εργατικών δυνάμεων στο στόχο της κυβερνητικής εναλλαγής ήταν μεγάλη. Καθόλου τυχαία, άλλωστε, το «αντιμνημονιακό» πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ ξεχώριζε ορισμένα βασικά μέτωπα, όπου το κίνημα είχε δώσει μάχες τα προηγούμενα δύο χρόνια, και πρότεινε ορισμένες επιμέρους βελτιώσεις σε μέτρα που πήραν οι κυβερνήσεις των ΝΔ - ΠΑΣΟΚ, για να στρατεύσει το λαό στο στόχο αυτό της ανάδειξής του σε κυβέρνηση.
Τέτοιες ήταν οι δεσμεύσεις του ΣΥΡΙΖΑ για επαναφορά του κατώτερου μισθού στα 751 ευρώ μεικτά, η επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων, η απόδοση της 13ης σύνταξης στους χαμηλοσυνταξιούχους και άλλα. Τα αιτήματα αυτά στηρίχτηκαν από τη συνδικαλιστική πλειοψηφία σε ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ, αλλά και μεγάλες Ομοσπονδίες και συνδικάτα, όπου κυριαρχούσαν οι δυνάμεις του οπορτουνισμού και του ρεφορμισμού.
Ετσι, θέριεψαν μέσα στο κίνημα οι αυταπάτες ότι την επομένη των εκλογών δεν θα υπάρχουν μνημόνια και αντιλαϊκά μέτρα, ότι με κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ αρχίζει η αντίστροφη πορεία ανάκτησης των απωλειών που είχε ο λαός τα προηγούμενα χρόνια της κρίσης. Το κλίμα αναμονής έπαιρνε ολοένα και περισσότερο χαρακτηριστικά συστράτευσης στο ρεύμα εκείνο που έβαζε ως στόχο να φύγει η «μνημονιακή» κυβέρνηση ΝΔ - ΠΑΣΟΚ και να αντικατασταθεί από μια νέα κυβέρνηση με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ.
Σημαντικό ρόλο στην καλλιέργεια τέτοιων αυταπατών έπαιξαν οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ που σήμερα βρίσκονται στη ΛΑΕ και οι οποίες διατηρούσαν κάποιες θέσεις στα συνδικάτα, κυρίως στο δημόσιο τομέα. Οι ευθύνες τους σε καμιά περίπτωση δεν παραγράφονται επειδή στην πορεία έκαναν άλλες επιλογές, ενταγμένες στις ευρύτερες διεργασίες αναμόρφωσης του αστικού πολιτικού συστήματος.

Η «φάκα» της «σκληρής διαπραγμάτευσης»

Η πρώτη κυβερνητική περίοδος του ΣΥΡΙΖΑ χαρακτηρίστηκε από ακόμα μεγαλύτερη έξαρση των αυταπατών στους εργαζόμενους, στο λαό και το κίνημα. Ηδη, σε μεγάλες συνδικαλιστικές οργανώσεις είχε αρχίσει να διαμορφώνεται με όρους πλειοψηφίας ο νέος εργοδοτικός - κυβερνητικός συνδικαλισμός, από τις συνδικαλιστικές δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ και στελέχη κυρίως του ΠΑΣΟΚ, με μεγάλη θητεία στην υπηρέτηση προηγούμενων κυβερνήσεων και των συμφερόντων της εργοδοσίας.
Η κυβέρνηση εμφανιζόταν να δίνει μάχη στη διαπραγμάτευση με τους εταίρους και τους δανειστές προκειμένου να εφαρμόσει το «αντιμνημονιακό» της πρόγραμμα και η πλειοψηφία στο συνδικαλιστικό κίνημα συντάχθηκε πίσω από αυτόν το στόχο. Μέχρι και σε συλλαλητήρια στήριξης της κυβέρνησης τις μέρες που συνεδρίαζε το Γιούρογκρουπ για τα ζητήματα της Ελλάδας καλούσαν οι συνδικαλιστικές οργανώσεις όπου κυριαρχούσε ο παλιός και νέος εργοδοτικός και κυβερνητικός συνδικαλισμός.
Από την πλευρά της η νέα κυβέρνηση, αξιοποιώντας και τις δυνάμεις της στο κίνημα, καλλιέργησε την αντίληψη ότι θα εφαρμόσει αυτά για τα οποία δεσμεύτηκε μόνο με την ενεργητική στήριξη των εργαζομένων και του λαού. Το κλίμα της ανοχής και της αναμονής, αλλά και της συστράτευσης εργατικών - λαϊκών δυνάμεων στο στόχο της «σκληρής διαπραγμάτευσης», που προβαλλόταν τόσο από τα κυρίαρχα τμήματα του κεφαλαίου, όσο βέβαια και από την ίδια την κυβέρνηση, κορυφώθηκε το διάστημα αμέσως μετά τις εκλογές.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι την περίοδο πριν από τις εκλογές του Γενάρη και μέχρι τις 12 του περασμένου Νοέμβρη, η ΓΣΕΕ και η ΑΔΕΔΥ δεν είχαν κηρύξει ούτε μία πανεργατική πανελλαδική απεργία. Είναι κι αυτό ένα από τα στοιχεία που αποδεικνύουν την προσπάθειά τους να στηρίξουν την κυβέρνηση, υπονομεύοντας τα πραγματικά συμφέροντα των εργαζομένων και του λαού. Συνέβαλαν και μ' αυτόν τον τρόπο στο να πέσει ακόμα πιο κάτω η απαιτητικότητα των εργαζομένων, να κατέβει κι άλλο ο πήχης των διεκδικήσεων, τόσο σε ό,τι αφορά το πλαίσιο, όσο και τις μορφές πάλης.

Ο φόβος αντικατέστησε τις αυταπάτες

Γρήγορα, οι αυταπάτες αντικαταστάθηκαν από το φόβο. Η εξέλιξη της διαπραγμάτευσης οδήγησε στο «ευρώ ή δραχμή» και στις τράπεζες εφαρμόστηκαν τα γνωστά «capital controls». Ενώ βρίσκονταν ακόμα σε εξέλιξη τα παζάρια για το επόμενο μνημόνιο, η κυβέρνηση έπαιξε το χαρτί του δημοψηφίσματος, καλώντας ουσιαστικά το λαό να διαλέξει ανάμεσα στη δική του πρόταση για συμφωνία με τους ιμπεριαλιστικούς θεσμούς και σ' αυτήν που εξέφρασε για λογαριασμό της τρόικας ο πρόεδρος της Κομισιόν.
Εννοείται ότι και οι δύο προτάσεις οδηγούσαν σε νέο χαντάκωμα των εργατικών - λαϊκών δικαιωμάτων και υποτάσσονταν στο στόχο της καπιταλιστικής ανάκαμψης. Η κυβέρνηση αξιοποίησε το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος για να υπογράψει τελικά το τρίτο μνημόνιο.
Με τη συμφωνία κυβέρνησης - τρόικας και την ψήφιση του τρίτου μνημονίου από τον ΣΥΡΙΖΑ, τους ΑΝΕΛ, τη ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ και το Ποτάμι, εγκαινιάζεται σχηματικά μια νέα περίοδος, καθώς ολοκληρώνεται η μετατροπή του ΣΥΡΙΖΑ σε κόμμα της σοσιαλδημοκρατίας και το «μνημόνιο - αντιμνημόνιο» εξαντλεί πλέον τη δυναμική του ως καταλύτη διεργασιών στο αστικό πολιτικό σύστημα και ως μέσου χειραγώγησης, αποπροσανατολισμού και ενσωμάτωσης του λαού.
Η χρονιά που πέρασε, χρονιά που ο ΣΥΡΙΖΑ δοκιμάστηκε στην άσκηση της διακυβέρνησης, προσφέρεται για πλούσια συμπεράσματα, που αναλύονται σε άλλο άρθρο του σημερινού «Ριζοσπάστη». Τα συμπεράσματα αυτά πρέπει να γίνουν αντικείμενο συζήτησης προπάντων μέσα στο κίνημα, με τους εργαζόμενους και τα άλλα λαϊκά στρώματα, ανεξάρτητα από τις κομματικές τους επιλογές, το αν πίστεψαν και σε ποιο βαθμό ότι μια αλλαγή στο επίπεδο της διακυβέρνησης, χωρίς ρήξη και σύγκρουση με την εργοδοσία, το κράτος της και την ΕΕ, είναι ικανή να βελτιώσει το επίπεδο ζωής του λαού, να αντιστρέψει τις συνέπειες από τα χρόνια της καπιταλιστικής κρίσης.

Προσήλωση στο στόχο της ανασύνταξης

Τη χρονιά που πέρασε, το ΠΑΜΕ πρωτοστάτησε στην προσπάθεια να αποκαλυφθεί ο στρατηγικός χαρακτήρας των μέτρων που προωθούσε η κυβέρνηση, να υποστεί ρήγματα το κλίμα φόβου, μοιρολατρίας, ανοχής και αναμονής, να καταδειχτεί η σημασία που έχει το να μην ταυτίζονται οι εργαζόμενοι και το κίνημα με τους στόχους του κεφαλαίου, άμεσους και μακροπρόθεσμους. Προπάντων, παρά τις μεγάλες πιέσεις και την πολεμική που δέχτηκε, το ΠΑΜΕ δεν υπέστειλε τη σημαία των ταξικών αγώνων, δεν έριξε τον πήχη των διεκδικήσεων, δεν υποχώρησε από την πάλη για ικανοποίηση όλων των σύγχρονων λαϊκών αναγκών.
Σ' αυτήν την κατεύθυνση, διαμόρφωσε πλαίσιο πάλης για την ανάκτηση των απωλειών από την περίοδο της κρίσης, ως βάση για παραπέρα διεκδικήσεις. Συνέβαλε καθοριστικά σε χώρους δουλειάς και κλάδους να αναπτυχθούν και να στηριχτούν κινητοποιήσεις ενάντια στην επιθετικότητα της εργοδοσίας, που κάθε άλλο παρά κόπασε με κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Δεν τα δίπλωσε και δεν συμβιβάστηκε στις δύσκολες και σύνθετες συνθήκες στις οποίες διεξαγόταν αυτήν την περίοδο η ταξική πάλη. Η στάση του, στην οποία συνέβαλαν καθοριστικά οι κομμουνιστές που δρουν μέσα από τις γραμμές των ταξικών συνδικάτων, είναι παρακαταθήκη για το κίνημα.
Μπροστά μας έχουμε την απεργία για το Ασφαλιστικό. Προηγήθηκαν δύο ακόμα πανεργατικές πανελλαδικές απεργίες, στις 12 Νοέμβρη και στις 3 Δεκέμβρη, όπου το ΠΑΜΕ έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο. Οι παρεμβάσεις που ετοιμάζει η κυβέρνηση στο Ασφαλιστικό και τα άλλα αντιλαϊκά μέτρα, όπως, για παράδειγμα, σε βάρος των μικρομεσαίων αγροτών πρέπει να συναντήσουν ισχυρές αντιστάσεις.
Με σημείο εκκίνησης την επιτυχία της απεργίας, η χρονιά που ξεκινάει να είναι χρονιά έντασης των προσπαθειών για την ανασύνταξη του κινήματος, την αναζωογόνηση των συνδικάτων, τη συσπείρωση νέων δυνάμεων στο ταξικό συνδικαλιστικό κίνημα.

To KKE και το ΚΕΚΡ για τον ιμπεριαλισμό

 To KKE και το ΚΕΚΡ για τον ιμπεριαλισμό

Προτού περάσει πάλι ενάμισι εξάμηνο, για να γίνει είδηση, η ΕφΣυν θα έπρεπε να ξέρει και να ενημερώσει έγκαιρα το ευαισθητοποιημένο σε υψηλής ποιότητας κουκουεδολογίες κοινό της για το νέο τεύχος της διεθνούς Κομεπ και τη συνέχεια της «σφοδρής και οξυμένης» ιδεολογικής σύγκρουσης μεταξύ του ΚΚΕ και του ΚΕΚΡ, όπως αυτή αποτυπώνεται στις παρατηρήσεις της κάθε πλευράς πάνω στο άρθρο της άλλης. Οι οποίες παρουσιάζουν βέβαια πρωτογενώς ενδιαφέρον, για την ιδεολογική διαπάλη και συζήτηση που διεξάγεται ανοιχτά στο διεθνές κομμουνιστικό κίνημα, κι όχι για το όποιο λαβράκι νομίζει ότι έχει βγάλει ο κάθε αμερόληπτος κι αντικειμενικός συντάκτης.

Παρακάτω ακολουθούν οι παρατηρήσεις της συντακτικής ομάδας της επιθεώρησης του ΚΕΚΡ πάνω στο άρθρο του Μάκη Παπαδόπουλου για τις «ιμπεριαλιστικές ενώσεις, τις ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις και τη στάση των κομμουνιστών». Κι οι παρατηρήσεις του ΚΚΕ πάνω στο άρθρο της ΚΕ του ΚΕΚΡ για τη «λενινιστική προσέγγιση στην ανάλυση των ιμπεριαλιστικών συμμαχιών και την αξιοποίηση των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων, για την επεξεργασία της επαναστατικής στρατηγικής πάλης στις συνθήκες της σύγχρονης Ρωσίας».

Η αντιγραφή κι αναδημοσίευση των παρατηρήσεων εδώ έχει ως στόχο να κεντρίσει το ενδιαφέρον του σφου αναγνώστη και να τον προτρέψει να πάρει και να μελετήσει το νέο τεύχος (και άλλα παλιότερα) της διεθνούς Κομεπ, για να σχηματίσει μια σφαιρική εικόνα για τη διαπάλη και την ουσία της.

Σχόλιο του ΚΕΚΡ για το άρθρο του ΚΚΕ «ιμπεριαλιστικές ενώσεις, ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις και η στάση των κομμουνιστών».

Το άρθρο του συντρόφου Μάκη Παπαδόπουλου είναι επίκαιρο, ενδιαφέρον και πλόυσιο σε παρουσίαση γεγονότων κι επιχειρημάτων. Γενικότερα πληροί τις απαιτήσεις των άρθρων του περιοδικού «Διεθνής Κομμουνιστική Επιθεώρηση» και είμαστε ικανοποιημένοι που στο τελικό κείμενο του άρθρου λαμβάνονται υπόψη όλες σχεδόν οι προτάσεις και οι παρατηρήσεις μας.

Δυστυχώς το άρθρο παρά τις αλλαγές, δεν είναι απαλλαγμένο από ορισμένα μειονεκτήματα.

Πρώτον, κατά την άποψή μας, δε δίνεται με αρκετή σαφήνεια η διατυπωμένη θεμελιώδης λενινιστική θέση ότι στον ιμπεριαλισμό μια χούφτα μεγάλες καπιταλιστικές δυνάμεις κλέβουν τις υπόλοιπες χώρες και πως διεξάγεται μια συνεχής πάλη για την ανακατανομή του κόσμου μεταξύ των μεγάλων ιμπεριαλιστικών αρπακτικών. Η θέση για την ανισόμετρη ανάπτυξη στον ιμπεριαλισμό παρουσιάζεται στο άρθρο απολύτως σωστά, αλλά δεν οδηγεί σε αυτό το συμπέρασμα.

Δεύτερο, δε λαμβάνεται υπόψη η θεμελιώδης διαφορά μεταξύ των ιμπεριαλιστικών χωρών που ακολουθούν μια φασιστική πολιτική, στο εσωτερικό ή στο εξωτερικό, και σε εκείνα τα καπιταλιστικά κράτη που διατηρούν την αστικοδημοκρατική μορφή της δικτατορίας της αστικής τάξης.

Η σύνταξη του περιοδικού «Σαβιέτσκι Σαγιούζ»

Παρατηρήσεις του ΚΚΕ στο άρθρο του ΚΕΚΡ

Παίρνοντας υπόψη τη συνθετότητα των θεμάτων που αναλύονται στο 60 τεύχος της ΔΚΕ και προκειμένου να αναπτυχθεί παραπέρα η ανταλλαγή απόψεων, θέλουμε να αξιοποιήσουμε το «βήμα διαλόγου» και να εκφράσουμε σύντομα ορισμένες διαφορετικές προσεγγίσεις με το άρθρο του ΚΕΚΡ.

Συγκεκριμένα:

1. Το ζήτημα της εξάρτησης μεταξύ των καπιταλιστικών κρατών στο σύγχρονο κόσμο

Ο ιμπεριαλισμός πρέπει να αντιμετωπίζεται με όλα τα χαρακτηριστικά με τα οποία τον περιγράφει στο έργο του ο Λένιν, κι όχι ως μια επιθετική εξωτερική πολιτική.

Στο σύγχρονο ιμπεριαλιστικό σύστημα, όπου περίπου 200 κράτη έχουν «πολιτική ανεξαρτησία», δεν είναι δηλαδή στην κατάσταση των αποικιών όπως συνέβαινε έως το 19^ο αιώνα, έχει διαμορφωθεί ένα καθεστώς ανισότιμης αλληλεξάρτησης μεταξύ των καπιταλιστικών κρατών, που μοιάζει με μια ιμπεριαλιστική «πυραμίδα», όπου κάθε καπιταλιστικό κράτος καταλαμβάνει τη δική του θέση, στη βάση της ισχύος του (οικονομικής, πολιτικής, στρατιωτικής). Η θέση των κρατών μεταβάλλεται λόγω της επίδρασης του νόμου της ανισόμετρης ανάπτυξης.

Οι κομμουνιστές, κατά την εκτίμησή μας, πρέπει να αγωνίζονται για την ανατροπή της αστικής εξουσίας κι έτσι της διάρρηξης των σχέσεων της ανισότιμης αλληλεξάρτησης, κι όχι βέβαια για να επιτευχθεί «ισότητα» μέσα στο πλαίσιο του ιμπεριαλισμού ή για να αναβαθμιστεί η θέση της χώρας (δηλαδή της αστικής τάξης) στο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό σύστημα.

Σχετικά με την ΕΕ, υπενθυμίζουμε ότι είναι μια καπιταλιστική ενοποίηση χωρών της Ευρώπης, που συγκροτήθηκε με την αποτελεσματικότερη εκμετάλλευση των εργαζομένων στις χώρες αυτές και για να μπορέσει να αντεπεξέλθει στον ανταγωνισμό με τις άλλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Σαφώς Γερμανία και Γαλλία, ως ισχυρότερες χώρες στην ΕΕ, έχουν ηγεμονικό ρόλο σε αυτήν, αλλά για τα αντιλαϊκά μέτρα και την ιμπεριαλιστική πολιτική της ευθύνονται οι αστικές τάξεις όλων των χωρών που συμμετέχουν σε αυτή, στο μέτρο της ισχύος τους.

2. Το ζήτημα της στάσης των κομμουνιστών απέναντι σε αστικές κυβερνήσεις

Στο άρθρο σε διάφορα σημεία εκφράζεται θετική αντιμετώπιση μιας σειράς αστικών κυβερνήσεων. Κατά την άποψή μας, το κριτήριο θα πρέπει να είναι στα χέρια ποιας τάξης βρίσκεται.

Σχετικά με την πάλη κατά του φασισμού, το ΚΚΕ σημειώνει ότι αυτή δεν μπορεί να διεξαχθεί νικηφόρα για το λαό, κάτω από τη σημαία της αστικής δημοκρατίας. Πρέπει να διεξάγεται συνολικά για την ανατροπή της δικτατορίας του μονοπωλιακού κεφαλαίου, που γεννά και αξιοποιεί το φασιστικό ρεύμα.

3. Το ζήτημα της στάσης απέναντι στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και τις προσαρτήσεις

Η στάση των κομμουνιστών απέναντι στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο δεν μπορεί να εξαρτηθεί από το εάν η μια ιμπεριαλιστική δύναμη (πχ οι ΗΠΑ) είναι ισχυρότερη και άλλη (πχ η Ρωσία) είναι λιγότερο ισχυρή.

Ο Λένιν πολύ παραστατικά έχει γράψει: «Ένας δουλοκτήτης που έχει 100 δούλους πολεμάει με ένα δουλοκτήτη που έχει 200 δούλους, για ένα πιο «δίκαιο» ξαναμοίρασμα των δούλων», τότε δεν έχει σημασία ποιος ξεκινά πρώτος, ποιος επιτίθεται πρώτος, «η χρησιμοποίηση σε μια τέτοια περίπτωση της έννοιας ‘αμυντικός’ πόλεμος ή ‘υπεράσπιση της πατρίδας’ θα ήταν πλαστογραφία της Ιστορίας και στην πραγματικότητα θα σήμαινε εξαπάτηση του απλού λαού…»

Επιπλέον, σε αυτές τις συνθήκες έχει σημασία η στάση απέναντι στο ζήτημα της «αυτοδιάθεσης» και των «προσαρτήσεων». Αναγνωρίζουμε πως το ζήτημα της Κριμαίας, όπως άλλωστε κάθε τέτοιο ζήτημα, έχει ιδιαιτερότητες, αλλά θεωρούμε πως το βάρος της προπαγάνδας τους οι κομμουνιστές δεν πρέπει να το ρίξουν στο σε ποιον πρέπει να ανήκει η Κριμαία (στη Ρωσία ή στην Ουκρανία), αλλά στο ότι ούτε η πρόσδεση της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, ούτε η προσάρτησης της Κριμαίας στο ένα ή άλλο κράτος δε λύνει τα βασικά προβλήματα των εργαζομένων όσο παραμένει ο καπιταλιστικός δρόμος ανάπτυξης.

4. Το ζήτημα της στάσης των κομμουνιστών απέναντι στις διακρατικές καπιταλιστικές ενώσεις

Η πραγματικότητα τεκμηριώνει πως πρόκειται για ενώσεις καπιταλιστικών κρατών που, ανεξάρτητα από το αν συμμετέχουν κράτη με κυβερνήσεις που δηλώνουν αριστερές, η βάση είναι οι μεγάλοι οικονομικοί όμιλοι και τα συμφέροντά τους. Αυτή είναι η αφετηρία των εμπορικών και άλλων οικονομικών συναλλαγών που προωθούνται ανάμεσα στα κράτη-μέλη, αλλά και στις σχέσεις τους με άλλες καπιταλιστικές χώρες ή ιμπεριαλιστικές ενώσεις.

Επίσης, εκτιμάμε ότι η αντιμετώπιση του «πολυπολικού κόσμου» ως μέσο εξασφάλισης της ειρήνης και των λαϊκών συμφερόντων είναι πλάνη. Επί της ουσίας αυτή η προσέγγιση αντιμετωπίζει ως σύμμαχο τον αντίπαλο, εγκλωβίζει λαϊκές δυνάμεις στην επιλογή ιμπεριαλιστή ή ιμπεριαλιστικής ένωσης, κάνει ζημιά στο εργατικό κίνημα.

Ο ιμπεριαλισμός δεν είναι ανίκητος

 Ο ιμπεριαλισμός δεν είναι ανίκητος

57η ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΤΗΣ ΝΙΚΗΣ ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

1961. Αβάνα. Ο επαναστατικός στρατός της Κούβας ξεκινάει για το μέτωπο στον Κόλπο των Χοίρων

Την 1η του Γενάρη συμπληρώνονται 57 χρόνια από τη νίκη της Κουβανικής Επανάστασης. Τότε, την 1η Γενάρη του 1959, που ο λαϊκός αντάρτικος στρατός της Κούβας μπαίνει θριαμβευτικά στην Αβάνα, μετά από ένα μακρόχρονο αγώνα του λαού της Κούβας ενάντια στη δικτατορία του Φλουχένσιο Μπατίστα που στήριζε ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός. Η Κουβανική Επανάσταση απέδειξε ότι ο ιμπεριαλισμός δεν είναι ανίκητος και θριάμβευσε με την αποφασιστική πάλη του λαού, ανοίγοντας ταυτόχρονα το δρόμο για τη σοσιαλιστική προοπτική του νησιού στην αμερικανική ήπειρο, ένα παράδειγμα που βρήκε αμέσως την αμέριστη στήριξη της Σοβιετικής Ενωσης και των τότε σοσιαλιστικών χωρών.

Η μακρόχρονη προετοιμασία

Η τελική φάση της Επανάστασης ξεκίνησε στις 2 Δεκέμβρη του 1956, όταν έπειτα από ένα δραματικό ταξίδι, το μικρό πλοίο«Γκράνμα» που είχε ξεκινήσει από το Μεξικό, έφτασε στην παραλία του Νίκερο, ένα μικρό χωριό στην πλαγιά της Σιέρα Μαέστρα της Κούβας. Από τους 82 αποφασισμένους αγωνιστές που αποβιβάστηκαν στη στεριά, κατάφεραν να σωθούν από τα πυρά του στρατού και της αεροπορίας της δικτατορίας μόνο 12. Ανάμεσά τους οι πρωτοπόροι επαναστάτες, ο ηγέτης τους Φιντέλ Κάστρο, ο αδελφός του Ραούλ, ο Αργεντινός γιατρός Ερνέστο (Τσε) Γκεβάρα, ο Καμίλο Σινφουέγκος, ο Χουάν Αλμέιδα.

Οι φλογεροί αυτοί επαναστάτες ξεκίνησαν το αντάρτικο στα βουνά της Σιέρα Μαέστρα και ο επαναστατικός στρατός που συγκροτήθηκε, στηρίχτηκε στη συστηματική πολιτικο-στρατιωτική προετοιμασία που είχε ξεκινήσει το Κίνημα 26ης Ιούλη (από την επέτειο της επίθεσης στους στρατώνες της Μονκάδα το 1953, όταν συνελήφθη και ο Φιντέλ Κάστρο) με επικεφαλής τον Φρανκ Πάις, το Λαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα Κούβας, όπως είχε μετονομαστεί το ΚΚ Κούβας και το Επαναστατικό Διευθυντήριο, από πρωτοπόρους επαναστάτες φοιτητές. Αυτές ήταν και οι δυνάμεις που προχώρησαν με την ενοποίησή τους στις Ενωμένες Επαναστατικές Δυνάμειςμετά τη νίκη της Επανάστασης, γεγονός που οδήγησε στην επανασύσταση του Κομμουνιστικού Κόμματος Κούβας, το 1965, που αναδείχτηκε σε κυρίαρχη ηγέτιδα δύναμη.

Την 1η Γενάρη του 1959 απελευθερώθηκε η Σάντα Κλάρα και την επομένη, με ηγέτη τον Τσε, οι επαναστάτες μπήκαν θριαμβευτικά στην Αβάνα. Ο δικτάτορας Μπατίστα είχε ήδη εγκαταλείψει τη χώρα και το καθεστώς είχε καταρρεύσει. Λίγες μόλις μέρες αργότερα, έφτασε στην κουβανική πρωτεύουσα ο ηγέτης της Επανάστασης, Φιντέλ Κάστρο, και ανέλαβε πρωθυπουργός της επαναστατικής κυβέρνησης.

Δυο χρόνια και 4 μήνες μετά την Επανάσταση, ο κουβανικός λαός, με την καθοδήγηση της ηγεσίας του, στον Κόλπο των Χοίρων στην παραλία Χιρόν, «φιλοδώρησε» στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό την πρώτη παταγώδη ήττα του (πριν από αυτή του Βιετνάμ), αναχαιτίζοντας σε 72 ώρες την εισβολή και απόβαση 1.400 μισθοφόρων που έστειλε η αμερικανική κυβέρνηση.

Ανακήρυξη του σοσιαλιστικού χαρακτήρα της Επανάστασης

Στη μεγάλη διαδήλωση της 16ης του Απρίλη του 1961, στις κηδείες των σκοτωμένων από τις αεροπορικές επιδρομές (λίγο πριν την απόβαση των μισθοφόρων της CIA), ο ηγέτης της Κούβας, Φιντέλ Κάστρο, ανακηρύσσει για πρώτη φορά το σοσιαλιστικό χαρακτήρα της Επανάστασης.

Ολα αυτά τα χρόνια, ο κουβανικός λαός αντιμετώπισε τεράστιες δυσκολίες από τον πολύπλευρο αποκλεισμό από τις ΗΠΑ, που ξεκίνησε μετά την ανακήρυξη του σοσιαλιστικού χαρακτήρα της Επανάστασης, τη στάση άλλων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων όπως η ΕΕ με την Κοινή Θέση, από τις αντεπαναστατικές ανατροπές στην ΕΣΣΔ και τις άλλες σοσιαλιστικές χώρες το 1989-91, που της στέρησαν σημαντική βοήθεια.

Η ζημιά από την «ασφυξία» του αποκλεισμού από το 1961 έως σήμερα για την Κούβα, που πρέπει να πάρουμε υπόψη ότι ξεκινούσε από πολύ χαμηλό επίπεδο παραγωγικής βάσης, ξεπερνάει τα 751,3 δισεκατομμύρια δολάρια. Σε αυτά τα 57 χρόνια, οι ΗΠΑ έχουν οργανώσει πάνω από 700 επιθετικές ενέργειες κατά της Κούβας, με3.500 νεκρούς και 2.100 τραυματίες Κουβανούς.

Ο κουβανικός λαός και με την ολόπλευρη στήριξη της ΕΣΣΔ και των άλλων σοσιαλιστικών κρατών ξεκινώντας από ένα χαμηλό επίπεδο ανάπτυξης παραγωγικών δυνάμεων κατάφερε να έχει πρωτόγνωρα επιτεύγματα και κατακτήσεις σε κρίσιμους τομείς: την Υγεία, την Παιδεία, την κοινωνική φροντίδα, την ανάπτυξη του Πολιτισμού, της Φυσικής Αγωγής και του μαζικού αθλητισμού, σε σύγκριση όχι μόνο με τον περίγυρο της χώρας, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο. Τεράστια και παγκόσμια αναγνωρισμένη είναι η διεθνιστική προσφορά της σοσιαλιστικής Κούβας σε άλλους λαούς της Γης. Πολύ γνωστά είναι τα προγράμματα αντιμετώπισης του αναλφαβητισμού στη Λατινική Αμερική και άλλες περιοχές, τα προγράμματα υγείας, η «αποστολή Μιλάγκρο - θαύμα με τις χιλιάδες επεμβάσεις για προβλήματα όρασης, οι διεθνιστικές ιατρικές αποστολές σε χώρες με προβλήματα επιδημιών, της χολέρας στην Αϊτή μετά το φονικό σεισμό το 2010 ή του ιού «Εμπολα» στη Δυτική Αφρική ή τηΛατινοαμερικάνικη Σχολή Ιατρικής (Εscuela Latinoamericana de Medicina - ELAM) στην Αβάνα, που ιδρύθηκε το 1998, μετά τους καταστροφικούς κυκλώνες στην Κεντρική Αμερική, όπου έσπευσαν Κουβανοί υγειονομικοί και απ' όπου έχουν ήδη αποφοιτήσει 20.000 γιατροί από 124 χώρες. (Σήμερα, αυτή η σχολή έχει 3.000 φοιτητές από 85 χώρες: τη Λατινική Αμερική, Αφρική, Ασία και ΗΠΑ). Η επιλογή των φοιτητών από λαϊκές οικογένειες (που είναι πολύ αυστηρή και προϋποθέτει απολυτήριο λυκείου με καλές επιδόσεις στα μαθήματα των θετικών επιστημών), γίνεται από τις οργανώσεις που στηρίζουν το Νησί της Επανάστασης, σε συνεργασία με τις πρεσβείες της Κούβας ανά τον κόσμο, που δίνουν τις υποτροφίες στους φοιτητές.

Οι σημερινές προκλήσεις

Σήμερα η Κούβα αντιμετωπίζει με άλλη τακτική την ίδια πολιτική της ιμπεριαλιστικής περικύκλωσης και παρεμβάσεων των ΗΠΑ και της ΕΕ με τη λεγόμενη Κοινή Θέση. Μπορεί το Δεκέμβρη του 2014 να εγκαινιάστηκε η διαδικασία εξομάλυνσης των σχέσεων ΗΠΑ - Κούβας, που σηματοδοτήθηκε και με την απελευθέρωση και επιστροφή των 3 αγωνιστών πατριωτών (οι δύο άλλοι των 5 Κουβανών είχαν αποφυλακιστεί νωρίτερα), αλλά ο στρατηγικός στόχος δεν άλλαξε. Στο στόχαστρο βρίσκονται οι κατακτήσεις που έφερε στο λαό ο σοσιαλισμός και το παράδειγμα που έδωσε.

Αλλωστε, τότε, το Δεκέμβρη του 2014, ο Αμερικανός Πρόεδρος, αναφερόμενος στην προσέγγιση των δύο πλευρών που έγινε με μεσολάβηση του Βατικανού και της κυβέρνησης του Καναδά, ήταν απολύτως ξεκάθαρος. Είπε χαρακτηριστικά: «Μετά από 50 χρόνια της πολιτικής του εμπάργκο, αυτό έχει ξεπεραστεί, γιατί απέτυχε να προωθήσει τα αμερικανικά συμφέροντα». Μιλώντας περί «ελευθεριών του κουβανικού λαού και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», ζήτησε «προώθηση οικονομικών μεταρρυθμίσεων στην κατεύθυνση της οικονομίας της αγοράς». Σημείωσε ότι «το γεγονός ότι η Κούβα είναι ανοιχτή στον κόσμο, υπάρχει το διαδίκτυο και γίνονται αλλαγές, αυτό μας διευκολύνει και με την πρεσβεία που θα έχουμε, να διευρύνουμε την επιρροή μας». Δηλαδή, να κλιμακώσει και το λεγόμενο «ασύμβατο πόλεμο», όπως για παράδειγμα το στήσιμο υπονομευτικού δικτύου τηλεπικοινωνιών με τα δωρεάν μηνύματα σε κινητά που έφερε την ονομασία «Zunzuneo», το οποίο αποκάλυψαν οι Κουβανοί, ή τις εκπομπές χιλιάδων ωρών από ραδιοφωνικούς σταθμούς που καταγγέλλει και σήμερα η κουβανική κυβέρνηση. Είναι επομένως κάτι παραπάνω από βέβαιο ότι θα συνεχιστεί η επίθεση στην Κούβα, γι' αυτό επιβάλλεται η συνέχιση από κάθε καλοπροαίρετο αγωνιστή σε όλο τον κόσμο της στήριξης και αλληλεγγύης στον αγωνιζόμενο κουβανικό λαό και τις κατακτήσεις που του έδωσε ο σοσιαλισμός.

Οι αλλαγές που γίνονται σήμερα με την εφαρμογή των μέτρων της λεγόμενης «επικαιροποίησης της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής» που αποφάσισε το 6ο Συνέδριο του ΚΚ Κούβας τον Απρίλη του 2011 δημιουργούν εύλογες ανησυχίες και προβληματισμούς αφού ενισχύουν στοιχεία της αγοράς και του κέρδους, μειώνουν τον κοινωνικοποιημένο τομέα της οικονομίας με ενίσχυση της αυταπασχόλησης. Βεβαίως με αυτά τα μέτρα γίνεται προσπάθεια να αντιμετωπιστούν υπαρκτά προβλήματα ενώ η κουβανική ηγεσία διαβεβαιώνει ότι δεν αμφισβητούν το σοσιαλιστικό χαρακτήρα της οικονομίας.

Στις θέσεις της ΚΕ του ΚΚΕ για το 19ο Συνέδριο του Κόμματος σημειώνονταν:

«Το Κόμμα μας υπερασπίζεται τις κατακτήσεις της κουβανικής επανάστασης, που απέδειξε τα πλεονεκτήματα του σοσιαλισμού, επιτυγχάνοντας στις δύσκολες συνθήκες της ιμπεριαλιστικής επιθετικότητας την επίλυση βασικών προβλημάτων που παραμένουν άλυτα και βασανίζουν την εργατική τάξη, πλατιά λαϊκά στρώματα στις άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής.

Το ΚΚΕ, στα πλαίσια του προλεταριακού διεθνισμού, αναπτύσσει δημιουργικό διάλογο με το ΚΚ Κούβας για τις κοινωνικοοικονομικές αλλαγές που προωθούνται τα τελευταία χρόνια, εκφράζει τον προβληματισμό του για την εφαρμογή μέτρων που ενισχύουν την παρουσία του κεφαλαίου και αδυνατίζουν τη σοσιαλιστική ιδιοκτησία, τις σοσιαλιστικές σχέσεις παραγωγής».

Ο προβληματισμός αυτός παίρνει υπόψη την αρνητικότατη εμπειρία των μεταρρυθμίσεων που είχαν εφαρμοστεί στην ΕΣΣΔ τις δεκαετίες του 1960 και 1970 στην ΕΣΣΔ και τις άλλες σοσιαλιστικές χώρες και το πως αυτές συνέβαλαν στις αντεπαναστατικές ανατροπές της δεκαετίας του 1990 καθώς και την ισχυροποίηση των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής στην Κίνα που δημιούργησε τεράστιες κοινωνικές ανισότητες.

Δ.Κ

Πηγη

Διάψευση ψευδαισθήσεων και αυταπατών

Διάψευση ψευδαισθήσεων και αυταπατών

Eurokinissi

Με την ηχηρή διάψευση των προσδοκιών που ο ΣΥΡΙΖΑ είχε καλλιεργήσει στο λαό κλείνει το 2015, διάψευση που συνιστά ταυτόχρονα επιβεβαίωση της θέσης ότι φιλολαϊκή διαχείριση του καπιταλισμού δεν μπορεί να υπάρξει, ότι ένα σύστημα όπου η φτώχεια των πολλών είναι προϋπόθεση για τα πλούτη των λίγων δεν μερεμετίζεται, ανατρέπεται απ' την οργανωμένη πάλη όλων εκείνων που έχουν συμφέρον ν' ανοίξει ένας άλλος δρόμος ανάπτυξης με επίκεντρο τις λαϊκές ανάγκες.

Ο ΣΥΡΙΖΑ «στρογγυλοκάθισε» στον κυβερνητικό θώκο «εν χορδαίς και οργάνοις», «κερνώντας» τους «διψασμένους» υποσχέσεις που καθησύχαζαν την αγωνία κάτι να γίνει, κάτι ν' αλλάξει, έπειτα από χρόνια ανελέητης επίθεσης στο λαϊκό εισόδημα, τα λαϊκά δικαιώματα. Πόνταρε στη λογική του μικρότερου κακού, την οποία αξιοποίησε στο έπακρο ώστε να πέφτει στα μαλακά κάθε διάψευση, παρουσιάζοντας στο λαό κάθε αντιλαϊκό μέτρο απ' τα πολλά που επέβαλλε σαν το λιγότερο κακό από κάποιο άλλο επαπειλούμενο.
Ξεσκόνισε μεθόδους χειραγώγησης και ενσωμάτωσης του λαού απ' τα κιτάπια των διαχειριστών της αστικής εξουσίας, την οποία δεν έπαψε να διαβεβαιώνει για τις σχετικές του ικανότητες, σε μια περίοδο όπου το να διατηρείται ήσυχος ο λαός συνιστά κρίσιμο παράγοντα για την επίτευξη των στόχων της. Και η αστική τάξη πόνταρε πάνω του να ολοκληρώσει τη βρώμικη δουλειά που το «παλιό» πολιτικό της προσωπικό δεν μπορούσε, «αγκομαχούσε» να διεκπεραιώσει.

Με τη δυναμική της λαϊκής ψήφου που υφάρπαξε το Γενάρη, με υποσχέσεις για κατάργηση των μνημονίων, του ΕΝΦΙΑ, της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος, για επαναφορά του ΕΚΑΣ, του κατώτατου μισθού και της 13ης σύνταξης, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ, συνομολόγησε στα γρήγορα τη συμφωνία της 20ής του Φλεβάρη για την παράταση της δανειακής σύμβασης και άρα και των μνημονίων που είχαν ψηφίσει οι προηγούμενες κυβερνήσεις, τα οποία στο μεταξύ εφάρμοζε κατά γράμμα, με ευλαβική προσήλωση.

Τα πρώτα αποκαλυπτήρια βρήκαν το λαό στην «παραζάλη» των κάλπικων υποσχέσεων, που ενισχύονταν απ' τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης περί σκληρής διαπραγμάτευσης, την ώρα που δεσμευόταν στους «τρισκατάρατους» - ως τότε - δανειστές ότι η χώρα θα υλοποιεί «εις το διηνεκές τις υποχρεώσεις της προς τους δανειστές». Την ώρα που ο υπουργός Οικονομικών, Γ. Βαρουφάκης, προχωρούσε σε δημόσιες παραδοχές ότι το 70% των προβλέψεων των μνημονίων είναι θετικό. Την ώρα που οι «κόκκινες γραμμές» της κυβέρνησης έπαιρναν ...μετάθεση στο απώτερο μέλλον, «όταν οι συνθήκες επιτρέψουν»...
Με άλλοθι τη σκληρή διαπραγμάτευση, η κυβέρνηση «ροκάνιζε» χρόνο ώστε να φέρει το λαό προ τετελεσμένων. Η διαπραγμάτευση ήταν σκληρή, αλλά διεξαγόταν για λογαριασμό του κεφαλαίου και με υποθηκευμένα τα λαϊκά δικαιώματα. Αυτό γινόταν παραπάνω από φανερό στις 47+8 σελίδες μέτρων που η κυβέρνηση εισηγήθηκε στους «εταίρους» για τη συνέχιση της χρηματοδότησης. Μέτρα ύψους 3,6 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση απ' την τσέπη της φτωχολογιάς. Μέτρα όπως χτύπημα σε μισθούς, συντάξεις, άνοιγμα του Ασφαλιστικού, εκτενείς ιδιωτικοποιήσεις για την περίοδο 2015 - 2025, ενεργοποίηση της «εργαλειοθήκης» του ΟΟΣΑ, σύσταση «δημοσιονομικού συμβουλίου», αυτόματου δηλαδή κόφτη μισθών, συντάξεων και δημοσίων δαπανών για Υγεία, Παιδεία κ.ά., εάν δεν υλοποιούνται οι δεσμεύσεις προς τους «εταίρους».
Η πρόταση αυτή ήταν ο προάγγελος του τρίτου μνημονίου, που θα ερχόταν δυο μήνες αργότερα, τον Ιούλη. Κι ενώ γι' αυτά δεσμευόταν απέναντι στην ΕΕ, στο εσωτερικό της χώρας έβαζε χέρι στα ταμειακά διαθέσιμα νοσοκομείων, δήμων, περιφερειών, οργανισμών του Δημοσίου, με συνέπεια να αδυνατούν να προσφέρουν κρίσιμες για τις λαϊκές ανάγκες υπηρεσίες.

Κάπως έτσι φτάνουμε στον Ιούλη. Η κυβέρνηση προκηρύσσει δημοψήφισμα θέτοντας το λαό μπροστά στο δίλημμα να επιλέξει μνημόνιο. Το δικό της ή του Γιούνκερ, το οποίο φροντίζει να ενοχοποιήσει δεόντως, κρύβοντας ότι είναι παρεμφερές της δικής της πρότασης. Μάλιστα, τέσσερις μόλις μέρες πριν το δημοψήφισμα, υποβάλλει αίτημα για νέα διετή δανειακή σύμβαση, ύψους 29,1 δισ. ευρώ προς τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), με την οποία αποδέχεται την υλοποίηση όλων των νόμων του 1ου και 2ου μνημονίου, τα «ματωμένα» πρωτογενή πλεονάσματα, την αύξηση ορίων συνταξιοδότησης, τις αυξήσεις στο ΦΠΑ σε είδη πρώτης ανάγκης και σε πολλά ακόμα, τη σταδιακή κατάργηση του ΕΚΑΣ, το «άνοιγμα» συνολικά του Ασφαλιστικού, την αύξηση εισφορών σε συνταξιούχους και μισθωτούς, τον ΕΝΦΙΑ και για το 2016, την κατάργηση πρόωρων συντάξεων, την επιβολή μέτρων σε βάρος των φτωχών αγροτών, ιδιωτικοποιήσεις.

Παραπλανώντας το λαό ως προς το περιεχόμενο του «Οχι», το εξασφαλίζει. Λίγες μέρες μετά, η συγκυβέρνηση φέρνει στη Βουλή νομοσχέδιο με το οποίο ζητά να εγκριθεί η έναρξη των διαπραγματεύσεων με τους «εταίρους» για νέα δανειακή σύμβαση - μνημόνιο και ζητά να ψηφιστούν σκληρά προαπαιτούμενα αντιλαϊκά μέτρα, για να ξεκινήσει αυτή η διαπραγμάτευση. Οπερ κι εγένετο. Υπέρ ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ, ΝΔ, ΑΝΕΛ, ΠΑΣΟΚ, Ποτάμι.
Μία βδομάδα μετά το δημοψήφισμα της 5ης Ιούλη, στη Σύνοδο Κορυφής που ξεκίνησε στις 12 και τελείωσε στις 13 Ιούλη, επικυρώνεται το τρίτο αντιλαϊκό μνημόνιο που συμφωνήθηκε ανάμεσα σε συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ και ΕΕ - ΕΚΤ - ESM - ΔΝΤ. Το μνημόνιο αυτό προβλέπει εκτεταμένα αντιλαϊκά μέτρα που θα υλοποιηθούν, με τις επιπτώσεις για το λαό να εκτείνονται σε βάθος χρόνου. Το 15Αύγουστο, αυτό το μνημόνιο ψηφίζεται από ΣΥΡΙΖΑ, ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, Ποτάμι, ΑΝΕΛ.

Λίγες μέρες αργότερα, ο Αλ. Τσίπρας προκηρύσσει εκλογές, με πρόσχημα ότι ήταν διαφορετική η εντολή που τους είχε δώσει ο λαός και τα νέα δεδομένα έπρεπε να τεθούν στη βάσανο της λαϊκής ετυμηγορίας. Ανομολόγητος στόχος η απόσπαση της λαϊκής συναίνεσης, η νομιμοποίηση στην κάλπη του τρίτου μνημονίου, η χειραγώγηση ενός λαού όσο ακόμα αυτός δεν έχει συνέλθει απ' το σοκ της διάψευσης, ώστε να εκβιάζεται στη συνέχεια ότι ενέκρινε με την ψήφο του τα μέτρα που τον τσακίζουν.

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ σέρνει το λαό στις κάλπες και πάλι, δίνοντας ισχνές μεν υποσχέσεις δε ότι η ανηφόρα τελειώνει και ότι θα οδηγήσει το λαό στο ξέφωτο και μέχρι να γίνει αυτό θα υλοποιήσει το παράλληλο στο μνημόνιο πρόγραμμα με μέτρα ανακούφισής του.
Σήμερα, το παράλληλο πρόγραμμα έχει ξεχαστεί. Μάλιστα, ο υπουργός Επικρατείας, Αλ. Φλαμπουράρης, έφτασε να υποστηρίζει ότι μεγάλο μέρος του εμπεριέχεται στο μνημόνιο, ομολογώντας ότι εξαρχής αναφέρονταν σε μέτρα για την ακραία φτώχεια, αναγκαία για το ίδιο το σύστημα και για την απορρόφηση κραδασμών που μπορεί να το απειλήσουν.
Παραδεχόμενοι τους άθλιους στόχους που υπηρέτησαν σε βάρος του λαού, ομολογούν κυνικά: Η «Αυγή» στις 17/10: «Μιλάμε για τα επώδυνα μέτρα και όχι για τις ρυθμίσεις, επί παραδείγματι, κατά της διαφθοράς, της φοροδιαφυγής, της γραφειοκρατίας και την αποκατάσταση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, που προφανώς εντάσσονται στην προοπτική μιας κυβέρνησης με κορμό την Αριστερά. Ο ελληνικός λαός κατά πλειοψηφία αποδέχτηκε τη λογική της κυβέρνησης και την επιβράβευσε για τη στάση της. Γνώριζε, επίσης, ότι σύντομα θα έρθει η ώρα του λογαριασμού, όπως και ήρθε».
Ο υπουργός Παιδείας, Ν. Φίλης: «Είμαστε μια κυβέρνηση με τα γνωστά προβλήματα, που αναγκαστήκαμε να κάνουμε δύο φορές εκλογές σε επτά μήνες και ο κόσμος δε βιάζεται να μας πάρει το κεφάλι».
Η εξασφάλιση της ανοχής, αν όχι της ενεργητικής στήριξης του λαού στην πολιτική που υπηρετεί την προσπάθεια για ανάκαμψη της καπιταλιστικής κερδοφορίας, εξακολουθεί να παραμένει ζητούμενο για την κυβέρνηση. Ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, Τρ. Αλεξιάδης, έφτασε να καυχιέται απέναντι στην αστική τάξη για την ικανότητά τους στη χειραγώγηση, λέγοντας σε τηλεοπτική εκπομπή: «Αυτό το νομοσχέδιο δεν έρχεται με ΜΑΤ στο Σύνταγμα, με συγκρούσεις. Οπου χρειάζεται, θα κάνουμε αλλαγές. Ακόμα και αυτή τη στιγμή, συζητούμε με τα τεχνικά κλιμάκια και όπου μπορούμε θα κάνουμε βελτιώσεις».
Ο ίδιος ο Αλ. Τσίπρας ομολόγησε ότι «σε αυτή την προσπάθεια χρειαζόμαστε τη στήριξη του ελληνικού λαού... Η στήριξη της κοινωνίας και του λαού μας είναι το ζητούμενο. Αυτή τη στήριξη και αυτή τη συναίνεση πρέπει να εξασφαλίσουμε. Την κοινωνική συναίνεση και την ενότητα του λαού μας σ' ένα σχέδιο εξόδου από την κρίση».

Για τα ...κατορθώματά τους τα εύσημα έπεσαν «βροχή» από γνωστούς και μη εξαιρετέους εκπροσώπους των μονοπωλιακών ομίλων, παράγοντες της ΕΕ, απ' την κυβέρνηση των ΗΠΑ κ.λπ. «Ο Τσίπρας φέρνει αποτέλεσμα» δήλωσε ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης, Κλ. Ρέγκλινγκ. Ο Πρόεδρος του Ισραήλ, Ρ. Ρίβλιν, επιδαψίλευσε επαίνους στον πρωθυπουργό, επειδή είπε στο λαό αυτά που ήθελε ν' ακούσει, αλλά μετά έπραξε αυτά που έπρεπε, με γνώμονα τα συμφέροντα της αστικής τάξης. «Αξιότιμε κύριε πρωθυπουργέ, έχετε γίνει πλέον σημαία της σημερινής Δημοκρατίας. Κάνατε ακριβώς αυτό το οποίο χρειαζόταν ο λαός και όχι αυτό που ήθελε», είπε στον Αλ. Τσίπρα κατά την επίσκεψή του στο Ισραήλ.

Ολοι αυτοί επιβεβαιώνουν με τις δηλώσεις τους ότι το κεφάλαιο και οι ιμπεριαλιστικοί οργανισμοί επενδύουν στον ΣΥΡΙΖΑ, για να ολοκληρώσει τη βρώμικη δουλειά που δεν πρόλαβαν οι προκάτοχοί του, υπολογίζοντας και στην ικανότητά του να χειραγωγεί και να ενσωματώνει λαϊκές δυνάμεις.
Ο λαός, οι εργαζόμενοι πρέπει να βγάλουν τα σωστά συμπεράσματα από τον ένα χρόνο της συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ. Πρώτα απ' όλα, θα πρέπει να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι ο στόχος της καπιταλιστικής ανάκαμψης στον οποίο ήταν εξαρχής προσηλωμένος ο ΣΥΡΙΖΑ και η κυβέρνησή του (απ' αυτή, άλλωστε, τη σκοπιά ασκούσε κριτική στο μνημόνιο), δεν αποτελεί φιλολαϊκή διέξοδο από την κρίση. Η καπιταλιστική ανάκαμψη προϋποθέτει, δεν ανατρέπει την αντιλαϊκή επίθεση, την επιδείνωση της ζωής της εργατικής τάξης και των φτωχών λαϊκών στρωμάτων. Ακόμα και όταν έρθει η ανάκαμψη, ακόμα και αν διαμορφωθούν καλύτερες προϋποθέσεις για ορισμένα ψίχουλα «διαχείρισης» της ακραίας φτώχειας, τίποτα δε θα φέρει πίσω τα εργατικά - λαϊκά δικαιώματα που αφαιρέθηκαν όλα αυτά τα χρόνια. Καμιά κυβέρνηση στο έδαφος του καπιταλισμού δεν μπορεί να λειτουργήσει πέρα απ' αυτό το αντιλαϊκό πλαίσιο. Το συμπέρασμα αυτό δεν πρέπει να οδηγήσει στο συμβιβασμό, στην υποταγή σε αυτή την πραγματικότητα. Αντίθετα, πρέπει να αναδείξει ότι η προϋπόθεση ώστε ο λαός όχι μόνο να ανακτήσει όσα έχασε, αλλά να ζήσει με βάση τις δυνατότητες που υπάρχουν για την ικανοποίηση των διευρυμένων λαϊκών αναγκών, είναι να αντιπαλέψει το κεφάλαιο και την εξουσία του.

Χρονιά επικίνδυνης κλιμάκωσης των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων

Χρονιά επικίνδυνης κλιμάκωσης των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων

Από βομβαρδισμούς των ΗΠΑ στη Συρία

Ενα «φλεγόμενο» από ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις και οικονομικές συγκρούσεις «μέτωπο» εκατοντάδων χιλιομέτρων από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή, και από τη Βόρεια Αφρική έως την Ασία και τον Ειρηνικό, κι ανοιχτές πληγές που πυορροούν, για τη συνέχεια. Αυτό αφήνουν τη χρονιά που φεύγει οι λυσσασμένοι ανταγωνισμοί μονοπωλίων, καπιταλιστικών κρατών, ιμπεριαλιστικών ενώσεων και κέντρων, που κλιμακώνονται επικίνδυνα, περνώντας ουσιαστικά σε νέα φάση. Με επίδικο τα τεράστια ενεργειακά αποθέματα και τις πλουτοπαραγωγικές πηγές, τις αγορές, τον έλεγχο των σφαιρών επιρροής και των δρόμων μεταφοράς Ενέργειας και εμπορευμάτων και με φόντο τις δυσκολίες στην ανάκαμψη του κεφαλαίου από την καπιταλιστική κρίση και τα άσχημα μαντάτα για πολλές καπιταλιστικές οικονομίες, που βλέπουν τις εκτιμήσεις ιμπεριαλιστικών οργανισμών να προαναγγέλλουν ακόμα και νέα «βύθιση» σε ύφεση, πριν ακόμα συνέλθουν από την προηγούμενη κρίση.
Και με την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ βαθιά μπλεγμένη στους ανταγωνισμούς και τα ιμπεριαλιστικά σχέδια ΕΕ και ΝΑΤΟ, να διεκδικεί για λογαριασμό της αστικής τάξης της Ελλάδας ρόλο «πρωταγωνιστή» και «αναβάθμιση της γεωστρατηγικής της θέσης», παλεύοντας ταυτόχρονα να στρατεύσει το λαό στους επικίνδυνους αυτούς στόχους των μονοπωλίων με τα ψέματα περί «νησίδων σταθερότητας» και «ωφελημάτων» από το ιμπεριαλιστικό μακελειό.

Λυσσασμένοι ανταγωνισμοί, επικίνδυνη κλιμάκωση

Η χρονιά που πέρασε επιβεβαίωσε ότι οι προσωρινοί συμβιβασμοί αλλά και οι κάθε είδους συμμαχίες στο έδαφος του καπιταλισμού δεν μπορούν ούτε κατά διάνοια να «συμφιλιώσουν» τους λυσσασμένους ανταγωνισμούς και τις αντιθέσεις μονοπωλίων, καπιταλιστικών κρατών και ενώσεων, κι ούτε βέβαια να τους αναβάλουν επ' αόριστον. Αντίθετα, συσσωρεύουν ακόμη περισσότερο εύφλεκτο υλικό δημιουργώντας, ανάμεσα στα άλλα, και το έδαφος της γενίκευσης εστιών έντασης και περιφερειακών πολεμικών συγκρούσεων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα και αναμφίβολα το επίκεντρο εκδήλωσης των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων τη χρονιά που πέρασε, η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, που φλέγεται από την ιμπεριαλιστική επέμβαση που βρίσκεται πλέον σε πλήρη εξέλιξη, πρώτα και κύρια στο έδαφος της Συρίας, για την οποία ανοιχτά πλέον διακινούνται σχέδια διαμελισμού σε ζώνες ελέγχου και προτεκτοράτα, δηλαδή μόνιμες πηγές εντάσεων, όπως δείχνουν και τα παραδείγματα του Ιράκ και της Λιβύης.
Επέμβαση που βρίσκεται σε εξέλιξη από ΗΠΑ - ΕΕ - ΝΑΤΟ και τους συμμάχους τους στην περιοχή (Ισραήλ, Τουρκία, Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Εμιράτα) ήδη από το 2011, οπότε και περνούσε από τις πολυδιαφημισμένες «πλατείες» της «Αραβικής Ανοιξης». Με βασικό δε στόχο τον έλεγχο των πλούσιων κοιτασμάτων αερίου και πετρελαίου (το 2015 ανακαλύφτηκαν και νέα πλούσια κοιτάσματα, όπως το αιγυπτιακό «Αζόρ»), των δρόμων μεταφοράς εμπορευμάτων (π.χ. νέα Διώρυγα του Σουέζ, που εγκαινιάστηκε μέσα στο 2015) και Ενέργειας (βλέπε αντιπαραθετικά σχέδια αγωγών και δρόμων μεταφοράς προς την ΕΕ), τη δημιουργία «προγεφυρωμάτων» πολιτικών και στρατιωτικών για την επόμενη μέρα. Σχέδια που έρχονται σε σφοδρή αντίθεση με τα μονοπωλιακά συμφέροντα που έχουν στην περιοχή άλλες ισχυρές δυνάμεις, όπως η Ρωσία, η Κίνα και οι σύμμαχοί τους στην περιοχή. Και που περιπλέκουν και ανοίγουν με ακόμα μεγαλύτερη ένταση τη «βεντάλια» των ανταγωνισμών σε ολόκληρη την περιοχή, όπως δείχνουν και τα πρόσφατα γεγονότα στο Βόρειο Ιράκ και τη Νότια Τουρκία, με την επέμβαση του τουρκικού στρατού σε κουρδικές πόλεις και τα σχέδια αυτονομίας και δημιουργίας του Κουρδιστάν, η προσπάθεια επαναπροσέγγισης (και τα προβλήματα) Ισραήλ - Τουρκίας, η δρομολόγηση της άδικης λύσης στο Κυπριακό κ.ο.κ.

«Κυνηγώντας» τους... τρομοκράτες και τα κέρδη

Η αφορμή και το νέο πρόσχημα για την κλιμάκωση της ιμπεριαλιστικής επέμβασης βρέθηκαν αυτή τη φορά στο πρόσωπο του «Ισλαμικού Κράτους» και στην «καταπολέμηση της τρομοκρατίας», όπως παλιότερα οι ιμπεριαλιστές είχαν αξιοποιήσει ως πρόσχημα τα «χημικά όπλα» του Ιράκ, την «προστασία των μειονοτήτων» κ.ο.κ. Σταθμοί αυτής της «προετοιμασίας εδάφους» στις συνειδήσεις των λαών στάθηκαν το δολοφονικό χτύπημα στο «Charlie Ebdo», οι βομβιστικές επιθέσεις σε Αγκυρα και Βηρυτό και, φυσικά, το δολοφονικό χτύπημα στο Παρίσι το Νοέμβρη. Χτύπημα που σηματοδότησε από τη μια την επιτάχυνση της επέμβασης στη Συρία και από την άλλη την ένταση της τρομο-λαγνείας, του εθνικισμού και των μέτρων καταστολής στο εσωτερικό των χωρών της ΕΕ, όπως έδειξαν με τον πλέον χαρακτηριστικό τρόπο η επιβολή στρατιωτικού νόμου στη Γαλλία αλλά και η για πρώτη φορά (και μάλιστα ομόφωνη) εφαρμογή του άρθρου 42 της Συνθήκης του Μάαστριχτ, που προβλέπει παροχή στρατιωτικής βοήθειας απ' όλα τα κράτη - μέλη της ΕΕ για την κλιμάκωση της επίθεσης σε Μ. Ανατολή και Β. Αφρική.
Η νέα «αντιτρομοκρατική» σταυροφορία των ιμπεριαλιστών, που φυσικά κρύβει το γεγονός ότι το «Ισλαμικό Κράτος» εξόπλισαν, οργάνωσαν, χρηματοδότησαν και περιέθαλψαν πολύπλευρα όλο το προηγούμενο διάστημα οι ίδιοι οι ιμπεριαλιστές και διάφορα μονοπώλια (π.χ. του πετρελαίου), ως μέρος των σχεδιασμών και των ανταγωνισμών τους στην περιοχή, αποτελεί σαφή κλιμάκωση της επέμβασης στην περιοχή, έχει συγκεντρώσει τεράστιες στρατιωτικές δυνάμεις στην Ανατολική Μεσόγειο και ανοίγει τον «ασκό του Αιόλου» για τους λαούς.
Ηρθε και ως απάντηση στην ακόμα μεγαλύτερη εμπλοκή της καπιταλιστικής Ρωσίας, που με τη σειρά της, για να σηματοδοτήσει τη διάθεσή της να υπερασπιστεί τις θέσεις της, τα συμφέροντά της και τους συμμάχους της στην κρίσιμη αυτή περιοχή, ξεκίνησε ύστερα από πρόσκληση της κυβέρνησης Ασαντ και επίσης με πρόσχημα «την καταπολέμηση της τρομοκρατίας», στις 30 Σεπτέμβρη, τους βομβαρδισμούς στο έδαφος της Συρίας. Ρίχνοντας έτσι κι άλλο «λάδι» στους ανταγωνισμούς με τα υπόλοιπα ιμπεριαλιστικά κέντρα, παρά τη φαινομενική σύγκλιση όλων ενάντια στην τρομοκρατία, όπως εκφράστηκε με τον πλέον εμφατικό τρόπο με την κατάρριψη του ρωσικού «SU-24» από τουρκικά μαχητικά στις 24/11, γεγονός που πυροδότησε τη ραγδαία επιδείνωση των ρωσο-τουρκικών σχέσεων, οικονομικά μέτρα ενάντια στην Τουρκία από την πλευρά της Ρωσίας, την ανάπτυξη νέων όπλων (όπως π.χ. των «S-400»), «θερμά επεισόδια» (π.χ. περιστατικά με φρεγάτες, υποβρύχια κ.ο.κ.) και επιθετικές δηλώσεις εκατέρωθεν. Αλλά και την πλήρη στήριξη του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, με τη συμμετοχή και της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ, που ρίχνει κι άλλο λάδι στη φωτιά του πολέμου.

«Και μαζί και χώρια» για τα χοντρά συμφέροντα των μονοπωλίων

Οπως επίσης «πλήρης» στήριξη της Τουρκίας αλλά και οικονομικά και άλλα ανταλλάγματα υπήρξαν από την ΕΕ με αφορμή το ζήτημα του Προσφυγικού, που πήρε νέες δραματικές διαστάσεις μέσα στο 2015, μετατρέποντας το Αιγαίο σε θάλασσα νεκρών. Αποκαλύπτοντας για μια ακόμη φορά όχι μόνο ότι οι δρόμοι των μονοπωλιακών ανταγωνισμών είναι στρωμένοι με το αίμα, τη φτώχεια και τον ξεριζωμό των λαών αλλά και τον βάρβαρο χαρακτήρα των ιμπεριαλιστικών ενώσεων, όπως η ΕΕ, που ενώ εγκλωβίζει με τη Συνθήκη του Σένγκεν χιλιάδες μετανάστες, στο όνομα δήθεν της «αλληλεγγύης» επεξεργάζεται νέα σχέδια για «στρόφιγγα» και ρατσιστικό διαχωρισμό προσφύγων και μεταναστών ανάλογα με τις ανάγκες του κεφαλαίου και περαιτέρω στρατιωτικοποίηση σωμάτων όπως η Frontex, στο όνομα της «προστασίας των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ». Δρομολογώντας επιπλέον και αντιδραστικές εξελίξεις, όπως π.χ. τη «συγκυριαρχία» στο Αιγαίο, τη διεύρυνση των «γκρίζων ζωνών» αλλά και όλων των άλλων προβλημάτων που υπάρχουν με την Αλβανία και την ΠΓΔΜ και μπορεί οποιαδήποτε στιγμή να γίνουν «θρυαλλίδα» γενικότερης ανάφλεξης. Γύρω από αυτά τα ζητήματα εκδηλώθηκαν εξάλλου, για μια ακόμη φορά μέσα στη χρονιά, οι μεγάλοι τσακωμοί και οι «φυγόκεντρες τάσεις» στο ίδιο το εσωτερικό της ΕΕ.
Τα διαφορετικά συμφέροντα μέσα στις λυκοσυμμαχίες, που αποτυπώνουν και ότι τα ιμπεριαλιστικά «στρατόπεδα» συγκροτούνται και διαλύονται πάνω στο έδαφος των κάθε φορά συμφερόντων των μονοπωλίων τους και όχι βέβαια σε κάποιες δήθεν κοινές «αρχές» και «αξίες», εκφράζονται και σε μια σειρά από άλλες περιπτώσεις, όπως π.χ. στην περίπτωση του προαναγγελθέντος δημοψηφίσματος για την αποχώρηση της Βρετανίας από την ΕΕ, αλλά και στην περίπτωση της Ανατολικής Ουκρανίας, ένα ακόμα από τα μέτωπα των σφοδρών ανταγωνισμών ανάμεσα σε ΗΠΑ, ΕΕ, ΝΑΤΟ που στηρίζουν την αντιδραστική κυβέρνηση του Κιέβου στη σύγκρουσή τους με την καπιταλιστική Ρωσία. Μέτωπο που παραμένει «ενεργό» παρά τους προσωρινούς συμβιβασμούς και την «ηρεμία» (με την προσπάθεια και Γαλλίας - Γερμανίας), που δεν μπορούν να κρύψουν τη μεγάλη συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων και τον ανά πάσα στιγμή κίνδυνο της κατάρρευσης της συμφωνίας του Μινσκ και της κλιμάκωσης της πολεμικής αναμέτρησης.
Οπως βέβαια ανοιχτά παραμένουν και μια σειρά άλλων μετώπων που κανείς δεν αποκλείει ότι μπορεί να ξανανοίξουν με την πρώτη ευκαιρία από τον Καύκασο, την Κεντρική Ασία και τα Βαλκάνια έως τη «μακρινή» θάλασσα της Νότιας Κίνας και την Αρκτική. Ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη το τι διακυβεύεται στην καπιταλιστική οικονομία αυτό το διάστημα, όπως, για παράδειγμα, έδειξαν οι συμφωνίες στο διεθνές εμπόριο π.χ. το Σύμφωνο Συνεργασίας χωρών του Ειρηνικού - ΤΡΡ που υπογράφτηκε στις 5/10 και επηρεάζει το 40% της παγκόσμιας οικονομίας, οι αμερικανικές πιέσεις στη Γερμανία για να προχωρήσει η Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων κ.ά. Σχέδια που στοχεύουν σε νέα απελευθέρωση των αγορών που θα οξύνει τον ανταγωνισμό, θα φέρει νέες αλλαγές στα μερίδια στη διεθνή αγορά, μπορεί να πυροδοτήσουν και σφοδρή αντιπαράθεση με τις χώρες των BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότια Αφρική). Αλλά και με φόντο τους φόβους για επιβράδυνση των καπιταλιστικών οικονομιών όπως π.χ. την επιβράδυνση στους ρυθμούς ανάπτυξης της Κίνας, τα συνεχιζόμενα προβλήματα στην Ευρωζώνη, το πιθανό τέλος του «επεκτατικού μείγματος» στις ΗΠΑ κ.ο.κ.

Γ.

Πι-πι και σεξουαλική ελευθερία

 Πι-πι και σεξουαλική ελευθερία

Τις προάλλες, ένας σφος αναγνώστης (τον οποίο ευχαριστώ με την ευκαιρία) μοιράστηκε σε μια κλειστή, διαδικτυακή ομήγυρη μια πρόσφατη ανακάλυψή του. Ένα άρθρο του νεαρού Κνίτη (στην ηρωική Σπουδάζουσα Θεσσαλονίκης) Πι-Πι (κατά κόσμον Πέτρος Παπακωνσταντίνου), το μακρινό κι οργουελικό 1984 στην Επιστημονική Σκέψη, το περιοδικό που διεύθυνε ο Μπιτσάκης στη δεκαετία με τις βάτες, για τις διαπροσωπικές σχέσεις των ανθρώπων στον καπιταλισμό.

Δεν ξέρω αν μπορούμε να μιλάμε για το σχίσμα μεταξύ πρώιμου και ύστερου Πι-Πι κι αν ο ίδιος συνεχίζει να έχει σήμερα τις ίδιες απόψεις, πάντως η προσέγγισή του έχει ένα ενδιαφέρον κι εφάπτεται ζητημάτων που ανέκυψαν στην πρόσφατη συζήτηση περί σχέσεων, οικογένειας και προτύπων. Γι' αυτό και κρίνω σκόπιμο να αντιγράψω και να αναδημοσιεύσω το πρώτο μέρος του άρθρου. Καλή ανάγνωση και καλή χρονιά.

Sweet Sixteen! (20)16

Πλευρές των διαπροσωπικών σχέσεων στον καπιταλισμό

1. Καπιταλισμός και σχέσεις των δύο φύλων

Αφετηριακή θέση της υλιστικής θεώρησης του ζητήματος είναι το ότι "οι προσωπικές σχέσεις ξεπηδάνε καθαρά από τις σχέσεις παραγωγής και ανταλλαγής" (Μαρξ, Γκρουντρίσε). Οι όροι της υλικής παραγωγής είναι οι αποφασιστικοί παράγοντες, που, σε τελευταία ανάλυση, καθορίζουν τους κοινωνικούς θεσμούς, συνολικά τα φαινόμενα του εποικοδομήματος, τις αντιλήψεις των ανθρώπων.

Μ' αυτήν την έννοια "η σωτηρία του ανθρώπου δεν είναι αφαίρεση που υπάρχει μέσα στο μεμονωμένο άτομο. Στην πραγματικότητά της είναι το σύνολο των κοινωνικών σχέσεων".

Ο μαρξισμός υπογραμμίζει ότι το είδος των σεξουαλικών σχέσεων, αλλά και οι ηθικές αντιλήψεις για αυτές, μεταβάλλονται ιστορικά και εξαρτώνται απ' τις κοινωνικές σχέσεις που έχουν πυρήνα τους τις σχέσεις παραγωγής. Επόμενα αλλάζει η ίδια η "φύση" της σεξουαλικότητας του ανθρώπου, και, μάλιστα, αυτή η αλλαγή αντανακλά το δοσμένο, κάθε φορά, επίπεδο της ιστορικής προόδου σε κάθε κοινωνικό σχηματισμό.

Οι απόψεις αυτές επιβεβαιώνονται από τη μελέτη του είδους των σεξουαλικών σχέσεων και της οικογένειας στους διάφορους κοινωνικούς σχηματισμούς, απ' τις πρωτόγονες κοινωνίες ως τα σήμερα. Από αυτήν την άποψη, πρωταρχική σημασία έχει το έργο του Φ. Ένγκελς Καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους, που στηρίχθηκε στο πλούσιο υλικό των επιστημονικών ερευνών του ανθρωπολόγου Μόργκαν.

Εδώ αναφέρουμε μόνο ότι η μονογαμική οικογένεια καθόλου δεν ήταν η αιώνια μορφή οικογένειας. Αντίθετα, η μονογαμία επικράτησε μόνο μέσα από μια μακρόχρονη ιστορική εξέλιξη, μόνο μετά από μια ορισμένη ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, στην πορεία περάσματος από το "καθεστώς των γενών" στη δουλοκτητική κοινωνία. Επικράτησε δηλαδή εξαιτίας συγκεκριμένων κοινωνικών νόμων. Τονίζουμε ακόμα ότι η μονογαμία εμφανίζεται ιστορικά όχι σαν ισότιμη ένωση των δύο φύλων, αλλά σαν υποταγή της γυναίκας στον άνδρα, που η εξέλιξη των παραγωγικών σχέσεων τον έχει φέρει σε πλεονεκτική θέση.

Ο Ένγκελς γράφει σχετικά:

Η μονογαμία [...] εμφανίζεται σαν υποδούλωση του ενός φύλου από το άλλο, σαν κήρυξη πολέμου ανάμεσα στα δύο φύλα, πολέμου άγνωστου σ' όλη την προϊστορία (...) Η πρώτη ταξική αντίθεση που εμφανίζεται στην ιστορία συμπέφτει με την ανάπτυξη του ανταγωνισμού του άντρα και της γυναίκας στη μονογαμία και η πρώτη ταξική καταπίεση με την καταπίεση του γυναικείου φύλου από το ανδρικό. Η μονογαμία ήταν μια μεγάλη ιστορική πρόοδος, ταυτόχρονα όμως, πλάι στη δουλεία και τον ατομικό πλούτο, εγκαινίασε την εποχή που κρατά ως τα σήμερα και όπου κάθε πρόοδος είναι μαζί και μια σχετική πισωδρόμηση, όπου η προκοπή και η ανάπτυξη του ενός κατορθώνεται με τον πόνο και την καταπίεση του αλλουνού.

Ο καπιταλισμός αλλάζει τη συγκεκριμένη μορφή της μονογαμικής οικογένειας.
Αυτό όμως που βάζει στη θέση της, η αστική μονογαμική οικογένεια, εξακολουθεί να στηρίζεται στην ανισότιμη θέση της γυναίκας (που πήγαζε πριν απ' όλα από την οικονομική ανισοτιμία) και στο κληρονομικό δικαίωμα. Διατηρείται και παίρνει νέες διαστάσεις στον καπιταλισμό η πορνεία. Οι σεξουαλικές σχέσεις σφραγίζονται από την υποκρισία, το ψέμα, τον εγωισμό.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Ναπολεόντειος Κώδικας αναφέρει: "Η φύση δημιούργησε τις γυναίκες για σκλάβες μας". Η ανύπαντρη μητέρα και το νόθο παιδί εξοστρακίζονται από την κοινωνία. Η γυναικεία μοιχεία τιμωρείται με φυλάκιση. Η παρθενιά αποτελεί "ανεκτίμητο" μέρος του κεφαλαίου της.

Η ταξικότητα στη σεξουαλική ηθική

Στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο οι Μαρξ και Ένγκελς έγραφαν

Οι αστοί μας μένοντας ευχαριστημένοι που έχουν στη διάθεσή τους τις γυναίκες και τα κορίτσια των προλετάριων -χωρίς να κάνουμε κουβέντα για την επίσημη πορνεία- βρίσκουν μια ιδιαίτερη ευχαρίστηση να ξελογιάζουν ο ένας τη γυναίκα του άλλου. Ο αστικός γάμος στην πραγματικότητα είναι η κοινοκτημοσύνη των παντρεμένων γυναικών.

Εξάλλου ο Ένγκελς τόνιζε το πώς η αστική τάξη συντελεί άμεσα στην εξάπλωση της πορνείας.
Το πώς η "ενάρετη" μπουρζουαζία υπέθαλπε τις 40.000 περίπου γυναίκες "ελαφρών ηθών" των πεζοδρομίων του Λονδίνου, που είχαν διαφθαρεί πριν από κάποιον αστό και αναγκάζονταν να πουλάνε το κορμί τους στον τυχαίο περαστικό, για να εξασφαλίσουν ένα κομμάτι ψωμί.

Τα λόγια του Ένγκελς ηχούν σαν αμείλικτο κατηγορητήριο απέναντι στη σύγχρονη αστική τάξη. Ο αστικός Τύπος καθημερινά προβάλλει κραυγαλέα και σκανδαλοθηρικά τις περιπτώσεις βίας, εγκληματικότητας, της σεξουαλικής διαφθοράς που παρουσιάζονται ορισμένες φορές και σε ανθρώπους που ανήκουν σε λαϊκά στρώματα. Αποσιωπά ότι αυξανόμενος αριθμός ανθρώπων ζει σε απαράδεκτες συνθήκες, με την ανεργία, τις ασφυκτικές στερήσεις, τα πιεστικά αδιέξοδα που τους "σπρώχνουν" στο περιθώριο, σε αντικοινωνικές ενέργειες, ότι τα "προϊόντα μαζικής κατανάλωσης" της ιμπεριαλιστικής υποκουλτούρας καλλιεργούν τη βία, τη διαφθορά. Αποσιωπά δηλ όλα αυτά για τα οποία θα έπρεπε να καθίσει στο εδώλιο του κατηγορούμενου πριν απ' όλα ο ίδιος ο κόσμος της εκμετάλλευσης.

Την ίδια ώρα ένα πέπλο σιωπής υψώνεται γύρω από την κραυγαλέα διαφθορά της αστικής τάξης, ένα τεράστιο τείχος εξαγοράς, διακοσμημένης με ηθικόλογα φαρισαϊκά κηρύγματα. Κι εδώ δεν πρόκειται για κάποιες ξεχωριστές περιπτώσεις. Η διαφθορά είναι στοιχείο του τρόπου ζωής της αστικής τάξης που είναι παρασιτικός γιατί η ίδια είναι τάξη παρασιτική, αντιδραστική, αντίθετη με την κοινωνική πρόοδο. Γι' αυτό εχθρεύεται καθετί το δημιουργικό, προοδευτικό, αισιόδοξο, είναι φορέας φαινομένων αποσύνθεσης και παρακμής.

Αντίθετα, όπως σημείωνε ο Ένγκελς, στις καταπιεζόμενες τάξεις (και μιλώντας για καπιταλισμό, στο προλεταριάτο) κατεξοχήν βρίσκει κανείς ερωτικές σχέσεις που δε βασίζονται στον οικονομικό εξαναγκασμό του ενός πάνω στον άλλο, αλλά στην αμοιβαία κλίση.  Και αναπτύσσονται έστω και σαν στοιχεία -παρά τις τεράστιες οικονομικές αντιξοότητες που φέρνουν που φέρνουν χίλια-δυο προβλήματα στις σχέσεις- σχέσεις στηριγμένες στην αμοιβαιότητα, την αλληλεγγύη.

Καπιταλιστική κρίση και σεξουαλικότητα

Η όξυνση της γενικής κρίσης του καπιταλισμού συσσωρεύει καινούριες δυσκολίες που οδηγούν στην παραπέρα στρέβλωση της σεξουαλικής ζωής. Οι εκρηκτικές διαστάσεις που παίρνουν τα κοινωνικά προβλήματα της νεολαίας τείνουν να φορτίσουν αρνητικά τις σεξουαλικές σχέσεις. Κάτω και από την πίεση αυτών των προβλημάτων είναι δυνατό μερικές φορές να δημιουργείται μια τάση αναζήτησης "καταφύγιου" στη σεξουαλική ζωή απέναντι στις δραματικές -συχνά- αντιξοότητες της ζωής.

(...)

"Ελεύθερος έρωτας", "επανάσταση" ή υποταγή;

Πλάι στα υποκριτικά κηρύγματα αυστηρού σεξουαλικού ασκητισμού προβάλλονται από την προπαγάνδα της άρχουσας τάξης τα πρότυπα της "σεξουαλικής απελευθέρωσης" και "κατάργησης των ταμπού". Ο πουριτανισμός, η υποκρισία της "αγνότητας" και "εγκράτειας" ήταν το επίσημο δόγμα των αστών ηθικολόγων στην περίοδο της πρωταρχικής συσσώρευσης του κεφάλαιου. Ήταν η αντανάκλαση στο επίπεδο της σεξουαλικής ηθικής, της ανάγκης του κεφάλαιου για αυστηρή λιτότητα, και εγκράτεια που απαιτούσε η ανάπτυξη του καπιταλισμού. Φυσικά, η προβολή τέτιων αντιλήψεων καθόλου δεν εμπόδιζε την ανοιχτή ή κρυφή πορνεία, τη διαφθορά κλπ. Στη σημερινή φάση ανάπτυξης του καπιταλισμού, που υπάρχει όλο και πιο πολύ η τάση εμπορευματοποίησης των σεξουαλικών σχέσεων, τα αστικά πρότυπα της "σεξουαλικής απελευθέρωσης" ανάγουν τη σεξουαλική σχέση σε αντικείμενο κατανάλωσης, αποξενώνουν τις σχέσεις των δύο φύλων και, τελικά, όχι μόνο δεν καταπολεμούν αλλά αντίθετα επιτείνουν τις προκαταλήψεις κάθε είδους. Αυτό επιβεβαιώνεται από την ίδια την πραγματικότητα των καπιταλιστικών χωρών. Είναι χαρακτηριστικό το υλικό που δίνει ο Β. Χόλιτσερ στην μπροσούρα Σεξουαλικότητα και Επανάσταση, για τα αποτελέσματα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης των νέων στην ΟΔΓ. Αναφέρουμε χαρακτηριστικά ότι η επίδειξη πορνογραφικού υλικού είναι για τους Δυτικογερμανούς μαθητές από τις πιο "αποδεκτές" ενώ η ερωτική σχέση των δύο φύλων είναι η πιο απορριπτέα!

Οι απόψεις για "ελεύθερο έρωτα" καταπολεμήθηκαν απ' το Μαρξ ήδη από το 1842 σε άρθρα του στην Εφημερίδα του Ρήνου και το 1844 στα Χειρόγραφα. Γράφει εκεί:

Μπορεί να πει κανείς ότι η ιδέα μιας κοινότητας γυναικών αποκαλύπτει το μυστικό αυτού του ήδη ολοκληρωτικά άξεστου και ασυλλόγιστου κομμουνισμού. Όπως οι γυναίκες, σε αυτήν την περίπτωση, περνάνε από το γάμο στη γενική πορνεία, έτσι όλος ο κόσμος του πλούτου (δηλ της αντικειμενικής ουσίας του ανθρώπου) θα περάσει από τη σχέση του αποκλειστικού γάμου με τον κάτοχο της ιδιωτικής ιδιοκτησίας σε μια κατάσταση καθολικής πορνείας με την κοινότητα. Αυτός ο τύπος του κομμουνισμού -εφόσον αρνείται την προσωπικότητα του ανθρώπου σε κάθε σφαίρα- δεν είναι παρά η λογική έκφραση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, που είναι η άρνηση αυτή. Ο καθολικός φθόνος συνιστώντας την ύπαρξή του σα δύναμη είναι η κρυμμένη μορφή στην οποία η απληστία επανεγκαθιδρύεται και αυτοϊκανοποιείται, μόνο με άλλο τρόπο.  Η σκέψη κάθε πράγματος ιδιωτικής ιδιοκτησίας σαν τέτιου στρέφεται με τη μορφή του φθόνου και της επιθυμίας αναγωγής των πραγμάτων σε ένα κοινό επίπεδο. Έτσι αυτός ο φθόνος κι αυτή ακόμα η επιθυμία συνιστούν την ουσία του ανταγωνισμού.
Ο άξεστος κομμουνισμός είναι απλά το συσσωρευμένο αποκορύφωμα αυτού του φθόνου κι αυτής της διαδικασίας αναγωγής σε ένα κοινό επίπεδο στη βάση ενός προδικασμένου μίνιμουμ. Έχει ένα οριστικό, περιορισμένο επίπεδο. Πόσο λίγο αυτή η εκμηδένιση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας είναι πράγματι μια ιδιοποίηση αποδείχτηκε στην πραγματικότητα από την αφηρημένη άρνηση ολόκληρου του κόσμου της κουλτούρας και του πολιτισμού, την απώθηση στην αφύσικη απλότητα του φτωχού κι άξεστου ανθρώπου που έχει λίγες ανάγκες και που απέτυχε όχι μόνο να πάει πέρα από την ιδιωτική ιδιοκτησία, αλλά που ούτε καν την έφτασε...
Στην προσέγγιση της γυναίκας σαν λείας και υπηρέτριας του κοινοτικού πόθου εκφράζεται η απροσμέτρητη κατάπτωση...

Βλέπουμε λοιπόν ότι ο Μαρξ εντοπίζει τις βαθύτερες ρίζες των μικροαστικών αντιλήψεων για τον "ελεύθερο έρωτα". Την αντιδιαλεκτική θεώρηση των πραγμάτων που βλέπει το "καινούριο" σαν την κατευθείαν άρνηση του παλιού και αδυνατεί να δει τη διαλεκτική άρνηση, δηλαδή την άρση, που σημαίνει καταστροφή του παλιού και ταυτόχρονη διαφύλαξη των θετικών που περιείχε μέσα στο πλαίσιο του καινούριου. Έτσι η "ελευθερία του έρωτα" σημαίνει την αντικατάσταση της "κρυφής" πορνείας με την ανοιχτή: ο μικροαστός εξαγριώνεται μπροστά στον περιορισμό της σεξουαλικότητας και στην υποβάθμισή της στενά στην αναπαραγωγή του είδους, αλλά κινδυνεύει να καταλήξει, εξαιτίας του συστήματος στην εξίσου "ζωώδη" αντίληψη που απογυμνώνει τη σεξουαλικότητα από κάθε είδους επικοινωνία, κοινωνικότητα.

Αυτή η αντίληψη για τον έρωτα αντανακλά τη γενικότερη θέση του "αγανακτισμένου μικροαστού" στον καπιταλισμό που δεν μπορεί να ξεπεράσει τα στενά όρια της ιδιωτικής ιδιοκτησίας. Βλέπει το σοσιαλισμό όχι σαν οικοδόμηση του καινούριου με πλήρη απαλλοτρίωση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας και κατάργηση της εκμετάλλευσης, αλλά σαν επιστροφή στο παρελθόν.

Οι αντιλήψεις για κατάργηση της οικογένειας γενικά, έρχονται και ξανάρχονται στην επικαιρότητα από διάφορα μικροαστικά και αναθεωρητικά ρεύματα. Που μάλιστα εμφανίζονται σαν υπερασπιστές των μαρξιστικών αντιλήψεων. Για παράδειγμα στο περιοδικό Θέσεις αντιγράφονται στοιχεία των θέσεων του Λ. Αλτουσέρ και εμφανίζεται το αίτημα της κατάργησης της οικογένειας σαν "στρατηγική επαγγελία του μαρξισμού" (ενώ παράλληλα διαστρεβλώνουν τις μαρξιστικές αντιλήψεις και επικαλούνται επιλεκτικά αποσπάσματα έργων των Μαρξ -Ένγκελς). Για να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι... "η διατήρηση της οικογένειας, όπως και τόσων άλλων καπιταλιστικών 'μορφών' και μηχανισμών, στις κοινωνίες του 'υπαρκτού σοσιαλισμού', δε σημαίνει παρά τη διευρυμένη αναπαραγωγή των κεφαλαιοκρατικών σχέσεων κυριαρχίας και υποταγής".

Μια αναλυτική κριτική των απόψεων για κατάργηση της οικογένειας γενικά στο σοσιαλισμό, όπως προβάλλουν στα πλαίσια της θεωρίας των "ιδεολογικών μηχανισμών του κράτους" (Αλτουσέρ, κ.ά) είναι βέβαια αντικείμενο ξεχωριστής μελέτης. Εδώ σημειώνουμε μόνο ενδεικτικά ορισμένες σχετικές θέσεις των κλασικών του μαρξισμού που συστηματικά διαστρεβλώνονται από τους οπαδούς αυτών των αναθεωρητικών αντιλήψεων.

Στην Καταγωγή της Οικογένειας ο Ένγκελς σημείωνε:

Η επικείμενη όμως κοινωνική ανατροπή [...] θα περιορίσει στο ελάχιστο [...] την έγνοια για την κληρονομιά. Αφού λοιπόν η μονογαμία γεννήθηκε από οικονομικά αίτια, θα εξαφανιστεί λοιπόν όταν θα εξαφανιστούν αυτά τα αίτια;
Θα μπορούσε κανείς με το δίκιο του να απαντήσει ότι όχι μόνο δε θα εξαφανιστεί, αλλά αντίθετα μόνο τότε θα πραγματοποιηθεί πλέρια. Γιατί με τη μετατροπή των μέσων παραγωγής σε κοινωνική ιδιοχτησία [...] η πορνεία εξαφανίζεται, η μονογαμία αντί να χαθεί γίνεται επιτέλους πραγματικότητα [...] παύει η ατομική οικογένεια να είναι η οικονομική μονάδα της κοινωνίας. Το ατομικό νοικοκυριό μετατρέπεται σε κοινωνικό λειτούργημα. Η περιποίηση και ανατροφή των παιδιών γίνεται δημόσια υπόθεση. Η κοινωνία φροντίζει ίσα για όλα τα παιδιά, είτε είναι παιδιά νόμιμου γάμου, είτε είναι νόθα...

Αυτές τις θέσεις επιβεβαίωσε η πρακτική εμπειρία από τη σοσιαλιστική οικοδόμηση. Η μονογαμική οικογένεια αλλάζει χαρακτήρα στη βάση των συγκεκριμένων κοινωνικών αλλαγών που τις γενικές γραμμές τους προσδιόρισε ο Ένγκελς. Ενώ στον καπιταλισμό η ατομική οικογένεια είναι οικονομική μονάδα της κοινωνίας, αλλά και η αστική τάξη προσπαθεί να τη χρησιμοποιεί σαν μηχανισμό αναπαραγωγής της ιδεολογίας της, στο σοσιαλισμό δεν είναι η οικογένεια, αλλά η κολεχτίβα της συλλογικής εργασίας που αποτελεί το βασικό κύτταρο των σοσιαλιστικών σχέσεων και αξιών.

Στο ίδιο έργο ο Ένγκελς τονίζει ότι ο σοσιαλισμός "...μάλλον θα συντελέσει σε άπειρα πιο μεγάλο βαθμό, να γίνουν οι άντρες πραγματικά μονογαμικοί, παρά να να γίνουν οι γυναίκες πολυαντρικές. Αυτά όμως που θα χάσει οπωσδήποτε η μονογαμία είναι όλα τα χαρακτηριστικά που απόκτησε με την προέλευσή της από τις σχέσεις ιδιοκτησίας και τα χαρακτηριστικά αυτά είναι πρώτα η κυριαρχία του άντρα και δεύτερο το αδιάλυτο του γάμου".

Ο σοσιαλισμός λοιπόν καταργεί τον αστικό τύπο της μονογαμικής οικογένειας, όχι τη μονογαμική οικογένεια γενικά. Η αντίληψη για το αντίθετο εκφράζει μια αντιδιαλεκτική "ευθύγραμμη" θεώρηση της σχέσης βάσης-εποικοδομήματος.

Η σοσιαλιστική επανάσταση δημιουργεί τις προϋποθέσεις για νέο τύπο σεξουαλικών σχέσεων. Τέτιες που δεν έχουν τίποτα το κοινό με τον ασκητισμό, τον υποκριτικό αστικό πουριτανισμό, ούτε με την υποβάθμιση της σεξουαλικότητας σε ζωώδη ανάγκη. Που δίνουν την κοινωνική της διάσταση. Δημιουργούν τη δυνατότητα για να γίνεται κανόνας και όχι εξαίρεση οι σεξουαλικές σχέσεις, ελεύθερες από κάθε οικονομικό εξαναγκασμό, βασισμένες στην αμοιβαία κλίση, την ισοτιμία, την αλληλοκατανόηση.

Τις μαρξιστικές θέσεις για τις σχέσεις των δύο φύλων υπερασπίστηκε ο Λένιν σε δύο γράμματά του, στην Ινές Αρμάντ το Γενάρη του 1915. Στο πρώτο γράμμα ο Λένιν τόνιζε:

Αυτό θυμίζει αλήθεια μια διεκδίκηση (δηλαδή του ελεύθερου έρωτα), αστική και όχι προλεταριακή. Τι εννοείτε λοιπόν με αυτό;
Τι μπορεί να εννοήσει κανείς μ' αυτό;
1. Την ελευθέρωση από υλικούς (οικονομικούς) φραγμούς στον έρωτα;
2. Όπως και από τις υλικές φροντίδες;
3. Από τις θρησκευτικές προκαταλήψεις;
4. Από την απαγόρευση του μπαμπά, κλπ;
5. Από τις κοινωνικές προκαταλήψεις;
6. Από τη στενότητα του κάθε περίγυρου (αγροτικού, μικροαστικού ή αστοδιανοούμενου);
7. Από τα δεσμά του νόμου, της δικαιοσύνης και της αστυνομίας;
8. Από τις σοβαρές συνέπειες του έρωτα;
9. Από τη γέννηση των παιδιών;
10. Ελευθερία στη μοιχεία, κλπ;
Απαρίθμησα μερικές μόνο εκδοχές (όχι βέβαια όλες)... στη σύγχρονη κοινωνία οι πιο φλύαρες κραυγαλέες και επιφανείς τάξεις εννοούν με τον "ελεύθερο έρωτα" τα 8 ως τα 10. Αυτή η διεκδίκηση είναι αστική και όχι προλεταριακή.

Και στο δεύτερο γράμμα τονίζει:

Σε μια λαϊκή μπροσούρα θα άξιζε καλύτερα να αντιπαραβάλλετε στον αισχρό και τιποτένιο γάμο χωρίς έρωτα (βλέπετε το 5ο ή το 6ο σημείο μου) τον προλεταριακό γάμο από έρωτα (προσθέτοντας, αν το θέλετε ακόμα, πως ο εφήμερος δεσμός-πόθος μπορεί να είναι ή βρώμικος ή αγνός)

Ο σοσιαλισμός δημιούργησε τις οικονομικές προϋποθέσεις για την ανάπτυξη νέου τύπου σχέσεων ανάμεσα στα δύο φύλα, για την κοινωνική ισοτιμία των γυναικών. Οπωσδήποτε, πολλά έχουν να γίνουν ακόμα, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την καταπολέμηση προλήψεων, επιρροών-υπολειμμάτων της αστικής ιδεολογίας που δεν καταργούνται με "διατάγματα". Όμως παραμένει πέρα από κάθε αμφισβήτηση το γεγονός ότι μέσα σε λίγες δεκαετίες, ο σοσιαλισμός πέτυχε ό,τι δεν πέτυχαν χιλιετηρίδες των οικονομικοκοινωνικών συσχετισμών που διαπερνώνται από ανταγωνιστικές ταξικές αντιθέσεις. Κι ότι η μάχη για την καταπολέμηση των εμποδίων που συνεχίζουν να υπάρχουν στις σχέσεις των δύο φύλων γίνεται από το σύνολο της κοινωνίας, καθώς και από το ίδιο σοσιαλιστικό κράτος. Μιλώντας για τις μελλοντικές προοπτικές των σεξουαλικών σχέσεων στην κομμουνιστική κοινωνία, δεν μπορούμε παρά να θυμηθούμε το πόσο προσεκτικός ήταν ο Ένγκελς αποφεύγοντας να προκαθορίσει ζητήματα που θα λύσει μόνο η ιστορική εξέλιξη:

Αυτό θα κριθεί όταν αντρωθεί μια νέα γενιά, μια γενιά από άνδρες που ποτέ στη ζωή τους δε θα έχουν βρεθεί στην ανάγκη να αγοράσουν με λεφτά ή με άλλα κοινωνικά μέσα το δόσιμο μιας γυναίκας, και μια γενιά από γυναίκες, που δε θα έχουν βρεθεί στην ανάγκη να δοθούν σε έναν άνδρα για κανένα άλλο λόγο εκτός από την αληθινή αγάπη, ούτε να αρνηθούν το δόσιμο στον αγαπημένο τους από φόβο μπροστά στις οικονομικές συνέπειες. Όταν θα υπάρχουν αυτοί οι άνθρωποι θα γράψουν στα παλιά τους τα παπούτσια αυτά που πιστεύουμε σήμερα ότι θα πρέπει να κάνουν. Θα φτιάξουν τη δική τους ζωή και τη δική τους αντίστοιχη κοινή γνώμη για τις πράξεις του καθενός και -τελεία και παύλα.