“Αλήθεια, γιατί το έστησαν;” – Όταν το Ρετιρέ έδινε αντι-ιμπεριαλιστικά μηνύματα για το άγαλμα Τρούμαν

 

Κατιούσα

Μπορεί να ήταν το κλίμα της εποχής, που ήταν ακόμα διαφορετικό και σήκωνε τέτοιες αναφορές. Μπορεί να ήταν οι αριστερές καταβολές του Δαλιανίδη, και ας μην έβγαινε αυτό πάντα στην τέχνη του. Μπορεί να ήταν και οι έντονες αντι-αμερικανικές διαθέσεις του κόσμου τότε, που μοιάζουν κάπως μακρινές όταν ο Πάιατ καμαρώνει για τις σχέσεις των δύο χωρών, που βρίσκονται στο καλύτερο ιστορικά σημείο τους.

Σε κάθε περίπτωση, η επίσκεψη του Πομπέο, του Υπουργού Εξωτερικού των ΗΠΑ -της ηγέτιδας δύναμης του ΝΑΤΟ και του ιμπεριαλισμού- μας δίνει την αφορμή να θυμηθούμε το άγαλμα του Τρούμαν, που ήταν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος την τελευταία φορά που μας έκανε τέτοια τιμή, και μια κωμική αναφορά του Ρετιρέ στο άγαλμα ενός προέδρου που δεν τιμήθηκε ούτε από τη χώρα του με αυτόν τον τρόπο και συνέδεσε το όνομά του με τις ρίψεις της ατομικής βόμβας σε Χιροσίμα και Ναγκασάκι.

Η επίμαχη στιγμή είναι σε ένα από τα τελευταία επεισόδια της σειράς, με τον Ιάσονα να πηγαίνει στο εργαστήριο, όπου συναντά τον βοηθό του Άλκη και η κουβέντα τους φτάνει, μετά από διάφορους συνειρμούς, στην ευρύτερη περιοχή του Χίλτον.

-Καλά αυτή η περιοχή εκεί έχει πολλά τέρατα. Έχει και το άγαλμα του Τρούμαν.
-Α ναι, περνάς από εκεί και δεν καταλαβαίνεις αν αυτός εκεί είναι άνθρωπος ή αρκούδα (…). Αλήθεια για πες μου, γιατί το στήσανε αυτό το άγαλμα;
-Δεν ξέρω. Εκείνο που ξέρω είναι ότι στην Αμερική δεν υπάρχει άγαλμα του Τρούμαν. Να φανταστείς, όταν κάνανε τα αποκαλυπτήρια και τον κάλεσαν να έρθει εδώ, δεν ήρθε ο άνθρωπος, ντρεπόταν.

Ενώ ο διάλογος συνεχίζεται με μια αναφορά στο άγαλμα του Βενιζέλου, που δεν είχε τοποθετηθεί ακόμα τότε, και στα στραβά αυτού του τόπου που δεν τελειώνουν ποτέ.

Ακολουθεί το βίντεο ως τεκμήριο.

Φέτος ο Πομπέο δε θα περάσει από την Αθήνα, αλλά το περιεχόμενο της επίσκεψης και των εναντίον του διαδηλώσεων είναι το ίδιο, χωρίς καμία ουσιαστική αλλαγή.

Δηλαδή “το Ρετιρέ” του Δαλιανίδη είναι περισσότερο αντι-ιμπεριαλιστικό από τη Νατοϊκή “Αριστερά” της εποχής μας; Αν είναι δυνατόν! Αν είναι δυνατόν…

Καταγγελία ΛΑ.ΣΥ.: Ο Μπακογιάννης δίνει βήμα στον Γκουαϊδό, τον αχυράνθρωπο των ΗΠΑ

 

Κατιούσα

Ο αχυράνθρωπος των ΗΠΑ στην Βενεζουέλα, ο πραξικοπηματίας Χουάν Γκουαϊδό, μετά από την αναγνώρισή του από την Κυβέρνηση της ΝΔ, συμμετέχει σαν καλεσμένος του Δημάρχου της Αθήνας στο ονομαζόμενο «Δημοκρατικό Φόρουμ» που θα γίνει διαδικτυακά στις 30 Σεπτεμβρίου.

Ο Δήμαρχος της ΝΔ, πλήρως ταυτισμένος με την Κυβέρνησή του, δίνει βήμα σε μια μαριονέτα των Αμερικανών που τον έχουν απομονώσει ακόμα και οι πρώην συνεργάτες του στην αντιπολίτευση.

Καταγγέλλουμε στο Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας αυτές τις μεθοδεύσεις σε βάρος του λαού της Βενεζουέλας.  

28/9

Το θέμα θα θέσει η Λαϊκή Συσπείρωση Αθήνας, προ ημερήσιας διάταξης, στη σημερινή συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου της Αθήνας.

Άγρια καταστολή και συλλήψεις στο Σύνταγμα (VIDEO) – Η ΕΛ.ΑΣ. παραδίδει μαθήματα φασισμού στους Τούρκους ομόλογούς της

 

Κατιούσα

Είναι από τα θέματα που πέρασαν στα ψιλά της επικαιρότητας, αλλά αναδεικνύει με εμφατικό τρόπο τα δύο στρατόπεδα που υπάρχουν και τη γραμμή που τα χωρίζει. Και αυτή δεν μπαίνει ανάμεσα στις δύο όχθες του Αιγαίου, αλλά χωρίζει τους δυο λαούς από τις κυβερνήσεις τους, που εντοπίζουν πάντα τον “εχθρό λαό” και τον τσακίζουν με καταστολή.

Την περασμένη Παρασκευή ήταν προγραμματισμένη μια διαδήλωση διεθνικιστικής αλληλεγγύης στον τουρκικό λαό και τους αγωνιστές που διώκονται από τη φασιστική κυβέρνηση Ερντογάν και κινδυνεύουν να έχουν την τύχη των 4 μαρτύρων-απεργών πείνας (οι μουσικοί Χελίν Μπολέκ και Ιμπραήμ Γκιοκτσέκ του Grup Yorum, η δικηγόρος του λαού Εμπρού Τιμτίκ και ο Μουσταφά Κοτσάκ).

Η απάντηση των ελληνικών αρχών ήταν να ξυλοκοπήσει τους διαδηλωτές, να διαλύσει με χημικά τη συγκέντρωση και να προχωρήσει σε συλλήψεις τριών Τούρκων και δύο Ελληνίδων. Οι αγωνιστές αυτοί κρατήθηκαν στη ΓΑΔΑ, πέρασαν από αυτόφωρο και τους απαγγέλθηκαν κατηγορίες για πρόκληση απλής και βαρειάς σωματικής βλάβης και αντίσταση κατά της αρχής, πριν αφεθούν ελεύθεροι.

Το βίντεο που ακολουθεί αποτελεί αδιάψευστο μάρτυρα για το τι πραγματικά έγινε. Οι δυνάμεις της αστυνομίας περικυκλώνουν τους διαδηλωτές, τους ψεκάζουν στην κυριολεξία χωρίς να προκληθούν ή να κινδυνέψουν ούτε στιγμή<, τους ρίχνουν στο έδαφος κι εφαρμόζουν στην πράξη τον χουντικής έμπνευσης νόμο περί απαγόρευσης-περιορισμού των διαδηλώσεων.

Όπως σημειώνει η Επιτροπή “Επιμένουμε-Διεκδικούμε”: Το περιστατικό είτε έχει αποσιωποιηθεί είτε

 έχει διαστρεβλωθεί από τα αστικά μέσα μαζικής εξαπάτησης που αναφέρονται σε «ένταση» και «επεισόδια». Συνεπώς, από τη δική μας πλευρά, η αναδημοσίευση του βίντεο για την αποκατάσταση της αλήθειας είναι το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε.

Τους παπαγάλους αγαπάμε, τα παπαγαλάκια όχι – “Πετσοκόβει” το νέο σποτ της ΚΝΕ

 

 (VIDEO)

Κατιούσα

Σε λιγότερο από ένα λεπτό, η ΚΝΕ τοποθετεί μερικούς από τους πιο λυσσώδεις κονδυλοφόρους του συστήματος, που κυριολεκτικά αφρίζουν αυτές τις μέρες κατά των μαθητικών διεκδικήσεων, στη συνομοτοξία που ανήκουν, η οποία απλή συνωνυμία έχει με τα συμπαθή πτηνά από όπου αντλεί το όνομά της:

ΧΕΙΜΑΡΡΟΣ Ο ΚΟΥΤΣΟΥΜΠΑΣ ΣΤΟ "ΒΗΜΑ"

 

 

 

 

 

 

Συνέντευξη παραχώρησε ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας στο «Βήμα της Κυριακής» και τον δημοσιογράφο Λάμπρο Σταυρόπουλο.

Παρατίθεται ολόκληρη η συνέντευξη:  

«Βλέποντας το πρόσφατο σποτάκι του ΚΚΕ για την πανδημία, με την κλεψύδρα που τελειώνει, η αίσθηση που μένει είναι ότι θεωρείτε σχεδόν βέβαιο ότι πάμε προς τα χειρότερα. Πιστεύετε ότι οδεύουμε σε νέο lockdown;

Η αίσθηση ότι ο χρόνος τελειώνει και ο κίνδυνος για την υγεία του λαού μεγαλώνει, είναι γενικευμένη. Παρά το ότι ο λαός κέρδισε πολύτιμο χρόνο με τα περιοριστικά μέτρα, αυτός δεν αξιοποιήθηκε από την κυβέρνηση για να ενισχυθεί το δημόσιο σύστημα υγείας. Το "άνοιγμα" του Τουρισμού με τους όρους των tour operators, των ακτοπλοϊκών και αεροπορικών εταιρειών οδήγησε στην αύξηση των κρουσμάτων. Τώρα η κυβέρνηση μεταβιβάζει ξανά τις δικές της ευθύνες στο λαό, με τον προκλητικό εκβιασμό "αυτοπροστασία ή καραντίνα". Μόνο που η αυτοπροστασία έχει τα όριά της και η μάσκα δεν εμποδίζει το λαό από το να βλέπει τη γύμνια του δημόσιου συστήματος υγείας, τον συνωστισμό στα Μέσα Μεταφοράς και τα σχολεία, την έλλειψη μέτρων προστασίας στους χώρους δουλειάς, που αναδεικνύονται σε νούμερο 1 κίνδυνο, σύμφωνα και με τα επίσημα στοιχεία. Εκτός αν η κυβέρνηση θέλει να φορέσουμε μάσκα και στα μάτια.

Τι πρέπει να γίνει κατά την γνώμη σας έστω και τώρα;

Τώρα, πριν να είναι αργά, η κυβέρνηση να προχωρήσει, σε μαζικές προσλήψεις γιατρών, νοσηλευτών, στην επίταξη όλων των δομών και υπηρεσιών του ιδιωτικού τομέα υγείας, οι οποίες πρέπει να ενταχθούν στον κεντρικό σχεδιασμό. Να εξασφαλίσει επαρκή μέτρα προστασίας και μαζικά τεστ στους εργαζόμενους, ιδιαίτερα σε εκείνους που είναι στην πρώτη γραμμή επικινδυνότητας. Να κάνει προσλήψεις μόνιμου προσωπικού και να αυξήσει τον στόλο στα Μέσα Μεταφοράς για αποφευχθεί ο συνωστισμός. Και επειδή πάλι θα μας πουν ότι όλα αυτά κοστίζουν, τους απαντάμε: "Κόψτε από τις επιδοτήσεις του μεγάλου κεφαλαίου, από τα 4 δισ. που δαπανούμε ως χώρα για το ΝΑΤΟ". Αυτό σήμερα είναι επείγον κι αυτό δεν το λέει το ΚΚΕ, το απαιτούν οι ίδιοι οι υγειονομικοί, οι μαθητές, οι εκπαιδευτικοί, άλλοι εργαζόμενοι που βρίσκονται στο δρόμο.

Κατηγορείτε την κυβέρνηση για τα μέτρα που παίρνει στην αγορά εργασίας (τηλεργασία, ελαστικοποίηση κ.λπ.), όμως δεν ήταν αναμενόμενο σε συνθήκες πανδημίας να υπάρξουν ανατροπές στις εργασιακές σχέσεις;

Η πανδημία εξελίσσεται σε μια μεγάλη ευκαιρία για το κεφάλαιο, προκειμένου να επιβάλλει μέτρα που ήταν εδώ και καιρό στα συρτάρια του και η υλοποίησή τους είχε αρχίσει πολύ πριν την πανδημία. Απλά η κυβέρνηση της ΝΔ, όπως και κάθε αστική κυβέρνηση στην ΕΕ και όχι μόνο, δεν αφήνει αυτή την ευκαιρία να πάει χαμένη και φορτώνει στους εργαζόμενους τα βάρη της νέας κρίσης. Άλλωστε, το ίδιο δεν έγινε και στα χρόνια των μνημονίων; Η δήθεν έκτακτη αντεργατική νομοθεσία μονιμοποιήθηκε και σήμερα έρχεται να συμπληρωθεί περαιτέρω. Υπάρχει πλούσια πείρα πλέον στους εργαζόμενους ότι "ουδέν μονιμότερο του προσωρινού". Μόνοι οι ίδιοι μπορούν, με τον αγώνα τους, να ακυρώσουν αυτά τα σχέδια και κυρίως να σκεφτούν ότι πρέπει να ξεμπερδεύουν με ένα σύστημα που στον 21ο αιώνα δε μπορεί να εξασφαλίσει το στοιχειώδες, το δικαίωμα στην υγεία και την αξιοπρεπή ζωή, με βάση τις σύγχρονες δυνατότητες.

Έχετε εκφράσει σαφείς διαφωνίες για τους χειρισμούς στα ελληνοτουρκικά. Δεν συμμερίζεστε την άποψη ότι ο διάλογος μεταξύ των δυο χωρών θα βοηθήσει στην αποκλιμάκωση της έντασης; Εκτός αν πιστεύετε ότι το παιχνίδι είναι "σικέ".

Δεν μιλάμε για διάλογο ανάμεσα σε δύο χώρες όπου οι λαοί κάνουν κουμάντο και υπηρετούνται τα συμφέροντά τους. Σε μια τέτοια περίπτωση να είστε σίγουροι ότι θα έβρισκαν τρόπους να λύσουν τα όποια προβλήματα. Μιλάμε για ένα γεωπολιτικό ιμπεριαλιστικό παζάρι ανάμεσα σε ισχυρά κράτη όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Κίνα δυνάμεις της ΕΕ, όπως η Γερμανία, η Γαλλία για τον πλούτο της Αν. Μεσογείου. Εδώ εκδηλώνεται και η αντιπαράθεση της ελληνικής με την τουρκική αστική τάξη, που διεκδικούν η κάθε μια μεγαλύτερο μερίδιο από αυτή τη μοιρασιά. Και το παζάρι με τις ευλογίες των "συμμάχων" φαίνεται πως καταλήγει σε συνεκμετάλλευση, μόνο που αυτή δεν αφορά τους λαούς, αλλά τους ενεργειακούς κολοσσούς και ανοίγει το δρόμο για ένα νέο γύρο σκληρών ανταγωνισμών και πολεμικών συγκρούσεων.

Γιατί θεωρείτε εκ προοιμίου αρνητική τη στάση των συμμάχων μας, οι οποίοι σε ό,τι αφορά τις προκλήσεις του Ερντογάν στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο πήραν το μέρος της Ελλάδας, τηρουμένων βεβαίως πάντα των δικών τους γεωπολιτικών ενδιαφερόντων;

Δεν ξέρω αν παίρνουν το μέρος της Ελλάδας και βασικά του ελληνικού λαού όσοι μιλούν για "διαφιλονικούμενα ύδατα", όπως οι ΗΠΑ ή όσοι αρκούνται σε κάποια λόγια συμπάθειας για να μοσχοπουλήσουν τα οπλικά τους συστήματα, όπως η Γαλλία. Δεν χρειάζονται, όμως, πολλά λόγια και αναλύσεις. Για τη στάση των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, μιλούν τα εγκλήματά τους, η πολιτική του "διαίρει και βασίλευε", που με τραγικό τρόπο γνώρισαν λαοί σε όλο τον κόσμο. Τώρα, προφανώς για τα δικά τους συμφέροντα, πότε σπρώχνουν σε παζάρια για τη συνεκμετάλλευση των θαλασσίων ζωνών, που όμως θα συμπαρασύρουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας και πότε υποθάλπτουν την επιθετικότητα και τη σύγκρουση. Κι αυτά νομίζω έρχεται να επισφραγίσει η επικείμενη επίσκεψη του ΥΠΕΞ των ΗΠΑ, Μ. Πομπέο.

Γιατί οι πολίτες δεν "επενδύουν" δημοσκοπικά στο ΚΚΕ, το οποίο σύμφωνα με τις μετρήσεις της κοινής γνώμης εμφανίζει εικόνα "καθήλωσης";

Αυτό που εισπράττουμε καθημερινά είναι η αίσθηση που υπάρχει σε πρωτοπόρα τμήματα του λαού ότι το ΚΚΕ αποτελεί τη μόνη, συνεπή και μαχητική αντιπολίτευση στην κυβέρνηση της ΝΔ. Αυτοί οι άνθρωποι πρέπει να "επενδύσουν" στη συλλογική δράση, τους καθημερινούς αγώνες, κόντρα στις λογικές των μειωμένων απαιτήσεων, αλλά και της συντηρητικοποίησης που ενισχύθηκε τα τελευταία χρόνια. Εκεί θα αποκτούν περισσότερη εμπιστοσύνη στη δύναμή τους, στο ΚΚΕ, που δεν τα παρατάει, δεν συμβιβάζεται με την αθλιότητα, έχει σχέδιο για το σήμερα και το αύριο, για την ικανοποίηση των σύγχρονων αναγκών.

Ο ΣΥΡΙΖΑ προχωρά στην μετεξέλιξή του διευρύνοντας τον πολιτικό του ορίζοντα από την ριζοσπαστική αριστερά έως το προοδευτικό κέντρο και την σοσιαλδημοκρατία. Πιστεύετε ότι το "άνοιγμα" αυτό θα διευκολύνει την απήχηση του ΚΚΕ προς το αριστερό ακροατήριο ή το αντίθετο;

Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει καμία πλέον σχέση με ό,τι θυμίζει και κυρίως με ό,τι είναι αριστερά και ριζοσπαστισμός. Και γι’ αυτό μιλούν τόσο τα "έργα" ως κυβέρνηση, αλλά και οι "ημέρες" του ως αντιπολίτευση. Έστω και με επιμέρους διαφορές έχει στηρίξει όλες τις κρίσιμες επιλογές της ΝΔ, έχει ψηφίσει σχεδόν τα μισά νομοσχέδια της κυβέρνησης, ενώ η ΝΔ υλοποιεί όλα τα δικά του αντιλαϊκά μέτρα. Είναι πλέον ξεκάθαρη η σοσιαλδημοκρατική του μετάλλαξη. Εδώ φτάσανε σε σημείο σημερινά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, προερχόμενα από το ΠΑΣΟΚ, να ενοχοποιούν ακόμα και τη λέξη "διεθνιστής". Το ΚΚΕ απευθύνεται σε όσους εμπιστεύθηκαν τον ΣΥΡΙΖΑ, το ΚΙΝΑΛ -ΠΑΣΟΚ πριν- αλλά και τη ΝΔ, άλλους που στήριξαν μικρότερα κόμματα. Με τους περισσότερους μοιραζόμαστε τα ίδια προβλήματα, τις ίδιες αγωνίες. Τους καλούμε να συναντηθούμε στα σωματεία, στους συλλόγους, στις επιτροπές αγώνα για να νικήσουμε το φόβο, το συμβιβασμό. Γι’ αυτό χρειάζεται να εμπιστευτούν τη δύναμή τους, το ΚΚΕ, να συμπορευτούν σταθερά μαζί του σε όλες τις μάχες.

Επίκειται η δικαστική απόφαση για την "Χρυσή Αυγή". Τι περιμένετε;

Περιμένουμε ό,τι περιμένει κάθε δημοκράτης, κάθε λαϊκός άνθρωπος, κάθε νέο παιδί. Ό,τι περιμένουν τα θύματα της ναζιστικής εγκληματικής οργάνωσης που πάσχισαν επί χρόνια σε αυτή την πολύχρονη δίκη. Περιμένουμε ό,τι περιμένει η μάνα και όλη η οικογένεια του δολοφονημένου Παύλου Φύσσα: Να βρεθούν οι ναζιστές - εγκληματίες της Χρυσής Αυγής στη φυλακή με τις ανώτατες ποινές!»

 

απο 902 

 

 

 

 

Αλ. Παπαρήγα: Η δολοφονία του Καποδίστρια και η αποτίμηση του ρόλου του

 

Κατιούσα

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο Ιωάννης Καποδίστριας, πρώτος κυβερνήτης του νεοελληνικού κράτους, αποτέλεσε τον πρωταγωνιστή μιας εξαιρετικά κρίσιμης, ακόμα και από υπαρξιακής άποψης, περιόδου για το νεοσύστατο και άρτι αποσχισθέντα από την οθωμανική επικράτεια σχηματισμό. Η δολοφονία του αποτέλεσε κομβικό γεγονός της πρώτης μετεπαναστατικής περιόδου, με τα ερωτηματικά γύρω από τις συνθήκες της να έχουν απαντηθεί με πλήρη σαφήνεια μόνο ως προς την ταυτότητα των φυσικών της αυτουργών. Τις συνθήκες της δολοφονίας, τη στάση των Μ. Δυνάμεων και των πολιτικών αντιπάλων του Καποδίστρια εντός κι εκτός χώρας, κυρίως όμως την κοσμοθεωρία του, αλλά και την έμπρακτη συμβολή του στη διαμόρφωση ενός υπό αποκρυστάλλωση αστικού νεοελληνικού κράτους, αναδεικνύει με ενάργεια το άρθρο της Αλ. Παπαρήγα “Η περίοδος διακυβέρνησης του Ιωάννη Καποδίστρια”,  από την πρόσφατη έκδοση της Σύγχρονης Εποχής «1821. Η Επανάσταση και οι απαρχές του ελληνικού αστικού κράτους». Το απόσπασμα που ακολουθεί αφορά τη δολοφονία του κυβερνήτη και την αποτίμηση του ρόλου του:

Στις 26 Σεπτέμβρη 1831 συμφωνήθηκε συνάντηση μεταξύ της οικογένειας Μαυρομιχάλη και του Ι. Καποδίστρια, με στόχο τη διευθέτηση της έντασης που τελικά δεν επιτεύχθηκε, με ευθύνη του Ιωάννη Καποδίστρια και με αιτιολογία ένα βρετανικό δημοσίευμα που καταφερόταν εναντίον της πολιτικής του. Ο Ι. Καποδίστριας εκτίμησε ότι για το δημοσίευμα αυτό είχαν ευθύνη και οι Μαυρομιχάληδες. Η περιφορά του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη σιδηροδέσμιου στα σοκάκια του Ναυπλίου θεωρήθηκε ταπείνωση και προσβολή, ενώ αποτέλεσε αφορμή για την εφαρμογή του σχεδίου δολοφονίας του Ι. Καποδίστρια.

Η δολοφονία έγινε την επόμενη μέρα (27 Σεπτέμβρη), μπροστά στους συγκεντρωμένους για τη λειτουργία του Άγιου Σπυρίδωνα, από τους Κωνσταντίνο και Γιώργη Μαυρομιχάλη, που περίμεναν τον Κυβερνήτη στην είσοδο. Εκτός από τους δύο, τον Κυβερνήτη πυροβόλησε και ο Ι. Καραγιάννης, που είχε περάσει στο αντικαποδιστριακό στρατόπεδο, αλλά αστόχησε. Ο Ι. Καποδίστριας έπεσε νεκρός από τους πυροβολισμούς, γεγονός που διαπιστώθηκε μετά από τη μεταφορά του σε κοντινό φαρμακείο.

Ο σωματοφύλακας του Κυβερνήτη, που ήταν μάλιστα μονόχειρας, πυροβόλησε τον Κ. Μαυρομιχάλη, αλλά τη χαριστική βολή σε βάρος του την έδωσε ο στρατηγός Φωτομάρας. Ακολούθησε το λιντσάρισμά του από τους συγκεντρωμένους, με τελική κατάληξη να τον ρίξουν από τα ψηλά τείχη του φρουρίου στη θάλασσα.

Ο Γ. Μαυρομιχάλης συνελήφθη μαζί με τους Α. Γεωργίου και Ι. Καραγιάννη, που ήταν στην υπηρεσία της οικογένειας Μαυρομιχάλη, στη γαλλική πρεσβεία, όπου είχαν καταφύγει. Ο επικεφαλής της πρεσβείας Rouen τους παρέδωσε με τον όρο να δικαστούν. Ο Γ. Μαυρομιχάλης δεν παραδέχτηκε την ευθύνη για τη δολοφονία, ούτε κατά τη δική του, και εκτελέστηκε στο προάστιο της Πρόνοιας στις 10 Οκτώβρη. Αρχικά οι δύο συνεργοί τους δεν αποκάλυψαν τίποτα. Στη συνέχεια, ο Καραγιάννης, μετά από την πρώτη καταδίκη του, ισχυρίστηκε ότι οι Μαυρομιχαλαίοι του είχαν κάποτε εξομολογηθεί πως στη συνωμοσία κατά του Καποδίστρια συμμετείχαν επίσης οι Α. Λόντος και Α. Καλαμογδάρτης, ενώ υποστήριξε ότι η απόπειρα ήταν γνωστή στους Γάλλους και στους Βρετανούς, και ότι οι Μαυρομιχαλαίοι αποφάσισαν να δολοφονήσουν τον Καποδίστρια γιατί, ανάμεσα στ’ άλλα, “άφησε όλην την Ρούμελην εις τους Τούρκους”.

Η κυβέρνηση ανέκρινε τους Α. Λόντο και τον Α. Καλαμογδάρτη, καθώς και 130 συνολικά άτομα. Το Μάρτη του 1832, λίγο πριν την πτώση της, η κυβέρνηση του Αυγουστίνου Καποδίστρια (που αντικατέστησε τον αδερφό του στη θέση του Κυβερνήτη) περιόρισε τους υπόπτους σε 15.

Δε βρέθηκαν απτές αποδείξεις για σύνδεση της δολοφονίας με την αντιπολίτευση της Ύδρας. Αντίθετα, ισχυρότερη ήταν η αναζήτηση συνενόχων των Μαυρομιχαλαίων μεταξύ των προκρίτων της Πελοποννήσου.

Το γεγονός ότι ο ένας από τους εκτελεστές του Καποδίστρια κατέφυγε και ζήτησε άσυλο από τη γαλλική πρεσβεία οδήγησε σε εκτιμήσεις για άμεση ανάμιξη της Γαλλίας. Σε αυτό συνέτεινε επίσης η τροποποιημένη κατάθεση του διωκόμενου για συνεργία Καραγιάννη ότι το σχέδιο δολοφονίας ήταν γνωστό στους Γάλλους και Βρετανούς εκπροσώπους.

Μέχρι σήμερα, ο φάκελος που αφορά τη δολοφονία του Ι. Καποδίστρια παραμένει απόρρητος στα βρετανικά κρατικά αρχεία, πράγμα που θεωρήθηκε και θεωρείται από ιστορικούς ως απόδειξη της άμεσης ανάμιξης και της Μ. Βρετανίας στο φόνο του.

Ανεξάρτητα από τα προηγούμενα, όσοι σχεδίασαν τη δολοφονία του Καποδίστρια πήραν οπωσδήποτε υπόψη τη δυσαρέσκεια της Μ. Βρετανίας και της Γαλλίας, όπως και αξιοποίησαν το προβαλλόμενο, σκοπίμως, επιχείρημα ότι ο Καποδίστριας ήταν όργανο της Ρωσίας. Κατά συνέπεια οι εμπνευστές της δολοφονίας μέσα στην Ελλάδα υπολόγισαν ότι η δολοφονία του Καποδίστρια δε θα προκαλούσε την αντίδραση των “Μεγάλων Δυνάμεων”, πολύ περισσότερο αφού οι τελευταίες είχαν δρομολογήσει την επιλογή του Όθωνα. ΕΠίσης, είναι βέβαιοι ότι οι αντιπρόσωποι της Μ. Βρετανίας και της Γαλλίας στην Ελλάδα, είτε γνώριζαν για τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια είτε για το ενδεχόμενό της, σίγουρα δεν έκαναν τίποτε για να την εμποδίσουν.

Σε κάθε περίπτωση, η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια ήταν επιλογή και αποτέλεσμα της όξυνσης της αντιπολίτευσης. Λίγες μέρες μετά από τη δολοφονία, ο Α. Πολυζωίδης σταμάτησε να εκδίδει τον Απόλλωνα θεωρώντας ότι ο σκοπός για τον οποίο τον εξέδιδε είχε εκλείψει, αφού “ο Τύραννος εξέλειπε και ούτως η πηγή, όθεν όλαι αι συμφοραί προήρχοντο, εστέρευσε μονομιάς”.

Στα επόμενα χρόνια της βαυαρικής Αντιβασιλείας και της οθωνικής μοναρχίας, ενώ ακολουθήθηκε η ίδια πολιτική της περιόδου 1827-1831, αναδείχτηκαν περισσότερο οι αρνητικές πλευρές της δράσης του Ι. Καποδίστρια, ενώ υποβαθμίστηκαν οι προσπάθειές του για τη συγκρότηση των βάσεων ενός αστικού κράτους.

Συμπεράσματα για τον ρόλο του Ι. Καποδίστρια στη συγκρότηση του ελληνικού αστικού κράτους

Ο Ιωάννης Καποδίστριας θεωρούσε ότι στο νέο ελληνικό κράτος δεν υπήρχαν οι κατάλληλες συνθήκες για συνταγματικό κοινοβουλευτικό πολίτευμα, ότι έπρεπε να προηγηθούν επαρχιακά συμβούλια και στην πορεία να δημιουργηθεί η λεγόμενη εθνική αντιπροσωπία. Υποστήριζε ότι όσο θ’ αναπτυσσόταν και ενισχυόταν το αστικό κράτος, αντίστοιχα, θα περιοριζόταν και η δύναμη των τοπικών εξουσιών, δηλαδή η εξουσία των προεστών μέσω της τοπικής αυτοδιοίκησης, που είχε παραχωρηθεί από την Πύλη στις συνθήκες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Όπως ήδη έχει σημειωθεί, η αποστολή και η δράση του Ι. Καποδίστρια (στα τρία χρόνια και οκτώ μήνες που κυβέρνησε) ήταν η υλοποίηση των ταξικών στόχων της αστικής εθνικοαπελευθερωτικής επανάστασης, δηλαδή να κάνει το πρώτο βήμα προκειμένου να συγκροτηθεί κεντρικό αστικό κράτος με συνταγματική μονοπρόσωπη πολιτική εξουσία, αστικός επαγγελματικός στρατός και στόλος, να οργανωθεί σύστημα διοίκησης, δικαιοσύνης, υγείας και παιδείας, να ανοικοδομηθούν και δημιουργηθούν και νέα αστικά κέντρα και υποδομές ως προϋποθέσεις για ν’ αναπτυχθούν οι καπιταλιστικές σχέσεις μέσα από την ανάπτυξη της γεωργίας, της βιοτεχνίας, του εμπορίου και στην πορεία της βιομηχανίας.

Επίσης, επιδίωκε να ολοκληρωθεί η αποχώρηση των στρατευμάτων του Ιμπραήμ από την Πελοπόννησο και των Οθωμανών από τη Στερεά, να προχωρήσει η αποκατάσταση των προσφύγων προς τις απελευθερωμένες περιοχές, να αντιμετωπιστεί η ληστεία και η πειρατεία, αλλά και η επιδημία της πανώλης.

Οι παραπάνω επιτακτικές ανάγκες απαιτούσαν τη συγκέντρωση κρατικών οικονομικών πόρων ως πρώτη προϋπόθεση για να δρομολογηθεί η κατάργηση των φεουδαρχικών σχέσεων, η αντιμετώπιση των πολεμικών καταστροφών στις υποδομές, αλλά και μια κάποια αντιμετώπιση της εξαθλίωσης των φτωχών λαϊκών στρωμάτων, των ακτημόνων (με τη μετατροπή τους σε μικροϊδιοκτήτες γης, στηρίγματα της αστικής εξουσίας).

Ο Ι. Καποδίστριας υπηρέτησε, σε δύσκολες συνθήκες, τους ταξικούς στόχους της αστικής εθνικοαπελευθερωτικής επανάστασης, με αποφασιστικότητα αλλά και με ελιγμούς, συμβιβασμούς και υποχωρήσεις, ανάλογα με τις συνθήκες και τα εμπόδια που είχε να αντιμετωπίσει, κατά την προσωπική του πολιτική πείρα και σκέψη, αλλά και παίρνοντας υπόψη τη μονοπρόσωπη έκφραση αυτής της πρώτης μορφής του ελληνικού κράτους.

Στην εκτίμηση της πολιτικής που ακολούθησε και της αποτελεσματικότητάς της ως αφετηριακό ξεκίνημα, πρέπει να υπολογιστούν οι παρακάτω παράγοντες, τόσο οι γενικοί όσο και οι ιδιαίτεροι ελληνικοί.

Α. Η επανάσταση στην Ελλάδα δεν ήταν μόνο αστική, αλλά και εθνικοαπελευθερωτική εναντίον της φεουδαρχικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στον περιορισμένο ελλαδικό απελευθερωμένο χώρο οι αστικές δυνάμεις, που ηγήθηκαν στην εξέγερση του 1821, είχαν μικρή πολιτική δύναμη, καθώς το μεγαλύτερο μέρος τους βρισκόταν και δρούσε εκτός των αρχικών, περιορισμένων γεωγραφικών του ορίων. Οι εντός του πρώτου ελληνικού κράτους αστικές δυνάμεις των πλοιοκτητών και των εμπόρων είχαν τη βασική τους δύναμη στα νησιά, με κέντρο την Ύδρα. Αν και αποσκοπούσαν στη συγκρότηση ενός αστικού συγκεντρωτικού κράτους, απαιτούσαν παράλληλα την εκπλήρωση των ιδιαίτερων οικονομικών τους συμφερόντων.

Οι πρόκριτοι και κοτζαμπάσηδες, που η πορεία ένταξής τους στις αστικές σχέσεις επηρεαζόταν και από τη διατήρηση ορισμένων κεκτημένων τους επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, συνέχιζαν να διατηρούν σημαντικές δυνάμεις στο νεοσύστατο κράτος. Μάλιστα, οι λιγότερο αστοποιημένοι γαιοκτήμονες-πρόκριτοι αποτελούσαν ανασταλτικό παράγοντα στην πιο γρήγορη ανάπτυξη και εμβάθυνση των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής.

Οι αντιθέσεις ανάμεσα στις ετερογενείς κοινωνικές δυνάμεις της Επανάστασης δυσκόλεψαν τη διαμόρφωση ενιαίας συνείδησης, από την πρώτη φάση της απελευθέρωσης, ώστε να μην υπηρετήσουν την αστική ανάπτυξη στο νεοσύστατο κράτος, ξεπερνώντας την τοπικότητα και ιδιαιτερότητα των συμφερόντων τους.

Σε βασικό πρόβλημα αναδείχτηκε και η έλλειψη δημοσιονομικών πόρων, που θα οδηγούσε στην ενίσχυση και συσπείρωση των αστικών δυνάμεων γύρω από την πολιτική του Ιωάννη Καποδίστρια προκειμένου να συγκροτηθεί το αστικό κράτος, το οποίο θα στήριζε χρηματοδοτικά τα πιο δυναμικά τμήματα της αστικής τάξης, που είχαν συμφέρον από την ολοκληρωτική κατάργηση των ημιφεουδαρχικών σχέσεων, και θα βοηθούσε το τμήμα γαιοκτημόνων, που με το ένα πόδι πατούσε στις καπιταλιστικές σχέσεις και με το άλλο στα φεουδαρχικά προνόμια, να πρσαρμοστεί γρηγορότερα στις πρώτες.

Β. Η προϋπηρεσία του Ιωάννη Καποδίστρια στην τσαρική Ρωσική Αυτοκρατορία τροφοδοτούσε επιφυλάξεις και υποψίες σε βάρος του ότι ενεργούσε ως όργανο της Ρωσίας παρά τις προσπάθειές του να διαμορφώσει συμμαχίες με τη Μ. Βρετανία ή και τη Γαλλία.

Οι λεγόμενες “προστάτιδες” δυνάμεις είχαν άμεση παρέμβαση στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Ανάλογα και με τις μεταξύ τους αντιθέσεις προσεταιρίζονταν ή χρησιμοποιούσαν (άρα και υποδαύλιζαν) τις αντιθέσεις ανάμεσα στους γαιοκτήμονες-προκρίτους και τους πλοιοκτήτες-εμπόρους από τη μία και τον Ι. Καποδίστρια και τον πολιτικό του περίγυρο από την άλλη.

Ο Ιωάννης Καποδίστριας απέβλεπε στη ρωσική στήριξη, όμως δεν πολιτεύτηκε ως όργανό της, όπως κατηγορήθηκε σκοπίμως και αδίκως.

Ο Καποδίστριας βέβαια διέθετε πείρα από τη διπλωματική του καριέρα ως εκπροσώπου της Ρωσίας στις διαβουλεύσεις με τους εκπροσώπους των άλλων δυνάμεων στη διαδικασία συγκρότησης εθνικών κρατών και διαμόρφωσης του πολιτικού τους συστήματος. Ως κυβερνήτης της Ελλάδας, όμως, επωμίστηκε το πολύ διαφορετικό, σύνθετο όσο και δύσκολο καθήκον της συσπείρωσης των δυνάμεων της Επανάστασης στη συγκρότηση του νέου αστικού κράτους. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες και εν μέσω των ανταγωνισμών των διαφορετικών κοινωνικών δυνάμεων που πήραν μέρος στην Επανάσταση προτίμησε την κατάργηση του Συντάγματος, την αναστολή της λειτουργίας της Εθνοσυνέλευσης, τον παραγκωνισμό ικανών αστών ηγετών.

Αν και είχε διακηρύξει τη διανομή γης στους ακτήμονες και σε οπλαρχηγούς που δε θα συμπεριλαμβάνονταν στον τακτικό στρατό, δεν προχώρησε σε μια τέτοια επιλογή κάτω από την πίεση των γαιοκτημόνων και προκρίτων, κάνοντας ελιγμούς για να μην οξύνει τις αντιθέσεις μαζί τους. Βασικός παράγοντας αναστολής των υποσχέσεών του για διανομή γης ήταν και οι δεσμεύσεις που είχαν επιβληθεί στο νέο ελληνικό κράτος σχετικά με τις λεγόμενες “εθνικές γαίες” ως υποθήκη των δανείων που έγιναν κατά τη διάρκεια του Αγώνα του 1821.

Παρόλ’ αυτά ο Ιωάννης Καποδίστριας έβαλε τις βάσεις για τη συγκρότηση του αστικού κράτους και των οργάνων του, χάραξε ένα γενικό σχέδιο ενίσχυσης των αστικών οικονομικών σχέσεων: Ένα πρόγραμμα που στη γενική του γραμμή ακολουθήθηκε και μετά από τη δολοφονία του, από την αντιβασιλεία του Όθωνα.

Παρά τις ιδιαιτερότητες και ιδιομορφίες που υπήρξαν στη διαμόρφωση της αστικής εξουσίας στην Ελλάδα, που είχε περιορισμένο γεωγραφικό χώρο, άρα πολύ περιορισμένη εθνική εσωτερική αγορά, τη διαπλοκή της με τις επιλογές και αντιθέσεις των τριών Δυνάμεων στη διαδικασία αποσύνθεσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αναδείχτηκε και στην ελληνική περίπτωση η συνθετότητα της προσπάθειας τη αστικής τάξης να πάρει στα χέρια της όλη την πολιτική εξουσία από την αρχή και να καταργήσει αποφασιστικά τα προκαπιταλιστικά στοιχεία που κληρονομήθηκαν από το σύστημα της φεουδαρχίας. Άλλωστε, ακόμα και στα ευρωπαϊκά κράτη που είχαν πραγματοποιηθεί αστικές επαναστάσεις πολύ πριν την ελληνική, έγιναν αρχικά συμβιβασμοί της αστικής τάξης στον έναν ή τον άλλο βαθμό με τους αστοποιημένους γαιοκτήμονες, ενώ υπήρξαν επίσης φαινόμενα προσωρινής οπισθοδρόμησης, εξού και απαιτήθηκαν αστικοδημοκρατικές επαναστάσεις, αρκετά χρόνια μετά από τις πρώτες αστικές επαναστάσεις, προκειμένου να εδραιωθεί η αστική εξουσία και να ολοκληρωθεί η μορφή της.

Από την άποψη αυτή η συμβολή του Ιωάννη Καποδίστρια στα πρώτα βήματα της συγκρότησης του ελληνικού αστικού κράτους ήταν σημαντική και ουσιαστική. Γι’ αυτό η σημερινή αστική τάξη και οι ιστορικοί της επιστήμονες στην πλειοψηφία τους τον υμνούν θεωρώντας τον ως τον πρώτο ιδρυτή του αστικού κράτους και των οργάνων του στην πρωτόλεια για το ξεκίνημα μορφή τους, ως αφετηρία για την ανάπτυξη των αστικών σχέσεων και την προοδευτική κατάργηση των προκαπιταλιστικών, φεουδαρχικών ή μεταβατικών προς τον καπιταλισμό σχέσεων.

Οι διεκδικήσεις της τουρκικής αστικής τάξης σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο

 

Κατιούσα

Προδημοσίευση αποσπασμάτων από άρθρο της Μαρίνας Λαβράνου, μέλους του Τμήματος Δικαιοσύνης και Λαϊκών Ελευθεριών της ΚΕ του ΚΚΕ. Το άρθρο με τίτλο «Το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας κομμένο και ραμμένο στα μέτρα των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων» περιέχεται στο διπλό τεύχος 4 – 5 της ΚΟΜΕΠ που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες.

Οι ραγδαίες εξελίξεις του τελευταίου διαστήματος, μέχρι και την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, αποκαλύπτουν με τον πιο γλαφυρό τρόπο τα σχέδια συνδιαχείρισης και συνεκμετάλλευσης στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, που εξυφαίνονται από ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ, με την ενεργή συμμετοχή των αστικών τάξεων Ελλάδας και Τουρκίας.

Η επίσημη πολιτική του ΝΑΤΟ είναι η με κάθε τρόπο διατήρηση της Τουρκίας στους κόλπους του, για να αποφευχθεί η περαιτέρω ενίσχυση στην περιοχή της επιρροής της Ρωσίας αλλά και της Κίνας. Η δε προσπάθεια της τουρκικής αστικής τάξης για αλλαγή συνόρων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο ξεδιπλώθηκε με σταθερότητα όλες τις προηγούμενες δεκαετίες και εντάθηκε τα τελευταία χρόνια με βάση τη στρατηγική για τη «Γαλάζια Πατρίδα», διευρύνοντας συνεχώς το πλαίσιο των διεκδικήσεών της (…) που εκφράζονται με την αμφισβήτηση:

• Των ορίων της ελληνικής υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο
• Του κυριαρχικού δικαιώματος της Ελλάδας να επεκτείνει την αιγιαλίτιδα ζώνη μέχρι τα 12 ναυτικά μίλια
• Της ελληνικής κυριαρχίας επί νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, ακόμα και κατοικημένων περιοχών, μέσω της θεωρίας των «γκρίζων ζωνών» αλλά και αμφισβήτηση συνολικά των θαλάσσιων συνόρων σε όλο το Ανατολικό Αιγαίο
• Της ύπαρξης ελληνικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο που σχηματίζουν το σύμπλεγμα του Καστελόριζου, η Ρόδος, η Κάρπαθος, η Κάσος και η Κρήτη
• Του εύρους του ελληνικού εθνικού εναέριου χώρου στα 10 μίλια
• Των αρμοδιοτήτων εντός του FIR Αθηνών που ασκεί η Ελλάδα βάσει αποφάσεων του ICAO
• Των αρμοδιοτήτων της Ελλάδας εντός της περιοχής ευθύνης της για θέματα έρευνας και διάσωσης

Την απαίτηση της Τουρκίας για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.

Σε αυτό το πλαίσιο, η τουρκική αστική τάξη επιδιώκει την ακύρωση ή/και επαναδιαπραγμάτευση διακρατικών συμφωνιών που είναι σε ισχύ για δεκαετίες, όπως η Συνθήκη της Λοζάνης, πολλαπλασίασε τις παραβιάσεις από το Πολεμικό Ναυτικό και την Αεροπορία της χώρας, αξιοποίησε τις μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές ως μοχλό πίεσης, υπέγραψε το παράνομο σύμφωνο Τουρκίας – Λιβύης που εξαφανίζει κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας νότια της Κρήτης και των Δωδεκανήσων, παραχώρησε άδειες για έρευνες σε τουρκικές πετρελαϊκές εταιρείες σε ύδατα που ανήκουν σε Ελλάδα και Κύπρο.

Τα δε γεγονότα με το «Ορούτς Ρέις» συνεπάγονται όχι απλά αναβάθμιση της τουρκικής επιθετικότητας αλλά και δημιουργία τετελεσμένων, έμπρακτης αμφισβήτησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας στη συγκεκριμένη περιοχή.

Δεν συζητάνε μόνο για την υφαλοκρηπίδα…

Από την πλευρά τους, οι αστικές κυβερνήσεις της Ελλάδας υποστηρίζουν διακηρυκτικά τη μη ύπαρξη άλλου ζητήματος πλην της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας. Το βασικό όμως είναι πως, παρά τις διακηρύξεις ότι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας είναι η μόνη διαφορά μεταξύ των δύο κρατών, οι ελληνικές αστικές κυβερνήσεις, όλα τα προηγούμενα χρόνια, προχώρησαν σε εκτεταμένες συζητήσεις για τα περισσότερα από τα θέματα που έθεταν οι τουρκικές αστικές κυβερνήσεις.

Αλλωστε, στην πρόσφατη συζήτηση στη Βουλή ο πρωθυπουργός, Κυρ. Μητσοτάκης, είπε ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να συζητήσει για το σύνολο των θαλάσσιων ζωνών με την Τουρκία, ενώ ακολούθησαν και σχετικές δηλώσεις και από άλλα κυβερνητικά στελέχη.

Διαχρονικά οι ελληνικές αστικές κυβερνήσεις και το σύνολο των αστικών κομμάτων ακολουθούσαν τακτική εφησυχασμού απέναντι στις κλιμακούμενες τουρκικές διεκδικήσεις, εξωράιζαν το ρόλο λυκοσυμμαχιών όπως το ΝΑΤΟ και η ΕΕ, αθώωναν τις ευθύνες των ΗΠΑ και άλλων ιμπεριαλιστικών οργανισμών που υπέθαλπαν αυτές τις διεκδικήσεις, στο πλαίσιο της «εθνικής στρατηγικής» και της συνακόλουθης εκχώρησης κυριαρχικών δικαιωμάτων μέσω της «συνεκμετάλλευσης».

Αντίστοιχα, προχωρούσαν συστηματικά στην αναβάθμιση του ρόλου της αστικής τάξης της Ελλάδας ως «πυλώνα σταθερότητας» στην περιοχή, ως «κόμβου» για τη μεταφορά εμπορευμάτων και υπηρεσιών, για τη διέλευση αγωγών, ως «εύφορου εδάφους» για εξορύξεις, επενδύσεις κ.ο.κ., ως «πολύτιμου εταίρου» για τους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς με τις αμερικανοΝΑΤΟικές βάσεις να φυτρώνουν σαν τα μανιτάρια. Ως «υπεύθυνης δύναμης» που θεωρεί την Τουρκία σύμμαχο μέλος στο ΝΑΤΟ και συμφωνεί με την παραμονή της στο ευρωΝΑΤΟικό στρατόπεδο, αρθρώνοντας κατά καιρούς ορισμένες ενστάσεις.

Γι’ αυτό και αποτελεί επικίνδυνη αυταπάτη η άποψη περί εξασφάλισης της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή, για δίκαιη επίλυση των διαφορών προς όφελος των λαών της περιοχής, με τη μεσολάβηση ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ.

Η όξυνση του ενδοϊμπεριαλιστικού ανταγωνισμού και η προώθηση των συμφερόντων της κάθε αστικής τάξης είναι ο βασικός μπούσουλας των αστικών κυβερνήσεων στο πλαίσιο των διεθνών συναντήσεων και συμφωνιών, όπως και των διεκδικήσεων.

Η δε συζήτηση στα αστικά επιτελεία για την ανάγκη δήθεν διαμόρφωσης «εθνικής στρατηγικής», ενώ αυτή ήδη υπάρχει και με την οποία συμφωνούν ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ, ΚΙΝΑΛ και διαγκωνίζονται για το ποιος μπορεί καλύτερα να την εξασφαλίσει, στόχο έχει να υποτάξει την εργατική τάξη και το λαό στα συμφέροντα της αστικής τάξης, να αποδεχτούν τα δικά της συμφέροντα ως «εθνικά», ως όλης της κοινωνίας.

Προβάλλουν το επιχείρημα ότι η «εθνική στρατηγική» μπορεί να αποτρέψει την τουρκική επιθετικότητα, ότι σε συνθήκες εντάσεων και προκλήσεων πρέπει να υπάρχει συναίνεση στα «μεγάλα θέματα», όπως της εξωτερικής πολιτικής. Εχουν στόχο, σε συνθήκες που οξύνεται ο ανταγωνισμός, που η ένταση της εκμετάλλευσης των εργαζομένων και των λαϊκών στρωμάτων είναι προαπαιτούμενο, όχι μόνο να αποδεχτεί ο λαός τις νέες θυσίες που θα υποστεί αλλά ενεργητικά να τις υπερασπίζεται.

Ειρήνη για τους λαούς με «εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου»;

Αποτελεί επίσης αυταπάτη ότι η εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου, και ειδικά του Δικαίου της Θάλασσας, αρκεί για να λυθούν οι διαφορές στο πλαίσιο των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων. Το Δίκαιο της Θάλασσας ως τμήμα του Διεθνούς αστικού Δικαίου, καθορίζεται από τις ανάγκες της καπιταλιστικής οικονομίας.

Αλλωστε, οι «διπλωματικές ενέργειες» κατά την προπαρασκευή των διεθνών κανόνων, η ίδια η μακρόχρονη κωδικοποιητική προσπάθεια του Δικαίου της Θάλασσας, το γενικό και αφηρημένο περιεχόμενο της πλειοψηφίας των άρθρων, η νομολογία που προηγήθηκε της συγκρότησης των κανόνων αλλά και η νομολογία που ακολούθησε, με τις σε πολλά σημεία αντιφατικές αποφάσεις για ίδια ζητήματα, όχι μόνο αποτυπώνουν τους σφοδρούς ανταγωνισμούς που εξελίσσονται σε συνθήκες ιμπεριαλιστικής ειρήνης μέχρι να συμφωνήσουν τα αντιμαχόμενα μέρη, αλλά αξιοποιούνται και ως μέσο πίεσης στην εντεινόμενη ενδοϊμπεριαλιστική αντιπαράθεση.

Πόσο μάλλον που το Δίκαιο της Θάλασσας αφορά ένα νευραλγικό κομμάτι της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας, που περιλαμβάνει το θαλάσσιο δίκτυο μεταφορών, την εκμετάλλευση των φυσικών και ζώντων πόρων των βυθών, την εκμετάλλευση των υδάτων, των ρευμάτων και των υπερκείμενων ανέμων για την παραγωγή Ενέργειας. Συγκρούονται λοιπόν τόσο μονοπωλιακοί όμιλοι – μεγαθήρια (εφοπλιστικό κεφάλαιο, ενεργειακοί κολοσσοί κ.ο.κ.) όσο και η πλειοψηφία των καπιταλιστικών κρατών (ακόμα και κάποια που δεν βρέχονται από θάλασσα).

Η δε οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών αποτελεί κρίσιμο ζήτημα όχι μόνο για τα τμήματα του κεφαλαίου εκείνα που επιδιώκουν την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου και τον έλεγχο των δρόμων μεταφοράς του, αλλά και τα τμήματα εκείνα που προωθούν την ενίσχυση του «Πράσινου New Deal», καθώς τα θαλάσσια ύδατα και οι υπερκείμενοι σε αυτά άνεμοι είναι «ζωτικός χώρος» π.χ. για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος (μέσω της δημιουργίας αιολικών πάρκων στη θάλασσα, κ.λπ.).

Ψευδεπίγραφη είναι και η «υπόσχεση» αποτροπής του πολέμου μέσω της προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο αφού οι αποφάσεις του καθορίζονται από τον κάθε φορά συσχετισμό δυνάμεων μεταξύ των αντιπαρατιθέμενων αστικών τάξεων, όχι μόνο όσων προσφεύγουν σε αυτό αλλά και των συμμάχων τους.

Γι’ αυτό είναι ανεδαφική και επικίνδυνη η προβολή της προσφυγής στα διεθνή δικαστήρια ως λύσης για την αποτροπή πολεμικής σύγκρουσης με την Τουρκία, για την οριστική διευθέτηση της διαφοράς. Οπως και η επιλεκτική παρουσίαση αποφάσεων των διεθνών δικαστηρίων, που τάχα είτε δικαιώνουν τις θέσεις της ελληνικής αστικής τάξης είτε τις καταδικάζουν είτε αποτελούν δήθεν παράδειγμα απονομής «πραγματικής δικαιοσύνης», «χρυσής τομής» που θα επιλύσει τις διαφορές των δύο χωρών.

Μια αναλυτική ματιά στη νομολογία αποκαλύπτει ότι οι αποφάσεις των διεθνών δικαστηρίων είναι αποτέλεσμα σφοδρότατων ανταγωνισμών μεταξύ καπιταλιστικών κρατών, με τον κανόνα να αποτελεί η επικράτηση του ισχυρότερου, που αποτυπώνεται και στις εκ διαμέτρου αντίθετες αποφάσεις για γενικά όμοιες διαφορές.

Το εξώφυλλο του διπλού τεύχους της ΚΟΜΕΠ που θα κυκλοφορήσει σε λίγες μέρες

Το ΚΚΕ από την πρώτη στιγμή κάλεσε σε επαγρύπνηση και ετοιμότητα το λαό, να μη δείξει καμιά εμπιστοσύνη στην αστική τάξη και τα κόμματά της, στις αστικές κυβερνήσεις και να αντιπαρατεθεί με την «εθνική στρατηγική» των ιμπεριαλιστικών σχεδίων συνεκμετάλλευσης, την οποία προωθούν διαχρονικά ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ και τα υπόλοιπα αστικά κόμματα. Να ορθώσει το ανάστημά του απέναντι στα σχέδια καταλήστευσης, από μονοπωλιακούς ομίλους, του θαλάσσιου πλούτου της χώρας μας. Να παλέψει ενάντια στα σχέδια που προετοιμάζουν το αιματοκύλισμα των λαών της περιοχής μας.

Το ΚΚΕ πρωτοστατεί στην αποκάλυψη αυτών των σχεδιασμών, στην ανάδειξη των συνολικότερων σχεδίων που προωθούνται στην περιοχή από ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ, στην οργάνωση της πάλης ενάντια στο σύστημα που γεννά πολέμους, προσφυγιά, ανεργία, κρίσεις.

Πρωτοστατεί για να ανοίξει ο δρόμος της πραγματικής ειρήνης και φιλίας των λαών, όταν σε κάθε χώρα την εξουσία θα την έχει η εργατική τάξη, οι συμφωνίες θα έχουν ως αφετηρία την αλληλεγγύη και την ευημερία των λαών της περιοχής και η εκμετάλλευση του θαλάσσιου πλούτου θα γίνεται με κριτήριο τις λαϊκές ανάγκες. Τα σύνορα θα χαράσσονται, σε αυτήν τη βάση, με αντικειμενικά κριτήρια, όπως η μέση γραμμή. Και για να ανοίξει αυτός ο δρόμος χρειάζεται να γίνει βαθιά συνείδηση ότι καμία επιδιαιτησία του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, καμία προσωρινή συμφωνία μεταξύ των αστικών τάξεων δεν αποτρέπει τον κίνδυνο πολεμικής σύγκρουσης.

Μόνο η εργατική εξουσία, η οικοδόμηση του σοσιαλισμού, μπορεί να εξασφαλίσει την υπεράσπιση της ειρήνης, της πατρίδας και των δικαιωμάτων της εργατικής τάξης και του λαού, να εκμεταλλευθεί προς όφελος των κοινωνικών αναγκών τις πλουτοπαραγωγικές πηγές, να συνάψει σχέσεις ειλικρινούς αλληλεγγύης, αμοιβαίου οφέλους με τους γείτονες λαούς, να εξασφαλίσει τελικά την ειρήνη στην περιοχή.

POMPEO GO HOME! – Ανεπιθύμητος ο υπουργός του πολέμου των ΗΠΑ

 

Κατιούσα

Στην Ελλάδα θα βρεθεί από την Κυριακή έως την Τρίτη ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μ. Πομπέο, την ώρα που δρομολογούνται οι επώδυνοι συμβιβασμοί και «διευθετήσεις» με την Τουρκία, ενώ οξύνονται οι ανταγωνισμοί με τα άλλα ιμπεριαλιστικά κέντρα συνολικά στην περιοχή, με την Ελλάδα να αποτελεί κατά τους Αμερικανούς «σύμμαχο – κλειδί στο ΝΑΤΟ, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την ανάσχεση της ρωσικής και της κινεζικής επιρροής, σε ένα συνεχώς πιο περίπλοκο στρατηγικό περιβάλλον».

Εξάλλου, με επίσημη ανακοίνωσή του την Παρασκευή, με την οποία ανακοινώνει και επισήμως την επίσκεψη, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έσπευσε να διαμηνύσει πως «ο υπουργός Πομπέο θα συναντηθεί με τον πρωθυπουργό Μητσοτάκη και τον υπουργό Εξωτερικών Δένδια, για να ανανεώσουν την κοινή μας δέσμευση για την προώθηση της ασφάλειας, της ειρήνης και της ευημερίας στην Ανατολική Μεσόγειο και για να γιορτάσουν την ισχυρότερη σχέση που έχει υπάρξει μεταξύ των ΗΠΑ και της Ελλάδας εδώ και δεκαετίες».

Ο Πομπέο αναμένεται να βρεθεί τη Δευτέρα στη Θεσσαλονίκη, όπου θα υπογράψει διμερή συμφωνία για την επιστήμη και την τεχνολογία, αλλά και «θα συναντήσει ηγέτες του επιχειρηματικού κλάδου της Ενέργειας, σε μια συζήτηση που θα υπογραμμίσει τη σημασία της ενεργειακής διαφοροποίησης και των έργων υποδομής που πραγματοποιούνται στην Ελλάδα» για την προώθηση των ενεργειακών σχεδιασμών των ΗΠΑ, ενώ την Τρίτη το πρωί θα «επιθεωρήσει» τη βάση της Σούδας στα Χανιά.

Να σημειωθεί πως η επίσκεψη Πομπέο στην Ελλάδα εντάσσεται σε επίσκεψη που πραγματοποιεί στην περιοχή, καθώς θα μεταβεί και σε Ιταλία, Βατικανό και Κροατία, ενώ έρχεται μόλις δυο βδομάδες μετά την επίσκεψή του στην Κύπρο, όπου μετά την άρση του αμερικανικού εμπάργκο όπλων ανακοίνωσε τη δημιουργία Κέντρου Εκπαίδευσης σε θέματα ασφάλειας που θα λειτουργεί στην Κύπρο, αλλά «θα παρέχει εξειδίκευση για το υπόλοιπο της περιοχής» και διαμήνυσε ότι «τα ζητήματα της ασφάλειας έχουν σημασία, καθώς έθνη που δεν μοιράζονται τις κοινές μας αξίες προσπαθούν να αποκτήσουν νέα πατήματα στην περιοχή».

Σε ανακοίνωσή του ενόψει της επίσκεψης Πομπέο, το Γραφείο Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ σημειώνει:

«Η επίσκεψη του υπ. Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μ. Πομπέο, στην Ελλάδα έχει δύο βασικούς στόχους: Πρώτον, να επισπεύσει τις επικίνδυνες διευθετήσεις στην Ανατ. Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή, με αποκλειστικό κριτήριο τα ΝΑΤΟικά συμφέροντα και τη συνοχή στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, μέρος των οποίων είναι και η συνεκμετάλλευση ανάμεσα στις αστικές τάξεις Ελλάδας – Τουρκίας, με βαριές συνέπειες για τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας μας. Δεύτερον, να προωθήσει τα γεωπολιτικά – οικονομικά και στρατιωτικά – συμφέροντα των ΗΠΑ, που ανοίγουν το δρόμο μόνο για όξυνση των ανταγωνισμών και των νέων πολεμικών συγκρούσεων.

Από αυτή την άποψη, μόνο τυχαίο δεν είναι ότι αυτή η επίσκεψη συμπίπτει με την επανέναρξη των διερευνητικών επαφών Ελλάδας – Τουρκίας.

Αυτές οι επαφές, που πραγματοποιούνται υπό την υψηλή εποπτεία των ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ και χαιρετίστηκαν από την κυβέρνηση της ΝΔ, τον ΣΥΡΙΖΑ και τα άλλα κόμματα, σε καμία περίπτωση δεν αντιστρέφουν τον επικίνδυνο χαρακτήρα των εξελίξεων στην Ανατ. Μεσόγειο και το Αιγαίο. Είναι πλήρως ενταγμένες στην επιδίωξη για ισχυροποίηση της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ και την απόσπαση της Τουρκίας από τη ρωσική επιρροή. Ως εκ τούτου εγκυμονούν νέους κινδύνους για τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, αλλά και της Κύπρου, γι’ αυτό και συνοδεύονται με δηλώσεις περί “αμφισβητούμενων υδάτων”, που ρίχνουν νερό στο μύλο της τουρκικής επιθετικότητας.

Θα διαψευστούν για μία ακόμη φορά όσες πολιτικές δυνάμεις καλλιεργούν ψεύτικες προσδοκίες ενόψει της επίσκεψης Πομπέο στην Ελλάδα, όπως έχουν διαψευστεί μέχρι τώρα, με το παραμύθι ότι η περαιτέρω πρόσδεση της Ελλάδας στα αμερικανοΝΑΤΟικά σχέδια θα θωράκιζε τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας. Αλλωστε, όλο αυτό το διάστημα, μέσα στο οποίο κλιμακώνονται οι ανταγωνισμοί Ελλάδας – Τουρκίας, η χώρα μας έχει μετατραπεί σε μία απέραντη αμερικανοΝΑΤΟική βάση, ως αποτέλεσμα της στρατηγικής Συμφωνίας με τις ΗΠΑ, που υπέγραψαν οι κυβερνήσεις της ΝΔ και του ΣΥΡΙΖΑ. Την υλοποίηση αυτής της Συμφωνίας έρχεται να επιθεωρήσει ο Μ. Πομπέο μαζί με την προώθηση των επιχειρηματικών συμφερόντων των ΗΠΑ (Ενεργειακά, Ναυπηγεία, νέες τεχνολογίες κ.λπ.), που καμία σχέση δεν έχουν με τα συμφέροντα του ελληνικού λαού.

Ο ελληνικός λαός δεν πρέπει να δείξει καμιά εμπιστοσύνη στις επιλογές της κυβέρνησης, αλλά και των άλλων αστικών κομμάτων, που έχουν εναποθέσει την υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων, αλλά και την ειρήνη στην περιοχή, στο ΝΑΤΟ, στις ΗΠΑ και την ΕΕ. Αντίθετα, χρειάζεται να εντείνει την πάλη του για την απεμπλοκή της χώρας από τους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και την αποδέσμευση από το ΝΑΤΟ και την ΕΕ, που τροφοδοτούν τις επικίνδυνες εξελίξεις στο Αιγαίο και την Ανατ. Μεσόγειο».

Συλλαλητήριο ενάντια στην επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ στη χώρα μας οργανώνουν η Επιτροπή για τη Διεθνή Υφεση και Ειρήνη Θεσσαλονίκης, σωματεία και φοιτητικοί σύλλογοι, τη Δευτέρα 28 Σεπτέμβρη στις 7 μ.μ. στο Αγαλμα Βενιζέλου.«Η συμμετοχή της χώρας μας στους ΝΑΤΟικούς σχεδιασμούς οδηγεί σε περιπέτειες το λαό μας, μας εμπλέκει επικίνδυνα στους ενδοϊμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς. Η κυβέρνηση της ΝΔ, ο ΣΥΡΙΖΑ και τα άλλα κόμματα του ευρωατλαντισμού έχουν βαριές ευθύνες γι’ αυτήν την κατάσταση, εκθέτουν το λαό και τη νεολαία μας σε θανάσιμους κινδύνους», σημειώνουν στην ανακοίνωσή τους και καλούν το λαό και τη νεολαία της πόλης να διαδηλώσουν ότι ο υπουργός του πολέμου των ΗΠΑ είναι ανεπιθύμητος στη χώρα μας, να παλέψουν για Θεσσαλονίκη λιμάνι των λαών και όχι ορμητήριο των ιμπεριαλιστών, να δυναμώσουν τον αγώνα για απεμπλοκή από τους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς ΝΑΤΟ και ΕΕ, για καμία αλλαγή των συνόρων, εξασφάλιση της κυριαρχίας των ελληνικών νησιών ως αναπόσπαστου μέρους της ενιαίας ελληνικής επικράτειας.

Παράλληλα η «Λαϊκή Συσπείρωση» Θεσσαλονίκης με ανοιχτή επιστολή της καλεί τον δήμαρχο Κ. Ζέρβα να μην πάρει μέρος στις συναντήσεις με τον ΥΠΕΞ των ΗΠΑ.

Στο μεταξύ, πικετοφορίες ενάντια στην επίσκεψη Πομπέο έγιναν το απόγευμα της Παρασκευής σε γειτονιές στα Χανιά, από την Επιτροπή Ειρήνης της πόλης, που καλεί σε συλλαλητήριο στην πλατεία Αγοράς την Τρίτη 29 Σεπτέμβρη, στις 6.30 μ.μ.

Ανακοίνωση με αφορμή τη συζήτηση που άνοιξε η κυβέρνηση για την υποχρεωτική στράτευση στα 18 και την αύξηση της θητείας εξέδωσε το Γραφείο Τύπου του ΚΣ της ΚΝΕ. Σε αυτήν σημειώνει:

«Η συζήτηση που άνοιξε ύπουλα η κυβέρνηση για την υποχρεωτική στράτευση στα 18 και την αύξηση της θητείας στόχο έχει μετά το θρανίο οι μαθητές να κατατάσσονται στον στρατό. Στοχεύουν στη συνείδηση των νέων και ταυτόχρονα χτίζουν ένα ακόμα εμπόδιο, ανάμεσα στα πολλά που ήδη αντιμετωπίζουν οι μαθητές, στην προσπάθειά τους να σπουδάσουν.

Η κυβέρνηση, αντί να προπαγανδίζει την υποχρεωτική στράτευση στα 18 και την αύξηση της θητείας, να πάρει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να στηριχθούν επαρκώς, με όλα τα μέσα που είναι απαραίτητα για την εκτέλεση της υπηρεσίας τους και οικονομικά, οι νέοι στρατευμένοι που υπηρετούν σήμερα σε δύσκολες συνθήκες και να σταματήσει να πετάει το μπαλάκι στους ίδιους και τις οικογένειές τους!

Η θητεία για έναν νέο και για την οικογένειά του αποτελεί σήμερα “οικονομική αιμορραγία”, αφού τα 8,62 ευρώ/μήνα δεν εξασφαλίζουν ούτε ένα χαρτζιλίκι για την έξοδό του.

Το πακέτο των 6 μέτρων για τις Ενοπλες Δυνάμεις, στο οποίο εντάσσει τη συζήτηση για τη στρατιωτική θητεία, καθώς και το εξοπλιστικό πακέτο των δισεκατομμυρίων ευρώ, που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός, δεν έχουν ως προτεραιότητα την άμυνα του λαού και της χώρας, την υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων. Τα εξοπλιστικά προγράμματα είναι πλήρως ενταγμένα στα αμερικανοΝΑΤΟικά σχέδια στην ευρύτερη περιοχή. Τον ίδιο στόχο υπηρετούν συνολικά η δομή και η διάταξη των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, που ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια γίνονται με αυστηρά ΝΑΤΟικά κριτήρια. Αυτός ο ΝΑΤΟικός προσανατολισμός ενισχύεται και με τη νέα δομή των Ενόπλων Δυνάμεων, την οποία στηρίζουν, εκτός από την κυβέρνηση, ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΙΝΑΛ.

Αυτό επιβεβαιώνεται στην πράξη από την αποστολή Ενόπλων Δυνάμεων σε 12 αποστολές εκτός συνόρων, τη δέσμευση για αποστολή φρεγατών του Πολεμικού Ναυτικού στα Στενά του Ορμούζ, την Πολεμική Αεροπορία να περιπολεί στον εναέριο χώρο της Βόρειας Μακεδονίας, την πρόθεση για αποστολή συστοιχιών “Patriot” στη Σαουδική Αραβία, αποστολή πολιτικού προσωπικού σε Λιβύη, Ιράκ, ακόμα και στο Μάλι, ως προπομπός της αποστολής και στρατιωτικών δυνάμεων κ.ά. Ολα τα παραπάνω εξυπηρετούν την επιδίωξη των επιχειρηματικών ομίλων της χώρας να διαδραματίσουν ρόλο – κλειδί στην εκμετάλλευση του πλούτου της ευρύτερης περιοχής, στα επικίνδυνα σχέδια για τους λαούς, που οδηγούν στον πόλεμο, στην αλλαγή συνόρων, στον κατακερματισμό, σε προσαρτήσεις, που γεννούν το Προσφυγικό – Μεταναστευτικό.

Εδώ και τώρα:

— Απεμπλοκή της χώρας μας από τα επικίνδυνα σχέδια του ΝΑΤΟ, των ΗΠΑ, της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

— Να κλείσουν όλες οι ξένες στρατιωτικές βάσεις στην Ελλάδα.

— Αποδέσμευση από το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ενωση, με τον λαό στην εξουσία, ιδιοκτήτη του πλούτου που παράγει».

Το πρόβλημα του ιστορικού και του λογικού στη θεωρία του χρήματος: ένα πρώτο σχέδιο

 

Γιώργος Λαμπρινίδης

Η ΚΟΜΕΠ σε δύο τεύχη του 2019, το 4^ο και το 6^ο δημοσίευσε άρθρα σχετικά με το πρόβλημα του ιστορικού και του λογικού. Το πρόβλημα αυτό, αν και κατεξοχήν αντικείμενο της φιλοσοφίας, είναι κομβικό για όλες τις επιστήμες, τόσο τις λεγόμενες κοινωνικές, όσο και τις λεγόμενες φυσικές. Θα πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι το πρόβλημα αυτό έχει τόση πρακτική σημασία όση και θεωρητική. Ένα εξαιρετικό παράδειγμα αυτής της παρατήρησης είναι και η «Συζήτηση για θέματα πολιτικής οικονομίας στα τέλη της πρώτης δεκαετίας της σοσιαλιστικής οικοδόμησης στην ΕΣΣΔ». Προκειμένου να αντιμετωπίσουν ένα πρακτικό ζήτημα όπως η κοινωνικοποίηση της παραγωγής και ο άμεσος ή σταδιακός χαρακτήρας που θα έπρεπε αυτή η διαδικασία να έχει, οι Σοβιετικοί έθεσαν στο προσκήνιο το ιστορικολογικό πρόβλημα στην ανάπτυξη της αξίας. Θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι, όσο πιο πολύ πλησιάζουμε στον πυρήνα των ανατροπών ή, με άλλα λόγια, όσο πιο πολύ οδηγούμαστε στην σκιαγράφηση της κοινωνίας του μέλλοντος, τόσο πιο επιτακτικό θα γίνεται το άνοιγμα της συζήτησης για το ιστορικό και το λογικό σε όλο και πιο πλατιές μάζες. Όταν θα γίνει αυτή η συζήτηση ανοιχτά στο λαό, θα πρέπει τουλάχιστον να γίνεται εξίσου κατανοητό ποιο είναι το πρόβλημα.

Σε αυτό το σημείωμα, δίνονται επιγραμματικά τα στοιχεία του προβλήματος σχετικά με το χρήμα. Τα στοιχεία αυτού του σημειώματος αντλούνται από προηγούμενες εργασίες μου για το χρήμα, όπου το μεθοδολογικό ζήτημα αναγνωριζόταν μεν, αλλά δεν ήταν το άμεσο αντικείμενο της έρευνας. Μια τέτοια κατεύθυνση θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον.

Το χρήμα γενικά εισάγεται στην οικονομική θεωρία με έναν «ιδιόμορφο τρόπο» και ο «γρίφος» του επιχειρήθηκε να επιλυθεί κυρίως σε νησιά: το νησί του Ροβινσώνα Κρούσου, με ή χωρίς τον βοηθό του, τα νησιά των Εσπερίδων, αλλά και στην Ατλαντίδα ή σε κάποια Εδέμ της Κεντρικής Ασίας, τα Νησιά της Κοινωνίας (Society Islands) όπου η Mademoiselle Zélie είχε μια μοναδική εμπειρία, το Αρχιπέλαγος της Μαλαισίας, το νησί Uap ή Yap. Η δυσκολία από πού να το πιάσεις φαίνεται να είναι ιδιότητα ενός ειδικού «πράγματος» που εκφράζεται με έναν πολύ ενδιαφέροντα τρόπο: το να το έχεις είναι κατάρα, ενώ το να μην το έχεις είναι καταστροφικό.

Η πρώτη δυσκολία για αυτήν την ιδιαιτερότητα προκύπτει ακριβώς από τη θεωρητική προσέγγιση ως τέτοια, η οποία πρέπει να είναι ιστορική και λογική, με τη σχέση των δύο να απαιτεί πολύ υψηλή διαλεκτική και, επιπλέον, «εξαρτάται» ποιο προηγείται του άλλου. Η αναγνώριση της δυσκολίας μπορεί να παρέχει κάποια βοήθεια για την αποφυγή αδιεξόδων, τουλάχιστον των πιο προφανών.

H θεωρία του χρήματος σε κάθε σχολή σκέψης (ομάδα θεωρητικών συγγραφέων που μοιράζονται κοινές αφετηρίες) μπορεί να αναλυθεί σε τέσσερα αλληλένδετα επίπεδα τα οποία είναι:

1. Η γέννηση του χρήματος
2. Η φύση του χρήματος (είναι)
3. Οι λειτουργίες του χρήματος
4. Οι μορφές του χρήματος

Η σειρά ανάπτυξης των παραπάνω είναι καθοριστικής σημασίας και σχετίζεται με τους πυλώνες κάθε σχολής σκέψης, τις θεμελιώδεις αρχές που συγκροτούν τη μέθοδο που κάθε μία ενστερνίζεται, με ιδιαίτερη αναφορά στην θεωρία της αξίας. Η σημασία της σειράς ανάπτυξης της θεωρίας χρήματος έγκειται στο ότι τα όρια κάθε επιπέδου προσδιορίζονται από τα προηγούμενα.

Επιπλέον, κάποια από τα επίπεδα οδηγούν στον ορισμό του χρήματος, ενώ κάποια άλλα στον τρόπο που αυτό εμφανίζεται στην οικονομική ζωή. Το ποια επίπεδα ανήκουν στα πρώτα και ποια στα δεύτερα διαφέρει ανάλογα με την σχολή σκέψης.

Δεύτερον, όλες οι σχολές σκέψης λύνουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο το ζήτημα της προτεραιότητας της λογικής ανάπτυξης των κατηγοριών, έναντι της ιστορικής. Η ακραία μορφή των δύο λύσεων (ιστορική – λογική) μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση του θέματος. Η ακραία ιστορική λύση υπαγορεύει ότι το πρώτο φαινόμενο που εμφανίζεται στον ιστορικό χρόνο είναι το πιο απλό και η ανάλυσή του μας βοηθάει να καταλάβουμε τι είναι το χρήμα, πώς λειτουργεί και τι μορφές παίρνει. Όλα τα επακόλουθα ιστορικά φαινόμενα θα προκύπτουν από αυτό το πρώτο σαν εξέλιξή του. Η αντίθετη λύση, η ακραία λογική, υπαγορεύει ότι, άπαξ κι έχουμε δει τις ανεπτυγμένες μορφές και λειτουργίες του χρήματος, μπορούμε να ανακατασκευάσουμε την ιστορία του, ανεξάρτητα από τον ιστορικό χρόνο. Σε αυτήν την περίπτωση, δεν αμβλύνεται μόνο η σημασία του παρελθόντος ιστορικού χρόνου, αλλά και του μέλλοντος.

Το πρόβλημα διευρύνεται, ή τοποθετείται σωστότερα, με την ερώτηση αν το χρήμα είναι οικονομική κατηγορία που ολοκληρώνεται στον καπιταλισμό, κι άρα όλες οι προηγούμενες ιστορικές μορφές είναι αναγκαστικά ελλιπείς και παραπλανητικές. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν αμφισβητείται από κανέναν ότι το χρήμα απαντάται στους δύο προηγούμενους τρόπους παραγωγής (δουλοκτησία, φεουδαρχία) και η προηγούμενη θέση δεν αναιρεί αυτήν την αλήθεια. Σ’ αυτήν την περίπτωση, παρ’ όλ’ αυτά, η ιστορία του χρήματος θα πρέπει να ξεκινάει από την εμφάνιση και εδραίωση των κεφαλαιοκρατικών σχέσεων παραγωγής γιατί μόνο τότε θα έχουμε ολοκληρωμένα φαινόμενα. Προφανώς, αυτή η θέση επηρεάζεται ιδιαίτερα από το γεγονός ότι το κεφάλαιο, σαν σχέση παραγωγής, εμφανίζεται στην οικονομική ιστορία με την έλευση του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής και ότι η πρώτη χτυπητή μορφή εμφάνισης του κεφαλαίου είναι η χρηματική. Μια έμμεση απόδειξη υπέρ αυτής της προσέγγισης είναι και η έλλειψη θεωρητικών προσεγγίσεων για το χρήμα πριν από τον Μεσαίωνα με λίγες εξαιρέσεις οι οποίες όμως είναι ελλιπείς.

Στην αντίθετη περίπτωση, σ’ αυτήν δηλαδή όπου το χρήμα μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει αναπτυχθεί πλήρως (λειτουργίες και μορφές) ακόμα και μέσα στα πλαίσια της φεουδαρχίας, ή και του δουλοκτητικού τρόπου παραγωγής, μπορούμε να ανατρέξουμε σε όσο παλαιότερες πηγές για να αντλήσουμε πληροφορίες για το θέμα μας. Το ζήτημα περιπλέκεται λόγω της ποιότητας ή της απουσίας των ιστορικών πηγών αλλά και λόγω της διαφορετικής ανάπτυξης των διαφόρων οικονομιών στον ιστορικό χρόνο που γνώρισε πολλά πισωγυρίσματα και ζιγκ-ζαγκ.

Η θέση που παίρνει η μαρξιστική θεωρία στα δύο ζητήματα μας εισάγει στην μαρξιστική θεωρία του χρήματος. Στο ζήτημα της σειράς, ακολουθείται ακριβώς η παραπάνω, δηλαδή αναπτύσσεται πρώτα η γέννηση του χρήματος, κατόπιν ορίζεται το χρήμα, μετά παρουσιάζονται οι λειτουργίες του και τέλος εξετάζονται οι μορφές του. Η γέννηση του χρήματος παίζει ιδιαίτερο ρόλο στον ορισμό του χρήματος, ενώ οι λειτουργίες και οι μορφές έπονται και προσδιορίζουν τον τρόπο εμφάνισης του χρήματος στην οικονομική ζωή. Όλα τα επίπεδα αντεπιδρούν στα προηγούμενα έτσι ώστε οι λειτουργίες να αλλοιώνονται από τις μορφές, το περιεχόμενο του χρήματος να αλλοιώνεται από τις λειτουργίες και με τη σειρά του να επηρεάζει και την διαδικασία γέννησης στο μέλλον.

Με την πρόταξη της γέννησης του χρήματος φαίνεται σαν να προκρίνεται η ιστορική λύση, αλλά στον Μαρξ, ακολουθείται η λογικο-ιστορική προσέγγιση, που ιδιαίτερα στην περίπτωση του χρήματος είναι σχεδόν ισοβαρής. Αξίζει να παραθέσουμε ένα εκτενές απόσπασμα από τη Μέθοδο της πολιτικής οικονομίας (Βλάχου, 2009, pp. 101–2)

«Αυτές οι απλές κατηγορίες δεν έχουν και κάποιαν ανεξάρτητη ιστορική ή φυσική ύπαρξη πριν από τις πιο συγκεκριμένες; Εξαρτάται. […] οι απλές κατηγορίες εκφράζουν σχέσεις όπου μπορεί να έχει πραγματοποιηθεί το λιγότερο εξελιγμένο Συγκεκριμένο χωρίς ακόμα να έχει τοποθετήσει την πιο πολύπλευρη διασύνδεση ή σχέση που εκφράζεται νοητά στην πιο συγκεκριμένη κατηγορία’ ενώ το πιο εξελιγμένο Συγκεκριμένο κρατά την ίδια κατηγορία σαν υποταγμένη σχέση. Το χρήμα μπορεί να υπάρξει, και ιστορικά έχει υπάρξει, πριν από το κεφάλαιο, τις τράπεζες, τη μισθωτή εργασία κ.λπ. Απ’ αυτή λοιπόν την άποψη μπορεί να πει κανείς πως η απλούστερη κατηγορία μπορεί να εκφράζει κυρίαρχες σχέσεις ενός πιο ανεξέλικτου όλου ή υποταγμένες σχέσεις ενός πιο εξελιγμένου όλου που υπήρχαν ήδη ιστορικά πριν αναπτυχθεί το όλο ως προς την πλευρά που εκφράζεται σε μια πιο συγκεκριμένη κατηγορία. Σ’ αυτό το μέτρο η πορεία της αφηρημένης σκέψης, που υψώνεται από το απλούστατο στο σύνθετο, θα ανταποκρινόταν στην πραγματική ιστορική διαδικασία.

Μπορεί από την άλλη μεριά να ειπωθεί πως υπάρχουν πολύ εξελιγμένες, παρόλ’ αυτά όμως ιστορικά λιγότερο ώριμες κοινωνικές μορφές όπου βρίσκει κανείς τις ανώτατες μορφές της οικονομίας -π.χ. συνεργασία, ανεπτυγμένο καταμερισμό της εργασίας κ.λπ.- χωρίς να υπάρχει καθόλου χρήμα· παράδειγμα το Περού. Και στις σλαβικές κοινότητες το χρήμα, και η ανταλλαγή που το καθορίζει, δεν εμφανίζονται – ή εμφανίζονται ελάχιστα – μέσα στις ξεχωριστές κοινότητες, αλλά στα σύνορα τους, στη συναλλαγή με άλλες· όπως και γενικά είναι λάθος να τοποθετεί κανείς την ανταλλαγή στο κέντρο της κοινότητας σαν το αρχικό συστατικό της στοιχείο. Αντίθετα, η ανταλλαγή αρχικά εμφανίζεται πιο πολύ στη σχέση ανάμεσα στις διάφορες κοινότητες παρά για τα μέλη της ίδιας κοινότητας. Παραπέρα: αν και το χρήμα παίζει ένα ρόλο ολόπλευρα και από πολύ νωρίς, ωστόσο στην αρχαιότητα περιορίζεται σαν κυρίαρχο στοιχείο μονάχα σε έθνη μονόπλευρα καθορισμένα, εμπορικά έθνη. Ακόμα και στον πιο προχωρημένο αρχαίο κόσμο, την Ελλάδα και τη Ρώμη, η πλήρης ανάπτυξη του χρήματος, που στη σύγχρονη αστική κοινωνία είναι προϋπόθεση, εμφανίζεται μόνο στην περίοδο της αποσύνθεσης τους. Ώστε η ολότελα απλή αυτή κατηγορία δεν εμφανίζεται ιστορικά σε όλη της την ένταση παρά μόνο στις πιο εξελιγμένες συνθήκες της κοινωνίας. Με κανένα τρόπο δεν διαπερνά όλες τις οικονομικές σχέσεις. Π.χ. στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία, στη μεγαλύτερη της ανάπτυξη, βάση εξακολουθούσε να είναι ο φόρος σε είδος και η παροχή σε είδος. Ουσιαστικά το χρηματικό σύστημα έφτασε εκεί σε πλήρη ανάπτυξη μονάχα στο στρατό. Και ποτέ δεν επεκτάθηκε στο σύνολο της εργασίας. Έτσι παρόλο που η απλούστερη κατηγορία μπορεί να έχει υπάρξει ιστορικά πριν από την πιο συγκεκριμένη, μπορεί στην πλήρη της εκτατική και εντατική ανάπτυξη να ανήκει ακριβώς σε μια σύνθετη κοινωνική μορφή, ενώ η πιο συγκεκριμένη κατηγορία είχε αναπτυχθεί πληρέστερα σε μια λιγότερη εξελιγμένη κοινωνία.»

Τέλος, να σημειωθεί ότι η γέννηση του χρήματος στο παρόν πλαίσιο δεν είναι μια διαδικασία που έγινε μια φορά, κάποια στιγμή στο παρελθόν, αλλά μια διαδικασία που επαναλαμβάνεται συνέχεια στην πορεία της οικονομικής ιστορίας, μέσα από εξαιρετικές ιστορικές συνθήκες όπως γενικευμένοι πόλεμοι, επαναστάσεις και αντεπαναστάσεις, γενικευμένες κρίσεις του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής κλπ.

Η παρουσίαση της μαρξιστικής θεωρίας χρήματος φαίνεται σαν να είναι λογική αλλά ο ιστορικός παράγοντας είναι κομβικός, πρώτον, στις συνθήκες που ξεκινούν την ίδια την διαδικασία γέννησης και, δεύτερον, στα περάσματα από το ένα επίπεδο στο άλλο, ή από την μια μορφή στην άλλη. Από την άλλη, η παρουσίαση δεν δεσμεύεται από την εξέλιξη του ιστορικού χρόνου. Η ίδια η επιλογή της δομής της θεωρίας (η σειρά των παραπάνω σταδίων) είναι καθαρά λογική και θέτει τους βασικούς και αναγκαίους περιορισμούς στην μελέτη του χρήματος.

Μια μελέτη για το ζήτημα του ιστορικού και του λογικού στο χρήμα θα βοηθούσε στην κατανόηση των σύγχρονων εξελίξεων στο πεδίο αυτό. Ακόμα περισσότερο όμως, θα οδηγούσε στην επιλογή των κατάλληλων μορφών χρήματος στα πρώτα βήματα της λαϊκής εξουσίας, εκεί όπου το χρήμα αναγκαστικά θα συντροφεύει τη διαδικασία κοινωνικοποίησης των μέσων παραγωγής, σε απόλυτη έχθρα προς αυτήν. Όπως όμως ίσως γνωρίζει κανείς, το απεταξάμην έχει πολύ φτωχά αποτελέσματα απέναντι στο διάβολο.

Η μελέτη αυτή θα έπρεπε να ξεκινά από τα λογικά στάδια ανάπτυξης της θεωρίας του χρήματος, από τη γέννηση ως τις μορφές και να εξετάζει τα ιστορικά περάσματα και, κυρίως, τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των σταδίων. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στις επιδράσεις των επόμενων σταδίων στα προηγούμενα. Το ανάποδο, πέραν του ότι έχει τεκμηριωθεί αρκετά, είναι και σχετικά ευκολότερο να αναγνωσθεί.

Η συζήτηση περί σταδίων, τέλος, θα πρέπει να γίνεται αντιληπτή μόνο ως εργαλείο για την κατανόηση του προβλήματος. Το χρήμα δεν γνωρίζει στάδια στην ανάπτυξη και λειτουργία του. Αλλά έπειτα, το χρήμα δεν γνωρίζει τίποτα, όσο ισχυρή κι αν είναι η γοητεία του φετιχισμού του.

Aν η κυβέρνηση θέλει να βρει τον υποκινητή των μαθητικών κινητοποιήσεων, ας κοιταχτεί στον καθρέφτη

 

 

 

 

Άρθρο του Νίκου Αμπατιέλου, γραμματέα του ΚΣ της ΚΝΕ δημοσιεύεται στο σημερινό φύλλο της «Εφημερίδας των Συντακτών». 

«Κάθε φορά που οι μαθητές πραγματοποιούν κινητοποιήσεις, συκοφαντούνται, καταστέλλονται, υποβαθμίζονται από την εκάστοτε κυβέρνηση και ορισμένα ΜΜΕ.

Όλα αυτά τα χρόνια που -υποτίθεται- οι μαθητικές κινητοποιήσεις γίνονταν για "το σχήμα της τυρόπιτας", "γιατί είναι έθιμο" κ.λπ., οι κυβερνήσεις κάνουν το σχολείο χειρότερο, συρρικνώνονται τα μορφωτικά δικαιώματα των μαθητών, αλλά και τα δικαιώματα των εκπαιδευτικών και όλου του προσωπικού για τη λειτουργία των σχολείων…

Αν δεν υπήρχαν όλα αυτά τα χρόνια οι κινητοποιήσεις μαθητών, γονιών και εκπαιδευτικών, το σχολείο θα ήταν ακόμα πιο εξοντωτικό. Άρα, τελικά, μάλλον κάτι ήξεραν οι μαθητές και κινητοποιούνταν. Ήξεραν και βίωναν το "έθιμο" της κάθε κυβέρνησης να χειροτερεύει κι άλλο το σχολείο. Γι’ αυτό π.χ. η κυβέρνηση της ΝΔ έφερε μέσα στην πανδημία -και ενώ είναι ζητούμενο ο περιορισμός του συνωστισμού!- νομοσχέδιο που αυξάνει τους μαθητές ανά τάξη.

Βεβαίως, όταν η συκοφαντία της "τυρόπιτας" έβρισκε τοίχο από τα αιτήματα των μαθητών, τότε οι ίδιοι που συκοφαντούσαν αξιοποιώντας αυτές τις αθλιότητες, άλλαζαν τροπάρι και άρχιζαν τα περί "υποκινούμενων κινητοποιήσεων" φωτογραφίζοντας το ΚΚΕ, την ΚΝΕ, συλλόγους γονέων και όποιον έβρισκαν μπροστά τους.

Το ίδιο συμβαίνει και τώρα. Στην αρχή, εν χορώ, μεγάλα ΜΜΕ και η κυβέρνηση απέδιδαν τις κινητοποιήσεις των μαθητών σε "αρνητές της μάσκας". Φτάσαμε στο σημείο να βλέπουμε στην τηλεόραση πανό με σύνθημα "κάτω από τις μάσκες έχουμε φωνή", να ακούμε μαθητές που κινητοποιούνται να λένε πως "η μάσκα δεν αρκεί", αλλά η βελόνα στο ..."σουπεράκι" είχε κολλήσει: "ΑΡΝΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ ΚΑΝΟΥΝ ΚΑΤΑΛΗΨΕΙΣ". Το γεγονός ότι αυτή τη ρητορική υιοθέτησαν και ΜΜΕ προσκείμενα στην αξιωματική αντιπολίτευση το αφήνουμε ασχολίαστο προς το παρόν.

Η επιχείρηση να ταυτιστούν οι μαθητές που κινητοποιούνται με ορισμένα υπαρκτά περιθωριακά φαινόμενα απέτυχε. Αυτή ήταν μια πρώτη νίκη των μαθητών. Αφού τα περί "αρνητών" δεν έπειθαν ούτε τον πιο δύσπιστο, αφού οι μαθητές, οι σύλλογοι γονέων, οι εκπαιδευτικοί στη συντριπτική τους πλειονότητα κάθε άλλο παρά "ψεκασμένοι" είναι, έπιασαν το νήμα της συκοφαντίας, της επίθεσης στις μαθητικές κινητοποιήσεις και ψάχνουν διακαώς τους υποκινητές.

Αν η κυβέρνηση θέλει να βρει τον υποκινητή, ας κοιταχτεί στον καθρέφτη. Θα τον βρει.

• Γιατί οι μαθητές ζητάνε η κυβέρνηση να πάρει τη δική της μεγάλη κρατική ευθύνη και η κυβέρνηση αρκείται στα παγουρίνο, στις μάσκες για ...γίγαντες και στην περιβόητη "ατομική ευθύνη", που έχει μετατραπεί σε φάρμακο διά πάσαν νόσον.
• Γιατί οι μαθητές ζητάνε περισσότερους καθηγητές, αίθουσες και μικρότερα τμήματα με στόχο τους 15 μαθητές/τμήμα και η κυβέρνηση τους απαντάει πως λόγω κόστους αυτά δεν γίνονται. Αυτός ο "κόφτης" όμως ισχύει απ’ ό,τι φαίνεται μόνο για τους μαθητές, τους εκπαιδευτικούς, τους υγειονομικούς, τους πλημμυροπαθείς, τους καλλιτέχνες, τους εργαζομένους, αλλά δεν ισχύει για κλινικάρχες, για τους εμπόρους όπλων, για τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα.
• Γιατί οι μαθητές ζητάνε τελικά μόρφωση και υγεία για όλα τα παιδιά και η κυβέρνηση απαντάει στο αυτονόητο αίτημά τους με εισαγγελείς, τηλε-εισαγγελείς, αστυνομικούς της ομάδας ΔΙΑΣ να τους λένε πως "αν δεν ανοίξετε το σχολείο θα πάρουν φωτιά τα κλομπ" (επί λέξει) και άλλα ...υγειονομικού περιεχομένου.

Σήμερα, που η ανασφάλεια μεγαλώνει μέρα με τη μέρα, ιδιαίτερα στους μαθητές που καταλαβαίνουν τι ξημερώνει για αυτούς και τους γονείς τους στο σχολείο και τη ζωή τους, οι εικόνες των μαθητικών κινητοποιήσεων είναι ελπιδοφόρες.

Ορισμένα ΜΜΕ μάλιστα επέλεξαν να επιπλήξουν τους μαθητές γιατί ανέφεραν στις ανακοινώσεις τους μια αλήθεια που τα ίδια (!!!) ΜΜΕ αναπαράγουν εδώ και 15 μέρες: ότι το κόστος για την προμήθεια των Rafale αγγίζει τα 4 δισ. ευρώ. Αν θέλουν να πουν ότι οι μαθητές "δεν μπορούν να καταλάβουν", ας το πουν έτσι και όχι με μισόλογα. Καπάρωσαν όλη την "εξυπνάδα" κάποια ΜΜΕ και δεν περίσσεψε στάλα για τους μαθητές...

Τέλος: Τον Απρίλη όλοι παρακολουθούσαμε με πόνο τις εικόνες από την Ιταλία με στρατιωτικά οχήματα να μεταφέρουν νεκρούς λόγω κορονοϊού. Παράλληλα, βλέπαμε τις εικόνες από τα ΜΜΜ στην Ιταλία, όπου οι επιβάτες ήταν σαν τις σαρδέλες στοιβαγμένοι, αλλά διαβάζαμε και τις ανακοινώσεις των βιομηχάνων του ιταλικού Βορρά ότι πρέπει πάση θυσία να συνεχιστεί η λειτουργία των εργοστασίων τους.

Επειδή όλοι τα θυμόμαστε, θα συστήναμε σε όσους θέλουν να ψάξουν για εστίες υπερμετάδοσης να κάνουν ένα ρεπορτάζ ένα πρωί στο μετρό ή ακόμα καλύτερα σε ένα εργοστάσιο για να δούμε πού, γιατί και με ποιανού την ευθύνη τα υγειονομικά πρωτόκολλα ...κάνουν φτερά».

902gr