ΔΣΕ Τα κυριότερα πολιτικά και στρατιωτικά γεγονότα του 1946

Τα κυριότερα πολιτικά και στρατιωτικά γεγονότα του 1946

Φτάνοντας στο τέλος του 2016, χρονιά του γιορτασμού της 70ής επετείου ίδρυσης του ΔΣΕ, ο «Ριζοσπάστης» κλείνει το αφιέρωμα που ξεκίνησε το Γενάρη του 2016, παρουσιάζοντας χρονολόγιο με τα κυριότερα γεγονότα, ξεκινώντας με αυτά του 1946, έχοντας δώσει μέσα από τη σελίδα της Ιστορίας μια όσο γίνεται πιο σφαιρική εικόνα της δράσης του ΔΣΕ. Το χρονολόγιο είναι παρμένο από το βιβλίο - έκδοση της «Σύγχρονης Εποχής» «Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας, Συλλογή κειμένων. Εγγραφα από το Αρχείο του ΚΚΕ», σε επιμέλεια του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ.

***

12 - 15 Φλεβάρη: Συνέρχεται στην Αθήνα η 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. Οι αποφάσεις της προσανατόλισαν το Κόμμα και το λαϊκό κίνημα προς τον ένοπλο αγώνα, όχι όμως με τρόπο γενικευμένο και αποφασιστικά προσηλωμένο σε αυτόν. Οσον αφορά τις επικείμενες εκλογές, η Ολομέλεια υιοθέτησε απόφαση (που είχαν ήδη ψηφίσει το ΕΑΜ και η Ομάδα Αριστερών Φιλελευθέρων), με την οποία θέτονταν οι προϋποθέσεις για τη συμμετοχή του ΚΚΕ σε αυτές. Τελικά, στις 21 Φλεβάρη, το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ αποφάσισε πως «το ΚΚΕ (...) με τη σημερινή κατάσταση δε θα πάρει μέρος στις εκλογές...».
25 Μάρτη: Καθ' οδόν προς την Πράγα για το 8ο Συνέδριο του ΚΚ Τσεχοσλοβακίας (28 - 31 Μάρτη), ο Ν. Ζαχαριάδης μιλά σε συγκέντρωση πολιτικών προσφύγων στο Μπούλκες και συναντάται με τη γιουγκοσλαβική ηγεσία (Τίτο, Ράνκοβιτς, Τζίλας), όπου συμφωνείται η φιλοξενία 20.000 διωκόμενων ΕΑΜιτών και ΕΛΑΣιτών. Στην Πράγα, ο Ζαχαριάδης συζήτησε με εκπροσώπους των ΚΚ Γαλλίας και Ιταλίας, οι οποίοι τάχτηκαν υπέρ της συμμετοχής του ΚΚΕ στις βουλευτικές εκλογές. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, συνάντησε στη Σόφια και τον Ντιμιτρόφ, όπου τον ενημέρωσε για τις αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Ντιμιτρόφ τού τόνισε: «Προοδευτικό πέρασμα στον ένοπλο αγώνα», ενώ ενημέρωσε σχετικά και την ηγεσία του Σοβιετικού ΚΚ (Μπ.).
31 Μάρτη: Σε συνθήκες εκτεταμένης βίας και νοθείας πραγματοποιούνται οι βουλευτικές εκλογές. Τα ξημερώματα της ίδιας μέρας, ομάδα 33 καταδιωκόμενων αγωνιστών επιτέθηκε στο Σταθμό Χωροφυλακής Λιτοχώρου, άντρο βασανιστηρίων. Η επίθεση στο Σταθμό Χωροφυλακής Λιτοχώρου σηματοδότησε την επίσημη έναρξη του ένοπλου αγώνα. Στο μεταξύ, ομάδες καταδιωκόμενων αγωνιστών είχαν αρχίσει να συγκροτούνται σε όλη την Ελλάδα ήδη από τα τέλη του 1945 - αρχές του 1946 -, με δράση τουλάχιστον 2 μήνες πριν από την επίθεση στο Λιτόχωρο. Κατά μία εκτίμηση, τον Μάρτη του 1946 οι ανταρτοομάδες αυτές αριθμούσαν 2.500 - 3.000 μαχητές. Μετά από την επίθεση στο Λιτόχωρο, η συγκρότησή τους σημείωσε σημαντική αύξηση.
14 Απρίλη: Δολοφονείται από πληρωμένο όργανο του βιομηχάνου Λαναρά ο κομμουνιστής πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Νάουσας, Γιώργης Βουτυράς.
Ιούνης: Οι μικρές και ασύνδετες ομάδες καταδιωκόμενων αγωνιστών αρχίζουν να συγκροτούν μεγαλύτερα τμήματα (Συγκροτήματα) δύναμης 70 - 150 μαχητών, με επικεφαλής έναν διοικητή και έναν καπετάνιο και οπλισμό αποτελούμενο κυρίως από ατομικά τυφέκια, μερικά οπλοπολυβόλα και ελάχιστα πυρομαχικά. Το πρώτο Συγκρότημα δημιουργήθηκε στα τέλη του Μάη του 1946 στο Δομοκό, με επικεφαλής τον Νάκο Μπελή. Μέσα στον Ιούνη συγκροτήθηκαν επίσης Συγκροτήματα: Στη Θεσσαλία (με επικεφαλής τον Μήτσο Τόλη - Πάστρα). Στα Αγραφα: Το Ανατολικό (Νικηταράς), το Κεντρικό (Αγραφιώτης - Ιταμος), το Δυτικό (Χρήστος Κορόζης - Κίτσος Παπαϊωάννου). Στη Ρούμελη (Διαμαντής, Κουτρούκης, Κορόζης, Πελοπίδας, Χρυσιώτης, Παλαιολόγου, Παπούας, Καραλίβανος κ.ά.). Στον Κόζιακα (Νίκος Φόντας). Στο Νότιο Ολυμπο (Αλευράς, Γρεβενίτης, Κίσσαβος, Καψάλης κ.ά.). Στο Πήλιο (Φεραίος, Σπάρτακος, Καρατζάς). Στην Καλαμπάκα (Κατσαντώνης). Στο χώρο Βίτσι - Βαψώρι - Βίγλα και Κορέστια (Πέτσος, Γρανίτης, Γαρέφης και Χανής). Στο Ράντοσι (Αλέκος Αγγελίδης). Στα Χάσια, Πιέρια, Καϊμακτσαλάν - Βέρμιο, Μάλι Μάδι και Γράμμο (Γιώργος Γιαννούλης, Αχιλλέας Παπαϊωάννου). Τέλος, σε Σινιάτσικο, Μπουρίνο, Αντιχάσια, Βόιο, καθώς και στα νησιά Σάμος, Λέσβος, Κεφαλονιά, Ικαρία, Εύβοια και Λευκάδα.
Μέσα στο καλοκαίρι τα Συγκροτήματα συνενώθηκαν δημιουργώντας τα Αρχηγεία των Περιφερειών: Μακεδονίας, Θεσσαλίας, Ρούμελης, Ηπείρου, Πελοποννήσου. Καθώς επίσης και πολλά υπαρχηγεία: Βερμίου, Βοΐου, Βιτσίου, Κισσάβου, Τζουμέρκων, Πηλίου κ.ά. Η συνολική δύναμη των αντάρτικων δυνάμεων την εν λόγω περίοδο ήταν 4.030 μαχητές.
Η δράση τους αρχικά ήταν μικρής έκτασης και εμβέλειας, δίχως ωστόσο να υστερούν σε αυτοθυσία και ηρωισμό: Τον Ιούνη του 1946 οι αντάρτες διέλυσαν ομάδα παρακρατικών του Σούρλα στο χωριό Γόννοι Θεσσαλίας, ενώ άλλες ομάδες χτύπησαν τους Σταθμούς Χωροφυλακής στα χωριά Πούρλια, Λεπτοκαρυά, Καρυά, Νεζερό, Κοκκινοπλός και αλλού. Τον Αύγουστο χτυπήθηκαν δυνάμεις του κυβερνητικού στρατού στον Πλατύκαμπο και τη Μαρμάριανη, καθώς και Σταθμοί Χωροφυλακής στα Γρεβενά. Στις αρχές του Σεπτέμβρη διαλύθηκε η φρουρά Χωροφυλακής Λιβαδειάς, ενώ με επιτυχία δόθηκαν οι μάχες της Δεσκάτης, της Ρητίνης κ.ά. Στις 1 - 2 Οκτώβρη δυνάμεις των ανταρτών του Βερμίου μπήκαν στη Νάουσα. Στις 13 του Νοέμβρη καταστράφηκε πλήρως ο λόχος φρουράς του Σκρα. Στην περιοχή του Γράμμου η πολεμική τους δράση υποχρέωσε τους κυβερνητικούς να αποσύρουν όλα τα εγκατεστημένα φυλάκιά τους, με αποτέλεσμα την εξασφάλιση από τους αντάρτες μόνιμης ελεύθερης σύνδεσης του Γράμμου με το Βίτσι.
18 Ιούνη: Η Βουλή υιοθετεί το Γ΄ Ψήφισμα «Περί εκτάκτων μέτρων αφορώντων την Δημόσιαν τάξιν και ασφάλειαν», με το οποίο επισημοποιούνταν («ντυνόταν» με νομικό μανδύα) η ήδη έως τότε ασκούμενη «Λευκή Τρομοκρατία» κατά των ΚΚΕ - ΕΑΜ.
5 Ιούλη: Στην Ποντοκερασιά του Κιλκίς 40 στρατιώτες προσχωρούν στους αντάρτες, γεγονός που δεν είναι μεμονωμένο, καταμαρτυρώντας την ευρεία απήχηση και επιρροή του ΚΚΕ και του ΕΑΜ στο νεοσύστατο «εθνικό στρατό». Για να αντιμετωπιστεί - και κατά το δυνατό να εξουδετερωθεί - το «φαινόμενο» αυτό, μόνο το μήνα Ιούλη συνελήφθησαν και κατόπιν εξορίστηκαν στους Φούρνους Ικαρίας, στη Φολέγανδρο, στη Νάξο και αλλού κοντά 100 αξιωματικοί.
26 Ιούλη: Εκτελείται στα Γιαννιτσά η δασκάλα, στέλεχος του ΚΚΕ, Ειρήνη Γκίνη (Μίρκα Γκίνοβα). Ηταν η πρώτη γυναίκα που τουφεκιζόταν με απόφαση στρατοδικείου, από την ίδρυση του ελληνικού κράτους.
14 Αυγούστου: Ο κομμουνιστής δημοσιογράφος του «Ριζοσπάστη» Κώστας Βιδάλης δολοφονείται στη Θεσσαλία από συμμορίτες του Σούρλα. Η δολοφονία του Κ. Βιδάλη, η αυξανόμενη αστική τρομοκρατία στην Ελλάδα και η βρετανική παρεμβατικότητα βρέθηκαν στο επίκεντρο σχετικής προσφυγής της ΕΣΣΔ (Ντ. Μανουίλσκι) στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ στις 4 Σεπτέμβρη.
28 Αυγούστου: Οι Γ. Ιωαννίδης και Π. Ρούσος μεταβαίνουν στη Σόφια, όπου επιδίδουν έκθεση της ηγεσίας του ΚΚΕ, με τελικό αποδέκτη το ΚΚ (Μπ.), για την κατάσταση στην Ελλάδα, τις προοπτικές και τις ανάγκες του ένοπλου λαϊκού κινήματος. Η συνολική απάντηση του ΚΚ (Μπ.) - με τη σύμφωνη γνώμη και του Ντιμιτρόφ - ήρθε στις 10 Νοέμβρη. Σε αυτή τονιζόταν μεταξύ άλλων: «Περίοδος χειμώνος και διεθνής κατάσταση επιβάλλουν να μην πάρει μεγάλη έκταση ένοπλο κίνημα (...) Κέντρο βάρους να είναι ο μαζικός λαϊκός πολιτικός αγώνας και να χρησιμοποιηθούν και οι πιο ελάχιστες νόμιμες δυνατότητες ώστε να διατηρηθεί η σύνδεση του Κόμματος με τις μάζες».
1 Σεπτέμβρη: Μέσα σε όργιο νοθείας και τρομοκρατίας πραγματοποιείται δημοψήφισμα για το Πολιτειακό. Το αποτέλεσμα ήταν: Υπέρ της βασιλευομένης δημοκρατίας 68,3%, υπέρ της αβασίλευτης 10,5% και λευκά 21,2%. Στις 26 Σεπτέμβρη ο Γεώργιος Β΄ Γλίξμπουργκ επέστρεψε στην Ελλάδα (μετά από το θάνατό του, την 1η Απρίλη 1947, τον διαδέχτηκε στο θρόνο ο αδελφός του Παύλος).
28 Οκτώβρη: Η όξυνση του ταξικού αγώνα και η συνεπακόλουθη αύξηση των αντάρτικων ομάδων πρόβαλλαν την ανάγκη ενιαίας καθοδήγησης και συντονισμού της δράσης τους. Ετσι, μετά από τη σύσκεψη των καπεταναίων στην Ανθρακιά Γρεβενών (21 Οκτώβρη), πραγματοποιήθηκε στην Τσούκα Αντιχασίων μια δεύτερη σύσκεψη (28 Οκτώβρη), όπου και αποφασίστηκε η συγκρότηση του Γενικού Αρχηγείου Ανταρτών, με επικεφαλής τον Μάρκο Βαφειάδη. Η ίδρυση του Γενικού Αρχηγείου θεωρείται ως η απαρχή της συγκρότησης του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ).
Η εξέλιξη της δύναμης του ΔΣΕ είχε ως εξής: 7.010 το Σεπτέμβρη του 1946, 24.323 το Δεκέμβρη του 1947, 34.562 τον Ιούνη του 1948 και 28.569 το Φλεβάρη του 1949. Ο συνολικός αριθμός των ανδρών και γυναικών που πολέμησαν μέσα από τις γραμμές του ΔΣΕ στο τρίχρονο 1946 - 1949 ξεπέρασε τους 80.000.
Φθινόπωρο: Θέτονται οι πρώτες βάσεις για την οργάνωση των υγειονομικών δομών του ΔΣΕ. Το έργο υπήρξε τιτάνιο, αφού, όπως έγραψε ο χειρουργός του ΔΣΕ Γιώργης Τζαμαλούκας, έπρεπε να πραγματοποιηθεί σε «απίθανες συνθήκες ανυπαρξίας των πάντων», γιατρών, στοιχειωδών υποδομών, υγειονομικού υλικού κ.ο.κ. Στον ΔΣΕ υπηρέτησαν δεκάδες γιατροί και ορισμένοι φοιτητές της Ιατρικής. Ωστόσο, αυτοί σε καμιά περίπτωση δεν έφταναν να καλύψουν τις συνεχώς αυξανόμενες ανάγκες του ένοπλου λαϊκού αγώνα. Ακολούθως, στις αρχές του 1947, δημιουργήθηκαν οι πρώτες Σχολές Νοσοκόμων του ΔΣΕ, ενώ στα τέλη του 1948 άρχισε να λειτουργεί και η Σχολή Μεσαίων Υγειονομικών Στελεχών στο Τύρνοβο, απ' όπου αποφοίτησαν 152 στελέχη. Μετά από το καλοκαίρι του 1948, συγκροτήθηκε επίσης Τάγμα Τραυματιοφορέων. Η πλειοψηφία του υγειονομικού υλικού προερχόταν ως «λάφυρα» από τον αστικό στρατό, ενώ σημαντική υπήρξε η σχετική συνδρομή των σοσιαλιστικών χωρών. Στα βουνά στήθηκαν Σταθμοί - Κέντρα Μεταφοράς και Διαλογής των τραυματιών, καθώς και Κινητά Ορεινά Χειρουργεία και Κινητές Χειρουργικές Ομάδες. Από το 1947 άρχισαν επίσης να οργανώνονται μια σειρά από νοσοκομειακές μονάδες (στον Ταΰγετο, στον Πάρνωνα, στην Πρέσπα και αλλού), ενώ το Μάη του 1948 ξεκίνησε η ανέγερση της «αντάρτικης νοσοκομειούπολης», του μεγαλύτερου νοσοκομείου του ΔΣΕ, στην Ασπρη Πέτρα. Τέλος, οργανώθηκαν πολλές δομές και για την περίθαλψη των κατοίκων των περιοχών δράσης του ΔΣΕ. Η συμβολή της Υγειονομικής Υπηρεσίας του ΔΣΕ στον συνολικό αγώνα ήταν εξαιρετικά σημαντική. Τα λιγοστά μέλη και στελέχη της, παρά τις τρομακτικές ελλείψεις και τις συνθήκες όπου καλούνταν να επιτελέσουν το έργο τους, διεξήγαγαν «μια συνεχή πάλη ενάντια στο θάνατο», σώζοντας τη ζωή χιλιάδων μαχητών.
22 - 23 Νοέμβρη: Οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του αστικού στρατού στα ορεινά της Λαμίας καταλήγουν σε «ολοκληρωτικήν αποτυχίαν».
27 Δεκέμβρη: Με την υπ' αρ. 19 Διαταγή του Γενικού Αρχηγείου, οι αντάρτικες δυνάμεις μετατρέπονται σε στρατό και φέρουν τον τίτλο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας (ΔΣΕ).
29 Δεκέμβρη: Με την υπ' αρ. 22 Διαταγή του Γενικού Αρχηγείου καθιερώνεται το Συμβούλιο των Αρχηγών των Αρχηγείων του ΔΣΕ, με συμβουλευτικό χαρακτήρα. Με την ίδια διαταγή καθιερωνόταν η Συνέλευση, η οποία καλούνταν να ρυθμίζει «τα ζητήματα της καθημερινής ζωής (εμφάνιση, συμπεριφορά, καθαριότητα ατομική, οπλισμού, εκτέλεση διαταγών, κριτική μάχης, δυνάμωμα της συνειδητής πειθαρχίας), διάφορα ζητήματα που ενδιαφέρουν όλους (...) Κριτική της Διοίκησης (για στραπάτσο, μάχη και ό,τι υπέπεσε στην αντίληψή τους, γενικά κάθε παράπονο, γνώμη και πρόταση). Επίσης, προτάσεις σ' ό,τι αφορά τη ζωή του Συγκροτήματος». Η Συνέλευση ήταν τόσο ρυθμιστής της εσωτερικής λειτουργίας και συγκρότησης των μονάδων του ΔΣΕ όσο και όργανο διαπαιδαγώγησης των μαχητών του.

Το ημερολόγιο του 2017

 Το ημερολόγιο του 2017

Εντάξει, είναι μια τρομερή ιδέα, τόσο πρωτότυπη, που δεν την έχει σκεφτεί κανείς άλλος: ένα ημερολόγιο, αφιερωμένο στο 17' του νου και της καρδιάς μας, του αιώνα των επαναστάσεων στον οποίο "ανήκομεν" -όπως έγραψε για τον εαυτό της η Έρη Ρίτσου- αλλά αυτό δε σημαίνει πως θα γίνουμε οι δούλοι του 21ου αιώνα.

Στην πραγματικότητα, η ιδέα δεν είναι καθόλου πρωτότυπη, μέχρι κι η Αυγή κυκλοφόρησε τις προάλλες με ένα τέτοιο, οκτώ χρόνια μετά το ημερολόγιο που 'χε βγάλει για το Δεκέμβρη και τη... γενιά του Τσέρνομπιλ, που αντέχει στα χημικά. Θα μπορούσαμε να το πούμε δύο τετραετίες πριν, αφού έτσι μετράνε πια οι Συριζαίοι το χρόνο, με κυβερνητικές θητείες, αν και δε μοιάζει πολύ πιθανό να εξαντλήσουν τη δική τους τετραετία. Κι είναι κρίμα, γιατί θα μπορούσαν να γιορτάσουν το 18' πχ, ως κυβέρνηση, τα εκατό χρόνια από τη συνθήκη του Μπρεστ-Λιτόφσκ, που έχει γίνει καραμέλα στα χείλη τους ως δικαιολογία για τα δικά τους. Αλλά το πραγματικά πρωτότυπο θα ήταν να κάνουν πχ εκδηλώσεις για τα 100 χρόνια της Οχτωβριανής, όπως είχαν κάνει δέκα χρόνια πριν για τα 90χρονα. Κι αν ήταν μια φορά προκλητικό τότε -σα να τιμάνε την επέτειο της Οχτωβριανής οι μενσεβίκοι- βάλτα κάτω να δεις πόσες φορές παραπάνω θα είναι τώρα.

Είναι τόσο "πρωτότυπη" λοιπόν η σύνδεση με το 17' που καταλήγει σχεδόν καταθλιπτική, σαν τυπική ευχή, που δε θα γίνει πράξη, όχι φέτος τουλάχιστον, με τέτοιους αρνητικούς συσχετισμούς. Αλλά δεν πρέπει να μας παίρνει από κάτω, γιατί το πιο βαθύ σκοτάδι είναι λίγο πριν την αυγή και τους κανονιοβολισμούς του Αβρόρα, που λίγα πράγματα τους προμήνυαν το 1914, στην αρχή του Α' Π.Π.

Κι αν εμείς προσμένουμε φέτος μια επανάληψη του 1917, όχι ως φάρσα ή τραγωδία, αλλά πιο πολύ για να παίρνουμε θάρρος και να συνεχίζουμε, φαντάσου στο τέλος της χρονιάς κάποιους υπονόμους του διαδικτύου να προσμένουν για το 18' την επανίδρυση του κόμματος, εκατό χρόνια μετά από το ιδρυτικό συνέδριο στον Πειραιά.

Θα μπορούσε επίσης να βγει εκ των υστέρων ένα ημερολόγιο για το 16' και τους διάσημους που άφησαν τα εγκόσμια κατά τη διάρκειά του, ένας (τουλάχιστον) κάθε μήνα. Αλλά αντί για αυτό, που είναι μακάβριο και χωρίς νόημα, ας δούμε τι θα μπορούσε να έχει ένα ημερολόγιο του 17', μήνα προς μήνα.

Ιανουάριος

Είναι κρίμα που δεν υπάρχει κάποια φωτογραφία που να δείχνει το Βλαδίμηρο μαζί με τη Ρόζα. Αλλά ο Γενάρης είναι αφιερωμένος στη μνήμη τους, την επέτειο θανάτου του πρώτου και την επέτειο της δολοφονίας της δεύτερης από τους γερμανούς σοσιαλδημοκράτες, που πρόδωσαν την υπόθεση της εργατικής τάξης.

Φεβρουάριος

Ο κουτσοφλέβαρος θα μπορούσε να είναι αφιερωμένος στην πτώση του τσάρου (με το παλιό), αλλά αυτές τις μέρες συμπίπτουν, κατά σατανική σύμπτωση, διάφορα συνέδρια και διαδικασίες, που δεν πέρασαν στην ιστορία, για καλό λόγο. Από το 20ό Συνέδριο (του ΚΚΣΕ), την 7η Ολομέλεια του ΚΚΕ που διαγράφει το Ζαχαριάδη, το πρώτο συνέδριο της Περεστρόικα (που έγινε επίτηδες στα 30 χρόνια από το 20ό Συνέδριο, για να τονίσει την ιστορική συνέχεια) και το 13ο Συνέδριο του ΚΚΕ το 91'. Όπου γιορτάζουμε όμως το ιστορικό 57-53 της Αλέκας ενάντια στο Δραγασάκη.

Μάρτιος

Ο σύντροφος με το μουστάκι. Δε χρειάζονται περσότερα.

Απρίλιος

Είναι οι θέσεις του Απρίλη. Το συνέδριο του Απρίλη. Το Τσέρνομπιλ κι η γενιά του. Η φύση ξυπνάει, ο κόσμος όχι, αλλά η γη θα γίνει πράσινη από το χορτάρι κι αμέσως μετά κόκκινη είτε από ζωή είτε από θάνατο.

Μάιος

Ο κόκκινος Μάης, η Πρωτομαγιά, τα γενέθλια του Μαρξ, μα πάνω από όλα η αντιφασιστική νίκη των λαών και η κόκκινη σημαία στο Ράιχσταγκ, να στοιχειώνει τη συλλογική, ιστορική μνήμη της αστικής τάξης.

Ιούνιος

Θα μπορούσε να είναι πολλά, όπως τα γενέθλια του Τσε. Αλλά βασικά είναι τα 30 χρόνια από το Τιρινίνι και τις δηλώσεις του Γκομέλσκι για τη Μαυριτανία. Έπος, από κάθε άποψη. Ακόμα και της μασκότ που στοιχειώνει τις παιδικές μου μνήμες.

Ιούλιος

Ο Ιούλιος βασικά ξεκινά με το διήμερο της ΚΝΕ. Πού θα είναι φέτος άραγε; Μπορεί να ξεπεράσει τον πήχη που έβαλε το τελευταίο διήμερο στο Βίτσι και τις συγκλονιστικές περιγραφές των σφων για το σύννεφο της ομίχλης που κατέβαινε, θαρρείς περπατώντας, από το βουνό για να τους καταπιεί;

Αύγουστος

Τον Αύγουστο είναι η επέτειος θανάτου του Ένγκελς. Κι ο Αύγουστος σημαίνει παραδοσιακά θάλασσα κι ελαφριά αναγνώσματα στην παραλία. Πχ, όπως το Αντι-Ντίρινγκ.

Σεπτέμβριος

Φεστιβάλ ΚΝΕ. Εδώ είναι το ταξίδι.

Οκτώβριος

Η επέτειος από την εκτέλεση του Τσε. Μα πάνω από όλα η Οχτβριανή -που έγινε Νοέμβριο- και άλλαξε τον κόσμο.

Νοέμβριος

Είναι και το Πολυτεχνείο, και το τείχος του Βερολίνου. Αλλά βασικά είναι ο Φιντέλ και η πρώτη επέτειος από το θάνατό του.

Δεκέμβριος

Τα όπλα που διάλεξε το ΕΑΜ από τις αλυσίδες. Και βασικά η σημαία που μένει πάντα ψηλά και κρατάει ζωντανή την ελπίδα.

Είναι κι αυτή μια ελληνική γωνιά

 Είναι κι αυτή μια ελληνική γωνιά

Θυμήθηκα το στίχο που λέει: και φέτος η πρωτοχρονιά στη φυλακή με βρίσκει. Και τον συνέδεσα με το απομνημονευτικό αφήγημα του Γιώργη Καζάκου για τον Άη Στράτη, που διάβασα αυτές τις μέρες. Ένα συγκλονιστικό χρονικό του μεγάλου αγώνα των εξόριστων ενάντια στην πείνα και την απόφαση των κατοχικών αρχών, να τους περιορίσουν σε ένα θάλαμο, και να τους αφήσουν εκεί να πεθάνουν, ένας-ένας, εκτός κι αν υπογράψουν δήλωση.

Παρακάτω ακολουθούν τρία χαρακτηριστικά αποσπάσματα. Το πρώτο είναι γενικό και δε χρειάζεται εισαγωγικές διευκρινίσεις. Το δεύτερο περιγράφει μια συγκλονιστική σκηνή από την πρώτη έξοδο των "ζωντανών νεκρών" του κεντρικού θαλάμου, για να μπορέσουν να εξασφαλίσουν λίγα ξύλα, και να μαγειρεύουν το κουρκούτι τους (δεν περίσσευαν καν για θέρμανση). Ενώ το τρίτο είναι από τα πρώτα "αθώα" χρόνια στο νησί της εξορίας.

Η επιλογή ήταν δύσκολη κι έτσι άφησα έξω κάποια άλλα ενδιαφέροντα αποσπάσματα, πχ τα σχόλια του Καζάκου για τους αρχειομαρξιστές, το διπλό μέτωπο της Ομάδας ενάντια στους πολιτικούς της αντιπάλους και τις κρατικές αρχές, και μια απόδραση (;) των πρώτων (ο Καζάκος θεωρεί πως ήταν ενέργεια των αρχών, που γλίτωσαν τους δικούς τους ανθρώπους) που χρησιμοποιήθηκε ως πρόσχημα για τη χειροτέρευση των συνθηκών διαβίωσης των εξόριστων που παρέμεναν στο νησί.

Καθώς κι ένα άλλο περιστατικό, με τον αυθόρμητο φόβο που είχαν αναπτύξει τα μικρά παιδιά για τους παπάδες, αφού τους είχαν συνδέσει με το θανατικό και τη δίψα τους να πάρουν τα χρήματα για την ταφή -οπότε πάντα για κακό έρχονταν.

Μπορείτε επίσης να διαβάσετε εδώ μια ανάρτηση της ofisofi, για τον Άη Στράτη και το αποτύπωμά του στη συγγραφή βιβλίων, μαρτυριών, κτλ.

Χωροφύλακες των κουίσλιγκς, καθάρματα του χωριού, καλόγεροι του Αγίου Όρους, Γερμανοί του Γ' Ράιχ -όλοι- είχαν πέσει πάνω μας σαν τα όρνια για να μας φάνε. Για να πούμε όμως και του στραβού το δίκιο, οι φρίτσιδες "δε νοιάζονταν" δα και τόσο για μας. Αφού έφαγαν και ήπιαν εκείνη τη μέρα στο νησί μας (και έδωσαν τη... συγκατάθεσή τους να πεθάνουμε κλεισμένοι σε τούτο το θάλαμο), περίμεναν τώρα οι άνθρωποι να πιούνε τον καφέ τους στη... Μόσχα. Στη Μόσχα βέβαια. Εμάς θα κοιτάνε; Εκεί κρινόταν η τύχη τους. Σάμπως όχι και η δική μας; Και είναι ψέματα ότι όσο κρατούσε η Μόσχα κρατούσαμε κι εμείς; Είναι αλήθεια ότι δεν μπόρεσαν όλοι να αντέξουν σε τούτο το φοβερό πάλεμα με το χάρο. Δώδεκα σύντροφοι πέθαναν ως τότε από την πείνα και πολύ περισσότεροι ήταν εκείνοι που εγκατέλειψαν το χαράκωμα του αγώνα και έφυγαν για τα σπίτια τους. Μα η Ομάδα δεν παραδινόταν, όπως ανέμεναν οι βασανιστές της! Η Μόσχα βλέπεις, κρατούσε! Οπότε κρατούσε και ο θάλαμος!

Κανείς πια δεν περνούσε το κατώφλι της αστυνομίας. Οι θάνατοι αραίωσαν και πήγαιναν κι αυτοί να σταματήσουν. Γιατί δεν κυβερνούσε το σώμα την ψυχή, μα αντίστροφα, η ψυχή το σώμα. Μπορεί τούτο να αντίκειται στον υλισμό. Μπορεί... Μα έτσι ήταν τότε στον Άη Στράτη: Η ιδέα "καθόριζε" την ύλη! Κι αν τούτο δεν μπορούν να το καταλάβουν οι καθηγητές της φιλοσοφίας μας μια φορά, ο Βουδικλάρης δεν μπορούσε να το καταλάβει ένα εκατομμύριο φορές. Γι' αυτό κι ανησυχούσε.

* * *

Ύστερα από μερικές μέρες, επαναλήφθηκαν οι "εξορμήσεις" για χόρτα, με μικρότερες ομάδες από τους πιο γερούς συντρόφους και με καλύτερα αποτελέσματα. Η χαράδρα του μοναστηριού αποδείχτηκε ευφορότερη.

Χρειάστηκε να γίνει μία ακόμα έξοδος για τα ξύλα. Επικεφαλής της ομάδας των ξυλάδων εκείνη τη μέρα τοποθέτησαν εμένα. Πήραμε λοιπόν σχοινιά, τσεκούρια και πριόνια και ξεκινήσαμε για τα καλύβια. Κάπου εκεί, κείτονταν κάτι δικές μας βαλανιδιές που τις είχαμε κόψει από παλιά. Ο δρόμος ήταν μακρύς και λασπωμένος. Είχε εκείνες τις μέρες χτυπήσει ο νοτιάς και έλιωναν τα χιόνια. Η πορεία γινόταν δύσκολη και βασανιστική. Συχνά είχαμε ανάγκη από στάσεις για ξεκούραση, πράγμα που ο Κουτλάκης, ο φύλακάς μας, απαγόρευε αυστηρά. Ούτε και κάποιο χορταράκι άφηνε ο παλιάνθρωπος να κόψουμε και να μασήσουμε. Σταματήσαμε μόλις στο τέρμα της πορείας μας, στην κομμένη βαλανιδιά. Καθίσαμε να ξαποστάσουμε λίγο. Λίγο, γιατί τόσο είπε ο Κουτλάκης, ο οποίος, στο διάστημα που εμείς ετοιμάζαμε τα ξύλα, έπινε το γάλα του στα καλύβια. Μακριά από τα μάτια του φύλακα, μπορέσαμε να βάλουμε στο στόμα και κανένα χορταράκι που βρήκαμε κάτω από τη βαλανιδιά.

Κατατεμαχίσαμε το δέντρο πήρε ο καθένας από ένα ξύλο και ξεκινήσαμε πίσω για... το σπίτι. Στο δρόμο άρχισαν να λυγάνε τα πόδια μας από την εξάντληση και το φορτίο. Ζήτησα από το φύλακα να επιτρέψει μια μικρή στάση. Ο Κουτλάκης, που την είχε πατώσει γερά στα καλύβια των χωρικών και πέρα από το όπλο του δεν έφερε κανένα άλλο βάρος, απαγόρευε αυστηρά κάθε τέτοια "πολυτέλεια". Ούρλιαζε μάλιστα συνεχώς, γιατί βαδίζαμε αργά και καθυστερούσαμε. Είπαμε: Ο καθένας έβλεπε τις εξόδους αυτές από τη δική του σκοπιά. Εμείς σα μέσο για να κρατηθούμε στη ζωή. Η Αντίδραση σα μέσο για την επίσπευση της εξόντωσής μας.

Ώσπου δύο, μην αντέχοντας άλλο, σωριάστηκαν κατάκοποι στη γη. Τότε καθίσαμε όλοι, παρά τα ουρλιαχτά του βασανιστή. Μερικοί μάλιστα σύρθηκαν έξω από τη "γραμμή" και επιχείρησαν να βοσκήσουν κανένα χορταράκι. Ο φύλακας όρμησε σα λυσσασμένο σκυλί καταπάνω τους. Οι άλλοι συμμορφώνονταν στις φωνές του και επανέρχονταν στις θέσεις. Πρόλαβε όμως τον Αδάμο και τον πάτησε δυνατά στο κεφάλι, καθώς τούτος ήταν ξαπλωμένος και προσπαθούσε να κόψει ένα χοντρό γαϊδουράγκαθο. Το αίμα κύλησε από τη μύτη του.

Και τότε έγινε εκείνο το απρόσμενο, κάτι που εξέπληξε όλους τους παρόντες. Ο καταματωμένος εξόριστος, λες και φύλαγε τις δυνάμεις του για μια τέτοια στιγμή, σηκώθηκε απότομα στα πόδια, τράβηξε αστραπιαία το τσεκούρι του από τη μέση και χίμηξε κατά του βασανιστή να τον καταξεσκίσει. Τα μάτια του έβγαζαν σπίθες. Τίποτα δεν μπορούσε να τον συγκρατήσει. Θεέ μου! Πού την βρήκε αυτήν τη δύναμη; Και καθώς το τσεκούρι του βρήκε στο κενό, σωριάστηκε στη γη με όλη τη φόρα που είχε πάρει. Κανείς δεν πίστευε πως τούτος ο σκελετωμένος άνθρωπος θα σηκωνόταν ξανά, ύστερα από τούτο το δυνατό πέσιμο. Ένας ασυγκράτητος λυγμός έκανε να τρεμοπαίζει όλο του το κορμί. Ο αγωνιστής δεν μπορούσε να δεχτεί τέτοιες προσβολές. Και τώρα κατεχόταν ολόκληρος από τους λυγμούς, γιατί δεν τον άκουγαν πια οι δυνάμεις του να συγυρίσει τούτο το αισχρό υποκείμενο.

Ο άνθρωπος του Βουδικλάρη, που παρά τρίχα να έχανε το κεφάλι του, σήκωσε το όπλο να πυροβολήσει. Βρέθηκα εκείνη τη στιγμή στο πλάι και άρπαξα το χέρι του.
-Σταμάτα δολοφόνε!
Έτρεξαν και μερικοί άλλοι και αφοπλίσαμε το φύλακά μας, ενώ άλλοι βοηθούσαν τον Αδάμο να σηκωθεί.

Ο φόνος και η παραπέρα επιπλοκή της κατάστασης αποφεύχθηκαν. Μόνο ο Κουτλάκης έβαλε τώρα τις κλάψες. Καλά γλίτωσε το κεφάλι του από την τσεκουριά του εξόριστου. Θα γλίτωνε όμως το ψωμί του από τη μανία του προϊσταμένου του;
Ήταν αξιοθρήνητος. Του δώσαμε το όπλο πίσω και του είπαμε να πάει στο σπίτι του και να κάτσει στ' "αβγά" του. Έφυγε ευχαριστημένος.
Κι εμείς, ανήμποροι, μα περήφανοι, πήραμε τα ξύλα και με αργό, πιο σταθερό τώρα βήμα ξεκινήσαμε για το δικό μας σπίτι.

Κατά το βραδάκι, φτάσαμε στο κεντρικό μας θάλαμο νικητές. Νικητές όχι μόνο στη "μάχη των ξύλων", αλλά και στη μάχη με τον εχθρό, στη δυναμική σύγκρουση μαζί του. Διηγηθήκαμε το επεισόδιο και μια ευδιαθεσία κυριάρχησε απ' άκρη σ' άκρη στην αίθουσα. Και έπιασε τόπο τούτη η ευδιαθεσία όσο για κάμποσα καζάνια κουρκούτι με χόρτα.

* * *

Να και μια συγκεκριμένη περίπτωση τέτοιας προσπάθειας των χαφιέδων, αλλά και αντιμετώπισής της από την πλευρά της Οργάνωσής μας, έτσι περίπου όπως μα τη διηγήθηκε τότε ακόμα ο σύντροφος που πήρε μέρος στο "παιχνίδι" για το ξεσκέπασμα του πράκτορα της Ασφάλειας. Μια μέρα λοιπόν και μια ορισμένη ώρα, το Γραφείο της Ομάδας βάζει ένα σύντροφο να κάνει το δυσαρεστημένο, και, βρίζοντας Χριστούς και Παναγίες, να κατευθυνθεί προς την αστυνομία του χωριού.
-Ακούς εκεί, κομμουνιστές, στελέχη, σκατά...

Και, χωρίς καθόλου να σταθεί, συνέχισε το δρόμο του στον ίδιο τόνο. Και να σου ο "φιλαράκος", ένας από τους "τρεις", έπεσε στην γκάφα. Ξεκόβει από τους άλλους και παίρνει την ακρογιαλιά. Αντικρίζει το "δυσαρεστημένο" εκεί προς τη Γωνιά του Λένιν. Τον πλησίασε. Και ο δικός μας άρχισε να "καταφέρεται" και πάλι ενάντια στα στελέχη της Ομάδας.
-Τους άτιμους! Αυτοί τρώνε και πίνουν κι εμείς τυραννιόμαστε στα χωράφια τους! Θα πάω στην αστυνομία να κάνω δήλωση.

Ο πράκτορας της Ασφάλειας, που ήταν ένας νεολαίος από την Καλαμάτα, στέλεχος της φασιστικής οργάνωσης ΕΟΝ, τα άκουγε όλα αυτά και έτριβε τα χέρια του.
-Φτάνει! Μη χαλάς την καρδιά σου. Πάμε μια βόλτα προς τα κάτω... Και βέβαια τρώνε και πίνουν, συνέχισε τώρα ο πράκτορας.

Και απ' ό,τι έχω ακούσει, ενισχύονται και με χρήματα. Πολλά ακόμα δεν ξέρεις. Αλλά τι περιμένεις από δαύτους, όταν οι τρανοί από την Κέρκυρα μας καταπρόδωσαν; Γι' αυτό αγαπητέ μου, ο καθένας πρέπει να δέσει και λίγο το γάιδαρό του, που λένε στο χωριό μου. Και να σου πω, πατριώτη, όσοι έφυγαν έξω ζούνε μπέικα. Και μην τους ακούς, τι τσουπανάνε αυτοί εδώ. Όσο για την αστυνομία που θέλεις να πας, δεν είναι και τόσο εύκολο. Θα σε δούνε. Το βλέπεις εκείνο το ψηλό σπίτι απέναντι; Το νοίκιασαν τελευταία ακριβώς για να παρακολουθούν τις κινήσεις της αστυνομίας και τις δικές μας. Αλλά... το καλό το παλικάρι ξέρει κι άλλο μονοπάτι (και βγάζει από την τσέπη του ένα έντυπο χαρτί, μαζί και ένα στιλό). Να, βάλε εδώ την υπογραφή σου και αμέσως έγινε η δουλειά, χωρίς να παρουσιαστείς στην αστυνομία και χωρίς να σε αντιληφθεί κανείς. Έχω εγώ τον τρόπο μου να το στείλω. Μόλις φτάσει το χαρτί εκεί, θα σε καλέσει η αστυνομία να παρουσιαστείς μαζί με το Γραμματέα για να σου ανακοινώσει ότι, ύστερα από ενέργειες των δικών σου, το υπουργείο Εσωτερικών σε αφήνει ελεύθερο. Με τον τρόπο αυτό που είναι ο ασφαλέστερος, έχουν φύγει πολλοί, όπως ο Χορσούλης, ο Παπανικολάου, ο γεωπόνος, ο ταχυδρομικός από τη Θεσσαλονίκη κ.ά.

Ο δικός μας πήρε το χαρτί, αλλά αρνήθηκε να το ξαναδώσει στο χαφιέ. Είπε πως θα το υπογράψει και θα το πάει ο ίδιος στην αστυνομία και πως δε φοβάται κανένα κερατά. Και χώρισαν. Το "παιχνίδι" είχε τελειώσει. Λίγο αργότερα, ένας άλλος εξόριστος είδε το χαφιέ της Ασφάλειας να συναντιέται με τον Αυγουστίνο, άνθρωπο του Μουστάκα.

Το βράδυ της ίδιας μέρας, συγκλήθηκε στον κεντρικό θάλαμο του στρατοπέδου έκτακτη γενική συγκέντρωση της Ομάδας για "σοβαρές ανακοινώσεις". Ο Γραμματέας ανέβηκε στο βήμα, μίλησε για την περίπτωση του χαφιέ και έβγαλε το έντυπο χαρτί από την τσέπη του. Στη συνέχεια, ανέβηκε στο βήμα ο "δυσαρεστημένος" και διηγήθηκε με λεπτομέρειες ό,τι συνέβηκε αυτήν τη μέρα ανάμεσα σε αυτόν και το χαφιέ. Έπειτα, ο Γραμματέας κάλεσε και το χαφιέ, που βρέθηκε στην αίθουσα χωρίς να υποψιαστεί το θέμα της συγκέντρωσης, να απολογηθεί. Αυτός όχι μόνο αρνήθηκε, αλλά ουρλιάζοντας επιχείρησε να πηδήσει έξω από το παράθυρο. Κάμποσα κοκαλιάρικα, αλλά στιβαρά χέρια τον κάθισαν στο "σκαμνί". Στην τσέπη του βρέθηκε ένα ολόκληρο μάτσο από έντυπες δηλώσεις. Στην αίθουσα δημιουργήθηκε πανδαιμόνιο. Οι εξόριστοι είχαν ξεσηκωθεί να λιντσάρουν το χαφιέ. Οι υπεύθυνοι της Ομάδας ιδροκόπησαν να αποκαταστήσουν την τάξη.

Έτσι, ένας χαφιές της Ασφάλειας ξεκαθαρίστηκε από τις γραμμές μας και πέρασε ανοιχτά στην υπηρεσία της αστυνομίας.

Η επιβράδυνση, η υπερσυσσώρευση και οι προβλέψεις

Η επιβράδυνση, η υπερσυσσώρευση και οι προβλέψεις

Ο «Ριζοσπάστης» εγκαινιάζει σήμερα αρθρογραφία που συμβάλλει στην κατανόηση πλευρών των Θέσεων της ΚΕ για το 20ό Συνέδριο. Το άρθρο που ακολουθεί είναι βασισμένο και περιέχει αποσπάσματα κειμένου του Τμ. Οικονομίας της ΚΕ του ΚΚΕ που δημοσιεύεται στην ΚΟΜΕΠ τ. 6/2016.

Στις Θέσεις της ΚΕ του ΚΚΕ για το 20ό Συνέδριο του Κόμματος αναφέρονται μια σειρά βασικά χαρακτηριστικά των οικονομικών εξελίξεων. Στο παρόν άρθρο στεκόμαστε σε δύο από αυτά.

-- Στην «επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης της διεθνούς καπιταλιστικής οικονομίας την τελευταία τριετία, χωρίς κανένα ιμπεριαλιστικό κέντρο να προβλέπεται να λειτουργήσει ως ατμομηχανή για την αύξηση του ρυθμού ανάπτυξής της. Σημαντικό στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι ορισμένα ιμπεριαλιστικά κέντρα (ΕΕ, Ιαπωνία) δεν έχουν ουσιαστικά ξεπεράσει τα προ κρίσης επίπεδα του 2008».
-- Στο «μεγάλο μέγεθος της υπερσυσσώρευσης κεφαλαίου και την αδυναμία ελεγχόμενης απαξίωσής του (π.χ. στη μορφή του υπερβολικού κρατικού χρέους) με ικανοποιητικό τρόπο από τις αστικές κυβερνήσεις σε όλα τα ιμπεριαλιστικά κέντρα».

Η επιβράδυνση

Βρισκόμαστε σε μια περίοδο επιβράδυνσης της διεθνούς καπιταλιστικής οικονομίας, που δεν έχει ακόμα επανέλθει στα επίπεδα ανάπτυξης που είχε προ της κρίσης του 2008. Μάλιστα, ο ρυθμός ανάπτυξης μειώνεται την τελευταία τριετία. Οι εκτιμήσεις των διεθνών οργανισμών για το 2016 κάνουν λόγο για ένα ρυθμό ανάπτυξης του Παγκόσμιου Ακαθάριστου Προϊόντος¹ που κυμαίνεται κοντά στο 3% ετησίως (ΔΝΤ 3,1%, Παγκόσμια Τράπεζα 2,4%), ελαττωμένος σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια (3,2% το 2015 και 3,4% το 2014). Ο ρυθμός ανάπτυξης του Παγκόσμιου Ακαθάριστου Προϊόντος μειώνεται σταθερά.
Οι χαμηλοί ρυθμοί ανάπτυξης αφορούν γενικά όλα τα ιμπεριαλιστικά κέντρα. Στις ΗΠΑ, η επιβράδυνση της ανάπτυξης εκτιμάται ως ιδιαίτερα έντονη (πρόβλεψη του ΔΝΤ για 1,6% ρυθμό ανάπτυξης για το 2016), ενώ αντίθετα οι πρόσφατες εκτιμήσεις σε σχέση με τις προηγούμενες για την Ευρωζώνη, αν και ελαφρώς μεγαλύτερες σε σχέση με το 2016, είναι επίσης χαμηλές (εκτίμηση του ΔΝΤ για ρυθμό ανάπτυξης 1,7% το 2016). Η Ιαπωνία εξακολουθεί να βρίσκεται σε κατάσταση ουσιαστικής στασιμότητας (0,5% για το 2016 προβλέπει το ΔΝΤ). Ο ρυθμός ανάπτυξης της Κίνας είναι σημαντικά μεγαλύτερος, όμως μειωμένος σε σχέση με τους ρυθμούς ανάπτυξης προηγούμενων ετών. Θεωρείται ότι η επιβράδυνση άλλων καπιταλιστικών οικονομιών επηρεάζει και την Κίνα (το ΔΝΤ προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης 6,5% για το 2016).
Αποτυπώνεται επιβράδυνση της διεθνούς καπιταλιστικής οικονομίας, ενώ είναι και σχετικά χαμηλός ο ρυθμός αύξησης του διεθνούς εμπορίου την τελευταία διετία. Το 2016 ο ρυθμός αύξησης εκτιμάται πως θα περιοριστείστο 2,3%, ενώ το 2015 κατέγραψε ρυθμό αύξησης 2,6%.
Οι προβλέψεις για το ρυθμό ανάπτυξης του 2017 είναι θετικότερες σε σχέση με φέτος. Ειδικότερα, το ΔΝΤ προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας στο 3,4% για το 2017, ενώ για τις επιμέρους οικονομίες προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης 1,8% για τις ΗΠΑ, 2,2% για την Ευρωζώνη, 0,6% για την Ιαπωνία. Προβλέπει επίσης μικρή υποχώρηση του ρυθμού ανάπτυξης της Κίνας στο 6,3%, αλλά και αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης των αναδυόμενων και αναπτυσσόμενων οικονομιών στο 4,6% από 4,3% για το 2016. Εκτιμάται ότι η Ρωσία θα καταγράψει ρυθμό ανάπτυξης 1,1% το 2017, έναντι συρρίκνωσης -0,8% που διαμορφώθηκε το 2016.
Γενικότερα, οι πρόσφατες προβλέψεις των ιμπεριαλιστικών οργανισμών (ΔΝΤ, ΟΟΣΑ, ΕΕ) για τη διεθνή καπιταλιστική οικονομία κινούνται μεταξύ στασιμότητας και αναιμικής αύξησης του ρυθμού ανάπτυξης. Βασικό χαρακτηριστικό είναι ότι κανένα ιμπεριαλιστικό κέντρο δεν προβλέπεται να λειτουργήσει στο άμεσο μέλλον ως ατμομηχανή για την αύξηση του ρυθμού καπιταλιστικής ανάπτυξης στο διεθνές καπιταλιστικό σύστημα.
Γενικά, το σύνολο των οικονομικών κέντρων εμφανίζεται να έχει ξεπεράσει τυπικά τη διεθνή συγχρονισμένη κρίση του 2008 - 2009 και να έχει περάσει σε φάση ανάπτυξης, αν και τόσο στο επίπεδο μεταβολής του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ)² όσο και στο επίπεδο άλλων σημαντικών δεικτών τα κέντρα εμφανίζουν σημαντικές ανισομετρίες. Με την Κίνα να έχει αυξήσει το ΑΕΠ της κατά 76%, τις ΗΠΑ να έχουν σημειώσει αύξηση το ΑΕΠ κατά 10% και Ευρωζώνη και Ιαπωνία να βρίσκονται στα προ κρίσης επίπεδα.

Η μεγάλη υπερσυσσώρευση κεφαλαίου³

Στον καπιταλισμό, η ανάγκη καταστροφής ενός τμήματος του κεφαλαίου στη φάση της κρίσης είναι νομοτελειακή προϋπόθεση για την ανάκαμψη. Ωστόσο, το γεγονός πως το συνολικό κοινωνικό κεφάλαιο αποτελείται από ένα μεγάλο πλήθος ξεχωριστά, επιμέρους κεφάλαια, που βρίσκονται σε συνεχή ανταγωνισμό μεταξύ τους, καθώς και σε ξεχωριστά αστικά κράτη που τελικά εκφράζουν το γενικό συμφέρον των δικών τους «εγχώριων» κεφαλαίων, εμποδίζει την εξεύρεση μιας κοινά αποδεκτής λύσης για την απαξίωση του κεφαλαίου. Η δυσκολία στο να προχωρήσει μια σημαντική απαξίωσή του ουσιαστικά καθυστερεί την έξοδο του καπιταλισμού στη φάση μιας δυναμικής ανάκαμψης.
Βασικό λοιπόν χαρακτηριστικό που διακατέχει την παγκόσμια οικονομία είναι το μεγάλο μέγεθος του υπερσυσσωρευμένου κεφαλαίου και η αδυναμία ελεγχόμενης απαξίωσής⁴ του με ικανοποιητικό τρόπο σε όλα τα ιμπεριαλιστικά κέντρα. Από αυτήν την άποψη, χαρακτηριστική πλευρά είναι πως μεγάλοι αμερικανικοί όμιλοι διαθέτουν τεράστια αποθέματα μετρητών, τα οποία δεν επενδύουν παραγωγικά. Μόνο οι εταιρείες του δείκτη S&P500(χωρίς τους χρηματοπιστωτικούς ομίλους) έχουν περίπου 1,5 τρισ. δολάρια σε μετρητά.
Συγχρόνως, διογκώνεται, σε παγκόσμια κλίμακα, το πρόβλημα του υψηλού χρέους, ιδιωτικού και κρατικού, και της αδυναμίας αποκλιμάκωσής του. Το κρατικό χρέος, στη φάση της κρίσης, αυξήθηκε περίπου κατά 40% στις αναπτυγμένες οικονομίες, παράλληλα με μια ελάχιστη μείωση του ιδιωτικού χρέους, που επικεντρώνεται κυρίως στο χρέος των νοικοκυριών.
Τα στοιχεία αντανακλούν μια διαδικασία μετατροπής του ιδιωτικού χρέους σε κρατικό, σε όλα τα κέντρα. Ετσι, υπερχρεωμένες επιχειρήσεις και τράπεζες «διασώθηκαν» απ' τα καπιταλιστικά κράτη, διαδικασία που συνοδεύτηκε με μεγάλη αύξηση του κρατικού δανεισμού.
Η διαδικασία αυτή στην πραγματικότητα καθυστερεί χρονικά την απαξίωση τόσο του επενδυμένου όσο και του τοκοφόρου κεφαλαίου, στην οποία σπρώχνει αντικειμενικά η εκδήλωση της κρίσης. Η προστασία του τοκοφόρου κεφαλαίου είναι προφανής (τα δάνεια μετακυλίονται στο κράτος μέσα απ' τις τράπεζες). Ωστόσο, η ίδια διαδικασία προστατεύει ως ένα βαθμό και το επενδυμένο κεφάλαιο σε παραγωγικές επιχειρήσεις. Αφού η κρατικοποίηση των «κόκκινων χρεών» εμποδίζει το μηχανισμό τελικής καταγραφής της απαξίωσής του, που μέσω της πίεσης των δανειστών οδηγεί σε χρεοκοπία, λύση της επιχείρησης και πώλησή της.
Χαρακτηριστικά αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας μπορούμε να εντοπίσουμε στις ΗΠΑ. Η μείωση της παραγωγής σε μεταποίηση και βιομηχανία δεν έγινε με ουσιαστική απαξίωση ενός τμήματος του παραγωγικού δυναμικού, αλλά, αντίθετα, προέκυψε από μείωση της αξιοποίησής του. Το παράδειγμα της διάσωσης της αμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας απ' την κυβέρνηση Ομπάμα είναι χαρακτηριστικό, όπως επίσης και η διάσωση του τραπεζικού τομέα στις ΗΠΑ αρχικά και σε ορισμένες χώρες της ΕΕ στη συνέχεια.
Η μεγάλη έκταση του υπερυσσωρευμένου κεφαλαίου με τη μορφή υπερβολικού χρέους έχει σημάνει συναγερμό στα αστικά επιτελεία. Μια σειρά από αναλύσεις και εκθέσεις, απ' το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα, την Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, αλλά και πολλές αναλύσεις μεγάλων ιδιωτικών τραπεζών και επενδυτικών οίκων, επιμένουν στο πρόβλημα του υψηλού κρατικού χρέους, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου.

Οι προβλέψεις

Οι προβλέψεις των διεθνών οργανισμών κάνουν λόγο για μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, επισημαίνονται μια σειρά από κινδύνους που μπορεί, κατά τους αναλυτές, να μεταστρέψουν την κατάσταση. Ενας απ' τους κινδύνους που καταγράφεται απ' το ΔΝΤ ως κύριος είναι η σταδιακή ανάδυση τάσεων προστατευτισμού σε ολόκληρο τον κόσμο και πιο ειδικά στις σχέσεις ΕΕ - Μ. Βρετανίας λόγω Brexit, και κυρίως μετά την επικράτηση του Τραμπ στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ. Εκτός οτι οι θέσεις αυτές είχαν προπαγανδιστικό χαρακτήρα από τη σκοπιά της στήριξης Κλίντον στην προεκλογική εκστρατεί πρέπει να σημειώσουμε οτι η ανάδυση προστατευτικών τάσεων είναι μια υπαρκτή πραγματικότητα. Αυτό που συσκοτίζει η αστική προπαγάνδα είναι η σχέση αιτίου - αιτιατού. Ετσι, οι τάσεις προστατευτισμού αναπτύσσονται ως απάντηση ενός τμήματος του κεφαλαίου στην καπιταλιστική κρίση και γενικότερα στην επιδείνωση των όρων ανταγωνιστικότητάς του, που την αποδίδει στο ελεύθερο εμπόριο. Ωστόσο, η εμφάνιση φαινόμενων προστατευτισμού θα επιδράσει αρνητικά στην ανάπτυξη του διεθνούς εμπορίου, που ήδη κινείται με χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Η παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία διατρέχεται απ' την εξής αντίφαση: Η ενδογενής τάση για επέκταση, για εξαγωγή όχι μόνο εμπορευμάτων, αλλά και επενδυτικού κεφαλαίου (με τη μορφή άμεσων, αλλά και έμμεσων επενδύσεων) κάνει την κρίση παγκόσμια, αλλά τα διαφορετικά συμφέροντα εμποδίζουν την απαξίωση ενιαία και αυθόρμητα, μέσω της αγοράς.
Οι λεγόμενοι γεωπολιτικοί κίνδυνοι επίσης αναφέρονται ως ιδιαίτεροι κίνδυνοι, ειδικά για την ΕΕ. Πίσω απ' τις γραμμές κρύβεται, και στις αστικές αναλύσεις, το αυξανόμενο ενδεχόμενο ενός γενικευμένου πολέμου, αλλά, σε κάθε περίπτωση, γεωπολιτικές αναταραχές που μπορεί να οδηγήσουν σε έξαρση των προσφυγικών ροών εμφανίζονται ως ιδιαίτερος κίνδυνος. Ταυτόχρονα, μια όξυνση των αντιθέσεων ΝΑΤΟ - BRICS μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία της ΕΕ.
Οι οικονομικές αναδιατάξεις στην Κίνα εμφανίζονται επίσης ως πιθανό προβληματικό στοιχείο για την οικονομία, κυρίως της ΕΕ και των ΗΠΑ. Ειδικότερα, η στροφή της Κίνας προς μια πιο εσωστρεφή οικονομία περιορίζει τις επενδύσεις σε μηχανολογικά πάγια, που αποτέλεσαν την τελευταία περίοδο την αιχμή του δόρατος των γερμανικών εξαγωγών.
Τέλος, υπαρκτή είναι και η αβεβαιότητα λόγω μιας πιθανής αύξησης της τιμής του πετρελαίου ή λόγω αύξησης της συναλλαγματικής ισοτιμίας ευρώ - δολαρίου, που θα επιδράσουν αρνητικά στους όρους ανταγωνιστικότητας και στις εξαγωγές των ευρωπαϊκών ομίλων.
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ
1. Παγκόσμιο Ακαθάριστο Προϊόν (ΠΑΠ): Είναι το σύνολο των αξιών που παράγονται στο πλαίσιο της διεθνούς καπιταλιστικής οικονομίας στο διάστημα ενός χρόνου.
2. Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ): Είναι το σύνολο των αξιών που παράγονται εντός του πλαισίου μιας χώρας στο διάστημα ενός χρόνου.
3. Συσσώρευση κεφαλαίου: Στη διευρυμένη καπιταλιστική παραγωγή κάθε καινούργιος κύκλος της παραγωγής γίνεται σε μεγαλύτερη κλίμακα από το προηγούμενο. Ετσι, ένα μέρος της υπεραξίας που δημιουργήθηκε στον προηγούμενο κύκλο, προστίθεται στο παλιό κεφάλαιο και μετατρέπεται και αυτή σε κεφάλαιο. Αυτή η διαδικασία είναι η συσσώρευση κεφαλαίου, δηλαδή η αύξησή του με τη μετατροπή της υπεραξίας σε κεφάλαιο. Οταν λέμε για υπερσυσσώρευση κεφαλαίου αναφερόμαστε σε συσσωρευμένο κεφάλαιο τέτοιου μεγέθους που δεν μπορεί να αξιοποιηθεί με το μέγιστο ποσοστό κέρδους. Γι' αυτό η υπερσυσσώρευση οδηγεί στην κρίση.
4. Απαξίωση κεφαλαίου: Είναι ουσιαστικά η «απάντηση» στην υπερσυσσώρευση κεφαλαίου. Απαξίωση κεφαλαίου συντελείται την περίοδο των κρίσεων, το συσσωρευμένο κεφάλαιο χάνει την αξία που είχε προηγουμένως. Είτε αφορά κεφάλαιο που είναι συσσωρευμένο με τη μορφή εμπορευμάτων είτε με τη μορφή χρήματος είτε με τη μορφή μέσων παραγωγής. Η διαδικασία αυτή είναι υποχρεωτική για να μπορέσει η καπιταλιστική παραγωγή να περάσει σε φάση ανάκαμψης, αφού με την απαξίωση δίνεται η δυνατότητα πιο «κερδοφόρας» αξιοποίησης του συσσωρευμένου κεφαλαίου.

Με αισιοδοξία και εφόδιο την επαναστατική στρατηγική του ΚΚΕ υποδεχόμαστε το 2017

Με αισιοδοξία και εφόδιο την επαναστατική στρατηγική του ΚΚΕ υποδεχόμαστε το 2017

Ο καινούργιος χρόνος που ξεκινάει αύριο, παραλαμβάνει ανοιχτά όλα τα μεγάλα μέτωπα από τη χρονιά που φεύγει. Και δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά. Σ' ένα σύστημα σάπιο μέχρι το μεδούλι, όπως είναι ο καπιταλισμός στο σημερινό, ιμπεριαλιστικό του στάδιο, όπου τα πάντα αλέθονται στην κρεατομηχανή του κέρδους, τίποτα δεν μπορεί να αλλάζει προς το καλύτερο για το λαό, αλλά και τίποτα δεν μένει σε ακινησία.
Οι ανταγωνισμοί και οι αντιθέσεις που οξύνονται, η φτώχεια των πολλών που συσσωρεύεται από τη μια και ο πλούτος των λίγων που μεγαλώνει από την άλλη, η αδύναμη ανάκαμψη και η επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας, η πάλη των επιχειρηματικών ομίλων για τα μερίδια στη διεθνή αγορά σε ένα τέτοιο περιβάλλον, είναι εστίες που τροφοδοτούν εντάσεις, πυροδοτούν πολέμους, αυξάνουν τους κινδύνους για μια πιο γενικευμένη ιμπεριαλιστική σύρραξη με στρατιωτικά μέσα. Η ευρύτερη περιοχή μας είναι το ζωντανό παράδειγμα. Και είναι βέβαιο ότι παρά τους πρόσκαιρους συμβιβασμούς και τις αναδιατάξεις στα αντίπαλα στρατόπεδα, η ένταση θα κορυφώνεται αντί να εκτονωθεί.
«Η ιμπεριαλιστική "ειρήνη" ετοιμάζει τους νέους ιμπεριαλιστικούς πολέμους. Αλλωστε, "ο πόλεμος είναι η συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα", ιδιαίτερα σε συνθήκες βαθιάς κρίσης υπερσυσσώρευσης κεφαλαίου και σημαντικών αλλαγών στο συσχετισμό των δυνάμεων του διεθνούς ιμπεριαλιστικού συστήματος, όπου το ξαναμοίρασμα των αγορών σπανίως γίνεται αναίμακτα, με βάση την πείρα όλου του 20ού αιώνα», γράφουν χαρακτηριστικά οι Θέσεις της ΚΕ του ΚΚΕ για το 20ό Συνέδριο του Κόμματος.
Γι' αυτό χρειάζεται να δυναμώνει καθημερινά το μέτωπο ενάντια στη συμμετοχή της χώρας στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς, στις ξένες βάσεις, στην αλλαγή και επαναχάραξη των συνόρων, που μεθοδεύεται από τα ιμπεριαλιστικά κέντρα. Νέες δυνάμεις να κερδίζονται στην πάλη για τον απεγκλωβισμό της Ελλάδας από τις ιμπεριαλιστικές ενώσεις και τον καπιταλιστικό δρόμο ανάπτυξης, που είναι η αιτία των πολέμων.

Το Κυπριακό σε πρώτο πλάνο

Ενα από τα θέματα που θα μας απασχολήσουν από τις πρώτες κιόλας μέρες του 2017 είναι το Κυπριακό, καθόλου ασύνδετο με όσα γράφαμε πιο πάνω. Στο παρασκήνιο και στο προσκήνιο εξελίσσεται εδώ και μήνες ένα μεγάλο παζάρι για την επίτευξη συμβιβασμού, στη βάση ενός νέου διχοτομικού σχεδίου, τύπου «Ανάν», που απέρριψαν οι Ελληνοκύπριοι στο δημοψήφισμα του 2004. Από τότε κύλησε πολύ νερό στ' αυλάκι...
Το νέο σχέδιο έρχεται αμπαλαρισμένο με πρόσθετους εκβιασμούς και τελεσίγραφα, με κοιτάσματα φυσικού αερίου και αγωγούς, με τις απέναντι όχθες της Κύπρου να φλέγονται, σε όλο το τόξο από την Ουκρανία μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα, τα Βαλκάνια, την Αν. Μεσόγειο και τις ακτές της Βόρειας Αφρικής. Ερχεται με τη συνοδεία αεροπλανοφόρων και κάθε είδους πολεμικών σκαφών και αεροπλάνων, απ' όλες τις μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις που συνωστίζονται στις θάλασσες περιμετρικά του νησιού, σε απόσταση βολής το ένα από το άλλο, αλλά με τις κάννες στραμμένες προσώρας στη Συρία.
Μέσα σ' ένα τέτοιο περιβάλλον συγκρούσεων, ρευστότητας και αβεβαιότητας, που επιτείνεται από το ενδεχόμενο να υπάρξουν νέες αναδιατάξεις στην περιοχή όταν σε 20 μέρες από σήμερα αναλάβει η νέα κυβέρνηση στις ΗΠΑ, μεθοδεύεται η λύση του Κυπριακού, με τη δαμόκλειο σπάθη της «τελευταίας ευκαιρίας» να επικρέμαται πάνω από το κεφάλι του κυπριακού λαού.
Γράφουν οι Θέσεις της ΚΕ για το 20ό Συνέδριο: «Στο πλαίσιο των ανταγωνισμών των αστικών τάξεων της Τουρκίας, της Ελλάδας και της Κύπρου, καθώς και του αρνητικού ρόλου που έπαιξαν και παίζουν διαχρονικά έως σήμερα για την επίλυση του κυπριακού προβλήματος οι ΗΠΑ, η Μ. Βρετανία, το ΝΑΤΟ και η ΕΕ, αναπτύσσονται αρνητικοί σχεδιασμοί για τους λαούς (...) Οι νέες διεργασίες οδηγούν στην οριστικοποίηση της διχοτόμησης της Κύπρου, ουσιαστικά στη συγκρότηση δύο ξεχωριστών κρατικών οντοτήτων που μόνο τυπικά και συγκυριακά θα συγκροτούν Ομοσπονδία».
Σ' αυτή τη βάση, η μόνη στάση που υπερασπίζει τα πραγματικά συμφέροντα του λαού στην Κύπρο, είναι η συμβολή στο δυνάμωμα της πάλης ενάντια σε κάθε προσπάθεια επιβολής μιας λύσης που θα διαιωνίζει τη διχοτόμηση και δεν θα δίνει βιώσιμη και φερέγγυα λύση για το σύνολο του κυπριακού λαού, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, Αρμένιους, Λατίνους, Μαρωνίτες. Αυτή η πάλη δεν μπορεί παρά να κατευθύνεται στο στόχο για μια Κύπρο ενιαία, ανεξάρτητη, με μία και μόνη κυριαρχία, μία ιθαγένεια και διεθνή προσωπικότητα, χωρίς ξένες βάσεις και στρατεύματα, χωρίς ξένους εγγυητές και προστάτες.

Ιδιοι «παίκτες», συγκρουόμενα συμφέροντα

Απαριθμώντας τους βασικούς «παίκτες» που συμμετέχουν στη διευθέτηση του Κυπριακού, δεν είναι δύσκολο να δει κανείς ότι είναι οι ίδιοι που ανταγωνίζονται ή συμπράττουν στις πολεμικές συγκρούσεις στη Συρία και στο Ιράκ. Ταυτόχρονα, πολλοί από αυτούς κατέχουν ρόλο πρωταγωνιστή και κινούν τα κεντρικότερα νήματα που συνδέουν τη διαπραγμάτευση για την οικονομία και το κρατικό χρέος της Ελλάδας με τους ευρύτερους ανταγωνισμούς και τις εξελίξεις στην περιοχή.
Ευρωζώνη και ΔΝΤ, στην πραγματικότητα Γερμανία και ΗΠΑ, συγκρούονται με αφορμή το ελληνικό ζήτημα για θέματα που ξεπερνούν κατά πολύ το ένα ή το άλλο ποσοστό στους στόχους του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ύψος των ομαδικών απολύσεων, ακόμα και τους όρους παραμονής μιας μικρής οικονομίας όπως η Ελλάδα στην Ευρωζώνη. Το πραγματικό διακύβευμα είναι η αδύναμη ανάπτυξη σε συνθήκες επιβράδυνσης της παγκόσμιας οικονομίας, που δυσκολεύεται ακόμη πιο πολύ λόγω του μεγάλου χρέους που έχουν οι σημαντικότερες οικονομίες της Ευρωζώνης και της ΕΕ, όπως η Γαλλία και η Ιταλία, που βλέπουν τη Γερμανία να ξεμακραίνει στο μεταξύ τους ανταγωνισμό.
Γι' αυτό μεγαλώνει η αντιπαράθεση και στο εσωτερικό της Ευρωζώνης, αλλά και οι ενδοαστικές αντιθέσεις σε κάθε κράτος χωριστά, πυροδοτώντας διεργασίες και ανακατατάξεις, με σωρευτική επίδραση στο πολιτικό σύστημα και ενίσχυση των φυγόκεντρων αστικών δυνάμεων, σίγουρα όμως χωρίς κανένα όφελος για το λαό.
«(...) Οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν μπορούν ωστόσο να πετύχουν την άμβλυνση της ανισομετρίας στο εσωτερικό της Ευρωζώνης, η οποία αποτυπώνεται στη διεύρυνση της ψαλίδας ανάμεσα στα κράτη που σημειώνουν σταθερά εμπορικά πλεονάσματα (Γερμανία, Ολλανδία κ.λπ.) και την πλειοψηφία των κρατών που σημειώνουν αντίστοιχα ελλείμματα», αναφέρουν οι Θέσεις της ΚΕ, και σε άλλο σημείο γράφουν:
«Την περίοδο που διανύουμε ισχυροποιείται προσωρινά το αστικό ρεύμα του εθνικισμού και του προστατευτισμού στην οικονομία τόσο στις ΗΠΑ και τη Μ. Βρετανία όσο και σε ισχυρά κράτη της Ευρωζώνης όπως η Γαλλία και η Ιταλία (...) για να αμυνθούν στην επιδείνωση των όρων ανταγωνιστικότητας πρώτα απ' όλα του βιομηχανικού κεφαλαίου τους, ιδιαίτερα σε συνθήκες επιβράδυνσης της διεθνούς καπιταλιστικής οικονομίας».
Ο αστικός εθνικισμός και ο κοσμοπολιτισμός του κεφαλαίου αποτελούν τις δύο όψεις της ιδεολογίας της αστικής τάξης, από την οποία πρέπει να διαχωριστούν οι εργαζόμενοι και τα άλλα λαϊκά στρώματα. Τα πραγματικά τους συμφέροντα καμία σχέση δεν έχουν με την υπεράσπιση των σχεδίων του ενός ή του άλλου ιμπεριαλιστικού πόλου, της κερδοφορίας του ενός ή του άλλου μονοπωλιακού ομίλου.

Προχωράμε με συναίσθηση της μεγάλης ευθύνης

Η χρονιά που ξεκινάει ξεχωρίζει για δύο ιδιαίτερους λόγους. Ο πρώτος είναι ότι φέτος συμπληρώνονται 100 χρόνια από την Οχτωβριανή Επανάσταση, το 1917, που σηματοδοτεί την πρώτη ιστορικά απόπειρα της εργατικής τάξης να αποτινάξει τα δεσμά της και να οικοδομήσει τον σοσιαλισμό. Ο δεύτερος είναι ότι από τις 30 Μάρτη μέχρι τις 2 Απρίλη θα γίνει το 20ό Συνέδριο του ΚΚΕ.
Ηδη, μετά τη δημοσιοποίηση των Θέσεων της ΚΕ και την πλατιά διάδοσή τους με τον «Κυριακάτικο Ριζοσπάστη» πριν από δυο βδομάδες, έχει ξεκινήσει η προετοιμασία και συζήτηση για το Συνέδριο στο Κόμμα και την ΚΝΕ. Παράλληλα, σχεδιάζεται η οργανωμένη συζήτηση πάνω στις Θέσεις με οπαδούς και φίλους, ενώ όπως ανακοινώθηκε, άμεσα ξεκινάει ο προσυνεδριακός διάλογος από τις σελίδες του «Ριζοσπάστη» και την ΚΟΜΕΠ.
Οπως σημειώνεται στον πρόλογο των Θέσεων, «βασικός στόχος των Θέσεων της ΚΕ για το 20ό Συνέδριο και της εσωκομματικής συζήτησης που θα ξεκινήσει μετά τη δημοσίευσή τους, όπως και των τελικών αποφάσεων του Συνεδρίου, είναι το ολόπλευρο ιδεολογικό - πολιτικό - οργανωτικό ατσάλωμα του Κόμματος και της Νεολαίας του ως κόμματος της επαναστατικής ανατροπής. Αυτό το ατσάλωμα αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να φέρουμε σε πέρας τα σύνθετα καθήκοντα της ανασύνταξης του εργατικού κινήματος, της πάλης κατά του ιμπεριαλιστικού πολέμου, της οικοδόμησης της κοινωνικής συμμαχίας σε αντικαπιταλιστική, αντιμονοπωλιακή κατεύθυνση με στόχο την εργατική εξουσία.
Από αυτό το ατσάλωμα του Κόμματος εξαρτάται και η ικανότητά του να προετοιμάζει για τα παραπάνω καθήκοντα και εργατικές - λαϊκές μάζες μέσα από την ανάπτυξη του εργατικού - λαϊκού κινήματος και την προώθηση της συμμαχίας των λαϊκών στρωμάτων σε κατεύθυνση ρήξης και ανατροπής με το καπιταλιστικό σύστημα. Αυτό ισχύει ακόμα περισσότερο σε συνθήκες που όλα είτε μοιάζουν ακίνητα είτε κινούνται με αργούς ρυθμούς προς το στόχο της εργατικής - λαϊκής αντεπίθεσης είτε ακόμα και πισωγυρίζουν».
Με επαναστατική αισιοδοξία και εμπιστοσύνη στη δύναμη της εργατικής τάξης, εξοπλισμένοι με το Πρόγραμμα που ψήφισε το 19ο Συνέδριο του ΚΚΕ και τα διδάγματα από την 100χρονη σχεδόν Ιστορία του Κόμματος, με στέρεους και βαθιούς δεσμούς με τους εργαζόμενους και το λαό, προχωράμε μπροστά. Βαδίζουμε στη νέα χρονιά με συναίσθηση της ευθύνης που έχουμε να δουλεύουμε κάτω απ' όλες τις συνθήκες για την υλοποίηση της επαναστατικής στρατηγικής του ΚΚΕ. Καλή αγωνιστική χρονιά!

Ανταγωνισμοί και αβεβαιότητες στην οικονομία Βρετανίας και ΕΕ λόγω Brexit

Ανταγωνισμοί και αβεβαιότητες στην οικονομία Βρετανίας και ΕΕ λόγω Brexit

Copyright 2016 The Associated

Η πρωθυπουργός της Βρετανίας Τερέζα Μέι

Πυκνώνουν το τελευταίο χρονικό διάστημα τα ρεπορτάζ με αναφορές στην υπόθεση του Brexit. Αλλωστε, θεωρείται τόσο από τη βρετανική κυβέρνηση όσο και από την Κομισιόν μια εκκρεμότητα με ακαθόριστες ακόμη τις συνέπειες τόσο για τη βρετανική οικονομία όσο και γι' αυτήν της ΕΕ, ενώ επιδρά στην εμφάνιση και νέων πεδίων ανταγωνισμών.
Για παράδειγμα, τον Νοέμβρη εμφανίστηκε ρεπορτάζ στον αστικό Τύπο που έγραφε περίπου τα εξής: Οι διαπραγματεύσεις για το Brexit θα είναι δύσκολες. Η ΕΕ σκληραίνει τη στάση της. Η Αγκελα Μέρκελ αρνήθηκε τη σύναψη προσωρινής συμφωνίας με τη Βρετανία πριν από την ενεργοποίηση του άρθρου 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας. Η ΕΕ πιέζει την Βρετανίδα πρωθυπουργό να ανοίξει τα χαρτιά της, αν θέλει να αποφύγει μια περίοδο έντονης αναταραχής το 2019. Ο διαπραγματευτής της Κομισιόν για το Brexit Μισέλ Μπαρνιέ τάσσεται υπέρ κάποιας μεταβατικής περιόδου, κατά την οποία κλάδοι της βρετανικής οικονομίας θα προσαρμοστούν στη μετά Brexit εποχή, αλλά πρέπει πρώτα να επιτευχθεί η μόνιμη συμφωνία.
Υπέρ της μεταβατικής περιόδου έχουν ταχθεί τόσο ο υπουργός Οικονομικών, Φίλιπ Χάμοντ, όσο και ο κεντρικός τραπεζίτης της Βρετανίας, Μαρκ Κάρνεϊ. Ωστόσο, η πρωθυπουργός, Τερέζα Μέι, επιμένει να κρατάει κλειστά τα χαρτιά της, προσπαθώντας να ισορροπήσει μεταξύ όσων υποστηρίζουν την έξοδο της Βρετανίας από την ΕΕ με κάθε κόστος (σκληρό Brexit) και όσων ανησυχούν για τις επιπτώσεις που θα υπάρξουν στη βρετανική οικονομία.

Η έξοδος επιχειρήσεων από τη Βρετανία

Το Brexit και με δεδομένη την έως τώρα εκκρεμότητα της Συμφωνίας Βρετανίας - ΕΕ δημιουργεί ανασφάλεια ιδιαίτερα στις ξένες τράπεζες και άλλους επιχειρηματικούς ομίλους, αλλά και βρετανικούς σχετικά με το οικονομικό μέλλον της Βρετανίας, τις εμπορικές σχέσεις της με την ΕΕ, ενώ αισθάνονται κινδύνους απωλειών κερδοφορίας. Δεν μένουν όμως μόνο σ' αυτό. Ηδη προετοιμάζονται να μεταφέρουν τις δραστηριότητές τους σε άλλα κράτη - μέλη της ΕΕ. Και σχεδιάζουν τις κινήσεις τους με το χειρότερο σενάριο, ότι δηλαδή θα χάσουν το δικαίωμα να πωλούν ελεύθερα εμπορεύματα και υπηρεσίες σε ολόκληρη την ΕΕ.
Το «CNN Greece», 27 Δεκέμβρη 2016, αναφέρει ότι αμερικανικές εταιρείες θέλουν να ανοίξουν θυγατρικές στην Ιρλανδία, αλλά και από βρετανικές εταιρείες μπορεί να μετακομίσουν εκεί. Μεγάλο πλεονέκτημα της Ιρλανδίας στην προσέλκυση επενδύσεων είναι η χαμηλή φορολογία επιχειρήσεων, μόλις 12,5%, και το ότι είναι η μόνη χώρα στην ΕΕ όπου επίσημη γλώσσα είναι τα αγγλικά. Σύμφωνα με τον «Guardian», τουλάχιστον 100 βρετανικές τράπεζες και άλλοι χρηματοπιστωτικοί όμιλοι, έχουν κάνει αίτηση στην ιρλανδική κυβέρνηση για να μεταφέρουν εκεί τις δραστηριότητές τους.
Ο Οργανισμός Βιομηχανικής Ανάπτυξης της Ιρλανδίας ελπίζει ότι η ανάληψη της αμερικανικής προεδρίας από τον Ντ. Τραμπ δεν θα γίνει εμπόδιο για τις επενδύσεις των αμερικανικών επιχειρηματικών ομίλων στη χώρα. Υπάρχει και αυτός ο φόβος, με δεδομένες τις δηλώσεις του Τραμπ για στροφή προς μια οικονομική πολιτική προστατευτισμού και «τράβηγμα» στις ΗΠΑ αμερικανικών επιχειρηματικών ομίλων που δρουν έξω από τη χώρα.
Ταυτόχρονα, και οι ιαπωνικές επενδυτικές τράπεζες εκφράζουν το ενδεχόμενο να εγκαταλείψουν το Λονδίνο λόγω αβεβαιότητας της μελλοντικής σχέσης της Βρετανίας με την ΕΕ. Κορυφαία στελέχη τέτοιων τραπεζών όπως οι Nomura και Daiwa Capital Markets, έθεσαν το θέμα σε δύο Βρετανούς υπουργούς, στον αρμόδιο για το Σίτι, Σάιμον Κίρμπι, και στον υπουργό Εμπορίου αρμόδιο για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, Μαρκ Γκαρνιέ. Σύμφωνα με τους «Financial Times», λόγω της αβεβαιότητας για το μέλλον του Λονδίνου ως πύλης στην Ευρώπη, ίσως θα ήταν καλύτερα για τους πελάτες τους στην Ευρώπη να έχουν εναλλακτικό κέντρο χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.
Στην ίδια κατεύθυνση, κινούνται και οι ιαπωνικές ασφαλιστικές εταιρείες και άλλοι ιαπωνικοί επιχειρηματικοί όμιλοι. Για παράδειγμα, ο μεγαλύτερος τραπεζικός όμιλος της Ιαπωνίας, η «Mitsubishi UFJ», έχει αναβαθμίσει το καθεστώς της μονάδας της στο Αμστερνταμ, μεταφέροντας και εργαζόμενους.
Βεβαίως, η Ιρλανδία εμφανίζεται ελκυστική για τη μεταφορά επιχειρηματικών ομίλων από τη Βρετανία, και λόγω χαμηλού φορολογικού συντελεστή για τις επιχειρήσεις και λόγω αγγλικής γλώσσας, αλλά δεν είναι το μοναδικό κράτος που το «πασχίζει».

Οι επιδιώξεις Γερμανίας - Γαλλίας

Διάφορα αστικά ΜΜΕ στα μέσα του Νοέμβρη 2016 έγραφαν περίπου τα εξής: Η Φραγκφούρτη, το χρηματοπιστωτικό κέντρο της Γερμανίας, προσπαθεί να δελεάσει χρηματοπιστωτικά ιδρύματα από τη Βρετανία και ανταγωνίζεται με τη Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες για να προσελκύσει επιχειρήσεις από τη Βρετανία, το βασικό χρηματοπιστωτικό κέντρο της Ευρώπης.
Ο Γερμανός υφυπουργός Οικονομικών, Τόμας Στέφεν, δήλωσε πρόσφατα: «Πρέπει να πω ότι εμείς, στο υπουργείο Οικονομικών, καταγράφουμε έναν αυξανόμενο αριθμό αιτημάτων. Και είμαστε πολύ, πολύ ανοιχτοί σε τέτοιες συζητήσεις». Η Φραγκφούρτη θέλει να εξασφαλίσει την Ευρωπαϊκή Τραπεζική Αρχή (EBA), που εποπτεύει το ρυθμιστικό πλαίσιο της λειτουργίας των τραπεζών σε όλη την ΕΕ, και έχει ήδη πει ότι θα μετακινηθεί από το Λονδίνο μετά την απόφαση της Βρετανίας να αποχωρήσει από την ΕΕ, με δεδομένο ότι η Φραγκφούρτη είναι έδρα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (SSM).
Αλλά προς τη Γερμανία στρέφουν το βλέμμα τους και βρετανικές start-ups (επιχειρήσεις νέων τεχνολογιών). Από την επικράτηση του Brexit, πέντε start-ups εγκατέλειψαν τη Βρετανία, μεταφέροντας την έδρα τους στο Βερολίνο. Επίσης, 39 ακόμη τέτοιες επιχειρήσεις συζητούν για μεταφορά στο Βερολίνο. Η γερμανική κυβέρνηση εκτιμά ότι το Βερολίνο θα γίνει η ευρωπαϊκή πρωτεύουσα των start-ups.
Ομως και η Γαλλία δεν πάει πίσω. Ο υπουργός Οικονομικών, Μισέλ Σαπέν, έχει δηλώσει ότι η Γαλλία έχει επεξεργαστεί σχέδιο για να γίνει το Παρίσι η μελλοντική οικονομική πρωτεύουσα. Δεν στοχεύουν μόνο σε τραπεζικούς ομίλους, αλλά και σε επιχειρηματικούς ομίλους της βιομηχανίας, σε τομείς όπως το Μέταλλο, η Ενέργεια, επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών. Αλλωστε, αμέσως μετά το δημοψήφισμα της 23ης Ιούνη, η κυβέρνηση Ολάντ άλλαξε τους κανόνες φορολόγησης των ξένων επιχειρήσεων στο Παρίσι κάνοντάς τους ελκυστικούς, για να διευκολύνει τη μεταφορά επιχειρήσεων από τη Βρετανία.

Αντιδράσεις που εκδηλώνουν ανταγωνισμούς

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το REUTERS, («Καθημερινή», 20/12/2016), «στις βρετανικές τράπεζες έφτασε πόρισμα έγκριτων νομικών γραφείων της χώρας, σύμφωνα με το οποίο έχουν το δικαίωμα να μηνύσουν την ΕΕ αν δεν εξασφαλιστεί μεταβατική περίοδος κατά την έξοδο της Βρετανίας. Την άσκηση αυτού του δικαιώματος τη στηρίζουν σε κανόνες του διεθνούς Δικαίου και σε διεθνείς συνθήκες - όπως η Σύμβαση της Βιέννης. Βάσει αυτών, έχουν κεκτημένα δικαιώματα από τις ευρωπαϊκές συνθήκες, τα οποία δεν καταργούνται αυτομάτως από τη στιγμή που παύσουν να ισχύουν οι ανωτέρω συνθήκες. Οι τράπεζες και οι επενδυτικοί οίκοι ασκούν πιέσεις στη Βρετανία και στην Ευρωπαϊκή Ενωση, ώστε να συνάψουν μεταβατική συμφωνία για να διατηρηθούν πολλές από τις ισχύουσες ρυθμίσεις έως και 5 χρόνια, για να μπορέσουν να αμβλύνουν τις όποιες επιπτώσεις από το Brexit. Πάντως, η Τράπεζα της Αγγλίας προειδοποιεί ότι θα έχει αποσταθεροποιητικό αντίκτυπο στο χρηματοπιστωτικό σύστημα μια αιφνίδια αποχώρηση της Βρετανίας από την ΕΕ».
Δεν ξέρουμε πώς θα εξελιχθεί η διαπραγμάτευση, αλλά απ' όλα τα παραπάνω φαίνεται ότι οι αρνητικές συνέπειες στη βρετανική οικονομία θα είναι μεγάλες. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας είναι ο πλέον ισχυρός στη βρετανική οικονομία. Επιδράσεις φαίνεται ότι θα υπάρξουν και στην οικονομία της ΕΕ με αρνητικές συνέπειες για την πορεία ανάκαμψής της. Αυτή η πραγματικότητα θα φέρει τεράστια όξυνση των ανταγωνισμών.
Ταυτόχρονα Ιρλανδία, Γαλλία, Γερμανία ανταγωνίζονται μεταξύ τους για να καρπωθούν το μεγαλύτερο μερίδιο των απωλειών της Βρετανίας από τη μεταφορά επιχειρηματικών ομίλων. Οι ανταγωνισμοί φαίνεται να οξύνονται με την Ιρλανδία, γιατί έχει κάποια πλεονεκτήματα όπως προείπαμε. Επίσης δεν είναι τυχαία η κλιμακούμενη σύγκρουση της Ιρλανδίας με την Κομισιόν για το θέμα της «Apple» και το τεράστιο πρόστιμο των 13 δισ. ευρώ που η «Apple» καλείται από την Κομισιόν να πληρώσει στην Ιρλανδία για μη καταβληθέντες φόρους. «Το διακύβευμα για το Δουβλίνο είναι η εξαιρετικά χαμηλή εταιρική φορολογία που έχει συνεισφέρει στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων και στην ανάπτυξη της ιρλανδικής οικονομίας(...) η Κομισιόν κατηγορεί την Ιρλανδία ότι παραχώρησε στον αμερικανικό κολοσσό εξαιρετικά προνομιακό φορολογικό καθεστώς, χωρίς να το δικαιολογεί, και το Δουβλίνο, που έχει εφεσιβάλει την απόφαση, να επιρρίπτει στην Κομισιόν παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας του», («Καθημερινή», 20/12/2016). Αυτό είναι νέο επεισόδιο ανάμεσα σε άλλα, όπως τα πρόστιμα σε VW και Deutsche Bank από τις ΗΠΑ, ή τα ενδεχόμενα πρόστιμα σε «Amazon» και «Apple» από τη Γερμανία για αθέμιτο ανταγωνισμό, το ενδεχόμενο πρόστιμο από την Κομισιόν στο Facebook για τη συγχώνευσή του με την ευρωπαϊκή WhatsApp που παρέχει αντίστοιχες υπηρεσίες, κ.λπ.
Επίσης, δεν πρέπει να περνά απαρατήρητη η αναφορά της ιρλανδικής κυβέρνησης ότι ελπίζει να μη βάλει εμπόδια ο Ντ. Τραμπ για επενδύσεις αμερικανικών επιχειρηματικών ομίλων στη χώρα. Να άλλος ένας λόγος της κόντρας της Ιρλανδίας με την Κομισιόν, με αφορμή την «Apple». Ενας επιπλέον παράγοντας που επιδρά στους ανταγωνισμούς είναι η ενδεχόμενη στροφή της κυβέρνησης Τραμπ στον προστατευτισμό που θα μειώσει δραστικά τις εξαγωγές της Γερμανίας κυρίως αλλά και της ΕΕ συνολικά στις ΗΠΑ, και κεφαλαίων και εμπορευμάτων. Που θα επιδράσει αρνητικά επίσης στην ασθενική ανάκαμψη της οικονομίας Ευρωζώνης - ΕΕ.

Αλλες συνέπειες

Επομένως, εδώ αυξάνονται οι παράγοντες υπονόμευσης της ευρωενωσιακής, αλλά και της βρετανικής, ανάκαμψης της καπιταλιστικής οικονομίας. Που περιπλέκεται και με τις δυσκολίες της παγκόσμιας καπιταλιστικής ανάπτυξης. Μείγμα επικίνδυνο.
Ολ' αυτά επιδρούν επίσης στη διεύρυνση των ρωγμών στην ΕΕ με την ενίσχυση φυγόκεντρων δυνάμεων, την τάση μεγαλύτερης εθνοκεντρικής δράσης (Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχία κ.λπ.), τη διαπάλη Γαλλίας - Γερμανίας για την οικονομική διακυβέρνηση (εμβάθυνση ή διακυβερνητική συνεργασία) κ.λπ.
Οπως αναφέρεται στις Θέσεις της ΚΕ του ΚΚΕ για το 20ό Συνέδριο: «Στο επίπεδο του οικονομικού ανταγωνισμού, σημαντική εξέλιξη αποτελεί η δοκιμασία διατήρησης της συνοχής της ΕΕ και το μέλλον που προδιαγράφεται για την Ευρωζώνη, ιδιαίτερα μετά την επικράτηση του Brexit στο σχετικό δημοψήφισμα στη Βρετανία. Αυτή η πραγματικότητα καθιστά ακόμα πιο σύνθετους τους ενδοϊμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς και αυξάνει τη ρευστότητα των σημερινών διακρατικών συνεργασιών. Οι εξελίξεις στην ΕΕ επιδρούν άμεσα στις εξελίξεις και στις αντιθέσεις στην Ελλάδα (...) Η ελληνική οικονομία τείνει να περάσει σε αναιμική ανάκαμψη το 2017. Ωστόσο, η πραγματοποίηση αυτής της τάσης θα εξαρτηθεί και από άλλες παραμέτρους, ιδιαίτερα από τις εξελίξεις της διεθνούς οικονομίας (...) Ως παράγοντες αβεβαιότητας που μπορούν να οδηγήσουν σε πιο αρνητική έκβαση, διακρίνονται η ενδεχόμενη επιδείνωση του διεθνούς οικονομικού περιβάλλοντος και της πορείας της ΕΕ μετά το Brexit, οι πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στον τουρισμό και στο εμπόριο από επιδείνωση του προσφυγικού προβλήματος και της κατάστασης στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και οι επιπτώσεις της κυβερνητικής πολιτικής (π.χ. αύξηση έμμεσης φορολογίας, επιβάρυνση λαϊκών στρωμάτων)».
Ανεξάρτητα από τις αβεβαιότητες και τις εξελίξεις, τις συνέπειες θα τις μεταφέρουν στις πλάτες της εργατικής τάξης και των άλλων φτωχών λαϊκών στρωμάτων. Που δεν έχουν άλλο δρόμο από το να χειραφετηθούν από την αστική πολιτική και να οργανώσουν την αντικαπιταλιστική, αντιμονοπωλιακή πάλη.

Ευρασιατική Οικονομική Ενωση ένα επιπλέον ιμπεριαλιστικό μπλοκ

Ευρασιατική Οικονομική Ενωση ένα επιπλέον ιμπεριαλιστικό μπλοκ

Εκτενή αποσπάσματα από την παρέμβαση του συμπροέδρου του Σοσιαλιστικού Κινήματος Καζαχστάν Α. Κουρμάνοφ στο Διεθνές Σεμινάριο που διοργάνωσε η Ευρωκοινοβουλευτική ομάδα του ΚΚΕ

Από τη συνεδρίαση της Ευρασιατικής Οικονομικής Ενωσης (Ρωσίας, Λευκορωσίας, Καζακστάν, Αρμενίας, Κιργιζία, Τατζικιστάν) στη Μόσχα το 2014

Με αφορμή τη συζήτηση που γίνεται στη χώρα μας περί εναλλακτικών διακρατικών ενώσεων, δήθεν αντίβαρο σε άλλες και υπέρ των λαών, δημοσιεύουμε σήμερα εκτενή αποσπάσματα από την πολύ διαφωτιστική τοποθέτηση του Αϊνούρ Κουρμάνοφ, συμπροέδρου του Σοσιαλιστικού Κινήματος Καζαχστάν, για τις ενώσεις στις οποίες πρωτοστατεί η καπιταλιστική Ρωσία, στο πρόσφατο Διεθνές Σεμινάριο που διοργάνωσε με επιτυχία η Ευρωκοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΚΕ, στην Αθήνα, στις 10 Δεκέμβρη, με θέμα «Ενας αιώνας από την έκδοση του έργου του Β. Ι. Λένιν "Για το σύνθημα των Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης"».
Ο εκπρόσωπος του Σοσιαλιστικού Κινήματος Καζαχστάν σημείωσε:
«Η κρατική προπαγάνδα της Ρωσίας, του Καζαχστάν, της Λευκορωσίας, της Αρμενίας και της Κιργιζίας συνεχώς επαναλαμβάνει τα περί μιας νέας εποχής ολοκλήρωσης και συνεργασίας στα όρια της Τελωνειακής (ΤΕ) και της Ευρασιατικής Οικονομικής Ενωσης (ΕΑΟΕ). Ολα αυτά σερβίρονται σαν μια προοδευτική ένωση εμπορευματοπαραγωγών, που θα οδηγήσει στην εμφάνιση νέων θέσεων εργασίας, στην άνοδο της ανταγωνιστικότητας των οικονομιών, στην αύξηση των εμπορικών ανταλλαγών, σε ενιαίους δασμούς, σε ομογενοποίηση της φορολογικής, εργασιακής και κοινωνικής νομοθεσίας.
Ορισμένοι καθιερωμένοι ιδεολόγοι φιλοκυβερνητικών οργανισμών, ακόμα και ορισμένων αριστερών κομμάτων, προσπαθούν να πείσουν τις μάζες για την "αναγέννηση" της πάλαι ποτέ Σοβιετικής Ενωσης σε καπιταλιστική βάση, θεωρώντας την ΕΑΟΕ και την ΤΕ ενώσεις για την αποκατάσταση των παλιών δεσμών μεταξύ των Δημοκρατιών και την άνοδο της εγχώριας βιομηχανίας. Οτι είναι δήθεν μια μεταβατική, μόνο, μορφή, ένα αναγκαίο στάδιο προς μια σοβαρότερη πολιτική και οικονομική ένωση αυτών των χωρών σε ένα ενιαίο συνομοσπονδιακό ή ακόμα και ομοσπονδιακό κρατικό μόρφωμα υπό την αιγίδα της σημερινής αστικής Ρωσίας.
Οσοι παράγοντες των κομμουνιστικών και σοσιαλιστικών κομμάτων των χωρών της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών (ΚΑΚ) παίρνουν στα σοβαρά αυτόν τον προπαγανδιστικό χυλό και τον αναπαράγουν οι ίδιοι στα προγράμματα και την πρακτική πολιτική τους, απορρίπτουν με προθυμία την ταξική προσέγγιση και τη μαρξιστική ανάλυση των διαδικασιών και γίνονται απλώς ο πέμπτος τροχός στο κρατικό κάρο των καθεστώτων. Η υποστήριξη, έμμεση ή άμεση, αυτών των ενώσεων, όπως και της πολιτικής των κυβερνήσεων και των Προέδρων, οδηγεί σε πλήρη απώλεια της πολιτικής αυτοτέλειας, στη συμπαράταξη, στην πράξη, με μια σειρά συντηρητικών ή ακόμα και δεξιών δυνάμεων των κυρίαρχων αστικών κύκλων, και στην τελεσίδικη απόσπαση από την κοινωνική τους βάση, στην ιδεολογική υπόσκαψη του κομμουνιστικού κινήματος.

Ποιος ήταν ο στόχος δημιουργίας των ΕΑΟΕ και ΤΕ;

Οι κομμουνιστές δεν πρέπει να έχουν, πόσο μάλλον να καλλιεργούν, αυταπάτες σχετικά με αυτές τις ενώσεις. Η Τελωνειακή Ενωση και η Ευρασιατική Οικονομική Ενωση αποτελούν τυπικές μορφές εμπορο-βιομηχανικού μπλοκ των καπιταλιστών, που κατευθύνεται στην ενοποίηση της εμπορικής, κοινωνικής και εργασιακής νομοθεσίας, που συνολικά είναι προσανατολισμένες εναντίον των συμφερόντων των εργαζομένων. Η είσοδος, για παράδειγμα, του Καζαχστάν στην ΤΕ οδήγησε σε μείωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών, σε άνοδο των δασμών, σε ακρίβεια, σε μείωση της παραγωγής, σε ακόμα μεγαλύτερη εξάρτηση της εγχώριας οικονομίας.
Οι κυβερνήσεις της Ρωσίας και του Καζαχστάν ακολουθούν την ίδια πολιτική σκληρών νεοφιλελεύθερων αγοραίων μεταρρυθμίσεων, που συνοδεύεται από ιδιωτικοποιήσεις, καταστροφή του κοινωνικού συστήματος Πρόνοιας, συνεχή μείωση όλων των δαπανών του προϋπολογισμού, εμπορευματοποίηση της Παιδείας και της Υγείας. Από αυτή την ένωση κερδίζουν μόνο οι μεγάλοι παίκτες των εξορυκτικών κλάδων, οι κρατικομονοπωλιακοί γίγαντες τύπου "Γκαζπρόμ" ή "ΚαζΜουναϊΓκαζ", που, με την ευκαιρία, απέκτησε μερίδιο στην πρώτη εταιρεία. Η Ρωσία μπήκε στον ΠΟΕ, όπως και το Καζαχστάν, οι κυβερνήσεις τους λειτουργούν επίσης σύμφωνα με τις συστάσεις του ΔΝΤ και της ΔΤ.
Γι' αυτό είναι ανόητο να εξετάζεται αυτή η διαδικασία ως "αναγέννηση" της ΕΣΣΔ.
Το ίδιο το Καζαχστάν εντάχθηκε ήδη στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας, ως πάροχος πρώτων υλών και στη δεδομένη περίπτωση μπαίνει στην τροχιά των πολιτικών συμφερόντων της Ρωσίας, της Κίνας, των ΗΠΑ και των χωρών της ΕΕ. Δεν είναι επίσης τυχαίο ότι παρά τη συμμετοχή του στην ΕΑΟΕ και την ΤΕ, το Καζαχστάν υπέγραψε συμφωνία οικονομικής συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Ενωση το Δεκέμβρη του 2015, που δίνει συμπληρωματικά προνόμια στο δυτικό κεφάλαιο στην εκμετάλλευση των φυσικών πηγών και της εργατικής τάξης.

Η ενίσχυση των αντιθέσεων στη νέα Ενωση

Παρά τις διακηρύξεις για θρίαμβο των διαδικασιών ολοκλήρωσης, περί "αδελφοσύνης" και "αιώνιας φιλίας", αυτά τα μορφώματα δεν αποτελούν οικονομικές μορφές, στο εσωτερικό τους ξεσπούν περιοδικά εμπορικοί πόλεμοι, ενώ το απαντητικό εμπάργκο της Μόσχας στην εισαγωγή τροφίμων από τις χώρες της ΕΕ σπάει συνεχώς από την Αστάνα και το Μινσκ. Αυτό το διαπιστώνουν και οι ίδιοι οι Πρόεδροι των χωρών της ΕΑΟΕ.
Στο πλαίσιο των δύο συναντήσεων στην Αστάνα τον προηγούμενο χρόνο, η θυελλώδης συζήτηση αφορούσε τα κρισιακά φαινόμενα στις οικονομίες των χωρών.
Οι τάσεις, γενικά, δεν είναι ευοίωνες για τις οικονομίες πρώτων υλών, όπως της Ρωσίας και του Καζαχστάν. Φαίνεται, γι' αυτό, αλλά και λόγω των προβλημάτων με την Κιργιζία, που προς το παρόν δεν ένιωσε κανένα προνόμιο από την είσοδό της στην ένωση, ότι αποφάσισαν να κάνουν τη συζήτηση των ηγετών κλειστή για τα ΜΜΕ. Ο Λουκασένκο ανακοίνωσε μόνο ότι η Ρωσία και το Καζαχστάν αποφάσισαν να λύσουν μέχρι την Πρωτοχρονιά τα ζητήματα, που παρουσιάζονται στα σύνορα, ώστε "ο λαός της Κιργιζίας να νιώσει πού μπήκε" και να μην δυσανασχετεί για την απόφαση που πάρθηκε.
Στο φόντο της διαδικασίας δημιουργίας του διεθνούς ιμπεριαλιστικού μπλοκ των BRICS, κάτω από την επιφάνεια της προπαγάνδας κρύβονται πολλοί ύφαλοι, που αφορούν τις αντιθέσεις των αστικών ομαδοποιήσεων μέσα στα ήδη υπάρχοντα μορφώματα, όπως η ΕΑΟΕ και η ΤΕ, πράγμα που δείχνει την αστάθεια του όλου οικοδομήματος.
Ετσι, το Δεκέμβρη του 2013, στη συνάντηση κορυφής της ΤΕ στη Μόσχα, αναφερόμενος στα γεγονότα στην Ουκρανία, ο Ναζαρμπάγιεφ τορπίλισε το αρχικό σχέδιο συμφωνίας του Κρεμλίνου για τη δημιουργία της Ευρασιατικής Οικονομικής Ενωσης, που προέβλεπε τη δημιουργία υπερεθνικού κοινοβουλίου, ενιαίου νομίσματος, υπερεθνικών ρυθμιστικών οργάνων κατά τα πρότυπα κυβέρνησης, ενοποίηση της νομοθεσίας. Στην πράξη έσπασε το μοντέλο της συνομοσπονδίας, περιορίζοντας την ισχύ της συμφωνίας μόνο στα καθαρά οικονομικά ζητήματα ή τις προθέσεις διακηρύξεων.
Η προφανής αδυναμία των διαδικασιών ολοκλήρωσης στο πλαίσιο των ήδη δημιουργημένων ενώσεων μπορεί να εκτιμηθεί και από τις στρατιωτικές συμφωνίες στο πλαίσιο της Συμφωνίας Συλλογικής Ασφάλειας (ΣΣΑ), που υπογράφτηκε με πρωτοβουλία του Ναζαρμπάγιεφ το 2011 και προβλέπει τη δημιουργία συνολικά 300 ταγμάτων ταχείας επέμβασης. Είναι απόλυτα σαφές ότι στόχος τους είναι η κατάπνιξη εξεγέρσεων και επαναστάσεων στις επικράτειες των χωρών της ΚΑΚ. Γι' αυτό το συγκεκριμένο μπλοκ μπορεί να εξετάζεται με σιγουριά όχι ως αντίβαρο στο ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ, αλλά ως "χωροφυλακίστικη διεθνής", που σχηματίζεται με αντιδραστικούς σκοπούς καθυπόταξης των λαών και των εργαζομένων των χωρών μας.

Οι ελιγμοί της Μόσχας

Μια τέτοια "χωροφυλακίστικη διεθνής" εξυπηρετούσε πλήρως την Αστάνα και το Μινσκ, και αυτά τα τεχνάσματα κατά καιρούς πετύχαιναν. Οταν όμως έγινε λόγος για περιορισμό της απεριόριστης εξουσίας, για έλεγχο στις χρηματοδοτικές ροές, για δημιουργία πραγματικών δομών του νέου ιμπεριαλιστικού μπλοκ, αποδείχτηκε ξαφνικά ότι οι αστικές τάξεις του Καζαχστάν και της Λευκορωσίας δεν θέλουν και δεν προτίθενται να υλοποιήσουν αυτό το σχέδιο.
Είναι κατανοητό ότι η ρωσική αστική τάξη τώρα προσπαθεί να πιέσει τους αφερέγγυους συμμάχους της, που έχουν τα δικά τους και διαφορετικά από της Μόσχας συμφέροντα, από την πώληση των δικών τους πρώτων υλών, να κόψουν τους δεσμούς τους με την ΕΕ και τις ΗΠΑ. Λευκορωσία και Καζαχστάν στην πράξη δεν υποστήριξαν τον Πούτιν την περίοδο της σύγκρουσης στην Ουκρανία. Επιπλέον, ο Ναζαρμπάγιεφ και ο Λουκασένκο προσπαθούν να σταματήσουν με κάθε τρόπο τη διαδικασία πολιτικής ολοκλήρωσης των χωρών της ΕΑΟΕ. Η αστική τάξη του Καζαχστάν προσπαθεί με κάθε τρόπο να ξεγλιστρήσει από την αυξανόμενη επιρροή του βόρειου γείτονα με την πώληση γης και μετοχών των εξορυκτικών επιχειρήσεων σε κινεζικούς, σαουδαραβικούς και γιαπωνέζικους ομίλους.
Πολλοί δεν το έχουν καταλάβει ακόμα, αλλά τα γεγονότα στην Ουκρανία και το φαινόμενο της Κριμαίας άλλαξαν πλήρως τον συσχετισμό δυνάμεων και το παλιό στάτους κβο, που είχε διαμορφωθεί μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ, μεταξύ των νέων κρατών. Δεδομένης της σύγκρουσης των συμφερόντων της Ρωσίας και του ΝΑΤΟ, απογυμνώθηκαν και ενισχύθηκαν παλιές και νέες αντιθέσεις μεταξύ των αρχουσών τάξεων των χωρών της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών (σ.σ. προήλθε μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ). Σε αυτήν την κατάσταση τα παλιά σύνορα μπορούν γρήγορα να χάσουν τη σημασία τους.
Τα άλλοτε σταθερά δικτατορικά καθεστώτα, ιδιαίτερα στην Κεντρική Ασία, μπορούν να μπουν σε μια περίοδο αστάθειας, κοινωνικών εκρήξεων, αυλικών πραξικοπημάτων και ευθείας παρέμβασης στα εσωτερικά τους από την πλευρά τρίτων χωρών. Η στρατιωτική σύγκρουση το 2014 και το 2016 μεταξύ του Αζερμπαϊτζάν και της Αρμενίας έδειξε ακόμα μια φορά τη δυνατότητα ταχείας αύξησης των πολεμικών συγκρούσεων. Με την ευκαιρία, η Αστάνα, παρά τη φιλειρηνική ρητορική της, παραμένοντας πιστή στις συμφωνίες με την Αγκυρα, σε αυτήν τη σύγκρουση υποστήριξε στην πράξη ακριβώς την πλευρά του Αζερμπαϊτζάν.
Ο Ναζαρμπάγιεφ επίσης τοποθετήθηκε με οξύτητα, το Δεκέμβρη του προηγούμενου έτους, εναντίον της εισδοχής στην Τελωνειακή Ενωση της Αρμενίας, η οποία, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, συνεχίζει να έχει εδαφικές διαφορές με γειτονικές της χώρες.
Σε κάθε περίπτωση, όμως, σε μια κατάσταση όξυνσης της πάλης μεταξύ των διαφόρων αστικών ομάδων των ξεχωριστών χωρών, αδυνατίσματος και αποσταθεροποίησης των αστικών καθεστώτων, η εργατική τάξη πρέπει να διατηρεί την πολιτική της αυτοτέλεια και να βγει την κατάλληλη στιγμή στην πολιτική σκηνή ως πραγματική εναλλακτική δύναμη. Αυτό προϋποθέτει την αναγκαιότητα περαιτέρω οικοδόμησης και ενίσχυσης δομών του εργατικού κινήματος, ικανών να εφαρμόζουν ταξική πολιτική αρχών, ανεξάρτητα από την ιμπεριαλιστική προπαγάνδα, την εθνικιστική παραφορά. Εδώ είναι ο ρόλος των κομμουνιστών».

Ανθρώπινα όργανα από ζώα;

Ανθρώπινα όργανα από ζώα;

Δεκάδες χιλιάδες μεταμοσχεύσεις οργάνων γίνονται κάθε χρόνο σε όλο τον κόσμο. Αν και η τεχνογνωσία της μεταμόσχευσης οργάνων έχει βελτιωθεί πολύ, ο αριθμός των διαθέσιμων οργάνων δεν έχει ακολουθήσει την ίδια πορεία. Κατά μέσο όρο 16 άνθρωποι στην Ευρώπη και 22 στις ΗΠΑ (δε γίνεται συζήτηση για άλλες περιοχές του πλανήτη λιγότερο αναπτυγμένες) πεθαίνουν κάθε μέρα περιμένοντας για μόσχευμα καρδιάς, συκωτιού ή άλλου οργάνου. Το χάσμα ανάμεσα στους ανθρώπους που χρειάζονται ένα όργανο και τον αριθμό των διαθέσιμων οργάνων μεγαλώνει διαρκώς.
Μια λύση που ανίχνευσαν οι επιστήμονες ήταν η καλλιέργεια οργάνων στο εργαστήριο. Χρησιμοποιώντας βλαστοκύτταρα, που μπορούν να μετεξελιχθούν σε οποιοδήποτε είδος ιστού και μια τεχνητή «σκαλωσιά» για να αναπτυχθούν παίρνοντας το κατάλληλο σχήμα, οι ερευνητές θεώρησαν ότι θα μπορούσαν να αναπτύξουν εύκολα ολόκληρα όργανα. Υπάρχει σχετική πρόοδος στον τομέα αυτόν, αλλά είναι πολύ αργή.

Εναλλακτική

Ενας, προς το παρόν μικρός, αλλά διευρυνόμενος αριθμός ερευνητών σκέφτονται ότι μπορεί να υπάρχει άλλος τρόπος: Να αφήσουν τη φύση να κάνει την πιο δύσκολη δουλειά. Η βιολογική εξέλιξη έχει ήδη δημιουργήσει μια εξαιρετική διαδικασία για τη μετατροπή μιας χούφτας πανομοιότυπων κυττάρων σε όλα τα εξειδικευμένα όργανα και ιστούς που χρειάζονται για να σχηματιστεί ένα ποντίκι ή ένας άνθρωπος. Αυτή η διαδικασία εξελίσσεται τις πρώτες βδομάδες και μήνες μετά τη γονιμοποίηση του ωαρίου και το σχηματισμό του εμβρύου, χωρίς να χρειάζεται τεχνητή «σκαλωσιά», δίνοντας τελικά καλοσχηματισμένη καρδιά, πνεύμονες, νεφρούς και άλλα όργανα. Οι ερευνητές αυτοί θεωρούν ότι μπορούν να καλλιεργήσουν ανθρώπινα όργανα μέσα σε χοίρους.

Η πρώτη μεταμόσχευση καρδιάς το 1967

Η καρδιά του ίδιου του χοίρου θα ήταν μικρής χρησιμότητας για μεταμόσχευση σε άνθρωπο. Το ανοσοποιητικό μας σύστημα απορρίπτει γρήγορα τις μεταμοσχεύσεις μεταξύ διαφορετικών ειδών. Ακόμη και οι βαλβίδες από καρδιά χοίρου είναι χρήσιμα υποκατάστατα των αντίστοιχων ανθρώπινων ιστών μόνο αφού υποστούν χημική επεξεργασία, ώστε να αποτραπεί η φυσιολογική αντίδραση του ανοσοποιητικού. Η επεξεργασία αυτή αν εφαρμοστεί σε ένα πολύπλοκο ολόκληρο όργανο, θα το κάνει μη λειτουργικό.

Χίμαιρες

Για την ακρίβεια, η ιδέα των ερευνητών είναι να κατασκευάσουν μέσα στο σώμα ζώων, όπως οι χοίροι και οι αγελάδες, όργανα, που θα είναι εξολοκλήρου ή σχεδόν εξολοκλήρου φτιαγμένα από ανθρώπινα κύτταρα. Το ζώο μέσα στο οποίο θα αναπτύσσονται τα όργανα αυτά θα είναι μια χίμαιρα, δηλαδή ένα ον που συνδυάζει τμήματα από δύο διαφορετικά είδη. Η ιδέα φαίνεται παρατραβηγμένη, αλλά ερευνητές στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία έχουν ήδη αποδείξει ότι καταρχήν είναι εφικτό να πραγματοποιηθεί. Ως πειραματόζωα χρησιμοποίησαν ποντίκια, σε έμβρυα των οποίων εισήγαγαν βλαστοκύτταρα αρουραίων. Τα βλαστοκύτταρα είχαν τροποποιηθεί, ώστε να ενεργοποιηθεί το κατάλληλο γονίδιο, που οδηγεί στη μετεξέλιξή τους σε κύτταρα ενός συγκεκριμένου ιστού ή οργάνου, π.χ. του παγκρέατος. Τα χιμαιρικά έμβρυα αναπτύχθηκαν μέσα σε παρένθετες μητέρες ποντικίνες, που γέννησαν ζώα τα οποία έμοιαζαν και συμπεριφέρονταν σαν κανονικά ποντίκια, με τη διαφορά ότι είχαν πάγκρεας αρουραίου. Το ίδιο πείραμα έγινε με ανθρώπινα βλαστοκύτταρα σε χοιρινά έμβρυα και πρόκειται να διαπιστωθεί αν το αποτέλεσμα θα είναι το αναμενόμενο, δηλαδή αν τα γουρουνάκια που θα γεννηθούν θα είναι βιώσιμα και θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί το ανθρώπινο πάγκρεας που θα διαθέτουν.
Δεν είναι γνωστό αν θα δοθεί άδεια στους ερευνητές από τις κυβερνήσεις των χωρών τους για να προχωρήσουν με αυτά τα πειράματα. Ακόμη και οι ίδιοι, όπως ο Χουάν Κάρλος Ιζπισούα Μπελμόντε, του Εργαστηρίου Γονιδιακής Εκφρασης του Ινστιτούτου Βιολογικών Μελετών του Σολτ Λέικ των ΗΠΑ, αναγνωρίζουν κάποια ενδεχόμενα προβλήματα. Τα μη τροποποιημένα βλαστοκύτταρα μπορούν να δώσουν ιστούς οποιουδήποτε τύπου, οπότε χρειάζεται να δοθεί ειδική προσοχή σε τρεις τύπους, τα νευρικά, τα σπερματοζωάρια και τα ωάρια, καθώς η ανάπτυξη τέτοιων τύπων βλαστοκυττάρων μέσα σε ζώα θα μπορούσε να οδηγήσει σε όντα που κανείς δεν θα ήθελε να δημιουργήσει...

Φριχτά ενδεχόμενα

Για παράδειγμα, αν αρκετά ανθρώπινα νευρικά κύτταρα αποικίσουν τον εγκέφαλο ενός γουρουνιού, ίσως εμφανίσει ενδείξεις νοημοσύνης ανώτερης από τη συνηθισμένη για τους χοίρους. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι μπορούν να αποφύγουν ένα τέτοιο ενδεχόμενο χρησιμοποιώντας επαγόμενα πλειοδύναμα βλαστικά κύτταρα (iPSCs), δηλαδή βλαστοκύτταρα που προέρχονται από τροποποίηση ώριμων εξειδικευμένων κυττάρων, από τα οποία επιπλέον θα έχουν αφαιρέσει το τμήμα του γενετικού κώδικα που τους επιτρέπει να εξελιχθούν σε νευρικά κύτταρα. Εκτιμούν ότι έτσι, ακόμη κι αν τα κύτταρα αυτά καταφέρουν να μεταναστεύσουν στην περιοχή του εμβρύου, που σχετίζεται με την ανάπτυξη του νευρικού συστήματος, δεν θα μπορέσουν να αναπτυχθούν παραπέρα.
Ενα άλλο σενάριο που οι ερευνητές θα ήθελαν να αποφύγουν είναι η διασταύρωση χιμαιρικών ζώων. Υπάρχει μια μικρή πιθανότητα μερικά από τα ανθρώπινα κύτταρα, που θα έχουν εισαγάγει, να μεταναστεύσουν στο αναπαραγωγικό σύστημα, αντί να μείνουν στο όργανο για το οποίο προορίζονταν. Το αποτέλεσμα θα ήταν ζώα που θα παρήγαγαν σπέρμα ή ωάρια ουσιαστικά πανομοιότυπα με αυτά που παράγουν οι άνθρωποι από τους οποίους θα προέρχονταν τα βλαστοκύτταρα. Αν επιτρεπόταν η αναπαραγωγή μεταξύ αυτών των ζώων, θα μπορούσε να υπάρξει το φριχτό ενδεχόμενο ένα ανθρώπινο μωρό να κυοφορείται μέσα σε ένα γουρούνι ή μια αγελάδα. Ο μόνος τρόπος για να αποφευχθεί με σιγουριά αυτό το ενδεχόμενο είναι κάθε χιμαιρικό ζώο να προέρχεται από ωάριο και σπερματοζωάριο του είδους του και σε αυτό το καθαρό (μη χιμαιρικό έμβρυο) να γίνεται η προσθήκη των ανθρώπινων βλαστοκυττάρων.

Καθυστέρηση

Ακόμη κι αν αποτύχει η χρήση των βλαστοκυττάρων για την ανάπτυξη ανθρώπινων οργάνων μέσα σε ζώα, οι ερευνητές θεωρούν ότι η γνώση που θα μας δώσει θα έχει θετική επίδραση στην έρευνα σε άλλους τομείς έρευνας, όπως ο αντικαρκινικός, καθώς η κατανόηση των κανονικών διαδικασιών που επιτρέπουν στα έμβρυα να αναπτύσσονται ραγδαία και μετά να επιβραδύνουν, θα είναι χρήσιμη για την κατανόηση της ανώμαλης ανάπτυξης των κυττάρων στους καρκινικούς όγκους και των τρόπων που μπορεί να περιοριστεί.
Πειράματα και ερευνητικές κατευθύνσεις, όπως αυτή της ανάπτυξης ανθρώπινων οργάνων μέσα σε χιμαιρικά ζώα, φέρνουν για άλλη μια φορά στο προσκήνιο το ζήτημα της καθυστέρησης των παραγωγικών σχέσεων (καπιταλιστικές) σε σχέση με την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων (όπως η επιστήμη). Μόνο όταν οι παραγωγοί του πλούτου τον πάρουν στα χέρια τους, καταργώντας την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο και τις επικίνδυνες αντιθέσεις που προκαλεί, θα μπορέσουν με σχετική ασφάλεια να διερευνήσουν πεδία, που μπορεί να οδηγήσουν σε απαλλαγή από τον πόνο, την κακουχία και τον πρόωρο θάνατο. Αντίθετα, μπορεί να οδηγήσουν σε αποτρόπαια αποτελέσματα, αν διερευνηθούν υπό την πίεση του κυνηγιού του κέρδους, που είναι το κίνητρο της καπιταλιστικής παραγωγής.

Επιμέλεια:
Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ
Πηγή: «Scientific American»

Τα νέα σχέδια για κέρδη και οι επικίνδυνες συνέπειες

Τα νέα σχέδια για κέρδη και οι επικίνδυνες συνέπειες

Αύξηση ομάδων - περισσότεροι αγώνες - τεράστια έσοδα είναι το τρίπτυχο όπου στοχεύουν τα νέα σχέδια της FIFA για τα Μουντιάλ

Μετά από σχεδόν μια διετία εμπλοκής παραγόντων της σε σκάνδαλα διαφθοράς και παράνομου χρηματισμού στις υποθέσεις ανάληψης της διοργάνωσης από Ρωσία και Κατάρ, έντονης κριτικής για αδιαφορία στο πρόβλημα με τους εργάτες στο Κατάρ και προβληματισμού για την απαξίωση του πιο δημοφιλούς «προϊόντος» της, η FIFA (Διεθνής Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία) έψαχνε την αλλαγή σελίδας. Υποχρεωμένη από τους νόμους της αγοράς στους οποίους υπάγεται και το σημερινό εμπορευματοποιημένο ποδόσφαιρο και κυρίως από τα μεγάλα συμβόλαια συνεργασίας των πολυεθνικών, προχώρησε μέσω ψηφοφορίας σε αλλαγές στην ηγεσία της, με τον Τζιάνι Ινφαντίνο, πρώην γενικό γραμματέα της ΟΥΕΦΑ, να αντικαθιστά τον Γιόζεφ Μπλάτερ. Αφού καθάρισε αρχικά με τις όποιες παρουσίες του παλιού «στάτους κβο» και βγήκε αλώβητος από τη φημολογία - και μάλιστα στις μόλις 100 μέρες της προεδρίας του - για εμπλοκή στο σκάνδαλο «Panama papers», ο Ινφαντίνο αποφάσισε να βάλει μπροστά τα σχέδια για αναβάθμιση του «προϊόντος» που ενόψει Ρωσίας και Κατάρ είχε «αμαυρωθεί» αρκετά. Ως πρώτη νίκη του λογίζεται η επίσημη επικράτηση της FIFA έναντι της UEFA και των ευρωπαϊκών συλλόγων για το χρόνο διεξαγωγής του Μουντιάλ 2022, που ορίστηκε για τις 21 Νοέμβρη - 18 Δεκέμβρη. Πριν από δύο μήνες ο ίδιος έδειξε να προχωράει τα πράγματα ακόμη παραπέρα... Για πρώτη φορά η Εκτελεστική Επιτροπή της Παγκόσμιας Συνομοσπονδίας ανακοίνωσε ότι ενόψει της επιλογής διοργανώτριας χώρας για το Μουντιάλ 2026 δεν θα δεχθεί υποψηφιότητες από Ευρώπη και Ασία, οδηγώντας ουσιαστικά τη συγκεκριμένη διοργάνωση προς τη Β. Αμερική. Μάλιστα, τον τελευταίο καιρό εντάθηκαν οι φήμες για συνεργασία ΗΠΑ - Μεξικού με στόχο να την αναλάβουν.

Λίφτινγκ υπό την πίεση των πολυεθνικών

Eurokinissi

Το άνοιγμα νέων δρόμων κερδοφορίας για την ίδια τη FIFA είναι ο στόχος του προέδρου της

Εκεί που όμως τα ...νερά ταράχτηκαν για τα καλά ήταν η αποκάλυψη των σχεδίων για αύξηση στον αριθμό των συμμετεχουσών ομάδων στα τελικά του Μουντιάλ από 32 σε 40 ή ακόμα και 48. Μάλιστα, σύμφωνα με αυτά που έχουν ακουστεί μέχρι τώρα, θα αλλάξει και η μορφή διεξαγωγής της διοργάνωσης είτε με 10 ομίλους των 4 ομάδων (στην περίπτωση των 40 συμμετοχών) είτε με 16 ομίλους των 3 ομάδων (στην περίπτωση των 48 συμμετοχών). Φυσικά, είτε στο ένα είτε στο άλλο σενάριο αποδεικνύεται ο προφανής στόχος του εγχειρήματος για περισσότερα παιχνίδια, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τα πανάκριβα τηλεοπτικά δικαιώματα, τις διαφημίσεις, κ.τ.λ. Σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα, σε έρευνα που πραγματοποίησε η ίδια η FIFA αναφερόταν πως ένα Μουντιάλ αυτής της μορφής θα έφερνε έσοδα της τάξεως των 6,5 δισ. δολαρίων, ποσό κατά 20% μεγαλύτερο από τα 5,5 δισ. που αναμένεται να παράξει το τουρνουά που θα γίνει στη Ρωσία το 2018. Παράλληλα, η FIFA ανακοίνωσε και την πρόθεσή της για αλλαγές στο Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων που διεξάγεται κάθε δύο χρόνια τον Δεκέμβρη με τη συμμετοχή των 7 ομάδων που κατέκτησαν το πρωτάθλημα στην ήπειρό τους (π.χ. νικητής Τσάμπιονς Λιγκ Ευρώπης, Ασίας, Λιμπερταδόρες κ.τ.λ.). Σύμφωνα με τα νέα σχέδια, προβλέπεται συμμετοχή πλέον των 32 κορυφαίων ομάδων του κόσμου και διεξαγωγή του το πρώτο 15ήμερο του Ιούνη. Ουσιαστικά, τα σχέδια της FIFA αφορούν τη δημιουργία και ενός Μουντιάλ μεταξύ των συλλόγων μετά από αυτό των Εθνικών ομάδων, που φυσικά θα φέρει στην ίδια και τις πολυεθνικές - χορηγούς της σαφώς περισσότερα έσοδα από τη σημερινή μορφή της διοργάνωσης του Παγκόσμιου Κυπέλλου Συλλόγων.

Ανταγωνισμοί για την πρωτοκαθεδρία στην αγορά

Είναι σαφές πως εάν ευδοκιμήσουν τα σχέδια της FIFA ουσιαστικά πλέον θα φθάσει να έχει υπό τη δικαιοδοσία της δύο παγκόσμιες διοργανώσεις, μία που θα αφορά τις Εθνικές ομάδες και μια για τους συλλόγους. Κάτι που δίνει το δικαίωμα στην ίδια τη FIFA όχι μόνο να ανακτήσει το χαμένο έδαφος ηθικά και φυσικά εμπορικά μετά τα όσα συνόδευσαν τις περιπτώσεις των Μουντιάλ Ρωσίας και Κατάρ αλλά και να ισχυροποιηθεί περισσότερο απέναντι στον χρόνιο κρυφό ή φανερό πόλεμο κυρίως με την ΟΥΕΦΑ για την πρωτοκαθεδρία στην ποδοσφαιρική αγορά. Την ίδια στιγμή, τα όσα ονειρεύονται οι άνθρωποι της FIFA φαίνεται να ανοίγουν ένα νέο μέτωπο και αυτό έχει να κάνει με την πλευρά των συλλόγων. Οι πρώτες αντιδράσεις στα νέα σχέδια ήρθαν από την Ενωση Ευρωπαϊκών Συλλόγων, όπου κυρίως κουμάντο κάνουν οι ισχυρότεροι σύλλογοι και έχει έρθει αρκετές φορές σε ρήξη με την ίδια την ΟΥΕΦΑ προκειμένου να αποκομίσει κέρδη για τους συλλόγους. Τα τελευταία χρόνια και υπό την απειλή ακόμα και της εξόδου από τις ευρωπαϊκές διοργανώσεις, οι σύλλογοι δείχνουν ότι έχουν κερδίσει τη μάχη με την ΟΥΕΦΑ (π.χ. αναβάθμιση υπέρ των ισχυρών στο Τσάμπιονς Λιγκ). Ωστόσο, στην περίπτωση της FIFA τα πράγματα δείχνουν να μην ελέγχονται από αυτούς, χώρια τις επιπτώσεις που θα υποστούν, όπως π.χ. απώλεια περισσότερων παικτών για μεγάλο διάστημα (σε ένα διευρυμένο Μουντιάλ), μικρότερο ρόλο στα κέρδη (στις νέες διοργανώσεις), κινδύνους τραυματισμών πρωτοκλασάτων παικτών του κ.τ.λ. Η Ενωση Ευρωπαϊκών Συλλόγων έστειλε επιστολή στη FIFA και τον Τζιάνι Ινφαντίνο, με την οποία πληροφορούσε την ανώτατη αρχή του ποδοσφαίρου σε παγκόσμιο επίπεδο ότι δε συμφωνεί με το σκεπτικό της αύξησης των χωρών σε 48, αρχής γενομένης από το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026. Στον αντίποδα, πρότεινε αλλαγές να γίνουν στο Μουντιάλ Συλλόγων, όπως να διεξάγεται ανά δύο χρόνια τον Ιούνη και όχι το Δεκέμβρη. Επιπλέον, επιθυμία της Ενωσης είναι, οι ομάδες που θα συμμετέχουν από όλες τις ηπείρους να είναι 16 συνολικά. Απ' ό,τι φαίνεται και ενόψει της επικύρωσης των αλλαγών το προσεχές διάστημα, οι αντιπαλότητες αναμένεται να οξυνθούν.

Κυνήγι κερδών χωρίς όρια

Ωστόσο, πέραν της όποιας κορύφωσης των ανταγωνισμών στο σημερινό κόσμο του εμπορευματοποιημένο ποδοσφαίρου, δομημένου και ενταγμένου στις αδυσώπητες τακτικές για τα κέρδη που ορίζει το καπιταλιστικό σύστημα, οι όποιοι πειραματισμοί έχουν και πολλές επικίνδυνες πλευρές. Ο ίδιος ο πρόεδρος της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο, μιλώντας για τα νέα σχέδια αλλά και τις αντιδράσεις που θα προκαλέσουν, είχε σχολιάσει πως «δεν υπάρχουν όρια όταν πρόκειται για το καλό του ποδοσφαίρου». Το σίγουρο είναι πως στο σημερινό ποδόσφαιρο όρια δεν υπάρχουν, όχι όμως για το καλό του αθλήματος αλλά για τα κέρδη των πολυεθνικών.
Για παράδειγμα, σε πρόσφατο δημοσίευμα παρουσιάστηκε το ζήτημα που έχει προκύψει στη φετινή ανανεωμένη και υπερφορτωμένη σε αγώνες Ευρωλίγκα του μπάσκετ, με τους πολλούς και συχνούς (σοβαρούς σε κάποιες περιπτώσεις) τραυματισμούς παικτών. Την ίδια ώρα, όσον αφορά το ποδόσφαιρο είναι πλέον αποδεκτό από όλους το βεβαρημένο αγωνιστικό πρόγραμμα αφού οι αγώνες (είτε σε επίπεδο συλλόγων είτε εθνικών ομάδων) ουσιαστικά δεν σταματούν ποτέ καθ' όλη τη διάρκεια της χρονιάς (επίσημες υποχρεώσεις, φιλικά, διεθνή τουρνουά προετοιμασίας κ.τ.λ.). Με ό,τι αυτό συνεπάγεται όχι μόνο στον τομέα των κερδών αλλά και στη χειραγώγηση της μάζας των φιλάθλων σε διάφορους τομείς.
Από την άλλη, είναι ξεκάθαρο πως η δημιουργία νέων κερδοφόρων διοργανώσεων για τις πολυεθνικές στο πλαίσιο του ενδοεπιχειρηματικού πολέμου για κυριαρχία στην αγορά δεν θα είναι χωρίς συνέπειες, π.χ. για τους ίδιους τους παίκτες. Η κόπωση από τις συνεχείς υποχρεώσεις, η ψυχολογική πίεση για την επιτυχία, η προσπάθεια για να παραμένουν όρθιοι, έχει αποδειχθεί ότι οδηγούν σε επικίνδυνα μονοπάτια με αρκετές φορές μοιραίες συνέπειες. Κατάρρευση παικτών την ώρα του αγώνα, χρήση αναβολικών, ακόμα και περιστατικά κατάθλιψης είναι μόνο μερικά από τα κομμάτια του παζλ που συνθέτουν τη σημερινή πραγματικότητα στο ποδόσφαιρο - προϊόν. Και αναδεικνύουν τη σαπίλα που κρύβεται πίσω από τη βιτρίνα του ίδιου του «προϊόντος» και τα παιχνίδια ανταγωνισμών.