Ακόμη μια λαθροχειρία των οπορτουνιστών

Δεν είναι η πρώτη φορά που σοσιαλδημοκράτες, νεόκοποι και παλιοί, οπορτουνιστές και κάθε λογής απολογητές του καπιταλιστικού συστήματος καπηλεύονται ηγετικές φυσιογνωμίες του διεθνούς εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος για να προσφέρουν πολύτιμες υπηρεσίες στον αντίπαλο.
Τώρα ήρθε και η σειρά του Καρλ Μαρξ... Το Κόμμα Ευρωπαϊκής Αριστεράς (ΚΕΑ), το κέντρο του συντονισμού των οπορτουνιστικών δυνάμεων στην Ευρώπη, καλεί με δήλωση του προέδρου του, Γκ. Γκίζι, με αφορμή τα 200 χρόνια από τη γέννηση του Μαρξ, το 2018, να μετονομαστεί το Πανεπιστήμιο της Τρίερ, της πόλης όπου γεννήθηκε, σε «Πανεπιστήμιο Καρλ Μαρξ». Αφού τον «εκθειάζει» ως «μια από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της γερμανικής Ιστορίας», ο Γκίζι κάνει ακόμη μια δήλωση μετανοίας στο σύστημα, ξεκαθαρίζοντας ότι η απόδοση τιμής στον Μαρξ «δεν αποκλείει και την κριτική αντιπαράθεση με το έργο του ούτε με την κατάχρηση που έγινε στο όνομά του στα σοσιαλιστικά κράτη».

***

Σ' αυτό είναι συνεπείς οι ριψάσπιδες του κομμουνιστικού κινήματος, γιατί ήταν αυτοί που ως PDS (με πρόεδρο τον Γκίζι) ζήτησαν συγγνώμη την άνοιξη του 1990 για «το άδικο που έκαναν στο γερμανικό λαό» και που ανανέωσαν τη συγγνώμη αυτή το 2014 ως «Linke» (με πρόεδρο της κοινοβουλευτικής του ομάδας επίσης τον Γκίζι), στα 25 χρόνια από το γκρέμισμα του τείχους, μιλώντας για «μια από τις σκοτεινές περιόδους της Ιστορίας».
Αυτοί που έριξαν το ανάθεμα στη σοσιαλιστική οικοδόμηση του 20ού αιώνα και δήθεν κόπτονται για τον Καρλ Μαρξ αποσιωπούν βέβαια το γεγονός ότι στη Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία υπήρχε Πανεπιστήμιο με αυτό το όνομα, το Πανεπιστήμιο Καρλ Μαρξ της Λειψίας, από το 1953 έως το 1991. Μάλιστα, η μετονομασία του, η αφαίρεση δηλαδή του τιμητικού τίτλου «Καρλ Μαρξ», ως αποτέλεσμα των αντεπαναστατικών ανατροπών, συνοδεύτηκε και από την απόλυση 7.000 από τους 12.000 εργαζόμενους του Πανεπιστημίου, το κλείσιμο ολόκληρων σχολών, όπως της Παιδαγωγικής Ακαδημίας, και το ξεπούλημα του κεντρικού 34ώροφου κτιρίου σε μονοπωλιακό όμιλο, για να αναφέρουμε μερικές συνέπειες μόνο στο συγκεκριμένο χώρο εργασίας και μόρφωσης, από τους αμέτρητους σε όλη την πρώην ΓΛΔ.

***

Κι επειδή η υποκρισία και η διαστρέβλωση περισσεύουν, ας θυμηθούμε πώς ο ίδιος ο Μαρξ αντιμετώπιζε οπορτουνιστικές δυνάμεις στην εποχή του, μέσα από ένα ιστορικό περιστατικό, που έχει καταγραφεί στην αλληλογραφία του με τον Ενγκελς (τόμος 34, σ. 104 κ.ε. της γερμανικής έκδοσης των Απάντων Μαρξ - Ενγκελς):
Το Σεπτέμβρη του 1879 ο Ενγκελς ενημέρωσε με γράμμα του τον Μαρξ για το περιεχόμενο ενός περιοδικού που είχε εκδώσει η οπορτουνιστική ομάδα των Χέχμπεργκ, Σραμ και Μπερνστάιν, οι οποίοι υποστήριζαν ότι το κόμμα «πρέπει να έχει μεταρρυθμιστικό, φιλειρηνικό χαρακτήρα, να μην προκαλεί την αστική τάξη και την ηγεσία του να την αναλάβουν μορφωμένοι άνθρωποι». Ο Μαρξ απάντησε άμεσα στον Ενγκελς: «Συμφωνώ απόλυτα μαζί σου, να μην χαθεί άλλος χρόνος και να εκφράσουμε την αντίθεσή μας ωμά και χωρίς ενδοιασμούς. Πρέπει να τους εκθέσουμε δημόσια. Σ' αυτά τα πράγματα δεν χωράει επανάπαυση». Λίγες μέρες αργότερα, έστειλε μαζί με τον Ενγκελς επιστολή στους Μπέμπελ, Λίμπκνεχτ και σε άλλα στελέχη, στην οποία έκαναν δριμεία κριτική στην οπορτουνιστική ομάδα και σε αυτούς που έδειχναν ανοχή απέναντί της, υπερασπιζόμενος, και σ' αυτήν την περίπτωση, με συνέπεια τον ταξικό χαρακτήρα του προλεταριακού κόμματος.
Ας μην προσπαθούν, λοιπόν, και οι σημερινές δυνάμεις της σοσιαλδημοκρατίας και του οπορτουνισμού, του ΚΕΑ, της «Linke» και του ΣΥΡΙΖΑ, που απαρνήθηκαν τη σοσιαλιστική προοπτική, που συνθηκολογούν με τον καπιταλισμό και σπέρνουν την ηττοπάθεια και τη μοιρολατρία στο λαό, να πιάνουν στο στόμα τους τον Καρλ Μαρξ για να δικαιολογήσουν τη διάψευση των υποσχέσεων, τον ευτελισμό των προσδοκιών, στο όνομα του ρεαλισμού της υποταγής.
Οι λαοί, όμως, θα βρουν το δρόμο τους και θα αξιοποιήσουν τη συσσωρευμένη πείρα τους προσανατολίζοντας την πάλη τους στη συνολική απελευθέρωση από τα δεσμά της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης και της ιμπεριαλιστικής βαρβαρότητας. Και τότε θα υπάρξουν πολλά πανεπιστήμια, εργοστάσια και σχολεία που θα αξίζουν πραγματικά να φέρουν τιμητικά τα ονόματα κομμουνιστών επαναστατών, πρωτοπόρων εργατών, λαϊκών ηρώων.

Δ. ΑΜΠΑΤΙΕΛΟΣ
ΚΟ Γερμανίας του ΚΚΕ

Πάθος... εμπλοκής

Ολο και συχνότερα και όλο με πιο εμφατικό τρόπο, με παρεμβάσεις, συναντήσεις και κινήσεις τους, τα κυβερνητικά στελέχη, τα στελέχη των υπόλοιπων αστικών κομμάτων, όσο και τα ανώτατα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων τονίζουν τη «διαθεσιμότητά» τους για ακόμα ενεργότερη εμπλοκή και αναβαθμισμένους «ρόλους» στους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς στην περιοχή.
Ως «ευκαιρία» εμφανίζουν τους σκληρούς ανταγωνισμούς ισχυρών ιμπεριαλιστικών κέντρων για τον έλεγχο της αγοράς Ενέργειας, των δρόμων μεταφοράς εμπορευμάτων, πετρελαίου, φυσικού αερίου κ.λπ. Ανταγωνισμοί που βάζουν «φωτιά» στην περιοχή μας. Αναγορεύουν ξετσίπωτα σε «εθνικό στόχο» τη στρατηγική της αστικής τάξης για Ελλάδα ενεργειακό και εμπορικό κόμβο και ο λαός καλείται να καταθέσει κάθε είδους θυσίες, βάζοντας το κεφάλι του στον τορβά των ανταγωνισμών που ανοίγουν τον ασκό του Αιόλου. «Αφηνιασμένοι», διαφημίζουν στους ευρωΝΑΤΟικούς συμμάχους τους την κρίσιμη γεωστρατηγική θέση της χώρας, αλλά και τη συμμετοχή της αστικής τάξης στις ιμπεριαλιστικές ενώσεις ΕΕ και ΝΑΤΟ, ως το μεγάλο «ατού» για να αποτελέσει η χώρα μπροστάρη στην υλοποίηση των ευρωατλαντικών σχεδίων στην περιοχή.
Χαρακτηριστικά είναι τα όσα ειπώθηκαν την Τρίτη, στο άνοιγμα των εργασιών του συνεδρίου του ΝΑΤΟικού ΚΕΝΑΠ στη Σούδα, με θέμα τις «επιχειρήσεις ασφάλειας στη θάλασσα» από τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ, Ευ. Αποστολάκη, που, ανάμεσα στα άλλα, είπε στους ΝΑΤΟικούς συνδαιτυμόνες πως «έχουμε μεγάλα σχέδια που θα εξυπηρετήσουν με τον καλύτερο τρόπο την Ελλάδα, το ΝΑΤΟ και τους συνεργάτες μας (...) Η Ελλάδα, ως θαλάσσιο έθνος με βαθιά εμπειρία σε θέματα ναυτιλίας, είναι εδώ για εσάς (...) Το ΚΕΝΑΠ θα εξυπηρετήσει τις ανάγκες σας σε οποιονδήποτε τομέα μπορεί να χρειαστείτε».
Η αποφασιστικότητα, εξάλλου, των αστικών επιτελείων για τη μετατροπή της Ελλάδας σε «πυλώνα» διεκπεραίωσης των επικίνδυνων ευρωΝΑΤΟικών σχεδίων, όπως και η πολυσχιδής «προσφορά» της κυβέρνησης στις ιμπεριαλιστικές ενώσεις, επιβεβαιώνεται όλο και συχνότερα, όχι μόνο στα λόγια αλλά και «επί του πεδίου».
Η διάθεση εδάφους, λιμανιών και στρατιωτικών υποδομών για το πέρασμα των ΝΑΤΟικών δυνάμεων που αναπτύσσονται στη Ρουμανία για τη μεγάλης κλίμακας άσκηση «Noble Jump» που «βλέπει» προς τη Ρωσία, οι συζητήσεις για την πολυετή ανανέωση της σύμβασης για τη βάση της Σούδας, με πληροφορίες να αναφέρουν ότι τις μέρες αυτές αξιωματούχοι των ΗΠΑ επιθεωρούν για τις ανάγκες τους και άλλες βάσεις σε Λάρισα, Ακτιο και Ανδραβίδα, οι «αναβαθμισμένοι ρόλοι» που διεκδικεί η ελληνική διπλωματία όπου βράζει το καζάνι των ανταγωνισμών, είτε στα Βαλκάνια και την ΠΓΔΜ είτε στο Κατάρ, όπου η Ελλάδα ανέλαβε «πρωτοβουλίες» και τη διπλωματική εκπροσώπηση της κυβέρνησης της Αιγύπτου, είναι μερικά μόνο από τα παραδείγματα των τελευταίων ημερών που αποτυπώνουν την κλιμάκωση της εμπλοκής, συμπληρωματικά σε όλα τα προηγούμενα.
Το «πάθος» της αστικής τάξης για ενεργότερη εμπλοκή και ρόλους, συνολικά για την αναβάθμισή της, ανοίγει διάπλατα την πόρτα σε μεγάλους κινδύνους για την εργατική τάξη και το λαό. Η «ασφάλεια» των «επενδύσεων» των μονοπωλίων όχι μόνο δεν αποτελεί εγγύηση «σταθερότητας» και ειρήνης αλλά σπρώχνει το λαό στο «μάτι του κυκλώνα». Τα συμφέροντα της αστικής τάξης είναι κι εδώ απόλυτα εχθρικά και επικίνδυνα για τους εργαζόμενους και τις λαϊκές οικογένειες.
Οι μαζικές κινητοποιήσεις του εργατικού - λαϊκού κινήματος, το τελευταίο διάστημα, σωματείων και συνδικάτων, φοιτητικών συλλόγων, φορέων του φιλειρηνικού - αντιιμπεριαλιστικού κινήματος, οι αντιδράσεις στρατευμένων για τη συμμετοχή στη ΝΑΤΟική άσκηση «Noble Jump», το πρόσφατο «μπλόκο» στους ΝΑΤΟικούς στην Κοζάνη, η μεγάλη πανελλαδική αντιΝΑΤΟική κινητοποίηση στη Θεσσαλονίκη που οργανώνει το ΠΑΜΕ για τις 24 Ιούνη, δείχνουν το δρόμο. Ακόμα πιο μαζικά και μαχητικά να ηχήσουν παντού τα συνθήματα για άμεση απεμπλοκή της χώρας από τους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και πολέμους, για το κλείσιμο όλων των ξένων στρατιωτικών βάσεων, για αποδέσμευση από τις ενώσεις του κεφαλαίου.

Οι «σκλάβοι» των ελληνικών κατασκευαστικών στα Εμιράτα

Εξήντα δύο ανθρώπινες ζωές θα κοστίζει κάθε αγώνας στο παγκόσμιο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου του Κατάρ το 2022. Είναι οι τέσσερις χιλιάδες εργάτες που υπολογίζεται ότι θα έχουν σκοτωθεί για την κατασκευή των εγκαταστάσεων. Τηρουμένων των αναλογιών ίσως το πιο αιματοβαμμένο έργο από την εποχή των πυραμίδων. Και φυσικά οι ελληνικές κατασκευαστικές δεν θα μπορούσαν να μην δώσουν το παρών.

«Στον Ακτωρ μας έχουν να δουλεύουμε από τις έξι το πρωί έως τις έξι το απόγευμα αλλά μας πληρώνουν μόνο δυο ώρες υπερωρίες… μας συμπεριφέρονται σαν τα σκυλιά. Γιατί;» Ο Ουαλίντ (το όνομα είναι υποθετικό, τα στοιχεία του βρίσκονται στη διάθεση του περιοδικού) είναι ένας από τους περίπου 1.4 εκατομμύριο ξένους εργάτες που απασχολούνται στα γιγαντιαία εργοτάξια στη Ντόχα του Κατάρ. Μπήκε σε ένα φόρουμ εργαζομένων στο ίντερνετ και με τα σπαστά αγγλικά του προσπαθούσε να καταλάβει πως λειτουργεί το καθεστώς υπερωριών στα εργοτάξια του Μπόμπολα – και αν κρίνουμε από τις απαντήσεις που έλαβε μάλλον έμεινε με την απορία.

Το πρόβλημά του, βέβαια, ίσως να ακούγεται ασήμαντο, ακόμη και για τις οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που δίνουν μάχη για να φέρουν στο φως τις συνθήκες σύγχρονης δουλείας που επικρατούν στο Κατάρ. Οι συντάκτες του Guardian λόγου χάρη, που αποκαλύπτουν εδώ και χρόνια τι συμβαίνει στα μεγάλα εργοτάξια της Ντόχα, ευαισθητοποιήθηκαν όταν είδαν μια ουρά από φέρετρα στο αεροδρόμιο του Κατμαντού στο Νεπάλ. Στην αίθουσα των αναχωρήσεων στοιβάζονταν εργάτες που έφευγαν με ένα πρόχειρο συμβόλαιο εργασίας για την Ντόχα. Στην αίθουσα αφίξεων επέστρεφαν τα πτώματα των συναδέλφων τους, που είχαν αφήσει την τελευταία τους πνοή σε κάποιο γιαπί. Όσοι δεν αφαίρεσαν μόνοι τους τη ζωή τους ένιωσαν την καρδιά τους να τους εγκαταλείπει ύστερα από ατελείωτες ώρες δουλειάς στους 40 ή τους 50 βαθμούς Κελσίου χωρίς διαλείμματα και συχνά χωρίς αρκετό νερό. Μπροστά σε αυτό το μακάβριο θέαμα ποιος θα βρει χρόνο να ασχοληθεί με τις υπερωρίες, που υποστηρίζει ότι έχασε ο Ουαλίντ;

Καθώς τα σκάνδαλα διαφθοράς της FIFA έστρεψαν τα φώτα της δημοσιότητας και στο Κατάρ, αρκετά ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης παρουσίασαν πολυσέλιδα αφιερώματα για το σύγχρονο «δουλεμπόριο» εργατών που έχει στηθεί πριν από την έναρξη του μουντιάλ του 2022. Στα περισσότερα κείμενα όμως έλειπαν τα ονόματα των εταιρειών που ευθύνονται για αυτή την κατάσταση. Εξαίρεση αποτέλεσε η γαλλική κατασκευαστική Vinvi η οποία κατηγορήθηκε ότι απασχολεί εργάτες για 66 ώρες την εβδομάδα κάτω από απάνθρωπες συνθήκες εργασίας αφού πρώτα τους αφαιρεί τα διαβατήρια ώστε να μην μπορούν να φύγουν από τη χώρα ή να αλλάξουν εργοδότη.
Η Vinci είχε αναλάβει μεταξύ άλλων την κατασκευή του μετρό της Ντόχα, στην οποία συμμετέχει και ο Ακτωρ του Μπόμπολα, αλλά και το νέο περιφερειακό δρόμο της πόλης για τον οποίο εργάζεται επίσης η J&P Άβαξ των Ιωάννου και Παρασκευίδη.

Μεταξύ των ελληνικών κατασκευαστικών που αναλαμβάνουν έργα υποδομής για το παγκόσμιο κύπελλο ο Ακτωρ και η J&P Άβαξ έχουν λάβει τη μερίδα του λέοντος ενώ στη χώρα δραστηριοποιούνται επίσης η Archirodon και η Construction and Engineering Consolidated Contracting Group. Συγκεκριμένα ο Ακτωρ βρέθηκε επικεφαλής ενός κονσόρτσιουμ εταιρειών που θα κατασκευάσουν την γραμμή Gold Line του μετρό της Ντόχα, αξίας 3.2 δισεκατομμυρίων ευρώ (από τα οποία περίπου το ένα δις αναλογεί στην εταιρεία του Μπόμπολα). Στον ίδιο όμιλο όμως κατέληξαν και αρκετά ακόμη «χρυσά συμβόλαια» για την κατασκευή του αθλητικού κέντρου Al Sadd (130 εκ.ευρώ) και για ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις στο Anantara Resort, όπου θα φιλοξενούνται αθλητές και επίσημοι (15 εκ. ευρώ). Επίσης ο Ακτωρ σε συνεργασία με την τοπική Al Jaber Engineering θα μοιραστούν τα περίπου 600 εκατομμύρια ευρώ για έργα υποδομής σε εγκαταστάσεις των υπηρεσιών ασφαλείας του Κατάρ που θα αναλάβουν τη φύλαξη των αγώνων.

Αντίστοιχα το κόστος των αυτοκινητόδρομων που θα κατασκευάσει η J&P Άβαξ, στο πλαίσιο κονσόρτσιουμ εταιρειών, υπολογίζεται να ξεπεράσει τα 420 εκατομμύρια ευρώ.

Οι χώρες του Περσικού Κόλπου αποτελούν τα τελευταία χρόνια το νέο «ελντοράντο» αρκετών ελληνικών κατασκευαστικών, που είχαν να δουν τόσο υψηλές αμοιβές για οικοδομικές εργασίες από την εποχή του μεγάλου πάρτι των ολυμπιακών αγώνων του 2004. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι ελληνικοί κολοσσοί είναι υποχρεωμένοι να συνεργάζονται με τοπικές εταιρείες που ελέγχονται από μέλη της βασιλικής οικογένειας ή από επιχειρηματίες που απολαμβάνουν την εύνοια του καθεστώτος.

Μέσω μιας τέτοιας συνεργασίας προέκυψε πριν από μερικά χρόνια στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η εταιρεία Al Ahmadiah Aktor L.L.C, που συνδέει την οικογένεια Μπόμπολα με τον όμιλο Al Fajer της αυτού μεγαλειότητας σεΐχη Μακτούμ Χασέρ Μακτούμ αλ Μακτούμ, της γνωστής δυναστείας των… Μακτούμ.

Θυμάμαι όταν είχα γνωρίσει τον σεΐχη Μακτούμ Χασέρ Μακτούμ αλ Μακτούμ (στο εξής Μακτούμ) πριν από σχεδόν δέκα χρόνια στο γραφείο του στο Ντουμπάι. Φέρελπις επιχειρηματίας τότε (αν και οι πιθανότητες αποτυχίας ενός μέλους της βασιλικής οικογένειας προσεγγίζουν το μηδέν) πίστευε ότι θα χτυπήσει το grand prix της formula 1 προωθώντας το δικό του πρωτάθλημα με μονοθέσια της A1. Η αποτυχία του δεν εμπόδισε το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός να τον ανακηρύξει Young Global Leader 2007.

Κανένας επίσης δεν έδωσε σημασία στο γεγονός ότι στην κατασκευαστική του, Al-Ahmadiah Contracting, με την οποία συνεργάζεται και ο Ακτωρ, ξέσπασε μια από τις μεγαλύτερες εξεγέρσεις ξένων εργατών το 2006. Περίπου 2.500 εργάτες που δούλευαν σαν σκλάβοι για 450 ντιρχάμ το μήνα (περίπου 110 ευρώ) άρχισαν να σπάνε τα μηχανήματα της εταιρείας πριν βρεθούν αντιμέτωποι με τις ειδικές δυνάμεις καταστολής του καθεστώτος.

Βγαίνοντας από το πολυτελές γραφείο του Μακτούμ, θυμάμαι ακόμη τις ουρές των εργατών από την Ινδία, τις Φιλιππίνες και το Μπαγκλαντές που περίμεναν τα τοπικά λεωφορεία για να επιστρέψουν από τα εργοτάξια. Τα βράδια οι περισσότεροι στοιβάζονταν κατά δεκάδες σε μικροσκοπικά δωμάτια χωρίς air condition και ανεμιστήρα. Κάποιοι άλλοι απλώς έκλειναν τα μάτια τους για λίγες ώρες έξω από τα γιαπιά των ουρανοξυστών που οικοδομούσε η φούσκα του Ντουμπάι.

Παρά τη στενή συνεργασία τους με εταιρείες που έχουν κατηγορηθεί για ορισμένες από τις χειρότερες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον Περσικό Κόλπο, οι ελληνικές κατασκευαστικές έχουν περάσει μέχρι στιγμής αλώβητες από τη κριτική των διεθνών ΜΜΕ και των οργανώσεων που ασχολούνται με τα δικαιώματα των ξένων εργατών. Ο Ακτωρ μάλιστα ήταν μια από τις ελάχιστες μεγάλες κατασκευαστικές που απάντησαν στα ερωτήματα της βρετανικής οργάνωσης Business & Human Rights Resource Centre για τις συνθήκες εργασίας στα εργοτάξια της εταιρείας στο Κατάρ.

Στην απαντητική επιστολή ο διευθυντής της εταιρείας στο Κατάρ περιγράφει μια σχεδόν ειδυλλιακή κατάσταση για τους περίπου 4.500 εργαζόμενους που απασχολεί η εταιρεία. Όπως διαβάζουμε, «δεν υπήρξε κανένα σοβαρό ατύχημα τα τελευταία δυο χρόνια και κανένας θάνατος από το 2014, όταν ο ΑΚΤΟΡ δραστηριοποιήθηκε στο Κατάρ» (υποθέτουμε λοιπόν ότι υπήρχαν ατυχήματα πριν από το 2013). Οι εργαζόμενοι, σύμφωνα πάντα με τον ΑΚΤΟΡ, παίρνουν τα συμβόλαια στη μητρική τους γλώσσα, λαμβάνουν κανονικά τις μηνιαίες αποδοχές και τις υπερωρίες τους ενώ μπορούν, αν το επιθυμούν, να κρατάνε οι ίδιοι τα διαβατήριά τους – διαφορετικά η εταιρεία αναλαμβάνει να τα… προσέχει για λογαριασμό τους.

Στην επιστολή αναφέρονταν επίσης ότι οι εργάτες από το Νεπάλ που ήθελαν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους, μετά τον καταστροφικό σεισμό, έλαβαν ειδικές άδειες από την εταιρεία. (σημ: Μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές καμία άλλη ελληνική κατασκευαστική δεν είχε απαντήσει στα ερωτήματα της βρετανικής οργάνωσης).

Το πρόβλημα είναι ότι ακόμη και αν οι Έλληνες εργολάβοι αποφάσιζαν να προσφέρουν συνθήκες ουτοπικού σοσιαλισμού για τους εργάτες τους, είναι πρακτικά αδύνατο να το καταφέρουν σε μια χώρα που θεσμοθετεί σύγχρονες μορφές σκλαβιάς. Στις αραβικές Ντίσνειλαντ του νεοφιλελευθερισμού οι απεργίες, όπως και κάθε μορφή συνδικαλισμού, είναι παράνομες. Τα περισσότερα προβλήματα όμως προκύπτουν από το λεγόμενο kafala, το καθεστώς που ορίζει ότι κάθε εργάτης έχει έναν «χορηγό» που υπογράφει για την είσοδο του στη χώρα και αποφασίζει εάν και πότε μπορεί να αποχωρήσει.

Εννέα στους δέκα εργαζόμενους παραδίνουν από την πρώτη ημέρα τα διαβατήριά τους στους «χορηγούς» τους, χωρίς συχνά να γνωρίζουν ότι έτσι χάνουν το δικαίωμα να φύγουν από τη χώρα, να αλλάξουν εργοδότη ή ακόμη και να απευθυνθούν στις αρχές καταγγέλλοντας τα αφεντικά τους.

Με τον τρόπο αυτό η εργασία χωρίς κανένα ρεπό, οι απλήρωτες υπερωρίες ή ακόμη και ο βίαιος εγκλεισμός σε κλειδωμένα δωμάτια γίνεται συχνά ο κανόνας και όχι η εξαίρεση. Ακόμη όμως και υπό «φυσιολογικές» συνθήκες, οι μισθοί που προσφέρονται σε ανθρώπους που δουλεύουν για δέκα και δώδεκα ώρες κάτω από τον καυτό ήλιο του Περσικού Κόλπου αποτελούν τον ορισμό της μισθωτής σκλαβιάς. Σε μια από τις εταιρείες προσλήψεων, που κατά δήλωσή του χρησιμοποιεί και ο ΑΚΤΩΡ, ο μισθός ανειδίκευτου εργάτη ξεκινούσε από τα 200 ευρώ ενώ σε άλλες περιπτώσεις το μεροκάματο δεν ξεπερνά τα 6 ευρώ.

Δεν είναι φυσικά τυχαίο ότι χώρες όπως το Κατάρ και το Ντουμπάι παρουσιάζονται τα τελευταία χρόνια από τους «αυλικούς» της ελληνικής οικονομικής ελίτ ως το απόλυτο επιχειρηματικό πρότυπο που θα πρέπει να επιβληθεί και στην Ελλάδα. «Υπόδειγμα ανάπτυξης και πολυπολιτισμικής συνύπαρξης» χαρακτήριζε πριν από μερικά χρόνια ο Νίκος Δήμου το σύγχρονο δουλοκτητικό σύστημα των εμιράτων. Και έκτοτε η αφρόκρεμα της ελληνικής διανόησης ξεχύθηκε στις ναυαρχίδες του ελληνικού Τύπου και στα Free Press φωνάζοντας… και στα δικά μας.

Περιοδικό UNFOLLOW Ιούνιος 2015

Ιταλία: ζητείται διέξοδος

Για την κατάσταση στην Ιταλία έχουμε γράψει σε τούτο το ιστολόγιο εδώ και πολύ καιρό ("Η Ιταλία τρέμει", 20/7/2016). Χτες, δυο οίκοι αξιολόγησης (Moody's, DBRS) υποβάθμισαν την Banco Popular, η Monte dei Paschi έχει πάντα τα γνωστά της χάλια που όλο και χειροτερεύουν και η Veneto Banca τρίζει συθέμελα. Παράλληλα, η Πορτογαλία αγκομαχάει, η Ισπανία δεν λέει να βγει από τα αδιέξοδα και για την Ελλάδα και την Βρεττανία δεν χρειάζεται να πούμε τίποτε, αφού όλα είναι γνωστά.

Είναι γεγονός πως χρόνια τώρα η Ευρωπαϊκή Ένωση βουλιάζει σε κρίση. Μια κρίση πρωτίστως δόμησης της ευρωζώνης αλλά και γενικώτερα της ευρωπαϊκής οικοδόμησης. Όσο κι αν σε πολλές αναλύσεις προβάλλονται οι -υπαρκτές ή μη- κόντρες βορρά-νότου, η κρίση απλώνεται παντού και είναι κυρίως κοινωνική. Από την ισχυρή Γερμανία, όπου ο εκφυλισμός της αγοράς εργασίας οδηγεί στην συνεχή διεύρυνση της κατηγορίας των φτωχών εργαζομένων, μέχρι την αδύναμη Ελλάδα της καταστροφής των εργασιακών και κοινωνικών θεσμών, αυτό που χαρακτηρίζει το ευρωπαϊκό τοπίο συνολικά είναι η επίθεση του κεφαλαίου στους εργαζόμενους μέσα από -κλασσικές ή και νεόκοπες- νεοφιλελεύθερες πρακτικές. Η εθνικιστική υστερία της γερμανικής οικονομικής και πολιτικής ελίτ δεν σηματοδοτεί το θρίαμβο ενός εθνικού μοντέλου εξόδου από την κρίση, αλλά την αξιοποίηση μιας ιστορικής οικονομικής υπεροχής για την ενίσχυση της συμμαχίας του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου με σημαντικές κατηγορίες των μεσαίων στρωμάτων και ορισμένες κατηγορίες μισθωτών, ένα σκηνικό που, ως προς τα βασικά χαρακτηριστικά του, δεν μας είναι άγνωστο.

Στην Ελλάδα το παιχνίδι έχει ξεκάθαρο πλαίσιο. Σε αγαστή συνεργασία, εγχώρια και ξένη οικονομική ελίτ εμφανίζουν την καταστροφική πορεία της χώρας ως εθνική αποτυχία σε σχέση με την επιδιωκόμενη και επιτυχημένη ευρωπαϊκή αναπτυξιακή πορεία. Όμως, όσοι διατηρούν έστω ψήγματα υγιούς σκέψης και κριτικής, αντιλαμβάνονται ότι, εδώ και δεκαετίες, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί προωθούν συστηματικά την εδραίωση ενός αντιπαραγωγικού χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού ο οποίος βασίζεται σε ένα πολυπλόκαμο σύστημα πελατειακών σχέσεων του κράτους με τους επιχειρηματίες. Με άλλα λόγια, εκείνοι που στήριξαν την εδραίωση της κυριαρχίας κρατικοδίαιτων βιομηχάνων και τραπεζιτών, εμφανίζουν το ίδιο τους το έργο ως εθνική αποτυχία των τεμπέληδων ελλήνων, ενώ ουσιαστικά πρόκειται για απόλυτη επιτυχία ενός σχεδίου που αποσκοπεί ξεκάθαρα στην χρηματοπιστωτική κυριαρχία μιας ολιγάριθμης ελίτ.

Οι έλληνες εργαζόμενοι και τα λαϊκά κοινωνικά στρώματα, που είχαν ήδη από την δεκαετία του '80 πληγεί από τις νεοφιλελεύθερες επιλογές και σήμερα δέχονται τα τρομερά πλήγματα των διαδοχικών μνημονίων, βρίσκονται πάντα αντιμέτωποι με την ίδια ευρωπαϊκή χρηματοπιστωτική συμμαχία, η οποία επιμένει στην συνέχεια της ίδιας στρατηγικής. Αυτή η συμμαχία δείχνει, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα, ότι και θέλει και μπορεί να διαλύσει τις εσωτερικές αντιστάσεις, προβάλλοντας τόσο την εξωτερική υποστήριξη στην οποία βασίζεται (ΔΝΤ, ΗΠΑ, ΟΟΣΑ κλπ) όσο και την χωρίς όρια αδιαφορία της για τις καταστροφικές οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις αυτής της στρατηγικής σε κάθε χώρα.

Προκαλεί έκπληξη η άνεση με την οποία το κεφάλαιο επιμένει να χρησιμοποιεί την διάλυση των κοινωνικών και δημοκρατικών θεσμών ως μηχανισμό αποδυνάμωσης των αντιστάσεων. Εκείνο που πλέον δεν προκαλεί έκπληξη είναι η αδυναμία όσων πλήττονται από αυτές τις επιλογές, να αντιδράσουν. Είναι μια αδυναμία που εξηγείται εν πολλοίς με την "θεωρία του σοκ" αλλά, κατά την γνώμη του γράφοντος, εξηγείται καλύτερα από τον εκφυλισμό τής ταξικής συνείδησης. Σε μια διαρκώς μεταβαλλόμενη παγκόσμια χρηματοπιστωτική σκηνή, μπορεί οι πρωταγωνιστές να είναι λίγοι αλλά υπάρχουν πολλοί που τρέχουν να αναλάβουν ρόλους κομπάρσων, ελπίζοντας πως κάποτε θα γίνουν κι αυτοί πρωταγωνιστές. Δεν συνειδητοποιούν ότι δεν έχουν θέση σ' αυτή την σκηνή άρα δεν πρόκειται ποτέ να γίνουν πρωταγωνιστές και, συνεπώς, δεν πετυχαίνουν τίπτοε περισσότερο από το να διευκολύνουν και να αναδείξουν τους πραγματικούς πρωταγωνιστές τής παράστασης.

Για να διατυπώσουμε με συντομία και με απλά λόγια την προηγούμενη παράγραφο, μπορούμε να πούμε ότι τα λαϊκά στρώματα που χάνουν την ταξική τους ταυτότητα, χρησιμοποιούνται ως δεκανίκια για την στήριξη του κεφαλαίου. Στο βιβλίο του "Η κρίση του παγκόσμιου καπιταλισμού", ο Τζωρτζ Σόρος είναι σαφής: "Το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα έχει κέντρο και περιφέρεια και το κέντρο ωφελείται σε βάρος της περιφέρειας".

Νομίζω πως παρασύρθηκα και πρέπει να μαζευτώ, οπότε ας επιστρέψουμε στην Ιταλία, όπου αναδεικνύονται τα προβλήματα της ευρωδόμησης, στα οποία αναφερθήκαμε στην αρχή. Σε χτεσινό άρθρο της (*), η γερμανική εφημερίδα Die Welt σημειώνει μεταξύ άλλων:

"H Iταλία έχει χρέος πάνω από 2 τρισ. ευρώ, τόσο υψηλό δηλαδή όσο καμιά άλλη χώρα της ευρωζώνης και οι αγορές γίνονται ολοένα και πιο νευρικές. Οικονομολόγοι άρχισαν μάλιστα να κάνουν λόγο για σενάρια εξόδου της. (...) Το ύψος του χρέους θυμίζει Ελλάδα. Υπάρχουν όμως δύο θεμελιώδεις διαφορές: αφ' ενός μεν η Ιταλία είναι συνηθισμένη να ζη με χρέη, αφ' ετέρου δε οι περισσότεροι δανειστές είναι οι ίδιοι οι πολίτες της και οι τράπεζές της. Εάν η ΕΚΤ σταματήσει το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων, τότε ο μεγαλύτερος χρηματοδότης του ελλειμματικού ιταλικού κράτους δεν θα υπάρχει. (...) Εάν δεν υπάρξει άμεσα η θαυματουργή ανάπτυξη, τότε η αναδιάρθρωση του χρέους ή ακόμα και η έξοδος από το ευρώ είναι αναπόφευκτα. (...)"

Ως επίλογο, κρατώ τον επίλογο της γερμανικής εφημερίδας: "Είναι σαφές ότι η κρίση χρέους στην Ιταλία -την τρίτη μεγαλύτερη οφειλέτη χώρα του κόσμου- θα κάνει την κρίση της Ελλάδας να μοιάζει με παιχνιδάκι". Γι' αυτό και οι θεσμοί αναζητούν εναγωνίως διέξοδο στο ιταλικό πρόβλημα. Το θέμα είναι αν υπάρχει διέξοδος άλλη από την ανατροπή.

-------------------------------------------
(*) Die Welt, "Dagegen wäre Griechenland ein Kinderspiel", 6/6/2017

Καταγγελία για εκδικητική απόλυση συνδικαλίστριας

Καταγγέλλουμε την εκδικητική απόλυση της ταμία του Σωματείου Εργατοϋπαλληλων σε Εμπορικές

Επιχειρήσεις και Επιχειρήσεις Παροχής Υπηρεσιών Ν. Αχαΐας, από την επιχείρηση flormar σε κατάστημα

της Πάτρας, που ανήκει στον όμιλο επιχειρήσεων billy’s s.a international trade.

Η απόλυση της συνδικαλίστριας συναδέλφισσας έγινε στις 30/5/17 λίγες μέρες μετά την συμμετοχή της

στην Γενική Πανελλαδική Απεργία στις 17/5/17. Μετά την παρέμβαση του ΔΣ του Σωματείου

Εργατοϋπαλληλων σε Εμπορικές Επιχειρήσεις και Επιχειρήσεις Παροχής Υπηρεσιών Ν. Αχαΐας, η εργοδοσία

δείχνοντας το αληθινό της πρόσωπο, και για να δικαιολογήσει την απόλυση της συνδικαλίστριας απέλυσε

και άλλες δύο εργαζόμενες, απειλώντας ότι θα κατεβάσει ρολά στο κατάστημα και όλα αυτά σε μία

επιχείρηση που έχει διαπράξει σειρά παραβάσεων (ωράρια, υπερωρίες, οφειλόμενα ρεπό)

Οι απολύσεις συνδικαλιστών γίνονται για να τρομοκρατηθούν οι εργαζόμενοι και να δουλεύουν ως

δούλοι στα σύγχρονα σκλαβοπάζαρα. Ταυτόχρονα οι εργοδότες έχουν το ελεύθερο να ανοίγουν και να

κλείνουν επιχειρήσεις όποτε θέλουν, και να παίζουν με τις ζωές των εργαζομένων.

Όλα αυτά γίνονται με τις πλάτες των κυβερνήσεων που ψηφίζουν το ένα μέτρο πάνω στο άλλο, με τις

κατευθύνσεις της Ε.Ε. για την προώθηση της επιχειρηματικότητας και της ανταγωνιστικότητας. Όλα αυτά

είναι ενταγμένα στο πλαίσιο των «εθνικών στόχων» που διακηρύσσουν όλα τα κόμματα που

υπερασπίζονται την καπιταλιστική ανάπτυξη, μια ανάπτυξη που πατάει πάνω στα αποκαΐδια της ζωής μας

για να αυγατίζουν τα πλούτη τους μια χούφτα παράσιτα…

Αυτός είναι ο λόγος που εργοδοσία και εργοδοτικός-κυβερνητικός συνδικαλισμός «χτυπάνε» πρωτοπόρους

εργαζόμενους που συσπειρώνονται στο Π.Α.ΜΕ., για να μπορούν στη συνέχεια ανενόχλητοι να εντείνουν

την εκμετάλλευση όλων των υπόλοιπων εργαζόμενων, όπως ακριβώς συμβαίνει στην περίπτωση της

συναδέλφισσας στην Πάτρα, όπως ακριβώς είχε συμβεί πριν από λίγους μήνες στο νησί μας με

συναδέλφισσα συνδικαλίστρια στο χώρο των καθαριστριών του Γενικού Νοσοκομείου Κέρκυρας. Γι’ αυτό

τον λόγο η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ ετοιμάζεται να περιορίσει ακόμα περισσότερο τη συνδικαλιστική

δράση με νέο νόμο-επιταγή των μεγάλων αφεντικών.

Τους λέμε ξεκάθαρα

Η τρομοκρατία δε θα περάσει, του λαού η πάλη θα τη σπάσει!

Εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας στη συναδέλφισσα, στο Σωματείο Εργατοϋπαλληλων σε Εμπορικές

Επιχειρήσεις και Επιχειρήσεις Παροχής Υπηρεσιών Ν. Αχαΐας και στους εργαζόμενους της επιχείρησης.

Στηρίζουμε τα δίκαια αιτήματά τους, αιτήματα που είναι όλων των εργαζόμενων! Παράλληλα, καλούμε

τους εργαζόμενους να συσπειρωθούν στα ταξικά τους Σωματεία για να προετοιμάσουμε τη μάχη που

έχουμε μπροστά μας, μια μάχη για να υπερασπίσουμε τη ζωή μας και τη ζωή των παιδιών μας απέναντι

στην ακόρεστη δίψα των μεγάλων αφεντικών για ολοένα και περισσότερα κέρδη-απέναντι στην ανάπτυξή

τους! 

Αραβικές χώρες: σκόνη και θρύψαλα

Τέσσερις αραβικές χώρες ανακοινώνουν τη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων με το Κατάρ κατηγορώντας το για υπόθαλψη, χρηματοδότηση και ενίσχυση της τρομοκρατίας…Ο πλανήτης μένει ενεός από την υποκρισία…Η κρίση σηματοδοτεί μία νέα πολιτική εποχή στον αραβικό κόσμο, που τον βρίσκει κυριολεκτικά σκόνη και θρύψαλα, απόρροια της ιμπεριαλιστικής επεμβατικής πολιτικής για τον πλήρη έλεγχο της περιοχής…

Χριστίνα Μαυροπούλου

Τέσσερις αραβικές χώρες η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν ανακοινώνουν τη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων με το Κατάρ κατηγορώντας το για υπόθαλψη, χρηματοδότηση και ενίσχυση της τρομοκρατίας, δηλαδή εξτρεμιστικών ισλαμιστικών οργανώσεων. Μερικές ώρες αργότερα, με τις τέσσερις συμπράττουν η κυβέρνηση της ανατολικής Λιβύης (sic), η Υεμένη και οι Μαλδίβες! Ο πλανήτης μένει ενεός από την υποκρισία ενώ στο Κατάρ πανικόβλητος ο κόσμος τρέχει στα σούπερμαρκετ. Πρόκειται για ένα ακόμη  επεισόδιο του game of thrones που έχει μεταφερθεί εδώ και καιρό στις άνυδρες εκτάσεις της αραβικής χερσονήσου και του Κόλπου.
Ένα game of thrones που παίζεται παράλληλα ή στο πλαίσιο του πολέμου που μαίνεται στη Μέση Ανατολή. Ένας πόλεμος που ξεκίνησε μεν το Μάρτιο του 2011 στη Συρία, αλλά μέσα σε ένα χρόνο απέκτησε περιφερειακές διαστάσεις και από το 2013 ήδη έχει μετατραπεί σε ένα περιφερειακό πόλεμο με συριακό επίκεντρο. Ένας πόλεμος που τις περισσότερες φορές διεξάγεται δια αντιπροσώπων, είτε ή και μαζί των μικρότερων και περιφερειακών δυνάμεων όπως το Ιράν, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και οι χώρες του Κόλπου (του Κατάρ περιλαμβανομένου) που έχουν χρησιμοποιήσει την οικονομική και πολιτική δύναμη τους για να επηρεάσουν τα γεγονότα σε χώρες όπως η Λιβύη, η Αίγυπτος, η Συρία, το Ιράκ  και η Υεμένη. Είτε δια αντιπροσώπων ή και μαζί (και με τις μικρότερες δυνάμεις) για τον γεωστρατηγικό ρόλο και τον έλεγχο της περιοχής εκ μέρους των μεγάλων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων όπως οι ΗΠΑ, η Βρετανία η Γαλλία και η Ρωσία. Όπου αντιπρόσωποι είναι οι πάντες: στρατοί και μυστικές υπηρεσίες χωρών μέχρι και κυρίως οι διάφορες εξτρεμιστικές ισλαμιστικές και ισλαμοφασιστικές οργανώσεις που έχουν αναλάβει το ρόλο «το κρέας για τα κανόνια».  Εννοείται ότι το κρέας είναι πάντα μουσουλμανικό. Γιατί όλες αυτές οι ερεβώδεις ισλαμιστικές οργανώσεις δεν σκοτώνουν αλλόθρησκους παρά μόνο ως παράπλευρες απώλειες… Το πλέον χαρακτηριστικό δείγμα είναι η δράση του Ισλαμικού Κράτους, της Αλ Νούσρα, της Αλ Κάιντα και τόσων άλλων εντός του Ιράκ και της Συρίας. Ειδικά στην περίπτωση της Συρίας,  μία μόλις ανάσα μακριά από το Ισραήλ. Ωστόσο, το πεδίο μάχης σταματά εκεί που αρχίζει το έδαφος του υποτιθέμενου «αιώνιου εχθρού», έδαφος στο οποίο συνεχίζεται η γενοκτονία των «αδελφών», ως προς το θρήσκευμα υποτίθεται, Παλαιστινίων. Όμως η σιωπή έναντι της γενοκτονίας είναι εκκωφαντική και η αδιαφορία πλήρης.

Σε πολύ αδρές γραμμές αυτή είναι η περίληψη για την παρακολούθηση του τελευταίου επεισοδίου, του γκραν φινάλε, της δραματικής κορύφωσης της σεζόν του Game of Thrones, γιατί σίγουρα θα υπάρξει και νέα σεζόν.
Τι περιλαμβάνει το σημερινό επεισόδιο; Την κλιμάκωση μία κρίσης που σοβεί τουλάχιστον μία τριετία στους κόλπους του πρωτόλειου «Αραβικού ΝΑΤΟ», δηλαδή στο εσωτερικό των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (CCG: Σαουδική Αραβία, Μπαχρέιν, ΗΑΕ, Κουβέιτ, Ομάν και Κατάρ).  Η δημιουργία ενός «Αραβικού ΝΑΤΟ» ήταν η πρόταση που κόμιζε ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στη Σαουδική Αραβία, πρώτο σταθμό της πρώτης παγκόσμιας περιοδείας του. Ένα «Αραβικό ΝΑΤΟ» με στόχο την καταπολέμηση της ισλαμιστικής τρομοκρατίας αλλά και την ανάσχεση της ισχύος του Ιράν, όπως δήλωσε ο Τραμπ κατά τη διάρκεια της Αραβο-Ισλαμο-Αμερικανικής Συνόδου που διοργάνωσε το Ριάντ. Οι περισσότεροι αναλυτές μυρίστηκαν ήδη το αίμα που θα συνεχίσει να κυλά και ενδεχομένως πλημμυρίσει την περιοχή της Ευρύτερης Μέσης Ανατολής.  Πολλοί μάλιστα σπεύδουν να δακτυλοδείξουν τον Ντόναλντ Τραμπ ως τον πυροδοτικό μηχανισμό της κρίσης. Όχι αδίκως. Αλλά μήπως και οι δηλώσεις της βρετανίδας πρωθυπουργού Τερέζα Μέι «enough is enough» –ελεύθερη απόδοση «αρκετά πια»— με αφορμή το τελευταίο κύμα των τρομοκρατικών επιθέσεων στη Βρετανία, στην σκιά των εκλογών της Πέμπτης, δεν δείχνουν μεταξύ άλλων και το Κατάρ; Βέβαια τα περίπου 40 δισεκατομμύρια δολάρια επενδύσεων του Κατάρ στη Μεγάλη Βρετανία, δεν φαίνεται να ενοχλούν την κυρία Μέι…
Η κρίση σοβούσε και τελικά ξέσπασε με μία σειρά μέτρων,, όπως η άμεση διακοπή όλων των διπλωματικών σχέσεων με το Κατάρ. Το Μπαχρέιν, και τα ΗΑΕ ζήτησαν από τους διπλωμάτες τους να εγκαταλείψουν τη Ντόχα εντός 48 ωρών.  Κλείσιμο του εναέριου χώρου της Σαουδικής Αραβίας, του Μπαχρέιν και των ΗΑΕ  και αναστολή των αεροπορικών και ναυτικών συνδέσεων μαζί του μέσα σε διάστημα 24 ωρών. Οι εταιρείες Etihad, Emirates και flydubai αναστέλλουν τις πτήσεις τους προς τη Ντόχα. Η Qatar Airways ανέστειλε τις πτήσεις της προς τη Σαουδική Αραβία, η εθνική εταιρεία της οποίας Saudi έλαβε ανάλογο μέτρο.  Κλείσιμο των χερσαίων συνόρων μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και του Κατάρ.  Απαγόρευση στους πολίτες της Σαουδικής Αραβίας, των ΗΑΕ και του Μπαχρέιν να μεταβούν στο Κατάρ. Αντιστοίχως, οι πολίτες του Κατάρ, επισκέπτες ή μόνιμοι κάτοικοι στις τρεις αυτές χώρες, θα πρέπει να αναχωρήσουν σε διάστημα 14 ημερών. Μόνο οι προσκυνητές από το Κατάρ επιτρέπεται να μεταβαίνουν στη Σαουδική Αραβία για να επισκεφθούν τους ιερούς μουσουλμανικούς τόπους. Βέβαια ας σημειώσουμε ότι οι ενέργειες αυτές αντιβαίνουν τη συμφωνία για ελεύθερη μετακίνηση στο εσωτερικό των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (CCG). Αλλά οι συμφωνίες είναι για να τις καταπατούμε όταν οι περιστάσεις και κυρίως τα συμφέροντα το απαιτούν.  Μεγάλο αγκάθι και η λειτουργία του καταριανού δικτύου Al Jazeera που εδώ και καιρό βρίσκεται στο στόχαστρο των μοναρχιών του Κόλπου, φυσικά γιατί ακολουθεί κατά γράμμα την πολιτική του Κατάρ. Ήδη η Σαουδική Αραβία προχώρησε στο κλείσιμο των γραφείων του.
Ίσως το παράδειγμα της λειτουργίας του Al Jazeera και το μένος που συγκεντρώνει από τις υπόλοιπες αραβικές χώρες είναι ενδεικτικό και περίπου συμπυκνώνει την ουσία της παρούσας κρίσης. Ο ρόλος του Αλ Τζαζίρα ήταν κομβικός για την άνθηση και τη διάχυση της αποκαλούμενης «αραβικής άνοιξης». Εντούτοις από τότε έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι και το κυριότερο, το καταριανό δίκτυο με τον πακτωλό χρημάτων από πίσω και τις αραβικές και μουσουλμανικές διασυνδέσεις σε όλο τον κόσμο, γίνεται πολλές φορές ενοχλητικό αφού αποκαλύπτει πολλές πτυχές του βρώμικου κόσμου των μοναρχιών με κορυφαίο παράδειγμα την άγρια καταστολή στο Μπαχρέιν που συνεχίζεται.

Βέβαια μηδέ εξαιρουμένου του Κατάρ, όλες οι μοναρχίες του Κόλπου και της Αραβικής Χερσονήσου είναι απολυταρχικές και σκοταδιστικές δεσποτείες με βασικό νόμο τη Σαρία. Πακτωλό χρημάτων που προορίζεται για την δημιουργία και εξαγωγή εξτρεμιστικών ομάδων και ισλαμοφασιστών, σε όλο τον κόσμο, από τη Συρία έως τις Φιλιππίνες, στην Ευρώπη, στην Αφρική και στην Αμερική, σε συνεργασία με τις δυτικές χώρες και ως σημαιοφόρους των συμφερόντων τους που ενδύονται ή συνυπάρχουν με το σαλαφιστικό τους δόγμα. Πρόκειται για χώρες προνομιακούς και μόνιμους συνομιλητές των μεγάλων ιμπεριαλιστικών χωρών, που φυσικά κάνουν τα στραβά μάτια ή κωφεύουν στην ανύπαρκτη δημοκρατία –όποια μορφής— που βασιλεύει στις χώρες αυτές.  Στην κατάφωρη παραβίαση όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των γυναικών. Και ενώ κατά το δοκούν εξαπολύουν πολέμους για την προάσπιση της δημοκρατίας καλωσορίζουν τη Σαουδική Αραβία στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Γυναικών του ΟΗΕ, που έγινε μέλος χάριν και της επιμονής των ΗΠΑ. Που είναι κτηνώδης βασίλεια για τους εργαζόμενους. Ειδικά για τους ξένους εργαζόμενους που διαβιούν υπό το καθεστώς σκλάβου.  Είναι οι σύγχρονοι είλωτες, χωρίς κανένα πολιτικό και εργασιακό δικαίωμα παρότι αποτελούν και την πλειοψηφία ακόμη και του πληθυσμού στις μοναρχίες, οι οποίες αποτελούν το πιο «λαμπρό δείγμα» της σύγχρονης καπιταλιστικής βαρβαρότητας.
Το Κατάρ λοιπόν που δεν διαφέρει από τις υπόλοιπες κτηνώδεις δεσποτείες της περιοχής έχει επιλέξει ένα σχετικά «ανεξάρτητο» δρόμο, με επιλεκτικές αλλά προνομιακές συνεργασίες σε μια προσπάθεια να ανταγωνισθεί τον ηγεμονισμό της Σαουδικής Αραβίας στον Κόλπο και να αποφύγει την καταπίεση και την υποταγή από το βασίλειο των Σαούντ. Για την επίτευξη του στόχου αποτίναξης του σαουδαραβικού ζυγού, εδώ και χρόνια επιχειρεί να καταστεί το νέο κέντρο επιρροής και τον νέο πόλο ισχύος στον αραβομουσουλμανικό κόσμο.
Τα μέσα που χρησιμοποιεί για την επίτευξη αυτών των στόχων συνίστανται καταρχήν στην απόπειρα πλήρους ελέγχου της Μουσουλμανικής Αδελφότητας (Al Ekhwan al-Musslemin), στην Αίγυπτο.  Πρόκειται για τακτική βασιζόμενη στην αδιάλειπτη συνεργασία που δεν διακόπηκε όταν οι υπόλοιπες χώρες του Κόλπου και η Σαουδική Αραβία, σε μια στροφή 180 μοιρών επέλεξαν να εγκαταλείψουν τον Μοχαμεντ Μόρσι στην τύχη του,  να κόψουν τη χρηματοδότηση και να σπεύσουν να συμπράξουν με το νέο ηγέτη της Αιγύπτου και στρατάρχη Αλ Σίσι.  Επιλογή και ανάγκη η μη διακοπή των σχέσεων αλλά και η πλημμυρίδα διωκόμενων, κατά κύριο λόγο διανοούμενων των «Αδελφών Μουσουλμάνων», που εισρέουν τα τελευταία χρόνια στο Κατάρ που επίσης έχει δρομολογήσει στενές σχέσεις με τη Χαμάς στα Παλαιστιανικά Εδάφη και ειδικά στη Γάζα.
Συνεργασία με το σιιτικό Ιράν. Τόσο όσον αφορά το Μπαχρέιν αλλά και στη Υεμένη που και οι δύο στηρίζουν τους αντάρτες Αλ Χούθι που διεξάγουν πόλεμο εναντίον της κυβέρνησης του προέδρου Αμπντ Μάνσουρ Ράμπο Χάντι που έχει την στήριξη από το 2015 και της Σαουδικής Αραβίας που ηγείται του Αραβικού Συνασπισμού που έχουν εμπλακεί και στρατιωτικά μετατρέποντας την Υεμένη σε μία κόλαση πολέμου ανάλογης μόνο αυτής που βιώνει η Συρία. Ειδικά όσον αφορά στην περίπτωση του Ιράν, τα πράγματα έχουν εκτός της πολιτικής, διπλωματικής και μία οικονομική βάση, αφού για πολλούς αναλυτές, το υποτιθέμενο μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στο κόσμο,  στο θαλάσσιο χώρο του Περσικού Κόλπου, το εκμεταλλεύεται με την ανοχή αλλά και τη συνεργασία με το Ιράν.

Αναλόγως και η συνεργασία με την Τουρκία κυρίως όσον αφορά στη Συρία, με κοινό στόχο των δύο την ανατροπή του καθεστώτος Ασαντ (με ανταγωνιστή την Σαουδική Αραβία στα ίδια συριακά εδάφη) μέχρι πρότινος και με ερωτηματικό λόγω του ξαφνικού έρωτα της Τουρκίας με την Ρωσία. Πάντως κατά μόνας ή και με την Τουρκία μαζί, δεν δίστασαν να συνεργαστούν με πρώην και νυν στελέχη της Αλ Κάιντα τα οποία χρησιμοποιούν ή κυρίως το Κατάρ σε επιχειρησιακό επίπεδο στα πεδία των μαχών και των ανατρεπτικών ενεργειών μέσω ανταρτοπολέμου ή «εξεγερσιακών – επαναστατικών διαδικασιών» στο εσωτερικό χωρών όπου το Κατάρ έχει συμφέροντα και δεν διστάζει να επέμβει.
Με αυτά τα ολίγα, ήδη η ερμηνεία του ρόλου του Κατάρ είναι πολύπλοκη και οι εξελίξεις καταιγιστικές και επικίνδυνες. Δεδομένου του διπλωματικού πυρετού για αποκατάσταση της τάξης στον Κόλπο, προσπάθεια που ήδη έχει εκδηλωθεί από τη Ρωσία έως τις ΗΠΑ και με την Τουρκία να αναζητά ρόλο διαμεσολαβητή, πιθανώς θα υπάρξει κάποιου είδους πολιτική διευθέτηση για να εξουδετερώσουν την υφιστάμενη κρίση. Ωστόσο τίποτα δεν πρόκειται να λήξει οριστικά. Το Κατάρ, όπως έχει και το ίδιο διαμορφώσει τα δεδομένα, έχει δύο επιλογές. Μία να υποταχτεί πλήρως στην ηγεμονία της Σαουδικής Αραβίας, που δεν πρόκειται να γίνει παρά την μερική αναδίπλωση που ίσως κάνει. Η δεύτερη επιλογή  είναι η πλήρης σύμπραξη με το Ιράν αλλά και το σουλτανάτο του Ομάν που ολοένα και πλησιάζει την Τεχεράνη και το οποίο απουσίαζε πρόσφατα επιδεικτικά από το Ριάντ. Και αυτή η επιλογή είναι πολύ δύσκολη.  Εάν όχι αδύνατη.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι η κρίση σηματοδοτεί μία νέα πολιτική εποχή στον αραβικό κόσμο, που τον βρίσκει κυριολεκτικά σκόνη και θρύψαλα, απόρροια της ιμπεριαλιστικής επεμβατικής πολιτικής για τον πλήρη έλεγχο της περιοχής και της «πολιτικής ανάσχεσης» που ακολουθεί ο άξονας Ουάσινγκτον-Λονδίνο-Βερολίνο-Παρίσι ήδη από τη δεκαετία ’90 στα Βαλκάνια, με μοναδικό στόχο της αποτροπή της επέκτασης της ρωσικής επιρροής στη Μεσόγειο. Πολιτικές που ήδη έχουν δημιουργήσει ένα ανεξέλεγκτο φλεγόμενο και καταστροφικό τοπίο στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου και στο Μαγκρέμπ (βόρεια και βορειοδυτική Αφρική). Ένα τοπίο τόσο απειλητικό που ίσως η μοναδική «λύση» που θα προσφερθεί για την αποφυγή της επέκτασης της κόλασης είναι ο κατακερματισμός και η επαναχάραξη συνόρων.  Ή μήπως αυτός ήταν και ο πρωταρχικός στόχος;

ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ - ΝΑΤΟ - ΗΠΑ Παίρνουν «θέσεις μάχης» στους δρόμους της Ενέργειας...

...με προτάσεις για μεγαλύτερη εμπλοκή η ελληνική κυβέρνηση

Στιγμιότυπο από το 8ο συνέδριο του ΚΕΝΑΠ

Ξεκίνησε χτες στη Σούδα το 8ο ετήσιο συνέδριο του ΝΑΤΟικού Κέντρου Εκπαίδευσης Ναυτικής Αποτροπής (ΚΕΝΑΠ), με αντικείμενο προτάγματα της λυκοσυμμαχίας για κυριαρχία του ευρωατλαντικού άξονα στον κρίσιμο δίαυλο Ανατολικής και Κεντρικής Μεσογείου. Χώρος όπου διεκδικεί ρόλο - και με τις Ενοπλες Δυνάμεις της - και η ντόπια αστική τάξη, εμπλέκοντας βαθύτερα το λαό στους επικίνδυνους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και ανταγωνισμούς για τα μερίδια στις πηγές και τους διαύλους της Ενέργειας και του εμπορίου.
Το συνέδριο, που ολοκληρώνεται αύριο Πέμπτη, έχει θέμα «Η ανάπτυξη των επιχειρήσεων ασφάλειας στη θάλασσα ως μέσο για να αντιμετωπιστούν οι τρέχουσες προκλήσεις ασφαλείας και οι εξελισσόμενες απειλές στη θάλασσα».
Οι συζητήσεις επικεντρώνονται σε θεματικές όπως «Προκλήσεις για την ασφάλεια στην περιοχή της Μεσογείου, με έμφαση στην Κεντρική και Ανατολική Μεσόγειο» ή «Ευκαιρίες για συνεργασία του ΝΑΤΟ με την ΕΕ, τον ΟΗΕ και άλλους διεθνείς οργανισμούς για το κοινό συμφέρον ενός πιο ασφαλούς θαλάσσιου περιβάλλοντος».

«Κρίσιμοι δίαυλοι»...

Ανοίγοντας το συνέδριο, ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Ευ. Αποστολάκης, προβάλλοντας τη γεωστρατηγική θέση και αξία της χώρας στους ΝΑΤΟικούς σχεδιασμούς, είπε μεταξύ άλλων: «Θέλω να υπογραμμίσω τη σημασία του Αιγαίου και κύρια της Μεσογείου. Αλλωστε βρισκόμαστε στην Κρήτη. Ενας τόπος που αποτελεί στρατηγική σύνδεση μεταξύ 3 ηπείρων στη θαλάσσια επικράτεια».
Συνέχισε: «Στη Μεσόγειο, και κυρίως εδώ στη νοτιοανατολική γωνιά, κρίσεις και γεωπολιτικές αλλαγές βρίσκονται σε εξέλιξη και επηρεάζουν τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική, αλλά και όλο τον κόσμο. Σαν αποτέλεσμα, αυτές οι μετατοπίσεις στο στρατηγικό περιβάλλον, έχουν φέρει την προοδευτική παγκοσμιοποίηση της περιοχής».
Σε μια έμμεση αναφορά στο «ψητό» του κεφαλαίου, πρόσθεσε: «Εν τω μεταξύ, ακόμη και σήμερα, το 90% του παγκόσμιου εμπορίου κατά αξία και το 95% του όγκου μεταφέρεται διά θαλάσσης, όπως και πάνω από το ήμισυ της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Σε περίπτωση που οι κρίσιμοι θαλάσσιοι δίαυλοι διαταράσσονταν ή η μεταφορά αγαθών και Ενέργειας δεν ήταν ασφαλής, το αποτέλεσμα θα ήταν καταστροφικό».

...και όραμα βαθύτερης εμπλοκής

Περιγράφοντας ουσιαστικά τη διάθεση της κυβέρνησης για μεγαλύτερη εμπλοκή στους επικίνδυνους ανταγωνισμούς, πρόσθεσε: «Το περιβάλλον που λειτουργούμε είναι σίγουρα ασταθές. Οι προκλήσεις είναι πολυάριθμες και σε πολλές μορφές (...) Και η Ελλάδα, ένα νησιωτικό έθνος με μεγάλη ναυτική ιστορία, έχει την ικανότητα και την υποχρέωση να διαδραματίσει βασικό ρόλο, ανοίγοντας το δρόμο προς τη σταθερότητα και την ασφάλεια της ευρύτερης περιοχής».
Σκιαγραφώντας τη συνεισφορά των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στους επικίνδυνους αυτούς σχεδιασμούς συμπλήρωσε: «Οι ελληνικές ναυτικές δυνάμεις έχουν αξιοσημείωτο αποτύπωμα, προς την κατεύθυνση αυτή, στο ΝΑΤΟ και στις προσπάθειες της ΕΕ. Εχουμε συμμετάσχει σε διάφορες δραστηριότητες, όπως η SOPHIA, η ATALANTA, η UNIFIL, η SEA GUARDIAN, με εξαιρετικά αποτελέσματα. Το ΚΕΝΑΠ είναι ο ακρογωνιαίος λίθος και το κέντρο των προηγούμενων και μελλοντικών προσπαθειών σε σχέση με την εκπαίδευση».
Πρόσθεσε ακόμα πως «το ΚΕΝΑΠ αποτελεί μέρος του οράματός μας για την αύξηση της στρατηγικής σημασίας ολόκληρης της περιοχής στην Κρήτη. Εχουμε μεγάλα σχέδια που θα εξυπηρετήσουν με τον καλύτερο τρόπο την Ελλάδα, το ΝΑΤΟ και τους συνεργάτες μας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η διάσκεψη είναι κρίσιμη. Γι' αυτό είμαστε εδώ. Στις τρεις αυτές ημέρες, θα έχετε την ευκαιρία να επισημάνετε τη σημασία της ασφάλειας στη θάλασσα και να ενισχύσετε τη συνεργασία μεταξύ κρατών και οργανισμών. Πρέπει να χρησιμοποιήσετε αυτήν την ευκαιρία για να υποστηρίξετε τις ήδη υπάρχουσες στρατηγικές και να εξετάσετε περαιτέρω τρόπους συνεργασίας. Εχουμε τα μέσα και τη γνώση. Το μόνο που χρειαζόμαστε περισσότερο είναι η ισχυρή βούληση και η δέσμευσή μας να δρούμε μαζί. Πριν από το κλείσιμο, θέλω να δηλώσω με σαφήνεια ότι η Ελλάδα, ως θαλάσσιο έθνος με βαθιά εμπειρία σε θέματα ναυτιλίας, είναι εδώ για εσάς. Πιστεύουμε στη συλλογικότητα και τη συνεργασία. Το ΚΕΝΑΠ θα εξυπηρετήσει τις ανάγκες σας σε οποιονδήποτε τομέα μπορεί να χρειαστείτε»...
Εξάλλου, από στελέχη του ΚΕΝΑΠ επισημαίνονταν ως ιδιαίτερης αξίας η παρουσία και οι παρεμβάσεις που έκαναν στο συνέδριο οι αρχηγοί ΓΕΝ Βουλγαρίας και Ρουμανίας, χώρες με τις οποίες η κυβέρνηση - όπως το έχει διατυπώσει ο ίδιος ο υπουργός Αμυνας - θέλει να στήσει έναν «άξονα σταθερότητας προς τα βόρεια», εκεί όπου κλιμακώνεται η ενδοϊμπεριαλιστική αντιπαράθεση του ΝΑΤΟ με τη Μόσχα.

Κυβέρνηση - αμερικάνικη πρεσβεία: Γιορτάζουν τις «κοινές αξίες»

Στο μεταξύ, σε εκδηλώσεις για τα 70 χρόνια λειτουργίας του Γραφείου Αμυντικής Συνεργασίας (Office of Defense Cooperation - ODC) προχωρούν οι κυβερνήσεις Ελλάδας και ΗΠΑ.
Σύμφωνα με την ίδια την αμερικάνικη πρεσβεία, το ODC Ελλάδας διαχειρίζεται και εκτελεί προγράμματα συνεργασίας του υπουργείου Αμυνας και του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ, συντονίζοντας τη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, τη στρατηγική που έχει αναλάβει να διεκπεραιώσει ο κάθε πρέσβης και το Σχέδιο Συνεργασίας της EUCOM (της διοίκησης των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων που εδρεύουν στην Ευρώπη) για την εκάστοτε χώρα (εδώ την Ελλάδα) με σκοπό: 1) Τη στήριξη και ενίσχυση της διμερούς στρατιωτικής σχέσης και την υποστήριξη των επιχειρήσεων των ΗΠΑ - ΝΑΤΟ. 2) Τη διατήρηση και βελτίωση της πρόσβασης σε βάσεις - εγκαταστάσεις στην Ελλάδα για την υποστήριξη των επιχειρήσεων των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ. 3) Την αύξηση της διασύνδεσης με τις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις, την Ελληνική Αστυνομία και την Ακτοφυλακή, προκειμένου να προωθούνται τα συμφέροντα αμοιβαίας αμυντικής συνεργασίας των ΗΠΑ και της Ελλάδας. 4) Την προώθηση του συνεχιζόμενου εκσυγχρονισμού των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων προκειμένου να βελτιωθεί η διαλειτουργικότητα με ΗΠΑ - ΝΑΤΟ. 5) Την εξασφάλιση πρόσβασης στην ελληνική αγορά και διασφάλισης ευκαιριών για την αμυντική βιομηχανία των ΗΠΑ. Με άλλα λόγια, το Γραφείο προωθεί τα στρατιωτικά σχέδια των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ όσο και τις επιχειρηματικές συμφωνίες για την αμερικανική πολεμική βιομηχανία.
Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων αύριο, Πέμπτη, θα πραγματοποιηθούν, παρουσία του υπουργού Αμυνας και του αρχηγού ΓΕΕΘΑ, του Αμερικανού πρέσβη και του υποδιοικητή της EUCOM, «περιήγηση σε χώρους του Πολεμικού Μουσείου Αθηνών, όπου θα υπάρχουν εκθέματα σχετικά με την εκδήλωση», «περιήγηση στη στατική φωτογραφική έκθεση των ΓΕΣ - ΓΕΝ - ΓΕΑ και του ODC» στη Λέσχη Αξιωματικών Ενόπλων Δυνάμεων, «παρουσιάσεις» και «συζήτηση» για η λειτουργία του ODC στην Ελλάδα.

Ετοιμη η κυβέρνηση να δώσει κι άλλες βάσεις για τις ανάγκες των ΗΠΑ

Την ίδια ώρα, και σε υλοποίηση στόχων του OCD για μεγαλύτερη πρόσβαση των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων σε ελληνικές βάσεις, όπως αναφέρει η εφημερίδα «Real News», οι Αμερικανοί απέστειλαν στην Αθήνα κατάλογο με στρατιωτικές «διευκολύνσεις» που θα επιθυμούσαν να έχουν στο ελληνικό έδαφος εκτός από τη Σούδα, η οποία στο αεροπορικό της σκέλος διαχέεται ότι έχει φρακάρει από την κίνηση.
Οπως γράφει η εφημερίδα, βέβαια, τα αμερικανικά αιτήματα αφορούν το σύνολο των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και όχι μόνο την Πολεμική Αεροπορία. Τα Γενικά Επιτελεία έχουν απαντήσει θετικά σε όλα τα αιτήματα, προτείνοντας συγκεκριμένες μονάδες και εγκαταστάσεις. Ομάδα Αμερικανών θα ξεκινήσει τις επόμενες μέρες «επισκέψεις» σε συγκεκριμένες μονάδες, επιθεωρώντας τες για το αν τους καλύπτουν. Πρώτος σταθμός η Λάρισα, για την οποία οι Αμερικανοί σχεδιάζουν ακόμη και μεταστάθμευση μαχητικών αεροσκαφών.
Επόμενες εγκαταστάσεις που θα επισκεφθούν οι Αμερικανοί είναι Ακτιο και Ανδραβίδα. Το Ακτιο χρησιμοποιείται συχνά από τα ιπτάμενα ραντάρ του NATO. Η Ανδραβίδα είναι επίσης γνωστή στους Αμερικανούς καθώς λειτουργεί ως έδρα της άσκησης της Πολεμικής Αεροπορίας «Ηνίοχος» στην οποία συμμετέχουν. Παλαιότερες πληροφορίες ανέφεραν ότι η ελληνική πλευρά πρότεινε στους Αμερικανούς και τις αεροπορικές βάσεις Καλαμάτας και Καρπάθου.
Σε δεύτερη φάση, οι Αμερικανοί θα εξετάσουν εγκαταστάσεις του Στρατού αλλά και του Πολεμικού Ναυτικού. Πληροφορίες αναφέρουν ότι υπάρχει ενδιαφέρον για βάση του Πολεμικού Ναυτικού στη Σκύρο, που υπολειτουργεί. Οι εγκαταστάσεις και οι υποδομές της όμως υπάρχουν και μπορούν να αναβαθμιστούν και να εξυπηρετήσουν ναυτικές δυνάμεις.

Σιγοντάρει η ΝΔ

Σε στρατηγική σύμπλευση με την κυβέρνηση, για τη γεωστρατηγική αναβάθμιση των ντόπιων επιχειρηματικών ομίλων, ο πρόεδρος της ΝΔ, Κυρ. Μητσοτάκης, συναντήθηκε χτες στην Αθήνα με τον πρώην αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζ. Μπάιντεν, με τον οποίο, όπως διαχέεται από πλευράς ΝΔ, «είχαν εκτενή και ουσιαστική συζήτηση για θέματα διμερούς, περιφερειακού και παγκόσμιου ενδιαφέροντος».
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο πρόεδρος της ΝΔ, με παρόμοια επιχειρήματα με αυτά της κυβέρνησης, «τόνισε το ρόλο της χώρας μας ως παράγοντα σταθερότητας σε μια ολοένα και πιο ασταθή περιοχή», ο δε Μπάιντεν «υπογράμμισε τη σημασία της Ελλάδας για τα αμερικανικά γεωστρατηγικά συμφέροντα».
Παραπέρα, στη συνάντηση, συζητήθηκε «η αυξανόμενη τουρκική προκλητικότητα στο Αιγαίο, ενώ εξετάσθηκαν και οι τελευταίες εξελίξεις στο Κυπριακό. Κοινή υπήρξε, εξάλλου, η ανησυχία για την ένταση που παρατηρείται στα Δυτικά Βαλκάνια». Ο Μπάιντεν αναφέρθηκε, επίσης, «στο γενικότερο ρόλο και τις επιδιώξεις της Ρωσίας».

Πολλά σενάρια, όλα αντιλαϊκά

Τα διάφορα σενάρια για τη «διευθέτηση» του χρέους, που βλέπουν το φως της δημοσιότητας ενόψει Γιούρογκρουπ, έχουν πολλές μεταβλητές, αλλά μόνο μια σταθερά: Τη συμφωνία κυβέρνησης - κουαρτέτου ότι οποιοσδήποτε συμβιβασμός για το χρέος, τώρα ή αργότερα, προϋποθέτει την εφαρμογή όλων των ψηφισμένων αντιλαϊκών μέτρων και όσων ακόμα απαιτηθούν στο μέλλον.
Σ' αυτή την απαρέγκλιτη αρχή συμφωνούν και τα άλλα αστικά κόμματα της αντιπολίτευσης, ανεξάρτητα από τις διαφωνίες τους με την κυβέρνηση για τους ρυθμούς και το εύρος των αντιλαϊκών αναδιαρθρώσεων. Αυτό είναι το πραγματικό περιεχόμενο του «εθνικού στόχου» που υπερασπίζονται όλοι μαζί. Θεωρούν αναγκαίο και πέρα από κάθε αμφισβήτηση να υποστεί ο λαός κάθε θυσία στο όνομα της ανάκαμψης, για την οποία το κεφάλαιο κρίνει απαραίτητη και τη «διευθέτηση» του χρέους.
Απ' αυτή τη σκοπιά, οι αλληλοκατηγορίες κυβέρνησης και ΝΔ για το ποιος επιδιώκει με μεγαλύτερη ειλικρίνεια τη συναίνεση και ποιος την εμποδίζει, είναι κακοπαιγμένο έργο και δεν πρέπει να παρασύρει το λαό.
Η κυβέρνηση εμφανίζεται να ζητάει μια «καθαρή λύση» για το χρέος, που θα δημιουργήσει προϋποθέσεις για έξοδο στις αγορές. «Καθαρή λύση», όμως, ήταν και οι προηγούμενες συμφωνίες με την ΕΕ και το ΔΝΤ, όπως το τρίτο μνημόνιο που ψήφισαν από κοινού ΣΥΡΙΖΑ, ΑΝΕΛ, ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και Ποτάμι. Ηταν συμφωνίες που προέβλεπαν δανειοδότηση με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ψήφισης και εφαρμογής αντιλαϊκών μέτρων και αναδιαρθρώσεων.
Τα μέτρα ήταν και είναι το βέβαιο συνακόλουθο κάθε τέτοιας «καθαρής λύσης», που είναι από χέρι αντιλαϊκή. Το ίδιο θα συμβεί και με τη διευθέτηση του χρέους, όποτε αποφασιστεί, όποια μορφή κι αν πάρει.
Η κυβέρνηση λεονταρίζει, επίσης, ότι σε περίπτωση που δεν υπάρξει συμβιβασμός που να εγγυάται τη βιωσιμότητα του χρέους, δεν θα εφαρμόσει τα μέτρα που ψήφισε πριν από λίγες μέρες με το τέταρτο μνημόνιο. Διακινεί, μάλιστα, το σενάριο ότι αν το ΔΝΤ καταλήξει να μη συμμετέχει στο πρόγραμμα, δεν θα προχωρήσει σε νέες περικοπές στις συντάξεις από το 2019.
Προσπαθεί επίμονα να αποσπάσει την ανοχή του λαού στην αντιλαϊκή της πολιτική, να τον κάνει να ταυτιστεί με τους στόχους του κεφαλαίου. Καλλιεργεί ταυτόχρονα προσδοκίες και αυταπάτες ότι η αποχώρηση του ΔΝΤ από το πρόγραμμα, άρα και η διαχείριση του χρέους αποκλειστικά από τους «θεσμούς» της Ευρωζώνης, θα σηματοδοτήσει θετικές εξελίξεις για το λαό.
Τίποτα τέτοιο δεν πρόκειται να συμβεί. Δεν περνάει, μάλιστα, απαρατήρητο ότι στο φόντο της συζήτησης για τυχόν αποχώρηση του ΔΝΤ, ανανεώνονται τα σενάρια για μετατροπή του ESM σε «Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο», που θα αναλάβει τη δανειοδότηση κρατών - μελών της Ευρωζώνης με όρους αντίστοιχους αυτών του ΔΝΤ.
Με δεδομένο ότι σήμερα μιλάμε για την αναδιάρθρωση δανείων που δόθηκαν στην Ελλάδα από κράτη - μέλη της Ευρωζώνης (τους «μετόχους» δηλαδή του ESM) και τον ίδιο τον ESM, αντιλαμβάνεται κανείς ότι οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία δεν πρόκειται να γίνει αναίμακτα για το λαό, με ή χωρίς μνημόνια.
Επομένως, απ' όπου κι αν το «πιάσει» κανείς, καταλήγει στο ίδιο συμπέρασμα. Οτι καμιά λύση δεν μπορεί να υπάρξει για το χρέος προς όφελος του λαού, μέσα στο πλαίσιο που διαμορφώνει η καπιταλιστική εξουσία στην Ελλάδα και η συμμετοχή της χώρας στις ιμπεριαλιστικές ενώσεις και τους οργανισμούς.
Μόνη φιλολαϊκή διέξοδος είναι η μονομερής διαγραφή του χρέους, που μόνο ένα κράτος της εργατικής εξουσίας μπορεί να πετύχει, παίρνοντας στα χέρια του τα κλειδιά της οικονομίας, αποδεσμεύοντας οριστικά τη χώρα απ' όλους τους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς. Σ' αυτόν το δρόμο, αξίζει ο λαός να καταθέσει κάθε θυσία.

Η κόντρα για το περιβάλλον

Πολύς θόρυβος σηκώθηκε αυτές τις μέρες για την απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης να αποσυρθεί από τη Συμφωνία του Παρισιού για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η απόφαση αυτή αξιοποιείται από ανταγωνίστριες οικονομίες για να κρυφτεί ή και να «βγει λάδι» ο πραγματικός κίνδυνος για το περιβάλλον, που δεν είναι άλλος από το κριτήριο του καπιταλιστικού κέρδους. Με αποκλειστικό κίνητρο το κέρδος, μονοπωλιακοί όμιλοι εκμεταλλεύονται τις πρώτες ύλες, καταστρέφουν ολόκληρες περιοχές, δεν παίρνουν μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος από την παραγωγική τους δραστηριότητα λόγω «κόστους», μολύνουν με τα απόβλητά τους θάλασσες, λίμνες και ποτάμια. Αλλά και αντίστροφα, η λεγόμενη «πράσινη ανάπτυξη», δηλαδή η παραγωγή Ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, στον καπιταλισμό αποτελεί πηγή κερδοφορίας για τα μονοπώλια και δεν είναι τυχαίο ότι δυνάμεις που δραστηριοποιούνται σε αυτόν τον τομέα, όπως η Κίνα ή κάποιες χώρες της ΕΕ, εμφανίζονται να πρωτοστατούν στην εκστρατεία κατά των ορυκτών καυσίμων, θέλοντας να διασφαλίσουν τα συμφέροντα των δικών τους «πράσινων» μονοπωλίων.

***

Ας δούμε όμως τα βασικά σημεία της Συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή, όπου γίνεται προσπάθεια, με ευχολόγια και διακηρύξεις, να συγκαλυφθούν οι λυσσαλέοι ανταγωνισμοί που μαίνονται στο παρασκήνιο:
-- Δέσμευση των 195 χωρών που την υπογράφουν «να διατηρήσουν την αύξηση του παγκόσμιου μέσου όρου θερμοκρασίας σε λιγότερο από 2 βαθμούς Κελσίου» και ταυτόχρονα να «συνεχίσουν τις προσπάθειες για περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας σε 1,5 βαθμούς Κελσίου». Το χρονοδιάγραμμα μάλιστα προβλέπει ότι για να γίνει αυτό εφικτό, θα πρέπει το 2030 να έχει σταματήσει η χρήση ορυκτών καυσίμων, πυροδοτώντας κόντρες και νέους ανταγωνισμούς ανάμεσα σε μονοπώλια που δραστηριοποιούνται σε αυτόν τον τομέα, ή και ολόκληρα κράτη, οι οικονομίες των οποίων στηρίζονται στις εξαγωγές ορυκτών καυσίμων ή στη φτηνή χρήση τους, ως χώρες - παραγωγοί.
-- Τα «μέτρα» θα εφαρμόζονται σε εθελοντική βάση και δεν υπάρχουν δεσμευτικοί όροι, ούτε κυρώσεις, παρά μόνο οι λεγόμενες «εθνικές συνεισφορές» της κάθε χώρας, που θα ελέγχονται κάθε πέντε χρόνια, για να αναπροσαρμόζονται οι στόχοι, αν δεν έχουν πιαστεί.
-- Η Συμφωνία προβλέπει τον λεγόμενο «μηχανισμό συμψηφισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου» που «στηρίζει την αειφόρο ανάπτυξη». Πρόκειται για το «εμπόριο ρύπων», που θα συνεχιστεί.

***

Υπερασπιζόμενος την απόσυρση των ΗΠΑ από τη Συμφωνία, ο Τραμπ επικαλέστηκε «τα συμφέροντα των Αμερικανών εργαζομένων» και της αμερικανικής οικονομίας, θεωρώντας ότι η Συμφωνία αυτή «δεν είναι δίκαιη για τις ΗΠΑ» και ότι από την εφαρμογή της θα χαθούν 2,7 εκατ. θέσεις εργασίας μέχρι το 2025. Σύμβουλοι του Τραμπ αναφέρουν επίσης ότι η Συμφωνία είναι ευνοϊκότερη για την Κίνα, που θεωρείται από τους μεγαλύτερους ρυπαντές, αλλά είναι και ο βασικός ανταγωνιστής των ΗΠΑ. Στην πραγματικότητα, η αμερικανική κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι ο συμβιβασμός για το κλίμα που επιτεύχθηκε το 2015 στο Παρίσι περιέχει όρους δυσμενείς για την αμερικανική οικονομία, στην προσπάθειά της να διατηρήσει την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία έναντι των ανταγωνιστών της. Στην απόφαση αυτή πιθανά βαραίνει η εξόρυξη αερίου και πετρελαίου από σχιστόλιθο, που οι ΗΠΑ έχουν πλέον τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν σε μεγάλες ποσότητες για ίδιες ανάγκες και για εξαγωγές. Είναι επίσης βέβαιο ότι οι εξαγγελίες του Τραμπ για ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανίας προϋποθέτουν «χαλάρωση» των κοστοβόρων περιβαλλοντικών όρων, ως επιπλέον κίνητρο για τα μονοπώλια να αναπτύξουν τη δραστηριότητά τους στις ΗΠΑ. Αυτό βεβαίως φέρνει τις ΗΠΑ σε ευνοϊκότερη θέση απέναντι στα κράτη που υπέγραψαν τη Συμφωνία, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι οι διακηρύξεις της είναι καταδικασμένες να συνθλιβούν κάτω από το βάρος των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών.

***

Γίνεται επομένως φανερό ότι ο «καημός» τους δεν είναι για το περιβάλλον και ότι πίσω από τέτοιες συμφωνίες κρύβονται ανταγωνισμοί και εύθραυστοι συμβιβασμοί ανάμεσα σε κράτη, που το καθένα νοιάζεται και φροντίζει για τα δικά του μονοπώλια. Απ' αυτή τη σκοπιά, είναι παραπλανητική τόσο η έκφραση της διάθεσης από την πλευρά των ΗΠΑ να διαπραγματευτούν μια άλλη, «δικαιότερη» συμφωνία, που θα επαληθεύει τάχα την «έγνοια» τους για το περιβάλλον, όσο και η κριτική που της ασκούν τα άλλα ιμπεριαλιστικά κράτη, και ιδιαίτερα οι μεγαλύτερες οικονομίες - ανταγωνιστές. Αυτό που πρέπει πρωτίστως να συνειδητοποιηθεί είναι ότι στον πυρήνα του προβλήματος είναι το κίνητρο της παραγωγής. Καπιταλιστικό κέρδος και προστασία του περιβάλλοντος είναι έννοιες ασύμπτωτες. Η σημερινή καπιταλιστική βαρβαρότητα πρέπει να αντικατασταθεί από την κοινωνικοποίηση των συγκεντρωμένων μέσων παραγωγής, την επιστημονικά σχεδιασμένη ανάπτυξη, που θα καλύπτει τις διευρυμένες στην εποχή μας λαϊκές ανάγκες. Απαιτείται δηλαδή εργατική - λαϊκή εξουσία, ανατροπή του συστήματος της εκμετάλλευσης. Αυτός είναι ο μόνος δρόμος για τον οποίο αξίζει να παλέψουν οι λαοί και για να ζήσουν σε ανθρώπινο περιβάλλον.

80 χρόνια μετά –η αντισοβιετική συνωμοσία στον Κόκκινο Στρατό

Σήμερα η κε του μπλοκ έχει την τιμή να φιλοξενεί μια δουλειά του Άναυδου, που συνδέεται με τη δεκαετία του 30', τις Δίκες της Μόσχας και την εκκαθάριση στον Κόκκινο Στρατό για την οποία έχουν γραφτεί τόσα από αστική και μικροαστική σκοπιά. Η εργασία του Άναυδου είναι εκτενής, αλλά προτίμησα να δημοσιευτεί ενιαία, παρά να σπάσει σε δύο και τρεις συνέχειες, και να χαθεί ο ειρμός. Καλή ανάγνωση-μελέτη.

Άναυδος - Ιούνιος 2017

1. Εισαγωγή

Στις 11 Ιουνίου συμπληρώνονται 80 χρόνια από τη δίκη στο Ανώτατο Στρατοδικείο στη Μόσχα όπου 8 υψηλόβαθμοι αξιωματικοί του Κόκκινου Στρατού καταδικάστηκαν σε θάνατο για τη συμμετοχή τους σε μια αντισοβιετική συνωμοσία που είχε στόχο την ανατροπή της κυβέρνησης σε συνεργασία με τη Γερμανία και την Ιαπωνία.

Σε αυτό το ιστολόγιο έχουμε ασχοληθεί πολλές φορές με τις εκκαθαρίσεις στην ΕΣΣΔ τη δεκαετία του 1930. Ορισμένα κείμενα μπορείτε να διαβάσετε εδώ, εδώ κι εδώ. Η άποψη μας είναι οι εκκαθαρίσεις εκείνης της δεκαετίας είχαν σκοπό να:

• Καταστείλουν τις υπονομευτικές δραστηριότητες της αντισοβιετικής αντιπολίτευσης.
• Να βελτιώσουν τις επιδόσεις του κρατικού μηχανισμού και να εκκαθαρίσουν κράτος και κόμμα από ασταθή και διαβρωμένα στοιχεία που δεν τίμησαν την εμπιστοσύνη του κόμματος και του λαού.
• Και να περιορίσουν το χώρο δράσης των παλιών καπιταλιστικών στρωμάτων αλλά και εθνοτήτων που η θέση τους στη μελλοντική εμπλοκή ήταν τουλάχιστον αμφισβητούμενη.

Τα παραπάνω δεν αναιρούν το γεγονός ότι τη δεκαετία του 1930 η Σοβιετική εξουσία απολάμβανε τη στήριξη της ευρείας πλειοψηφίας των λαϊκών στρωμάτων. Η υποστήριξη αυτή βασιζόταν κυρίως σε 2 πυλώνες

• Στη ριζική κοινωνικοοικονομική μεταμόρφωση της χώρας και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου του λαού σα συνέπεια των πολιτικών του ΠΚΚ(μπ) δηλ. της κολεκτιβοποίησης, της εκβιομηχάνισης των 5χρονων σχεδίων αλλά και της πολιτιστικής επανάστασης.
• Στο γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία των στελεχών τόσο του κόμματος όσο του κράτους και της οικονομίας είχαν ταπεινή εργατική και αγροτική καταγωγή προέρχονταν δηλαδή από τις φτωχές λαϊκές μάζες.

Η βίαιη σύγκρουση στα μέσα της δεκαετίας του 1930 οφειλόταν στο γεγονός ότι τα εχθρικά στην υπόθεση του σοσιαλισμού στρώματα και απομεινάρια των παλιών εκμεταλλευτικών τάξεων συνειδητοποιούσαν ότι η μεταμόρφωση της χώρας ήταν οριστική και η επιστροφή στο παρελθόν αδύνατη εκτός κι αν αντιδρούσαν άμεσα και βίαια.

Αναφορικά με τις εκκαθαρίσεις στον Κόκκινο Στρατό (ΚΣ) η αστική αλλά και η αριστερή αντικομουνιστική ιστοριογραφία προσφέρουν τρεις ερμηνείες:

• δεν υπήρξε συνωμοσία αλλά σχέδιο του Στάλιν για να αποκτήσει την απόλυτη εξουσία, οπότε θεωρούν τις καταθέσεις και τις ομολογίες των πρωταίτιων της αντισοβιετικής συνομωσίας σαν ψεύτικες και αποτέλεσμα βίας και εκβιασμού ενώ οι αποδείξεις των υπηρεσιών ασφαλείας του σοβιετικού κράτους σαν επινοήσεις και χαλκεύματαⁱ.
• Άλλοι αποδίδουν την καταδίκη των αξιωματικών σε χαλκευμένα στοιχεία που διοχέτευσαν οι μυστικές υπηρεσίες της ναζιστικής Γερμανίας στον Στάλιν εκμεταλλευόμενη την παράνοια του. Ο Χρουστσόφ έδωσε επιπλέον αξιοπιστία στην εκδοχή αυτή όταν την αποδέχτηκε σαν αληθινή στο 21^ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ το 1961ⁱⁱ
• Τέλος ορισμένοι αστοί ιστορικοί αλλά και πολιτικοί αποδέχονται ότι υπήρχε συνομωσία στα ψιλά κλιμάκια του ΚΣ και η ανακάλυψη της οδήγησε στο χαμό των πρωταίτιωνⁱⁱⁱ.

Είναι φανερό ότι οι δύο πρώτες εκδοχές πέρα από τα προπαγανδιστικά τους προτερήματα έχουν κι ένα ακόμη. Κάθε στοιχείο ή απόδειξη είτε προέρχεται από τις υπηρεσίες ασφαλείας της ΕΣΣΔ είτε από αυτές της ναζιστικής Γερμανίας απορρίπτεται εκ προοιμίου σαν πλαστό. Έτσι η μόνη απόλυτη αλήθεια είναι τα έργα και τα απομνημονεύματα κάθε αντικομουνιστή.

Σε αυτό το άρθρο θα ασχοληθούμε

- με τη διαπάλη για τα ζητήματα τριβής αναφορικά με τη φύση, την οργάνωση και τον εξοπλισμό του Κόκκινου Στρατού στα χρόνια πριν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο

- την υπονομευτική δραστηριότητα στο εσωτερικό του Κόκκινου Στρατού

- το ξετύλιγμα του κουβαριού της αντισοβιετικής συνωμοσίας.

- με την ιδιαίτερη περίπτωση του Γκένρικ Λιουσκόφ υψηλόβαθμου αξιωματικού του Λαϊκού Επιτροπάτου Εσωτερικών Υποθέσεων (ΛΕΕΥ - NKVD) που αυτομόλησε στην ιμπεριαλιστική Ιαπωνία τον Ιούνιο του 1938 και που ελάχιστη κάλυψη έχει βρει από την αστική ιστοριογραφία. Ο λόγος είναι ότι δυστυχώς για το αντικομουνιστικό υπόδειγμα η περίπτωση του δίνει ισχυρές ενδείξεις τόσο για την ύπαρξη συνωμοσίας εντός του ΚΣ όσο και για τη στενή σχέση των συνωμοτών με την Ιαπωνία.

2. Ζητήματα τριβής στον Κόκκινο Στρατό

Η ίδια η ύπαρξη ενός μόνιμου στρατού ήταν μια αντίφαση εν τοις όροις για τους μπολσεβίκους και την ιδεολογία τους σχετικά με το προλεταριακό κράτος. Ο στρατός θα έπρεπε να αποτελείται από την πολιτοφυλακή των προλετάριων και θα είχε εθελοντικό και όχι μόνιμο χαρακτήρα. Η προσαρμογή όμως στις νέες συνθήκες τόσο του εμφυλίου πολέμου και της ξένης επέμβασης όσο και της καπιταλιστικής περικύκλωσης υποχρέωσε τους μπολσεβίκους να αποδεχτούν την αναγκαιότητα της ύπαρξης μιας μόνιμης κάστας αξιωματικών. Τα βασικότερα ζητήματα τριβής που δημιούργησε η ύπαρξη μόνιμου στρατού σε ένα σοσιαλιστικό κράτος αναλύονται εν συντομία παρακάτω.

2.1. Οι ειδικοί της στρατιωτικής τέχνης.

Η τέχνη του πολέμου είναι περίπου μία επιστήμη. Τα στελέχη του αστικού στρατού περνούν μέσα από μια τετραετή εντατική φοίτηση στις στρατιωτικές σχολές ενώ σε όλη τους τη ζωή ασχολούνται με τα στρατιωτικά ζητήματα συσσωρεύοντας συνεχώς εμπειρία. Η επανάσταση του Οκτώβρη επικράτησε με την ένοπλή συνδρομή των εθελοντών Ερυθροφρουρών και των εργατικών φρουρών. Οι διοικητές αυτών των ένοπλων σωμάτων (οι Κόκκινοι διοικητές) εκλέγονταν από τους ίδιους τους στρατιώτες. Όταν όμως η επανάσταση βρέθηκε αντιμέτωπη με τους οργανωμένους στρατούς αρχικά της Γερμανίας και μετά το 1918 με τους στρατούς των λευκών υποχρεώθηκε να καλύψει το κενό της γνώσης και της πείρας με την χρησιμοποίηση στον Κόκκινο Στρατό των αστών ειδικών δηλ. αξιωματικών του διαλυμένου πλέον τσαρικού στρατού. Οι περισσότεροι από αυτούς δεν έτρεφαν καμία συμπάθεια για τους Μπολσεβίκους και το σκοπό τους. Για να ισοφαρίσουν την επιρροή τους το ΠΚΚ(μπ) θεσμοθέτησε το θεσμό του Πολιτικού Επιτρόπου σε κάθε μεγάλη και μικρή μονάδα του ΚΣ. Ο πολιτικός επίτροπος ήταν η σκιά του στρατιωτικού ειδικού με αρμοδιότητες τον πολιτικοϊδεολογικό εξοπλισμό των στρατιωτών αλλά συνυπέγραφε επίσης τις εντολές του στρατιωτικού διοικητή ενώ είχε και τη δυνατότητα βέτο. Η στρατολόγηση των τσαρικών αξιωματικών και η παραμονή τους στο στράτευμα για πολλά χρόνια μετά την οριστική επικράτηση της επανάστασης αποτέλεσε θέμα διαφωνίας μέσα στο ΠΚΚ(μπ). Πέρα από τις πολλές περιπτώσεις προδοσίας μεγάλη αναταραχή προκαλούσε η αυταρχική συμπεριφορά αυτών των ειδικών στους στρατιώτες. Το στρατιωτικό ζήτημα αποτέλεσε θέμα στο 8^ο συνέδριο του ΠΚΚ(μπ) με την αριστερή αντιπολίτευση να επιμένει στον αποκλειστικά εθελοντικό χαρακτήρα του στρατού χωρίς όμως να πείσει την πλειοψηφία. Από την άλλη ο θεσμός του πολιτικού επιτρόπου δημιούργησε μεγάλες τριβές με τους στρατιωτικούς διοικητές. Προς τα τέλη της δεκαετίας του 1920 με την αύξηση των κομματικών μελλών στον ΚΣ η θέση του πολιτικού επιτρόπου συγχωνεύθηκε με αυτή του στρατιωτικού διοικητή ενώ διατηρήθηκε στις περιπτώσεις των μη-κομματικών στρατιωτικών διοικητών.

Ο Μ. Φρούνζε που διαδέχτηκε τον Τρότσκι σαν Λαϊκός Επίτροπος Στρατιωτικών το Γενάρη του 1925 σχεδίαζε την ολική αντικατάσταση των τσαρικών αξιωματικών με κόκκινους διοικητές. Αν και ο αριθμός τους από 75,000 είχε μειωθεί περίπου στους 2,000, οι πρώην τσαρικοί αξιωματικοί κυριαρχούσαν στις στρατιωτικές σχολές ακόμη και στην Ακαδημία του Γενικού επιτελείου^iv. Το ζήτημα των αστών ειδικών λύθηκε οριστικά το 1931 με την επιχείρηση ‘άνοιξη’ της OGPU (πιο αναλυτικά παρακάτω).

2.2. Ο τρόπος οργάνωσης του Κόκκινου Στρατού

Η συζήτηση για τον χαρακτήρα και τον τρόπο οργάνωσης του Κόκκινου Στρατού εντάθηκε στη διάρκεια της μεταρρύθμισης του Μ. Φρούνζε το 1924. Ο Φρουνζε χώρισε το Γενικό Επιτελείο σε 3 τμήματα τη Διοίκηση του ΚΣ (υπεύθυνη για την καθημερινή διοίκηση του ΚΣ), τη Στρατιωτική Επιθεώρηση (υπεύθυνη για την επαλήθευση της ετοιμότητας αλλά και της εκπαίδευσης του στρατεύματος) και το Επιτελείο (υπεύθυνο για τη διοίκηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων και την προετοιμασία των επιχειρησιακών σχεδίων και της επιστράτευσης). Ο Φρούνζε αποτέλεσε τον θεωρητικό του ενιαίου στρατιωτικού δόγματος ενώ οι ιδέες του που συνοψίζονται στο έργο του ‘Μέτωπο και Μετόπισθεν στο μελλοντικό πόλεμο’^v είχαν μεγάλη απήχηση στο ΠΚΚ(μπ).

Βασικός στόχος της οργανωτικής δομής αυτής ήταν η αποφυγή της υπερβολικής συγκέντρωσης της εξουσίας αν και δημιουργούσε προβλήματα στην αποτελεσματική λειτουργία του στρατού^vi. Για τον Φρούνζε ήταν ξεκάθαρο ότι οι ένοπλες δυνάμεις σε καμία περίπτωση δεν έπρεπε να αυτονομηθούν από την πολιτική καθοδήγηση, το κόμμα και την κοινωνία Ο στρατός θα ήταν βασικό όργανο της επανάστασης ακόμη κι αν αυτό ήταν σε βάρος της ποιοτικής-επαγγελματικής επάρκειας των στελεχών του. Στον αντίποδα αυτής της πολιτικής στεκόταν ο Τουχατσέφκι που υποστήριζε την τη μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα που μόνο μια ενιαία διοίκηση και ένα σώμα επαγγελματικών στελεχών μπορούσε να υπηρετήσει. Για τον Φρούνζε ο τυχόν πόλεμος της ΕΣΣΔ ενάντια στη όποια καπιταλιστική δύναμη δεν θα ήταν μία κλασσική πολεμική αναμέτρηση αλλά μια επαναστατική διαδικασία. Η επικράτηση σε έναν τέτοιο πόλεμο δεν εξαρτιόταν μόνο από την πολεμική ισχύ της ΕΣΣΔ αλλά και από το επαναστατικό κίνημα στη ενδοχώρα του εχθρού. Ο επαγγελματισμός δεν είχε νόημα χωρίς τον επαναστατικό ζήλο^vii.

Από την άλλη οι ιδέες του Τουχατσέφσκι περί ενός επαγγελματικού και τεχνολογικά σύγχρονου στρατού είχαν τη δική τους απήχηση στον Κόκκινο Στρατό, απήχηση που ενισχυόταν από τις στενές σχέσεις που είχαν τα στελέχη του με αυτά του Γερμανικού στρατού καθ’ όλη τη διάρκεια της συνθήκης του Ράπαλο^viii. Η στενή συνεργασία μέχρι και το 1934 των σοβιετικών και γερμανών στρατιωτικών μπορεί να υποθέσει κανείς ότι επηρέασε ένα μέρος των στελεχών του ΚΣ να ξεχάσουν τις ιδεολογικές και πολιτικές παραμέτρους του στρατιωτικού προβλήματος^ix.

Το 1928 ο Τουχατσέφσκι κατέθεσε εκ νέου πρόταση για την ενοποίηση της διοίκησης του ΚΣ και επιπλέον ζήτησε ο στρατός να έχει ηγετικό ρόλος στον καθορισμό της βιομηχανικής πολιτικής. Η πρόταση του απορρίφθηκε από το Επαναστατικό Στρατιωτικό Συμβούλιο του ΚΣ μετά από τις σφοδρές αντιδράσεις των μελών του που κατηγόρησαν τον Τουχατσέφκι για βοναπαρτισμό. Στις 5/5/1928 ο Τουχατσέφκι κατέθεσε την παραίτηση του από επικεφαλής του επιτελείου και μετατέθηκε σαν διοικητής στη Στρατιωτική Περιοχή του Λένινγκραντ. Η άποψη του για ένα ενιαίο γενικό επιτελείο θεωρήθηκε ελιτίστικη και ασύμβατη με τα ιδανικά ενός σοσιαλιστικού κράτους. Τη θέση του Τουχατσέφσκι ανέλαβε ο Μπ. Σαπόσνικοφ ο οποίος ωστόσο το 1930 κατάφερε αυξήσει σημαντικά τις εξουσίας του Γενικού Επιτελείου^x.

2.3. Το πρόγραμμα εξοπλισμού του Κόκκινου Στρατού

Μέχρι τον τερματισμό της ΝΕΠ και την έναρξη του πρώτου πεντάχρονου ο εξοπλισμός του ΚΣ συμβάδιζε με τις χαμηλές επιδόσεις της σοβιετικής οικονομίας. Η έναρξη όμως της ραγδαίας εκβιομηχάνισης δημιούργησε νέες προοπτικές. Από την νέα του θέση στο Λένινγκραντ ο Τουχατσέφκι βομβάρδιζε την ηγεσία του ΠΚΚ(μπ) με προτάσεις κατασκευής εξωπραγματικού αριθμού αρμάτων και αεροπλάνων. Η ηγεσία του ΠΚΚ(μπ) και ειδικότερα οι Βοροσίλοφ και Στάλιν αντέδρασαν με σφοδρότητα στις προτάσεις αυτές κατηγορώντας τον Τουχατσέφσκι για ‘κόκκινο μιλιταρισμό’ και ενσυνείδητη προσπάθεια υπονόμευσης της εκβιομηχάνισης^xi. Ο Στάλιν έγραφε στο Βοροσίλοφ ‘‘ η πραγματοποίηση τέτοιου σχέδιο θα κατάστρεφε πιθανότητα την οικονομία της χώρας μας όπως επίσης και το στρατό, Αυτό θα ήταν χειρότερο από κάθε αντεπανάσταση’’^xii. Ωστόσο η επιτυχία της εκβιομηχάνισης οδήγησε την ηγεσία του ΠΚΚ(μπ) να αναθεωρήσει την αρχική της αντίδραση στις προτάσεις Τουχατσέφσκι. Το 1931 ο Τουχατσέφσκι επανέρχεται σαν επικεφαλής του προγράμματος εξοπλισμού του ΚΣ ενώ το 1934 επιστρέφει στη θέση του αρχηγού του Γενικού Επιτελείου. Οι αριθμοί παραγωγής τανκς και αεροπλάνων αυξήθηκαν σημαντικά μετά το 1933 σαν αντίδραση τόσο της απειλής της Ιαπωνίας στην Άπω Ανατολή όσο και της ανάδυσης της απειλής της ναζιστικής πλέον Γερμανίας. Η αύξηση αυτή των στρατιωτικών εξοπλισμών έγινε σε βάρος της υπόλοιπης οικονομίας αλλά και της λαϊκής κατανάλωσης. Ακόμη πιο σημαντικό το 1941 η ΕΣΣΔ βρέθηκε με μεγάλος αριθμό αρμάτων και αεροπλάνων που ήταν πλέον παρωχημένα, γερασμένα και άρα ακατάλληλα να αντιμετωπίσουν το Γερμανό εισβολέα. Η στρατιωτική ιεραρχία άρχισε να αυτονομείται από την εξουσία του ΠΚΚ(μπ) και να διεκδικεί για τον εαυτό της μεγαλύτερο κομμάτι της εξουσίας αλλά και του πλεονάσματος (διαμέσου των αυξήσεων μισθών και άλλων απολαβών). Το πνεύμα της κάστας είχε επανέλθει στο σώμα των αξιωματικών^xiii.

3. Η υπονομευτική δραστηριότητα στον Κόκκινο Στρατό.

Ήδη από τα πρώτα χρόνια ύπαρξης του ο ΚΣ θεωρήθηκε από το ΠΚΚ(μπ) σαν βασικός στόχος διάβρωσης τόσο από τους εσωτερικούς όσο και από τους εξωτερικούς εχθρούς της ΕΣΣΔ. Η χρήση αξιωματικών του τσαρικού στρατού ήδη την περίοδο του εμφυλίου λόγω έλλειψης έμπειρων στελεχών (το 1918 το 75% των αξιωματικών του ΚΣ προέρχονταν από τον τσαρικό στρατό) οδήγησε στην καθιέρωση του θεσμού του Πολιτικού Επιτρόπου κα τη δημιουργία ειδικού τμήματος της Τσεκά (Έκτακτη Επιτροπή Ενάντια στην Αντεπανάσταση και τη Δολιοφθορά - η πρώτη υπηρεσία ασφαλείας του σοβιετικού κράτους) με σκοπό την παρακολούθηση αντεπαναστατικών ενεργειών στις τάξεις του ΚΣ. Η πιο γνωστή περίπτωση στρατιωτικών ειδικών που πρόδωσαν την επανάσταση εκείνη την εποχή ήταν η ανταρσία του διοικητή του Αν. Μετώπου Μ.Α Μουράβιεβ τον Ιούλιο του 1918^xiv.

Μετά το τέλος του εμφυλίου οι Λευκοί ενέτειναν τις προσπάθειες τους να αποκτήσουν επαφές στον ΚΣ. Η δεξαμενή υποψηφίων δεν ήταν άλλη από τους αξιωματικούς του παλιού τσαρικού στρατού που ειδικά μετά τις μεταπολεμικές αμνηστίες του σοβιετικού κράτους είχαν τη δυνατότητα να υπηρετήσουν ξανά αυτή τη φορά στον ΚΣ. . Η μυστική υπηρεσία της Πανρώσικης Στρατιωτικής Ένωσης (ROVS) οργάνωσης των λευκοφρουρών ανέλαβε το έργο της διείσδυσης ενώ με τη σειρά της η Τσεκά και η διάδοχος της η Γκε-Πε-Ου (Κρατική Πολιτική Διεύθυνση - GPU) ανέλαβε να εντοπίσει τους λογής λογής κατασκόπους. Εκτός από τους λευκοφρουρούς ο ΚΣ αποτέλεσε στόχο των μυστικών υπηρεσιών των καπιταλιστικών κρατών. Έτσι το 1924 η Γκε-Πε-Ου συλλαμβάνει στο Κίεβο ομάδα αξιωματικών του ΚΣ που κατασκόπευε για λογαριασμό της Πολωνίας ενώ η υπονομευτική δραστηριότητα των Πολωνών εντάθηκε με την άνοδο την εξουσία του Πιλσούδσκι το 1926^xv.

Μια επιπλέον απειλή για τον ΚΣ αποτέλεσε η τροτσκιστική αντιπολίτευση μετά την απομάκρυνση του Τρότσκι από τη θέση του Επίτροπου Άμυνας και τη δημιουργία της Αριστερής Αντιπολίτευσης το 1923. Ο σύμμαχος του Τρότσκι Βλ. Αντόνοφ-Οβσεενκο απομακρύνεται από τη θέση του επικεφαλής των πολιτικών επιτρόπων του ΚΣ γιατί επιχείρησε να στρέψει τους στρατιωτικούς ενάντια στα πολιτικά στελέχη του ΠΚΚ(μπ) ενώ μέχρι το τέλος του 1927 211 υποστηρικτές του Τρότσκι απομακρύνθηκαν από το στράτευμα ανάμεσα τους οι Πούτνα και Πριμακόφ που στάλθηκαν σε διπλωματικές αποστολές στο εξωτερικό. Είναι ανάμεσα σε αυτούς που καταδικάστηκαν σε θάνατο δέκα χρόνια μετά μαζί με τον Τουχατσέφκσι το 1937^xvi.

Το Νοέμβριο του 1927 η ένοπλή πτέρυγα της ενωμένης αντιπολίτευσης σχεδίαζε ένα πραξικόπημα σκοπεύοντας στη βίαιη κατάληψη του Κρεμλίνου, του αρχηγείου της OGPU στη Μόσχα και παρόμοιες επιχειρήσεις στο Λένινγκραντ και το Χάρκοβο. Η απόπειρα κατεστάλη στη γέννηση της από τον επικεφαλή της OGPU Β. Μενζινσκι^xvii. Το 1928 συλλαμβάνεται στη Μόσχα ο Σ. Μραχκοβσκι σαν επικεφαλής της παράνομης στρατιωτικής οργάνωσης των τροτσκιστών στη Μόσχα.^xviii

Το 1928 η OGPU έλαβε πληροφορίες για προετοιμασία εξέγερσης στην Ουκρανία με την υποστήριξη της Πολωνίας και της Μ. Βρετανίας. Στην εξέγερση θα λάμβαναν μέρος και ορισμένες μονάδες του ΚΣ. Η OGPU έδρασε γρήγορα και ανάμεσα στους συλληφθέντες ήταν και πρώην τσαρικοί αξιωματικοί που είχαν σχέσεις με νυν αξιωματικούς του ΚΣ. Το 1930 η επιχείρηση ‘άνοιξη’ είχε σαν αποτέλεσμα το ξερίζωμα μιας αντεπαναστατικής οργάνωσης που δρούσε κυρίως στις στρατιωτικές σχολές. Δύο από τους συλληφθέντες στις καταθέσεις του κατονόμασαν τον Τουχατσέφκι σαν συμπαθών στη δεξιά αντιπολίτευση και σαν επικεφαλή μιας δεξιάς συνωμοτικής οργάνωσης. Ωστόσο ο Στάλιν μαζί με το Βοροσίλοφ και τον Ορντονικίτζε έφερε σε αντιπαράθεση τον Τουχατσέφσκι με τους 2 κατήγορους του και κατέληξαν ότι ο ‘Τουχατσέφσκι ήταν 100% καθαρός’ όπως έγραψε στον Μολότοφ στις 23/10/1930. Η επιχείρηση ‘άνοιξη’ έληξε το Φεβρουάριο του 1931 με χιλιάδες συλλήψεις και αποτάξεις ενώ οι κατηγορίες ήταν η κατασκοπία, το σαμποτάζ και η συνωμοσία για την ανατροπή της σοβιετικής εξουσίας^xix.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1930 πολλοί τροτσκιστές επέστρεψαν στο στράτευμα έχοντας αποκηρύξει τις προηγούμενες θέσεις τους. Η δολοφονία του Κιρόφ το Δεκέμβριο του 1934 από τους υποστηρικτές του Ζηνόβιεφ οδήγησε σε ένα επιπλέον κύμα συλλήψεων αντισοβιετικών στοιχείων στις τάξεις του ΚΣ. Τον Αύγουστο του 1934 ο Α. Νακάεβ αξιωματικός πυροβολικού της Πολιτοφυλακής (Osoaviakhim) αποπειράθηκε να οργανώσει εξέγερση κατά της σοβιετικής εξουσίας χωρίς επιτυχία^xx. Τον Μάη του 1935 στη διάρκεια της επαλήθευσης των κομματικών καρτών 7,783 άτομα διαγράφηκαν από τις κομματικές οργανώσεις του ΚΣ εκ των οποίων 261 για σχέσεις με την τροτσκιστική-ζηνοβιεφικη αντιπολίτευση και άλλοι 114 για κατασκοπία^xxi.

3. Το ξετύλιγμα του κουβαριού

Ήδη από το 1935 στη ηγεσία του ΠΚΚ(μπ) έφταναν φήμες για πιθανή συνεργασία στελεχών του ΚΣ με το Γερμανικό επιτελείο (αναφορά το Δεκέμβριο του 1935 από τον Σ. Ουριτσκι επικεφαλής της υπηρεσίας πληροφοριών του ΚΣ, άρθρο σε λευκοφρουρίτικη εφημερίδα της Πράγας, αναφορά στις 17/5/1936 από την υπηρεσία πληροφοριών του ΚΣ για δηλώσεις του Γκέριγκ σχετικά με συνάντηση του με τον Τουχατσέφκι στο Βερολίνο ). Παρ’ όλες τις φήμες αυτές ο Τουχατσέφκι προήχθη σε Στρατάρχη της ΕΣΣΔ το 1935 και σαν πρώτος αναπληρωτής του Βοροσίλοφ τον Απρίλιο του 1936. Ανάλογες προαγωγές δόθηκαν το 1936 και σε άλλους ,μελλοντικούς συγκατηγορούμενους του, (Ουμπόρεβιτς και Εϊντεμαν)^xxii.

Παράλληλα ο Βοροσίλοφ σε έκθεση του σε στρατιωτική σύσκεψη στις 13/3/1937 αναφέρθηκε σε πυρκαγιές και ατυχήματα στο στράτευμα που είχαν σαν αποτέλεσμα το θάνατο δεκάδων στρατιωτών καθώς και καταστροφές πολεμικού υλικού^xxiii. Στην ίδια σύσκεψη ο αρχηγός του Γενικού επιτελείου Α. Εγκόροφ αναφέρθηκε στο γεγονός ότι ένας κολοσσιαίος αριθμός απόρρητων εγγράφων έχει εξαφανιστεί Ένας άλλος αξιωματικός παρατήρησε ότι κάθε μήνα εξαφανίζονται απόρρητα έγγραφα από κάποιο τμήμα του Επιτροπάτου Άμυνας. Με βάση εκθέσεις της Πολωνικής υπηρεσίας πληροφοριών το Νοέμβριο του 1936 ομάδα αξιωματικών του ΚΣ αντέγραψε παράνομα και διέρρευσε το σχέδιο κινητοποίησης για τις δυτικές περιοχές ενώ οι επικεφαλής της ομάδας αποστάτησαν στην Πολωνία^xxiv.

Το ξετύλιγμα της αντισοβιετικής συνομωσίας ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 1936 με τη σύλληψη του Β. Ολντμπεργκ που ταξίδεψε στην ΕΣΣΔ με εντολή του Λ. Σεντόφ γιου του Τρότσκι με σκοπό να συντονίσει και να οργανώσει τις ενέργειες της αντισοβιετικής αντιπολίτευσης. Ανάμεσα σε αυτούς που συνελήφθηκαν για συμμετοχή στη συνωμοσία ήταν οι Πούτνα και Πριμακόφ αξιωματικοί του ΚΣ και μεταμελημένοι τροτσκιστές. Τον Ιανουάριο του 1937 ο ανταποκριτής της Πράβδα στο Βερολίνο έστειλε την πληροφορία στον εκδότη της ότι υπάρχει σχέση μεταξύ του επιτελείου του ΚΣ και των ναζί αναφέροντας συγκεκριμένα τον Τουχατσέφσκι. Ο Πολωνός κατάσκοπος και μέλος του ΚΚΠ Τ. Ντομπαλ κατά την ανάκριση του ανέφερε ότι ήρθε σε επαφή με τον Τουχατσέφκι . Ενώ ο πρώην επικεφαλής του τμήματος εξωτερικού του ΛΕΕΥ Α. Αρτούζοφ έστειλε γράμμα στον επικεφαλή της ΛΕΕΥ Ν. Γιεζόφ το Γενάρη της ίδιας χρονιάς αναφορικά με τη συμμετοχή του Τουχατσέφσκι στη συνομωσία. Το Μάρτιο του 1937 ο Ε. Νταλαντιέ υπουργός άμυνας της Γαλλίας σε επίσημη συνάντηση του με τον Σοβιετικό πρέσβη Β. Ποτέμκιν αναφέρθηκε σε σχέδια κύκλων της Γερμανίας για πραξικόπημα στην ΕΣΣΔ όπου θα συμμετείχαν μέλη του επιτελείου του ΚΣ που ήταν εχθρικά στη σοβιετική εξουσία.

Το κουβάρι άρχισε να ξετυλίγεται ακόμη περισσότερο με τη σύλληψη τον Απρίλιο του 1937 και τις ομολογίες των Γκάι, Προκόπιεφ και Βολοβιτς συνεργατών του προηγούμενου επικεφαλή του ΛΕΕΥ Γκ. Γιάγκοντα. Για πρώτη φορά αναφέρθηκε η άμεση ανάμιξη των Τουχατσέφσκι, Κορκ, Ουμπόρεβιτς, Γιακίρ και Εϊντεμαν στην οργάνωση πραξικοπήματος. Το Μάιο του 1937 επαναφέρεται στον ΚΣ ο θεσμός του πολιτικού επιτρόπου σε όλα τα επίπεδα. Στις 10/5/1937 και μετά την επιβαρυντική κατάθεση του Ι. Μεντβεντεφ ο Τουχατσέφσκι απομακρύνεται από τη θέση του αναπληρωτή επίτροπου άμυνας και μετατίθεται στη στρατιωτική διοίκηση της περιοχής του Βόλγα. Απομακρύνονται από τις θέσεις ευθύνης τους οι Γιακίρ και Ουμπόρεβιτς ενώ συλλαμβάνονται οι Κόρκ και Φέλτνμαν. Η ομολογία του Φέλντμαν στις 19/5 οδηγεί στη σύλληψη των Τουχατσέφσκι, Ουμπόρεβιτς, Γιακίρ και Εϊντεμαν στις 22/5/1937. Στις 29/5 ο Τουχατσέφκι ομολογεί τη ενοχή του ενώ στις 31/5 αυτοκτονεί ο Γκαμάρνικ λίγο πριν τη σύλληψη του. Στις 11/6/1937 οι 8 από τους συλληφθέντες (Τουχατσέφσκι, Ουμπόρεβιτς, Γιακίρ , Εϊντεμαν, Κόρκ, Φελντμαν, Εϊντεμαν, Πριμακόφ και Πουτνα καταδικάζονται σε θάνατο από το ειδικό στρατοδικείο και εκτελούνται την επόμενη μέρα.

Στην κατάθεση^xxv του ο Τουχατσέφκι αναφέρει ότι:

(….) η πρώτη φορά που στράφηκε στην αντιπολίτευση ήταν το 1928 όταν απογοητευμένος με την υποβάθμιση του από επικεφαλής του Γενικού Επιτελείου σε διοικητή της περιφέρειας του Λένινγκραντ ήρθε σε επαφή με του οπαδούς του Τολμάτσεβ και τους εξέφρασε τις διαφωνίες του σχετικά με την κρατική πολιτική στην ύπαιθρο. Το 1929 ο Ενουκίτζε του είπε ότι η πολιτική του Στάλιν οδηγούσε σε ένα επικίνδυνο ρήγμα μεταξύ των εργατών και αγροτών ενώ ο Τουχατσέφκι του αποκάλυψε ότι ήδη ήταν σε επαφή με στελέχη του ΚΣ που είχαν τις ίδιες απόψεις. Το 1930 αγανακτισμένος από την υποδοχή που είχαν οι προτάσεις του για το πρόγραμμα εξοπλισμού του ΚΣ συμφώνησε με τον Ενουκίτζε να προχωρήσουν στη δημιουργία παράνομης οργάνωσης.

Το 1932 πηγαίνει στο Βερολίνο όπου ενημερώνεται ότι ο Τρότσκι ανέλαβε και πάλι δράση ενάντια στη Γ’ Διεθνή και την ΕΣΣΔ και του ανέθεσε το συντονισμό των τροτσκιστών που υπηρετούσαν στο στράτευμα. Σαν συνέπεια ήρθε ο ίδιος σε επαφή με τους μετανοημένους τροτσκιστές αξιωματικούς Πούτνα και Πριμακόφ. Το 1933 ο Μπουχάριν σε συνομιλία τους του είπε ότι γνωρίζει ότι είναι μέλος της συνωμοτικής οργάνωσης στο στρατό και επίσης ότι οι πολιτικές του Κόμματος είναι καταστροφικές και γι αυτό πρέπει να ξεφορτωθούν τον Στάλιν. Το 1934 ενημερώνεται από τον Ρομ για τη νέα πολιτική του Τρότσκι που προέβλεπε τη συνεργασία με το γερμανικό και ιαπωνικό επιτελείο στρατού και για την προετοιμασία δολιοφθορών και τρομοκρατικών ενεργειών. Το 1935 ενημερώνεται από τον Απόγκα για τη διοχέτευση στοιχείων αναφορικά με τις μεταφορικές δυνατότητες του ΚΣ στο Γερμανικό και Ιαπωνικό Γενικό επιτελείο.

Το 1936 ενημερώνεται από τον Πιατακόφ ότι ο Τρότσκι ήθελε να εξασφαλίσει την ήττα της ΕΣΣΔ σε μελλοντικό πόλεμο ακόμη κι αν αυτό σήμαινε να παραχωρήσουν τη Ουκρανία στους ναζί και την Σοβιετική Άπω Ανατολή στους Ιάπωνες. Όπως ανέφερε ο Τουχατσέφκι μια συνηθισμένη μέθοδος δολιοφθοράς ήταν η παραλαβή ακατάλληλου ή ελαττωματικού πολεμικού υλικού χωρίς έλεγχο. Μέλη της συνωμοσίας εφοδίαζαν με πληροφορίες σχετικά με τις οχυρώσεις διαφόρων περιοχών τους Πολωνούς καθώς και με στοιχεία σχετικά με τη δύναμη του στρατού ξηράς και της αεροπορίας. Τον Γενάρη του 1936 κι ενώ βρισκόταν στο Λονδίνο ο Τουχατσέφκι συναντήθηκε με τον στρατηγό Ρούντστεντ της Βερμαχτ και συζήτησαν για τον τρόπο με τον οποίο θα επιτύγχανε την ήττα του ΚΣ στην Ουκρανία σε περίπτωση μελλοντικού πολέμου. Τον Απρίλη του 1936 συζήτησε με τους Γιακίρ και Ουμπόρεβιτς τρόπους που θα διευκόλυναν το Γερμανικό Στρατό να καταλάβει την Ουκρανία. Κατέληξαν σε ένα σχέδιο που περιελάμβανε την παράδοση στους Γερμανούς της οχυρής θέσης του Λετιτσεφ (ο διοικητής της ήταν μέλος της συνομωσίας) ενώ παράλληλα θα ανατίναζαν τις σιδηροδρομικές γέφυρες στα μετόπισθεν. Για το λόγο αυτό οι Ουμπόρεβιτς και Απόγκα θα έπρεπε να οργανώσουν παράνομες ομάδες στους σιδηροδρομικούς. Επιπλέον οι συνωμότες είχαν επέμβει στο επιχειρησιακό σχέδιο του Λευκορωσικού Μετώπου^xxvi εξασφαλίζοντας ότι με βάση το σχέδιο το Μέτωπο δεν θα είχε τις απαραίτητες δυνάμεις για να ανταπεξέλθει σε μια γερμανική επίθεση. Συμπληρωματικά σχεδίαζαν δολιοφθορές έτσι ώστε να μην υπάρχει αρκετή ποσότητα ζωοτροφών για το ιππικό καθώς και καύσιμα για τις μηχανοκίνητες μονάδες και την αεροπορία, την αποκάλυψη των σταθμών επικοινωνίας στον εχθρό κλπ. Ο Γκαμάρνικ είχε αναλάβει την υπονομευτική δραστηριότητα στην Άπω Ανατολή.

(…)

Η στρατιωτική συνωμοσία είχε σαν αποτέλεσμα 24 τακτικά και 14 δόκιμα μέλη της ΚΕ του ΠΚΚ(μπ) να αποπεμφθούν από το καθοδηγητικό όργανο και να συλληφθούν όπως επίσης και πολλοί υψηλόβαθμοι αξιωματικοί του Κόκκινου στρατού. Ο Μπουχάριν αν και υπό κράτηση από τον Μάρτιο του 1937 άρχισε να ομολογεί στις 2/6/1937 όταν όλα πλέον ήταν χαμένα. Η εκκαθάριση στον Κόκκινο Στρατό είχε σαν αποτέλεσμα την απομάκρυνση 34,301 αξιωματικών των τριών όπλων τη σύλληψη 11,500 από αυτούς. 11,596 από τους προηγούμενους επανήλθαν στο στράτευμα μέχρι τον Μάιο του 1940^xxvii. Δεν διώχθηκαν όλοι για αντεπαναστατική δράση αλλά πολλοί για ανικανότητα, κατάχρηση εξουσίας ή και χρημάτων, αλκοολισμό κλπ.

Πολλοί από τους στρατιωτικούς που συνελήφθησαν το 1937 αλλά αποκαταστάθηκαν πριν από τον πόλεμο αποτέλεσαν τον πυρήνα του δοσιλογικού στρατού του Βλασόφ θέλοντας να πάρουν τη ρεβάνς για τη χαμένη ευκαιρία. Π.χ. ο στρατηγός Μαλίσιν συνελήφθηκε το 1938 αλλά αποκαταστάθηκε άμεσα για να αποτελέσει μέλος του επιτελείου του Βλασόφ. Μάλιστα ο Στάλιν ήθελε να μάθει ποιος εγγυήθηκε για την απελευθέρωση του Μαλίσιν^xxviii. Παρόμοια περίπτωση ο αντισυνταγματάρχης Γ. Ζιλένκοφ που αφέθηκε ελεύθερος μετά τη σύλληψη του το 1937^xxix.

4. Η κατάθεση ενός προδότη^xxx.

Στις 13/6/1938 ο Γκέρνικ Σαμουήλοβιτς Λιουσκόφ διέσχισε τα σύνορα της ΕΣΣΔ με την Ματζουρία και παραδόθηκε σε μία Ιαπωνική περίπολο. Ο Λιουσκόφ γεννήθηκε το 1900 στην Οδησσό και ήταν γιός ενός εβραίου ράφτη. Έλαβε μέρος στον εμφύλιο πόλεμο με το μέρος των μπολσεβίκων. Το 1920 κατατάσσεται στην Τσεκά. Μιλώντας άπταιστα γερμανικά στάλθηκε στη Γερμανία στις αρχές της δεκαετίας του 1930 για να συλλέξει πληροφορίες από τα εργοστάσια Γιουγκερς. Τον Ιούλιο του 1937 επιλέχτηκε από τον Ν. Γιεζόφ και στάλθηκε στην Σοβιετική Άπω Ανατολή σαν επικεφαλής του ΛΕΕΥ για να ερευνήσει της έκταση της διάβρωσης του Κόκκινου Στρατού και του ΛΕΕΥ της περιοχής. Είχε λάβει συγκεκριμένα στοιχεία για πολλούς αξιωματούχους της περιοχής. Τον Μάιο του 1938 έλαβε εντολή από τα κεντρικά να επιστρέψει στη Μόσχα. Ο πιθανότερος λόγος της ανάκλησης του ήταν μάλλον ότι διέπραξε κάποια παρανομία. Αντί να υπακούσει αυτομολεί στους Ιάπωνες.

Ο Λιουσκόφ ήταν ο πιο υψηλόβαθμος αποστάτης μέχρι τότε. Έχοντας στο ΛΕΕΥ βαθμό ισοδύναμο με αυτό του στρατηγού θεωρήθηκε πολύτιμη πηγή πληροφοριών. Μεταφέρθηκε μυστικά στο Τόκιο όπου συνάντησε τον ταγματάρχη του Ιαπωνικού Αυτοκρατορικού στρατού Κοχτάνι ο οποίος ήταν βοηθός στρατιωτικός ακόλουθος στην πρεσβεία της Ιαπωνίας στη Μόσχα το 1934. Ο Λιουσκόφ ήταν υπεύθυνος ασφαλείας της πρεσβείας εκείνη την εποχή και μάλιστα είχε συνοδέψει τον στρατιωτικό ακόλουθο και τη συνοδεία του σε ταξίδι τους στο Βλαδιβοστόκ. Προφανώς η πρώτη επαφή του Λιουσκόφ με τις Ιαπωνικές μυστικές υπηρεσίες χρονολογείται από τότε. Ο Ρ. Ζόργκε Σοβιετικός κατάσκοπος στη Γερμανική πρεσβεία στο Τόκιο όταν πληροφορήθηκε την αποστασία του Λιουσκόφ μπόρεσε και απέκτησε πρόσβαση στις καταθέσεις του κι έστελνε μικροφίλμ με φωτογραφίες των καταθέσεων αυτών στην ΕΣΣΔ. Επίσης ενημέρωσε τη Μόσχα ότι ο Λιουσκοφ διενεργούσε κατασκοπία για λογαριασμό των Ιαπώνων πολλά χρόνια πριν την αποστασία του. Ο Ζόργκε στα ραδιομηνύματα που έστελνε στη Μόσχα ανέφερε:

- Την αντικομουνιστική συμπεριφορά του Λιουσκόφ και την κριτική που ασκούσε στον Στάλιν και την ΚΕ του Κομμουνιστικού Κόμματος.

- Την άποψη του Λιουσκόφ για τον Κόκκινο Στρατό της Σιβηρίας ότι η επιρροή της αντισοβιετική ομάδας ήταν μεγάλη και η δυσαρέσκεια υπόβοσκε στις τάξεις των αξιωματικών, και άρα αν ο Ιαπωνικός στρατός κτυπούσε ο Κόκκινος Στρατός θα κατέρρεε σε ένα πρωί.

- ότι ο Λιουσκόφ αποκάλυψε στους Ιάπωνες τις θέσεις και τους στρατιωτικούς κώδικες του Κόκκινου Στρατού της Άπω Ανατολής

Ο Λιουσκόφ ανακρίθηκε και από του Γερμανούς που έφτασαν στο Τόκιο αλλά και από τους Πολωνούς. Σε αυτούς ο Λιουσκόφ μετέδωσε πληροφορίες για την κατάσταση του ΚΣ στην Ουκρανία. ‘Έδωσε στους Ιάπωνες πολλές πληροφορίες αναφορικά με τη δύναμη και τις θέσεις του ΚΣ στην Άπω Ανατολή όπως και για τις κατασκοπευτικές δραστηριότητες των Σοβιετικών στην Μαντζουρία και την Ιαπωνία. Έδωσε επίσης πολλές πληροφορίες για την εσωτερική κατάσταση γενικά στην ΕΣΣΔ. Στους Ιάπωνες ο Λιουσκόφ δήλωσε ότι είναι τροτσκιστής και ότι μόνο η τροτσκιστική ιδεολογία μπορούσε να κάνει το σοβιετικό λαό να χάσει το σεβασμό που έχει για τον Στάλιν. Κατά τη γνώμη του το σταλινικό καθεστώς δεν θα έπεφτε μόνο του αλλά έπρεπε να ανατραπεί και για το λόγο αυτό η εξωτερική παρέμβαση ήταν απαραίτητη.

Μεγάλο μέρος των καταθέσεων του Λιουσκόφ οι Ιάπωνες το μοιράστηκαν με τους συμμάχους τους και ένα πιο μικρό μέρος τους διέρρευσε στον τύπο Εκεί ο Λιουσκόφ λέει ότι οι ανακρίσεις των Ντεριμπάς Ζαπαντνι και Μπαρμινκσι (οι επικεφαλής του ΛΕΕΥ της περιοχής) επιβεβαίωσαν ότι στο ΛΕΕΥ και στις δυνάμεις της συνοριακής φρουράς είχε δημιουργηθεί μία συνωμοσία με επίκεντρο τον Γκαμάρνικ. Για μεγάλο χρονικό διάστημα ο Ντεριμπάς ήταν σε επαφή με τον Ρικόφ και ήταν ο μυστικός του συνωμότης. Σε συνεργασία με τον Λ. Λαβρέντιεφ (πρώην γραμματέα του Περιφερειακής Επιτροπής του Κόμματος μέχρι τον Ιανουάριο του 1937), και τον Γκ. Κρούτοφ (εκτελέστηκε τον Απρίλιο του 1938), μαζί με τους συνωμότες στρατιωτικούς Σανγκουρσκι, Αρονσταμ και άλλους, ο Ντεριμπάς σκόπευε να πραγματοποιήσει ένα πραξικόπημα στην Άπω Ανατολή και με τη βοήθεια των Ιαπώνων να προχωρήσει σε συνδυασμένες επιχειρήσεις κατά της ΕΣΣΔ. Στο ΛΕΕΥ οι συνωμότες είχαν στρατολογήσει το Τρανστοκ επικεφαλή του 2ου Τμήματος και πολλούς άλλους. Ο Λιουσκόφ έδωσε τα ονόματα περίπου 20 αξιωματούχων, κυρίως του ΛΕΕΥ, και δέκα της συνοριοφυλακής που όλοι τους υποστήριξε ότι συμμετείχαν στη συνωμοσία. Μετά τη σύλληψη των Σανγκούρσκι και Αρονσταμ οι Ντεριμπάς και Ζαπάντι συνέχισαν να έχουν επαφή με τους συνωμότες του στρατού διαμέσου του νέου επικεφαλής του πολιτικού τμήματος της Άπω Ανατολής Βάινερος. Στο ΛΕΕΥ, η σύνδεση των συνωμοτών γινόταν διαμέσου του αρχηγού του 7ου τμήματος, Μπογκντάνοφ και τον Λικάτσεφ με τον αρχηγό της Ιαπωνική στρατιωτικής αποστολής στην Προγρανιτσνάγια. Ο Λιούσκοφ ανέφερε επίσης αυτούς συμμετείχαν στη συνωμοτική δραστηριότητα στον στόλο του Ειρηνικού, τον αρχηγό του Επιτελείου του Στόλου Γκ. Κίρεγιεφ και τον Βίκτωροφ και τον επικεφαλή του Πολιτικού Τμήματος του Στόλου, Βλαντιμίροβ, ο οποίος συνωμοτούσε και με το στολίσκο του Αμούρ.

Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1937 και το 1938 1.200 αξιωματικοί και επίτροποι και περίπου 3.000 από το μεσαία και κατώτατα στελέχη συνελήφθησαν σαν αντισοβιετικά στοιχεία. Η αντισοβιετική δραστηριότητα έπαιρνε διάφορες μορφές, αλλά γενικά συνδεόταν με την πιθανότητα του πολέμου που μπορούσε να επιταχύνει τη γενική διάλυση. Είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι η ομάδα των συνωμοτών γύρω από τον Λεβαντόφσκι που συμπεριλάμβανε τους διοικητές του 26^ου και 39^ου Σώματος προσπάθησε να προκαλέσει σύγκρουση με τα ιαπωνικά στρατεύματα, ώστε να φέρει τον πόλεμο.

Αναφορικά με τον στρατάρχη Β. Μπλιούχερ^xxxi ο Λιουσκόφ κατέθεσε ότι μια ομάδα προδοτών που ανήκουν στο προσωπικό του στρατού της Άπω Ανατολικής βρίσκονται κοντά Μπλιούχερ όπως οι Πόκους, Γκουλίν Βεσεντσοφ Κορπάτσεφ και άλλοι και προσπαθούν να τον προσελκύσουν σε πολιτικά επικίνδυνες συνομιλίες. Ο Μπλιούχερ χωρίς να έχει την εξουσία τους έδειξε τις μυστικές ομολογίες των συλληφθέντων συνωμοτών. Μετά τη σύλληψή του, ο Γκουλίν του είπε ότι μετά την ανάκληση του Πόκους στη Μόσχα, ο Μπλιούχερ όταν πίνει μαζί τους καταριέται το ΛΕΕΥ, τις πρόσφατες συλλήψεις, τον Βοροσίλοφ τον Καγκάνοβιτς και άλλους. Είπε επίσης στον Γκούλιν ότι πριν από την απομάκρυνση του Ρικόφ ήταν σε επαφή μαζί του και του είχε γράψει συχνά ότι η δεξιά πτέρυγα θα ήθελε να τον δει επικεφαλή των ενόπλων δυνάμεων της χώρας.

Γενικά, ο Μπλιούχερ είναι πολύ φιλόδοξος για την εξουσία. Ο ρόλος του στην Άπω Ανατολή δεν τον ικανοποιεί, θέλει περισσότερα. Θεωρεί τον εαυτό του ανώτερο του Βοροσίλοφ. Πολιτικά είναι αμφίβολο αν είναι ικανοποιημένος με τη γενική κατάσταση, αν και είναι πολύ προσεκτικός. Στον στρατό είναι περισσότερο δημοφιλής από τον Βοροσίλοφ. Αντέδρασε έντονα στο θεσμό του Πολιτικού Επιτρόπου και τη σύσταση Στρατιωτικών Συμβουλίων που και τα δύο περιορίζουν το δικαίωμά του να δίνει προσωπικές εντολές.

Σε επόμενες καταθέσεις του ο Λιουσκόφ ανάμεσα σε άλλα ανέφερε το αποτυχημένο πρόγραμμα δημιουργίας σιδηροδρομικού δικτύου στην περιοχή που είχε σαν αποτέλεσμα τη σύλληψη του επικεφαλής Σαζόντζοφ. Άσχημη ήταν η κατάσταση και στην αεροπορία με πολλά ατυχήματα και πτώσεις αεροσκαφών όπως επίσης και αστοχίες και καθυστερήσεις στη επισκευή του υλικού. Μεγάλος αριθμός στελεχών του ΚΣ ήταν εχθρικοί στο καθεστώς ενώ ο Μπλιούχερ αρνιόταν να παραδεχτεί την άσχημη κατάσταση για να μην παραδεχτεί τη δική του ανικανότητα.

Αναφέρθηκε επίσης σε μία σειρά από ενέργειες δολιοφθοράς όπως σειρά εκρήξεων πυρομαχικών του 85^ου και 86^ου συντάγματος. Ακατάλληλες οβίδες που είχαν μεγαλύτερη διάμετρο από αυτή των πυροβόλων. Χίλιοι τόνοι καλής ποιότητας γκαζολίνης βρέθηκαν ανακατεμένοι με ντίζελ ενώ ο επικεφαλής των προμηθειών καυσίμων συνελήφθηκε και ομολόγησε ότι αυτό έγινε επίτηδες Σε μία περίπτωση στο Βλαδιβοστόκ πάνω από 300 αξιωματικοί και στρατιώτες δηλητηριάστηκαν ενώ ανέφερε και άλλες περιπτώσεις δηλητηρίασης στην 8^η Στρατιά και στο Στόλο του ποταμού Αμούρ. Οι υπεύθυνοι συνελήφθησαν και ομολόγησαν ότι δρούσαν για λογαριασμό των Ιαπώνων. Κατά τον Λιουσκόφ ευθύνη έφεραν επίσης ορισμένοι γιατροί και προμηθευτές που με τον τρόπο αυτό έδειχνα τη δυσαρέσκεια τους για το καθεστώς. Υπήρχε επίσης σοβαρή έλλειψη αλόγων ανάμεσα στα άλλα επειδή υπήρχε έλλειψη τροφής. Σύμφωνα με τον Λιουσκόφ η ευθύνη βάρυνε τον επικεφαλής της περιοχής Βαρέικις ο οποίος άφησε το σανό στα κολχόζ μια καθαρή ενέργεια δολιοφθοράς. Οι δρόμοι ήταν σε κακή κατάσταση ενώ το πρόγραμμα οδοποιίας του 1937 είχε αποτύχει και ο υπεύθυνος είχε συλληφθεί με την κατηγορία της δολιοφθοράς. Ο Λιουσκόφ αναφέρθηκε και σε άλλες ενέργειες δολιοφθοράς που γίνονταν από ανθρώπους εχθρικούς στο καθεστώς σα μορφή αντίστασης. Μηχανοδηγός κατέστρεψε 25 τανκς οδηγώντας το συρμό με υπερβολική ταχύτητα Ο καπετάνιος εμπορικού σκάφους με στρατιωτικό φορτίο εξόκειλε το σκάφος του σε ύφαλο και κατά τη σύλληψη του είπε ότι ήθελε να εξοκείλει στην Ιαπωνία.

Μέσα στο στράτευμα υπήρχαν στοιχεία εχθρικά στο καθεστώς και στο Στάλιν με διαφορετικούς όμως στόχους. Μία ομάδα διοικητών ήταν πιστοί στον Τρότσκι (Πούτνα, Πριμακόφ) άλλοι που άνηκαν σε μειονότητες ήταν απογοητευμένοι από την πορεία του σοσιαλισμού (π.χ. Κόρκ και Ειντεμαν). Άλλοι που είχαν υπηρετήσει στον τσαρικό στρατό υποστήριζαν ένα πραξικόπημα και ήταν έτοιμοι να συνεργαστούν με οποιαδήποτε άλλη αντισοβιετική ομάδα (Τουχατσέφκι, Ουμπόρεβιτς, Κσιριν, Ορλόβ κλπ) Άλλοι που ήταν εχθρικοί στο καθεστώς και ήταν έτοιμοι να εργαστούν με την αντιπολίτευση ήταν οι Γκαμάρνικ, Γιακίρ, Σανγκουρσκι, Αρονσταμ, Ντιμπενκο Μπελόφ, Λεβαντοφκι κλπ. )Αυτοί είχαν ακολουθήσει τον Στάλιν επί μακρόν αλλά τελικά είχαν πειστεί για την καταστροφική πορεία της πολιτικής του. Είχαν ρίζες στο στράτευμα και τις απόψεις τους τις μοιραζόταν η πλειοψηφία των ανώτατων διοικητών και πολιτικών επιτρόπων και στους στρατιώτες ιδιαίτερα αυτή με αγροτική καταγωγή. Η επαναφορά του θεσμού του Πολιτικού Επιτρόπου είχα σα συνέπεια το Επιτελείο να απαντήσει με σαμποτάζ.

Όσο για το ποιοι θα στήριζαν μία πιθανή επανάσταση στην Ανατολή αυτοί ήταν: οι επιζήσαντες πρώην λευκοί, εξόριστοι κοζάκοι, οι οικογένειες των συλληφθέντων, αγρότες που ήταν παλιά γαιοκτήμονες, αντισοβιετική διανόηση, εθνικιστικά στοιχεία, πρώην κουλάκοι. Εκτός από την ύπαιθρο η καλύτερη βάση για στρατολογία ήταν οι εξόριστοι στις μακρινές περιοχές που δούλευαν στην εξόρυξη χρυσού στα δάση και στις ιχθυοκαλλιέργειες. Μάλιστα μια παράνομη οργάνωση από το Γκροντέκοβο κατάφερε να έρθει σε επαφή με την οχυρωμένη ζώνη και μονάδες της 40^ης Μεραρχίας στο Μπαραμπας. Το μεγαλύτερο σφάλμα τους κατά τον Λιουσκόφ ήταν ότι ενημέρωσαν ένα μεγάλο αριθμό ανθρώπων για τις δραστηριότητες του με αποτέλεσμα να αποτύχουν.

Στις 20 Αυγούστου του 1945 ο Λιουσκόφ που εν τω μεταξύ είχε μεταφερθεί στη Μαντζουρία για να βοηθήσει τον Ιαπωνικό στρατός στις μάχες του με τον Κόκκινο Στρατό δολοφονήθηκε από τους Ιάπωνες για να μην πέσει στα χέρια των σοβιετικών.

Η καλύτερη αξιολόγηση των πληροφοριών που έδωσε ο Λιούσκοφ στους Ιάπωνες συνοψίζεται από την κατακλείδα ενός άρθρου των New York times (4/7/1938) (…) ότι αν το ημερολόγιο είναι αυθεντικό τότε βοηθά στο να τεκμηριωθεί ο ισχυρισμός του Κρεμλίνου ότι ο στρατός ήταν κυψέλη αξιωματικών στην υπηρεσία ξένων δυνάμεων (…).

5. Συμπερασματικά.

Ο Κόκκινος Στρατός παρά τις αναπόφευκτες παραχωρήσεις στη στρατιωτική και πολιτική πραγματικότητα ήταν ένας διαφορετικός στρατός συγκρινόμενος με αυτούς των καπιταλιστικών χωρών. Καταρχήν ήταν ένας επαναστατικός στρατός στην υπηρεσία του μοναδικού σοσιαλιστικού κράτους στον κόσμο. Το διπλό του καθήκον ήταν η υπεράσπιση του σοσιαλιστικού κράτους ενάντια στην καπιταλιστική επιβολή αλλά ταυτόχρονο ήταν και βασικό όπλο της παγκόσμιας επανάστασης . Απόπειρες έγιναν στην Πολωνία το 1920 και στη Φινλανδία το 1939, τσάκισε τον ιμπεριαλισμό των ναζί το 1945 ενώ απελευθέρωσε τη ανατολική Ευρώπη τόσο από τους ναζί όσο και από τον καπιταλιστικό ζυγό. Στελέχη μετέφεραν τις γνώσεις τους και την πείρα τους τόσο στον Ισπανικό εμφύλιο όσο και στην επαναστατημένη Κίνα και το Βιετνάμ Υπερασπίστηκε το σοσιαλισμό στη Ουγγαρία το 1956 στην Τσεχοσλοβακία το 1968 και στο Αφγανιστάν το 1979.

Ωστόσο ο ΚΣ δεν ήταν απαλλαγμένος από τις αντιφάσεις της σοσιαλιστικής οικοδόμησης. Οι διαμάχες αναφορικά με τον τρόπο οργάνωσης και τον εξοπλισμό είχαν από πίσω ένα ταξικό και ιδεολογικό υπόβαθρο. Η προσπάθεια αυτονόμησης του ΚΣ από την πολιτική εξουσία και ιδεολογία συνάντησε τη αντίδραση της καθοδήγησης του ΠΚΚ(μπ). Όταν η αντίθεση πέρασε από τη φιλολογική διαμάχη στην έμπρακτη αμφισβήτηση της σοβιετικής εξουσίας ο πέλεκυς της δικτατορίας του προλεταριάτου έπεσε αμείλικτος. Η προσπάθεια ελέγχου του στρατεύματος με το θεσμό του πολιτικού επιτρόπου δεν είχε πάντα τα αναμενόμενα αποτελέσματα κυρίως λόγω της ταύτισης των πολιτικών επιτρόπων με τα στρατιωτικά στελέχη. Ο θεσμός επανήλθε σε πλήρη ανάπτυξη το 1937 καταργήθηκε το 1940, επανήλθε το 1941 ενώ καταργήθηκε ξανά το 1942. Πολιτικοί επίτροποι παρέμειναν στον ΚΣ στα υψηλά μόνο κλιμάκια μέχρι το τέλος του. Όταν ατόνησε ο κομματικός έλεγχος ο στρατός έπαιξε αντιδραστικό ρόλο συντασσόμενος με τον Χρουστσόφ το 1957 όταν το ΠΓ του ΚΚΣΕ είχε αποφασίσει την αποπομπή από τη θέση του ΓΓ.

Ο Τουχατσέφσκι και οι συγκατηγορούμενοι του αποκαταστάθηκαν επίσημα στο 22^ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ το 1961. Η έκθεση της επιτροπής Σβέρνικ που συστήθηκε για την αναψηλάφηση της δίκης κατέληξε ότι όλες οι ομολογίες ήταν προϊόν βασανιστηρίων και τα αποδεικτικά στοιχεία επινοημένα από τους Γερμανούς. Ωστόσο όπως μας ενημερώνει ο Μολότοφ^xxxii:

(…) Πάρε τον Τουχατσέφσκι για παράδειγμα. Με ποια βάση αποκαταστάθηκε; Διάβασες τα πρακτικά της δίκης του δεξιού και τροτσκιστικού μπλοκ το 1938; Οι Μπουχάριν, Κρεστίνσκι, Ροζενγκολτς και άλλοι ήταν κατηγορούμενοι τότε. Δήλωσαν ξεκάθαρα ότι τον Ιούνιο του 1937 ο Τουχατσέφσκι πίεζε για πραξικόπημα. Άνθρωποι που δεν έχουν διαβάσει τα πρακτικά συνεχίζουν να λένε ότι η μαρτυρία δόθηκε κάτω από την πίεση των Τσεκιστών. Αλλά εγώ λέω, ότι εάν δεν κάναμε αυτές τις σαρωτικές συλλήψεις τη δεκαετία του 1930, θα είχαμε ακόμα μεγαλύτερες απώλειες στον πόλεμο.

(…)

Ενώ στην ερώτηση του Τσουεφ το 1982

(…) Στο 22^ο Συνέδριο ο Χρουστσόφ ισχυρίστηκε ότι οι Μολότοφ, Βοροσίλοφ και Καγκάνοβιτς αναγνώριζαν ότι η απόφαση του δικαστηρίου για τον Τουχατσέφκι ήταν λανθασμένη και καλωσόρισαν την αποκατάσταση του Τουχατσέφκι και των άλλων…

απάντησε ο βετεράνος μπολσεβίκος Εμφατικά όχι (…).

i Ενδεικτικά J. A. Armstrong, The Politics of Totalitarianism: The Communist Party of the Soviet Union from 1934 to the Present (New York 1961); J. Erickson, The Soviet High Command: A Military-Political History, 1918–1941 (London 1962); P. W. Blackstock, ‘The Tukhachevsky Affair’, Russian Review 28 (April 1969) pp. 171–190; R. Conquest, The Great Terror: Stalin’s Purge of the Thirties (London 1973); A. Ulam, Stalin: The Man and His Era (New York 1974); V. Rapoportand Y. Alexeev, High Treason: Essays on the History of the Red Army, 1918–1938 (Durham, NC 1985);R. C. Tucker, Stalin in Power: The Revolution from Above, 1928–1941 (New York 1990); D. Volkogonov, Stalin: Triumph and Tragedy (London 1991); S. J. Main, ‘The Arrest and ‘Testimony’ of Marshal of the Soviet Union M. N. Tukhachevsky (May–June 1937)’ Journal of Slavic Military Studies 10 (March1997) pp. 151–195; E. F. Ziemke, The Red Army 1918–1941: From Vanguard of World Revolution to US Ally (London Portland, 2004).

ii W.G. Krivitsky. In Stalin’s secret service. 1939 Harper Publishers; Victor Alexandrov. The Tukhachevsky Affair Prentice-Hall, Inc., 1964

iii Winston S. Churchill, The Second World War: The Gathering Storm (Boston: Houghton Mifflin, 1948), pp. 288—289; Edward Bennes. Memoirs of Dr. Edward Benes. Arno Press 1972; Erich Wollenber The Red Army. Indexreach Limited, 1938; I. Deutscher, Stalin: A Political Biography, second edition (London: Oxford University Press, 1967), p. 379

iv Stephen Kotkin. Stalin: Paradoxes of Power, 1878-1928. Penguin 2015

v M. V. Frunze Front and Rear in Future War," from "Front i tyl v voine budushchego," Na novykh putiakh, 1925, as reprinted in M. V. Frunze, Izbrannye proizvedeniia (Moscow, 1940) Translation copyright David R. Stone 2006, 2012

viDavid R. Stone. Tukhachevsky in Leningrad: Military Politics and Exile, 1928-31 EUROPE-ASIA STUDIES, Vol. 48, No. 8, 1996 1365-1386

vii Γ. Μαργαρίτης Οι ‘εκκαθαρίσεις’ του σώματος των αξιωματικών του Κόκκινου Στρατού. 1937-1938. Οι Δίκες της Μόσχας Ελευθεροτυπία Ιστορικά Φεβρουάριος 2011.

viii Η συνθήκη του Ράπαλο υπογράφηκε το 1922 μεταξύ της ΕΣΣΔ και της Γερμανίας σαν αντίβαρο του αποκλεισμού των δυο χωρών από τη διεθνή σκηνή

ix Γ. Μαργαρίτης Οι ‘εκκαθαρίσεις’ του σώματος των αξιωματικών του Κόκκινου Στρατού. 1937-1938. Οι Δίκες της Μόσχας Ελευθεροτυπία Ιστορικά Φεβρουάριος 2011.

x David R. Stone. Tukhachevsky in Leningrad: Military Politics and Exile, 1928-31 EUROPE-ASIA STUDIES, Vol. 48, No. 8, 1996 1365-1386

xi Γ. Μαργαρίτης Οι ‘εκκαθαρίσεις’ του σώματος των αξιωματικών του Κόκκινου Στρατού. 1937-1938. Οι Δίκες της Μόσχας Ελευθεροτυπία Ιστορικά Φεβρουάριος 2011.

xii Lennart Samuelson (1996) Mikhail Tukhachevsky and war‐economic planning: Reconsiderations on the pre‐war Soviet military build‐up, The Journal of Slavic Military Studies, 9:4, 804-847

xiii Γ. Μαργαρίτης Οι ‘εκκαθαρίσεις’ του σώματος των αξιωματικών του Κόκκινου Στρατού. 1937-1938. Οι Δίκες της Μόσχας Ελευθεροτυπία Ιστορικά Φεβρουάριος 2011.

xiv Peter Whitewood (2015) Subversion in the Red Army and the Military Purge of 1937–1938, Europe-Asia Studies, 67:1,

xv Peter Whitewood (2015) Subversion in the Red Army and the Military Purge of 1937–1938, Europe-Asia Studies, 67:1

xvi Peter Whitewood (2015) Subversion in the Red Army and the Military Purge of 1937–1938, Europe-Asia Studies, 67:1

xvii M.Reiman. The Birth of Stalinism: The USSR on the Eve of the "Second Revolution" 1987 Indiana University Press p. 124-126

xviii Peter Whitewood (2015) Subversion in the Red Army and the Military Purge of 1937–1938, Europe-Asia Studies, 67:1

xix Peter Whitewood (2015) Subversion in the Red Army and the Military Purge of 1937–1938, Europe-Asia Studies, 67:1

xx Peter Whitewood Towards a New History of the Purge of the Military, 1937–1938 Journal of Slavic Military Studies, 24:605–620, 2011

xxi Peter Whitewood (2015) Subversion in the Red Army and the Military Purge of 1937–1938, Europe-Asia Studies, 67:1

xxii Peter Whitewood (2015) Subversion in the Red Army and the Military Purge of 1937–1938, Europe-Asia Studies, 67:1

xxiii Peter Whitewood (2015) Subversion in the Red Army and the Military Purge of 1937–1938, Europe-Asia Studies, 67:1

xxiv Whitewood, Peter (2015) The Purge of the Red Army and the Soviet Mass Operations 1937-1938. Slavonic and East European Review, 93 (2). pp. 286-314.

xxv Steven J. Main (1997) The arrest and ‘testimony’ of marshal of the Soviet Union M.N. Tukhachevsky (May–June 1937), The Journal of Slavic Military Studies, 10:1, 151-195,

xxvi Το ισοδύναμο της ομάδας στρατιών στον Κόκκινο Στρατό

xxvii Getty and Manning. Stalinist Terror. Cambridge, NY: Cambridge University Press, 1993, p. 199

xxviii Volkogonov, Dmitri. Stalin: Triumph and Tragedy. New York: Grove Weidenfeld

xxix E. H. Cookridge, Gehlen: Spy of the Century (New York: Random House, 1972), pp. 57--58

xxx Όλα τα στοιχεία είναι από τα παρακάτω άρθρα: Alvin D. Coox (1998) The lesser of two hells: ΛΕΕΥ general G.S. Lyushkov's defection to Japan, 1938–1945, part I, The Journal of Slavic Military Studies, 11:3, 145-186 και Alvin D. Coox (1998) The lesser of two hells: ΛΕΕΥ general G.S. Lyushkov's defection to Japan, 1938–1945, part II, The Journal of Slavic Military Studies, 11:4, 72-110

xxxi Ο Β. Μπλιούχερ ήταν μέλος του στρατοδικείου που καταδίκασε τον Τουχατσέφσκι το 1937. Εκτελέστηκε το 1938. Το ακριβές κατηγορητήριο παραμένει άγνωστο

xxxii Chuev, Feliks. Molotov Remembers. Chicago: I. R. Dee, 1993, p. 285