Η πρώτη εικόνα των πολιτικών προσφύγων, όπως καταγράφηκε από το ΚΚΕ και παρουσιάστηκε στην IIIη συνδιάσκεψή του, το 1950 89

Η πρώτη εικόνα των πολιτικών προσφύγων, όπως καταγράφηκε από το ΚΚΕ και παρουσιάστηκε στην IIIη συνδιάσκεψή του, το 1950

Οι οργανώσεις των προσφύγων στις σοσιαλιστικές χώρες έλαβαν ειδική μέριμνα για τα παιδιά, για την υγιεινή διαβίωσή τους, την εξασφάλιση ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, τροφής, διαμονής, ένδυσης, μόρφωσης, αλλά και ψυχαγωγίας

Μετά την ήττα και την υποχώρηση του ΔΣΕ, χιλιάδες ήταν οι αγωνιστές - άνδρες και γυναίκες - που πήραν το δρόμο της πολιτικής προσφυγιάς. Μιας προσφυγιάς που κράτησε ολόκληρες δεκαετίες και που για μια κατηγορία αγωνιστών - τους μη Ελληνες το γένος - διαρκεί ακόμη. Στους χιλιάδες αυτούς αγωνιστές - πολιτικούς πρόσφυγες, πρέπει να προστεθούν και τα χιλιάδες, επίσης, παιδιά - των εμπόλεμων περιοχών - που από τους πρώτους μήνες του 1948, μεταφέρθηκαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες με τη συγκατάθεση των γονιών τους ή των στενών συγγενών τους (όπου δεν υπήρχαν γονείς), για να σωθούν από τον πόλεμο, την πείνα και τις αρρώστιες. Τη σωτηρία αυτών των παιδιών η ντόπια αντίδραση και οι ξένοι προστάτες της την ονόμασαν "παιδομάζωμα" και επιχείρηση διαμόρφωσης "γενιτσάρων", επιδιώκοντας έτσι να σπιλώσουν τους αγώνες του ΔΣΕ και του ΚΚΕ, να σπιλώσουν στο σύνολό του το προοδευτικό, αριστερό και κομμουνιστικό κίνημα της χώρας μας. Τώρα, βέβαια, η αλήθεια έχει πλέον αποκαλυφθεί. Το παιδομάζωμα δεν το έκανε ο ΔΣΕ, το ΚΚΕ και η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση. Το παιδομάζωμα το έκανε η ντόπια αντίδραση με πρωταγωνίστρια τη βασίλισσα Φρειδερίκη, που οργάνωνε ολόκληρες παιδουπόλεις με παιδιά αγωνιστών, φυλακισμένων, εξορίστων, εκτελεσμένων, με παιδιά ορφανά που στη δίνη του πολέμου είχαν χάσει τους γονείς τους. Σ' αυτά τα παιδιά επιχειρήθηκε να περάσει ο γενιτσαρισμός, να μισήσουν δηλαδή τους γονείς τους - νεκρούς ή ζωντανούς - και τις ιδέες για τις οποίες αυτοί πολέμησαν και μάτωσαν. Αυτά τα παιδιά χρησιμοποιήθηκαν ως εμπόρευμα και πουλούνταν, σαν να ήταν πρόβατα, στους ξένους. Κάποτε ο ιστορικός ίσως να είναι σε θέση να δώσει όλα τα στοιχεία που συνθέτουν αυτή την τραγωδία. Αλλά κι αυτά που σήμερα έρχονται στο φως της δημοσιότητας, είναι αρκετά για να καταλάβει κανείς τι πραγματικά συνέβη.
Στα όσα έχουμε γράψει για τον τρίχρονο αγώνα του ΔΣΕ, θεωρήσαμε ότι θα ήταν παράλειψη να μη δώσουμε ορισμένα στοιχεία γύρω από τους αγωνιστές και τις αγωνίστριες, που πήραν το δρόμο της πολιτικής προσφυγιάς, μακριά από την πατρίδα τους, αφού το ντόπιο και ξένο κατεστημένο τούς τη στέρησε. Φυσικά, δε θα επιχειρήσουμε να γράψουμε την ιστορία αυτής της προσφυγιάς. Αυτή είναι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο της σύγχρονης ιστορίας του τόπου μας και αναμφίβολα χρήζει ιδιαίτερης έρευνας και μελέτης. Απλά, θα περιοριστούμε να παρουσιάσουμε την πρώτη εικόνα γύρω από το θέμα, βασισμένοι στα επίσημα στοιχεία που είχε συγκεντρώσει το ΚΚΕ αμέσως μετά τον Εμφύλιο.

Πηγή μας για την άντλησή τους είναι η εισήγηση που έκανε ο Β. Μπαρτζιώτας στην 3η Συνδιάσκεψη του Κόμματος (10 - 14/10/1950. Βλέπε: "III Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ, εισηγήσεις, λόγοι, αποφάσεις - Μόνο για εσωκομματική χρήση - Εισήγηση Β. Μπαρτζιώτα: Η κατάσταση και τα προβλήματα των πολιτικών προσφύγων στις Λαϊκές Δημοκρατίες", σελ. 263 - 311). Φυσικά, δεν πρόκειται για στοιχεία που δίνουν την πλήρη, τελική και ολοκληρωμένη εικόνα της πολιτικής προσφυγιάς. Πρόκειται για στοιχεία που βρίσκονταν σε εξέλιξη αφού τροποποιούνταν καθημερινά. Εντούτοις είναι στοιχεία αξιοποιήσιμα γιατί φανερώνουν και το μέγεθος της πολιτικής προσφυγιάς και την κατάσταση που συνάντησαν οι αγωνιστές και οι αγωνίστριες στις χώρες υποδοχής τους. Τα στοιχεία αυτά καταγράφουν την εικόνα που υπήρχε στο διάστημα που πραγματοποιήθηκε η 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ. Αναφέρονται στους πολιτικούς πρόσφυγες, που βρίσκονταν σε όλες τις Λαϊκές Δημοκρατίες και την ΕΣΣΔ, πλην της Γιουγκοσλαβίας, που προφανώς η καταγραφή δεν ήταν δυνατή λόγω μη ύπαρξης σχέσεων μεταξύ των δύο κομμάτων και της αδυναμίας του ΚΚΕ να έχει σαφή, δική του, εμπεριστατωμένη γνώση και γνώμη. Επίσης, δεν υπάρχουν στοιχεία για την Αλβανία γιατί εκεί δεν έμειναν πολιτικοί πρόσφυγες και παιδιά, ώστε να μη δοθεί το πρόσχημα στην ελληνική αντίδραση και τους Αμερικανούς για επιθετικές ενέργειες εναντίον της.

 

Χώρες υποδοχής - οργανώσεις προσφύγων

Τους πολιτικούς πρόσφυγες και τα παιδιά υποδέχτηκαν οι εξής χώρες: ΕΣΣΔ, Ρουμανία, Τσεχοσλοβακία, Πολωνία, Ουγγαρία, Βουλγαρία, Γερμανία (η μετέπειτα ΓΛΔ). Για την καλύτερη τακτοποίηση των προσφύγων και οργάνωση της ζωής τους το ΚΚΕ δημιούργησε την Κεντρική Επιτροπή Προσφύγων Ελλάδας (ΚΕΠΕ). Δίπλα στην ΚΕΠΕ - και στα πλαίσιά της - δημιουργήθηκε η Επιτροπή Βοήθειας Παιδιών (ΕΒΟΠ). Και οι δύο οργανώσεις, εκτός των κεντρικών τους οργάνων, είχαν παραρτήματα σε όλες τις χώρες που βρίσκονταν πρόσφυγες και παιδιά. Παράλληλα, βεβαίως, λειτουργούσαν και οι οργανώσεις που υπήρχαν στα χρόνια του Εμφυλίου, το ΚΚΕ, η ΕΠΟΝ, το ΝΟΦ, η ΠΔΕΓ κλπ.).
Το πρώτο πρόβλημα που αντιμετώπισαν οι πολιτικοί πρόσφυγες ήταν η επαγγελματική τους απασχόληση, ούτως ώστε να μπορέσουν να ζήσουν και να δημιουργήσουν στους νέους τόπους που βρέθηκαν. Μέχρι όμως να γίνει αυτό, οι κυβερνήσεις των Λαϊκών Δημοκρατιών και της ΕΣΣΔ εξασφάλισαν στους πρόσφυγες τους βασικούς όρους ζωής (τροφή, ένδυση, στέγη). Η σοβιετική κυβέρνηση, με δύο αποφάσεις που έφεραν την υπογραφή του Στάλιν, καθόρισε ότι οι πολιτικοί πρόσφυγες στο έδαφός της θα έτρωγαν για έξι μήνες εντελώς δωρεάν και για τους άλλους 6, μέχρι το τέλος του 1950, θα πλήρωναν το 50% της τροφής τους, παρόλο που σ' αυτό το δεύτερο εξάμηνο το 97% των εκεί προσφύγων είχε ήδη επαγγελματικά αποκατασταθεί. Στην ίδια περίπου κατεύθυνση κινήθηκαν και οι κυβερνήσεις των άλλων Λαϊκών Δημοκρατιών, που με αποφάσεις τους εξασφάλισαν τη δωρεάν διατροφή όλων των προσφύγων για τους πρώτους μήνες εγκατάστασής τους και κατόπιν το μέτρο παρέμεινε εν ισχύι για όσους δεν είχαν επαγγελματικά αποκατασταθεί. Ακόμη, οι κυβερνήσεις της ΕΣΣΔ και των Λαϊκών Δημοκρατιών φρόντισαν για την εκπαίδευση και επαγγελματική ειδίκευση των προσφύγων. Κι αυτό ήταν άκρως απαραίτητο, αφού η πλειοψηφία των μαχητών του ΔΣΕ ήταν αγροτόπαιδα, που δεν είχαν ιδέα από εργοστάσια και μηχανές. Αλλά κι αυτοί που άλλοτε είχαν δουλέψει στη βιομηχανία και τη βιοτεχνία, ήταν εντελώς ξεκομμένοι από την παραγωγή λόγω των πολύχρονων αγώνων, των διώξεων, των φυλακίσεων, των εξοριών. Τέλος, μεγάλη βοήθεια δόθηκε για την εξασφάλιση ειδικής ειδίκευσης και απασχόλησης στους μισοανάπηρους, αλλά και για την εξασφάλιση υποφερτής ζωής στους καθολικά ανάπηρους και τους γέρους.

Οσον αφορά στα παιδιά, οι Λαϊκές Δημοκρατίες και η ΕΣΣΔ, σε συνεργασία με τις οργανώσεις των προσφύγων και το ΚΚΕ, έλαβαν ειδική μέριμνα για την υγιεινή διαβίωσή τους, την εξασφάλιση ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, τροφής, διαμονής, ένδυσης αλλά και μόρφωσης. Οπως προαναφέραμε, για τη βοήθεια στα παιδιά είχε δημιουργηθεί ειδική οργάνωση, η ΕΒΟΠ, με επικεφαλής τον καθηγητή Π. Κόκκαλη, την συγγραφέα Ελλη Αλεξίου, τους δασκάλους παιδαγωγούς όπως ο Α. Δούπης, ο Θ. Μητσόπουλος κ.ά.
Ας δούμε όμως συνολικά τα στοιχεία για τους πολιτικούς πρόσφυγες και τα παιδιά, όπως παρουσιάστηκαν στην III Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ, από τους παρακάτω πίνακες που κατατέθηκαν εκεί. Οι μικρές αποκλίσεις των αριθμών από πίνακα σε πίνακα δεν αλλάζουν τη γενική εικόνα. Υποθέτουμε ότι μπορεί να οφείλονται είτε σε ατελή καταγραφή των στοιχείων, είτε στο γεγονός ότι μάλλον η συλλογή των στοιχείων - που περιλαμβάνονται σε κάθε πίνακα - έγινε σε διαφορετικούς χρόνους κι από διαφορετικά όργανα, οπότε λόγω της ρευστότητας της κατάστασης η τροποποίησή τους, συν τω χρόνω, ήταν φυσιολογική, είτε σε λάθη κατά την καταγραφή, που πέρασαν στο εισηγητικό κείμενο του Β. Μπαρτζιώτα προς τη Συνδιάσκεψη χωρίς να προσεχτούν και να διορθωθούν. Από μέρους μας παραθέτοντας τους πίνακες των στοιχείων που ο Β. Μπαρτζιώτας κατέθεσε στην 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ, θα σημειώνουμε και τις αποκλίσεις που παρουσιάζουν μεταξύ τους για διευκόλυνση του αναγνώστη.

Πρώτη Σημείωση "Ρ":

Οπως αναφέρεται στην εισήγηση του Β. Μπαρτζιώτα στην 3η Συνδιάσκεψη, κατά το διάστημα των εργασιών της, τα στοιχεία για την Πολωνία είχαν αλλάξει, αφού πολιτικοί πρόσφυγες που είχαν απογραφεί στους μη επαγγελματικά αποκαταστημένους, είχαν πιάσει δουλιά.

Δεύτερη Σημείωση "Ρ":

Αν προσθέσει κανείς τον αριθμό των επαγγελματικά αποκαταστημένων και αυτών που δεν είχαν ακόμη βρει δουλιά (ικανοί - μισοϊκανοί) βγαίνει ένα άθροισμα 36.160 προσφύγων. Ο Πίνακας II, όμως, αν προστεθεί ο αριθμός των γυναικών και των ανδρών πολιτικών προσφύγων, δίνει σύνολο 37.984. Δηλαδή ανάμεσα στους πίνακες II και ΙΙΙ - IV υπάρχει μια διαφορά 1.824 προσφύγων που δεν καταγράφονται στους πίνακες III και IV. Πιθανόν επρόκειτο για γέροντες και ανάπηρους, εντελώς ανίκανους για εργασία.

Σημείωση "Ρ":

Ο συνολικός αριθμός προσφύγων που παρουσιάζεται εδώ (άνδρες - γυναίκες - παιδιά), αν προσθέσει κανείς τα νούμερα, είναι 55.513. Υπάρχει δηλαδή μια απόκλιση, σε σχέση με το συνολικό αριθμό που δίνει ο Πίνακας I. Συγκεκριμένα, δεν καταγράφονται - ίσως για κάποιον από τους λόγους που προαναφέραμε - 368 πρόσφυγες.


Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ"

Η τύχη των παιδιών του Εμφυλίου 88

Η τύχη των παιδιών του Εμφυλίου

Τα παιδιά που στάλθηκαν και έζησαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες έμειναν πραγματικοί Ελληνες. Στα σχολεία που πήγαιναν διδάχθηκαν την ελληνική γλώσσα, την ελληνική ιστορία, την ελληνική γεωγραφία, την ελληνική λογοτεχνία, για να μην ξεχνούν από πού κατάγονται και ποιος είναι ο τόπος τους. Τους δόθηκε η δυνατότητα να λάβουν ανώτατη μόρφωση και τεχνική επαγγελματική ειδίκευση και δεν είναι λίγα απ' αυτά που διέπρεψαν.
Χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία που ακολουθούν: Μέχρι το 1974, απ' αυτά τα παιδιά 1.000 ήταν διπλωματούχοι Πολυτεχνείου όλων των ειδικοτήτων. Επίσης, χημικοί 300, γεωπόνοι - κτηνίατροι 300, γιατροί - φαρμακοποιοί 350, οικονομολόγοι 430, κοινωνικοί επιστήμονες - καθηγητές 450, διπλωματούχοι ινστιτούτων Καλών Τεχνών κλπ. 50. Συνολικά, η κατάσταση στους πολιτικούς πρόσφυγες το 1979 παρουσίαζε την εξής εικόνα: Τα παιδιά που βρίσκονταν στις διάφορες βαθμίδες της εκπαίδευσης και η σπουδάζουσα νεολαία ήταν 17.300. Από τους εργαζόμενους: Οι απόφοιτοι επαγγελματικών σχολών ήταν 14.369. Οι απόφοιτοι λυκείων ή μέσων επαγγελματικών σχολών 8.066, οι απόφοιτοι ανώτατης εκπαίδευσης 5.329, χωρίς 1.300, μη εργαζόμενοι 1.800 και συνταξιούχοι 7.200. Απ' αυτά τα στοιχεία, προκύπτει ότι το 51,75% του συνόλου των πολιτικών προσφύγων, το 1979 είχε υψηλή επιστημονική και τεχνική ειδίκευση.

Η τύχη των άλλων παιδιών

Για την τύχη που είχαν τα παιδιά του Εμφυλίου που έμειναν στην Ελλάδα αναφέραμε συνοπτικά ορισμένα πράγματα στην αρχή της ανάλυσης του θέματος. Η εικόνα που παρουσίαζε η Ελλάδα στο τέλος του Εμφυλίου ήταν τραγική. "Το 1/7 του πληθυσμού - έγραφε η εφημερίδα "Ελευθερία" στις 14/9/1949 - αδυνατεί να αγοράσει μισή οκά ψωμί... η δυστυχία έχει ξεπεράσει τα όρια, όχι απλώς του συνήθους, αλλά του κοινωνικώς ανεκτού... επί 7.000.000 κατοίκων 3.000.000 λεία της δυστυχίας". Η κατάσταση των παιδιών ήταν κάτι περισσότερο από απελπιστική. Ο Μόρις Πάιτ, διευθυντής του ιδρύματος για τα υποσιτιζόμενα παιδιά, απεσταλμένος στην Ελλάδα, εκ μέρους του ΟΗΕ, δήλωνε το 1949: "900 χιλιάδες παιδιά έχουν επείγουσαν ανάγκην βοηθείας. Είναι γνωστόν ότι μια πολύ μεγάλη αναλογία των ανεπαρκώς τρεφόμενων παιδιών έχει προσβληθεί από φυματίωσιν". Η εφημερίδα "Ελευθερία" στις 18/10/1949 έδινε τα εξής στοιχεία για την προσβολή των παιδιών από τη φυματίωση: "σε 237.968 μαθητές που υποβλήθηκαν στη δοκιμασία της φυματιοαντιδράσεως τα αποτελέσματα ήταν: από 8 - 11 χρονών 25 - 30% θετική, από 12 - 13 χρονών 40% θετική, από 14 - 18% χρονών 50 - 67% θετική". Αν σ' όλα αυτά προστεθεί και η τραγική εικόνα της ανεπαρκούς νοσοκομειακής περίθαλψης, γίνεται αντιληπτό για ποια κατάσταση μιλάμε όσον αφορά την υγειονομική περίθαλψη των παιδιών, αλλά και των μεγαλύτερων σε ηλικία. Δίπλα σ' αυτή τη δυστυχία, ήταν και η δυστυχία των ορφανών παιδιών. Το Μάρτη του '49 η Τερέζε Μπρος, διευθύντρια του επιστημονικού και εκπαιδευτικού προγράμματος του ΟΗΕ, δήλωνε ότι "στην Ελλάδα εκ του συνολικού αριθμού 2.850.000 παιδικού πληθυσμού τα ορφανά είναι περίπου 380.000. Δεκάδες χιλιάδες γυρίζουν στους δρόμους της Αθήνας και των άλλων μεγαλυτέρων πόλεων. Το "Βήμα" στις 15/1/1949 τόνιζε: "Στην Αθήνα γυρίζουν παιδιά στους δρόμους, αλητεύουν και ζητιανεύουν μέρα και νύχτα και προετοιμάζονται να εξελιχθούν σε εγκληματίες. Κοριτσάκια 10 - 15 χρονών, με το πρόσχημα ότι πουλούν λουλούδια, διαφθείρονται πλανώμενα νυχτερινές ώρες στα διάφορα νυχτερινά κέντρα (καμπαρέ κλπ.)". Και η γαλλική "LE MONDE" στις 13/2/1950 συμπλήρωνε: "Αυτά τα παιδάκια, που δεν ξέρουν τίποτα από τις χαρές της παιδικής ηλικίας, παρουσιάζουν μια από τις πιο θλιβερές εικόνες που μπορεί κανείς να δει. Η εκμετάλλευσή τους από τους ιδιοκτήτες νυχτερινών κέντρων και εμπόρους είναι πραγματικό σκάνδαλο. 120.000 ορφανά πλανιούνται σαν στοιχειά μες στις ελληνικές νύχτες".
Η εικόνα ήταν ακόμη πιο ζοφερή απ' ό,τι περιγράφεται στα παραπάνω. Για την ακρίβεια, είναι αδύνατο να περιγραφεί ακόμη κι απ' αυτούς που την έζησαν. Τι έκανε όμως η κυβέρνηση των Αθηνών και οι ξένοι προστάτες της - που ξόδεψαν εκατομμύρια δολάρια για την εξόντωση του ΔΣΕ - για την προστασία αυτών των παιδιών; Στην πραγματικότητα, τίποτα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε ο γενικός διευθυντής Υγιεινής κ. Τριανταφύλλου και τα οποία δημοσιεύτηκαν στον αθηναϊκό Τύπο στις 8/4/1951, σ' όλη την Ελλάδα υπήρχαν: 10 βρεφοκομεία με 1.217 τρόφιμους, 49 ορφανοτροφεία με 4.500 τρόφιμους, 96 παιδικοί σταθμοί με 4.200 τρόφιμους, 52 αγροτικά νηπιοτροφεία με 3.500 και διάφορα άλλα, τρόπος του λέγειν, ιδρύματα με 2.000 τρόφιμους. Δηλαδή όλο το σύστημα ...πρόνοιας περιέθαλπε 14.200 παιδιά και βρέφη μαζί. Αυτή η κατάσταση είχε, βέβαια, και μιαν άλλη τραγική πλευρά, που έχει ήδη αποκαλυφθεί, το εμπόριο παιδιών.

Στις σοσιαλιστικές χώρες, δόθηκε στα προσφυγόπουλα η δυνατότητα να λάβουν ανώτατη μόρφωση και τεχνική επαγγελματική ειδίκευση και δεν είναι λίγα αυτά που πραγματικά διέπρεψαν

Επίσης στη Μακρόνησο, στη Βίδο, στη Λέρο, στην Κηφισιά, στο Ιτζεδίν και σε άλλα σημεία της χώρας υπήρχαν στρατόπεδα συγκέντρωσης - φυλακές ανήλικων πολιτικών κρατουμένων. Αυτά τα στρατόπεδα ονομάζονταν από την επίσημη πολιτεία σχολές, παιδουπόλεις, αναμορφωτήρια κ.ο.κ. Τα παιδιά που κρατούνταν εκεί ήταν παιδιά κομμουνιστών ή παιδιά, που - αν το επέτρεπε η ηλικία τους - είχαν στο παρελθόν κάποια δραστηριότητα στα πλαίσια του λαϊκού κινήματος. Στοιχεία ακριβή για τον αριθμό τους δεν υπάρχουν. Υπολογίζεται ότι ήταν πάνω από 15.000. Στόχος της κράτησής τους ήταν η ...εθνικόφρονη αναμόρφωση των συνειδήσεών τους, αλλά και να εμποδιστεί η όποια αριστερή - κομμουνιστική τους δραστηριότητα, συν τω χρόνω, αφού η ντόπια αντίδραση και οι ξένοι υπολόγιζαν ότι το οικογενειακό ή άλλο παρελθόν τους μπορούσε να έχει επίδραση στην κοινωνική τους συμπεριφορά. Πολλά απ' αυτά τα παιδιά έφεραν στις πλάτες τους καταδίκες σε θάνατο. Να τι έγραφε η εφημερίδα "Δημοκρατική" στις 4/1/1952: "Δεκατριών και δεκαπέντε χρονών παιδιά μπήκαν στις φυλακές προ εφτά ετών και σήμερα είναι ώριμοι. Στις φυλακές ανηλίκων Κηφισιάς είναι 98 κορίτσια. Τρεις απ' αυτές, οι Δήμητρα Γκοτζινοπούλου, Τασία Γιαραμανίδου, Κατίνα Καλλάτου, είναι καταδικασμένες σε θάνατο". Τέτοιες μαρτυρίες κι ακόμη πιο φρικιαστικές, για το ξύλο και τα βασανιστήρια των παιδιών στις φυλακές και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης ανηλίκων, δημοσιεύτηκαν αρκετές στον Τύπο της εποχής, ελληνικό και ξένο.
Για να συμπληρώσουμε κάπως την εικόνα, αξίζει να σημειώσουμε ότι κάμποσα παιδιά εκείνης της περιόδου είδαν το φως και έκαναν τα πρώτα τους βήματα, στα κελιά των φυλακών, αφού οι μητέρες τους ήταν κρατούμενες.
Αυτή ήταν - σε συντομία - η μοίρα των παιδιών που έμειναν στην Ελλάδα. Μια μοίρα τραγική, μέσα σ' ένα κοινωνικό σύστημα που δεν είχε περιθώρια ψυχής και ανθρωπισμού, αλλά είχε περίσσευμα θράσους και υποκρισίας, ώστε να ξεσηκώνει τη διεθνή κοινή γνώμη, κατηγορώντας τους αντιπάλους του για "παιδομάζωμα" και "επιχείρηση γενιτσαρισμού".

"Δεν πίστευα σ' αυτά που έβλεπα"

Μια αυθεντική μαρτυρία, για τη τύχη των παιδιών του εμφυλίου, που βρέθηκαν στη φιλόξενη αγκαλιά των λαικών δημοκρατιών δίνει το παρακάτω σημείωμα της Ελλης Ερυθριάδου, την οποία και ευχαριστούμε για τη συμβολή της.
"...Ζούσαμε τότε παράνομα σ' ένα σπίτι προς το Βαρδάρη. Απέναντι από το σπίτι μας, βλέπαμε το εργοστάσιο μακαρονοποιίας ΑΒΕΖ και τα καπνομάγαζα, που μέσα στοιβάζονταν οι συλληφθέντες και γέμιζαν και άδειαζαν αστραπή. Λύση για μας, ήταν μόνο μία. Το βουνό.
Ετσι, βρέθηκα με ένα παιδί στην αγκαλιά και ένα στην κοιλιά στο Δημοκρατικό Στρατό και από κει στη συνέχεια στο Μπούλκες, όπου γέννησα το δεύτερο παιδί μου. Πριν γίνει 40 ημερών, έφυγα για τη Λαϊκή Δημοκρατία της Βουλγαρίας στον Παιδικό Σταθμό Καρλόβου. 689 παιδιά ηλικίας από 6, 7 μέχρι 17 χρονών από το "παιδομάζωμα", τα παιδιά μας ψωριασμένα από τις δυσκολίες που πέρασαν στις ακριτικές περιοχές, ακούρευτα, όπως μου έλεγαν οι συναγωνιστές που βρίσκονταν ήδη εκεί, ντύθηκαν, πλύθηκαν, έγιναν σαν όλα τα παιδιά του κόσμου.
Είχαν εξασφαλιστεί οι δάσκαλοι, το προσωπικό που ανέλαβε τη φροντίδα τους, Ελληνες και Βούλγαροι. Είναι ακόμη δύσκολη η πρώτη περίοδος για τον ίδιο το βουλγάρικο λαό, μα από τα παιδιά δε λείπει τίποτα για τη σωστή διατροφή τους. Για τους ντόπιους, είναι η περίοδος των δελτίων τροφίμων. Οι εργάτες του Καρλόβου, σε συνέλευσή τους, αποφασίζουν να μην πάρουν για κάποιο διάστημα το κασέρι του δελτίου, για να χορηγηθεί στα παιδιά του παιδικού σταθμού.
Στο Σταθμό λειτουργεί το σχολείο από την 1η μέχρι την 6η τάξη με Ελληνες δασκάλους, που, αν θυμάμαι καλά, ξεπερνούν τους 20. Επίσης νοσοκομείο με γιατρό και νοσηλευτικό προσωπικό για τις πρώτες βοήθειες.
Στο Κάρλοβο, με τη βοήθεια της ΕΒΟΠ οργανώνεται τρίμηνη σχολή δασκάλων και διοχετεύονται σε όλες τις Λαϊκές Δημοκρατίες.
Είναι το πρώτο στάδιο των παιδιών του "παιδομαζώματος". Αλήθεια, τι τραγική αντίθεση με τα παιδιά, που έζησαν το πραγματικό παιδομάζωμα της βασίλισσας Φρειδερίκης στη σχολή της Λέρου, όπου τα παιδιά υποχρεώνονταν να πηδούν τους μαντρότοιχους της Σχολής για να καταγγείλουν στον κόσμο τις τραγικές συνθήκες που ζούσαν, με ξυλοδαρμούς, βιασμούς και όλα τα φοβερά εγκλήματα που έγιναν σε βάρος τους..!
Υστερα από μακρόχρονη απουσία μου στις φυλακές Αβέρωφ, στη Γυάρο, στην Αλικαρνασσό, ξαναπήγα στη ΛΔ της Βουλγαρίας, για να δω τα παιδιά μου παλικάρια και την κόρη μου φοιτήτρια.
Οι δυσκολίες που είχαν ξεπεράστηκαν και ο βουλγάρικος λαός έχτιζε σπίτια, σχολειά, πανεπιστήμια, τεχνικές σχολές.
Σε μια συγκέντρωση που οργανώθηκε για να ξανασυναντηθούμε με τα παιδιά αυτά είχα τόσο συγκινηθεί, που δεν πίστευα σ' αυτά που έβλεπα και άκουγα. Ο σταθμός του Καρλόβου είχε 17 επιστήμονες και επιστημόνισσες. Τα άλλα κορίτσια και αγόρια είχαν τελειώσει μέσες σχολές ή τεχνικές, δούλευαν στην παραγωγή, κάνανε οικογένειες.
Αυτό ήταν το "παιδομάζωμα", που μας κατηγορούν ότι κάναμε.
Ελλη ΕΡΥΘΡΙΑΔΟΥ"

Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ"

Επίθεση των ΜΑΤ στους απεργούς εργάτες

Επίθεση των ΜΑΤ στους απεργούς εργάτες

Αστυνομική επέμβαση το ξημέρωμα της Τρίτης, για να σπάσει ο αγώνας ενάντια στις απολύσεις

Από τη συγκέντρωση έξω από την Αστυνομική Διεύθυνση Εύβοιας στη Χαλκίδα

Με την ωμή επέμβαση των ΜΑΤ, στα πρότυπα της «Χαλυβουργίας», κυβέρνηση και εργοδοσία προσπάθησαν χτες το ξημέρωμα να σπάσουν την απεργία των εργαζομένων στο εργοστάσιο του «Παπουτσάνης» στη Ριτσώνα. Στη διάρκεια της αστυνομικής επιχείρησης, έγιναν 8 συλλήψεις και δύο εργάτες τραυματίστηκαν ελαφρά.Η δεύτερη κατά σειρά 24ωρη απεργία ήταν απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των εργαζομένων, σαν απάντηση στις 6 απολύσεις που έκανε η επιχείρηση την Παρασκευή, ανακοινώνοντας άλλες δύο για το μήνα Γενάρη. Η απάντηση ήταν άμεση. Με το που έγιναν γνωστές οι πρώτες απολύσεις, η παραγωγή σταμάτησε και στη συνέχεια αποφασίστηκε απεργία, που ξεκίνησε τη Δευτέρα.
Για τις απολύσεις, η εταιρεία επικαλείται ότι θα υπάρξει μείωση της παραγωγής, «εάν φύγει ένας μεγάλος πελάτης». Ανάμεσα στους 6 απολυμένους, οι 2 ήταν μέλη της Εργοστασιακής Επιτροπής και ένας ακόμα ήταν πρώην μέλος του ΔΣ του σωματείου. Αποκαλύπτεται έτσι η πρόθεση της εργοδοσίας να χτυπήσει την Πανελλαδική Ενωση Προσωπικού Ελαιουργοσαπωνοποιείων, που πρωτοστατεί στην οργάνωση των εργαζομένων του κλάδου.
Τη Δευτέρα, η εταιρεία προσπάθησε να δημιουργήσει ένταση, στήνοντας απεργοσπαστικό μηχανισμό και διαδίδοντας τρομοκρατικά ότι οι απολύσεις θα συνεχιστούν τους επόμενους μήνες. Δεν κατάφερε όμως να σπάσει την απεργία και γι' αυτό επιστράτευσε χτες τις δυνάμεις καταστολής, με την αμέριστη στήριξη της κυβέρνησης. Δεκάδες αστυνομικοί έφτασαν με κλούβες στο εργοστάσιο πριν ξημερώσει και επιτέθηκαν στην περιφρούρηση. Ο τρόπος που έδρασαν δείχνει προσχεδιασμένη επέμβαση, με στόχο να λειτουργήσει το εργοστάσιο.
Ανάμεσα στους 8 συλληφθέντες, βρίσκεται ένας από τους απολυμένους καθώς και στελέχη σωματείων, που πήγαν να εκφράσουν την αλληλεγγύη τους στους απεργούς. Ολοι οδηγήθηκαν στην Αστυνομική Διεύθυνση Εύβοιας, στη Χαλκίδα, με την κατηγορία της «παράνομης βίας» και της «διατάραξης οικιακής ειρήνης». Μέσα σε λίγη ώρα, έφτασαν στο σημείο εργαζόμενοι από την «Παπουτσάνης» και άλλα εργοστάσια της περιοχής, συνδικαλιστές από σωματεία και εργοστασιακές επιτροπές, που απαίτησαν να αφεθούν ελεύθεροι οι συλληφθέντες.
Επί τόπου βρέθηκε ο βουλευτής του ΚΚΕ Χρήστος Κατσώτης, ενώ ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του Κόμματος, Θανάσης Παφίλης, έκανε τηλεφωνική παρέμβαση στον υπουργό Δικαιοσύνης Ν. Δένδια, για να καταγγείλει την καταστολή και να ζητήσει να αφεθούν ελεύθεροι οι εργάτες.
Μιλώντας στους συγκεντρωμένους, ο Νίκος Ξουράφης, πρόεδρος της Πανελλαδικής Ενωσης Προσωπικού Ελαιουργοσαπωνοποιείων, επανέλαβε ότι η απεργία δεν έσπασε από τους εργάτες, αλλά από τις δυνάμεις καταστολής και προειδοποίησε την εργοδοσία ότι δεν πρόκειται να ξεμπερδέψει με το σωματείο και τα δικαιώματα των εργαζομένων. Λίγο μετά τις 12 μ., οι συλληφθέντες αφέθηκαν ελεύθεροι. Αργά το μεσημέρι και ενώ η εφημερίδα πήγαινε στο τυπογραφείο, οι εργαζόμενοι στην «Παπουτσάνης» αναμενόταν να κάνουν Γενική Συνέλευση στη Χαλκίδα, για να καθορίσουν τα επόμενα βήματα.

Τα παιδιά του εμφυλίου πολέμου 87

Τα παιδιά του εμφυλίου πολέμου

Ξεχωριστή σελίδα στην ιστορία του εμφυλίου πολέμου καταλαμβάνει αναμφισβήτητα το παιδί. Οχι βέβαια γιατί έπαιξε κάποιο ρόλο στα πολεμικά γεγονότα, αλλά γιατί - όπως συμβαίνει σε κάθε πόλεμο - ήταν το ανυποψίαστο θύμα των πολεμικών συγκρούσεων. Απ' όποια πλευρά κι αν εξετάσει κανείς το θέμα, τα παιδιά εκείνης της περιόδου υπέστησαν όσο κανείς τις συνέπειες του πολέμου, χάνοντας από πολύ νωρίς το παιδικό τους χαμόγελο, αφού οι συνθήκες που έζησαν τους αφαίρεσαν την παιδική αγνότητα και αφέλεια, στράγγισαν τη φαντασία τους, υποτάσσοντάς τη στην πραγματικότητα, έκαναν σκληρούς - μονότονους τους χτύπους της καρδιά τους και την ψυχή τους τραχιά - απλησίαστη. Αλλα σκοτώθηκαν ή έμειναν ανάπηρα, άλλα πέθαναν από αρρώστιες, άλλα έμειναν χωρίς σπίτι και οικογένεια, άλλα έχασαν τις ρίζες τους, αφού στην κυριολεξία πουλήθηκαν σε οικογένειες αλλοδαπών, στα πλαίσια ενός ατέλειωτου παζαριού, τις διαστάσεις του οποίου ακόμη δε γνωρίζουμε, άλλα κατέληξαν στα περιβόητα αναμορφωτήρια - φυλακές του μετεμφυλιακού καθεστώτος και στις "παιδουπόλεις" της βασίλισσας Φρειδερίκης, πληρώνοντας γιατί είχαν γονείς κομμουνιστές, άλλα βρέθηκαν στους δρόμους των μεγάλων πόλεων κι έμειναν γνωστά στις θύμησες των ανθρώπων ως οι "αλητοεπαίτες", τροφοδοτώντας με το πέρασμα του χρόνου την εγκληματικότητα, την πορνεία, γενικά το κοινωνικό περιθώριο, άλλα γνώρισαν την πιο σκληρή εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο μπαίνοντας στα σκλαβοπάζαρα της παιδικής εργασίας.
Μια κατηγορία των παιδιών της Ελλάδας εκείνης της περιόδου, με όλα τα τραύματα που μπορεί να δημιουργήσει ένας πόλεμος, ακολούθησε το δρόμο της πολιτικής προσφυγιάς. Είναι εκείνα τα παιδιά που αναγκάστηκαν να μεγαλώσουν μακριά από τον τόπο τους, στις σοσιαλιστικές χώρες, γιατί έτσι ήθελαν οι νικητές του εμφυλίου και ξαναεπέστρεψαν - όσα επέστρεψαν - στην πατρική τους γη σε μεγάλη ηλικία. Είναι εκείνα τα παιδιά - που αν και βρήκαν στοργή και φιλοξενία στις νέες τους εστίες, αν και δεν τους έλειψε η φροντίδα, η προσοχή και ο σεβασμός των μεγαλυτέρων στις ανάγκες τους - χρησιμοποιήθηκαν από την ντόπια αντίδραση ως αντικείμενο της πιο αισχρής αντικομμουνιστικής προπαγάνδας. Είναι τα παιδιά του λεγόμενου παιδομαζώματος, που όλοι τα έχουμε γνωρίσει μέσα από τα φρικιαστικά παραμύθια του μετεμφυλιακού καθεστώτος.
Εκ των πραγμάτων δεν είμαστε σε θέση να αναφερθούμε σε όλες τις πτυχές του θέματος που αφορούν τη ζωή και τη μοίρα των παιδιών του εμφυλίου. Για το θέμα αυτό υπάρχει πολύ ανεξερεύνητο υλικό, ικανό για τη συγγραφή πλήθους βιβλίων. Αντικειμενικά, λοιπόν, δεν μπορούμε να ανταποκριθούμε σε κάτι τέτοιο. Ετσι θα περιοριστούμε σε ορισμένες βασικές πλευρές του ζητήματος και συγκεκριμένα στις πιο πολυσυζητημένες, φιλοδοξώντας να δώσουμε μια όσο το δυνατό περιεκτική και ουσιαστική εικόνα. 

---

Στις σοσιαλιστικές χώρες, αμέσως μετά τις πρώτες αποστολές παιδιών από την Ελλάδα, ιδρύθηκαν και τα πρώτα προσφυγικά σχολεία και παιδικοί σταθμοί

Οι καταστάσεις και οι κίνδυνοι που βιώνει ένα παιδί στον πόλεμο δεν είναι δύσκολο να γίνουν αντιληπτές. Ειδικά, όμως, στον ελληνικό Εμφύλιο υπάρχουν ορισμένες πλευρές που αξίζει να σημειωθούν, έτσι ώστε να είναι δυνατή η κατανόηση του θέματος στην ευρύτερη διάστασή του.
Μια πλευρά είναι ο μονόπλευρος εμφύλιος πόλεμος, η μοναρχοφασιστική τρομοκρατία, που άσκησε το μεταβαρκιζιανό καθεστώς, με σκοπό να καθυποτάξει και να εξοντώσει το ΕΑΜικό κίνημα. Σε κείνες τις συνθήκες, όπως είναι γνωστό, δολοφονήθηκαν χιλιάδες αγωνιστές, άλλοι ξυλοκοπήθηκαν, φυλακίστηκαν και διώχτηκαν, κάηκαν περιουσίες, σπίτια, διαλύθηκαν οικογένειες, ενώ δεν ήταν λίγοι αυτοί που ξαναβγήκαν στα βουνά μη μπορώντας να σταθούν σε χλωρό κλαρί. Θύματα αυτής της κατάστασης ήταν και χιλιάδες παιδιά, που βρέθηκαν στους δρόμους, που έχασαν τη ζωή τους, που υπέστησαν πλήθος συνεπειών. Ορισμένα από αυτά, όπου έγινε κατορθωτό, πήραν από νωρίς το δρόμο της προσφυγιάς, ακολουθώντας τους γονείς τους και τη μόνη διέξοδο σωτηρίας που είχαν. Τέτοιος προσφυγικός τόπος για τους καταδιωκόμενους αγωνιστές με τις οικογένειές τους αμέσως μετά τη Βάρκιζα ήταν το Μπούλκες της Γιουγκοσλαβίας, όπου δημιουργήθηκε αυτοδιοικούμενη ελληνική κοινότητα. Εκεί ιδρύθηκαν τα πρώτα προσφυγικά σχολεία και παιδικοί σταθμοί. Το 1947, π.χ., λειτουργούσαν τρία δημοτικά σχολεία, δύο νηπιαγωγεία κι ένας βρεφικός σταθμός.
Μια δεύτερη αξιοσημείωτη πλευρά του Εμφυλίου είναι το άδειασμα των αγροτικών περιοχών που πραγματοποίησε ο κυβερνητικός στρατός, με σκοπό να στερήσει τους αντάρτες από τη βοήθεια και την ενίσχυση του λαού. Γύρω στις 800.000 υπολογίζονται αυτοί που ξεσπιτώθηκαν από την ύπαιθρο με τη βία και στοιβάχτηκαν στις πόλεις για να ζήσουν σε ελεεινές συνθήκες. Ανάμεσά τους και χιλιάδες παιδιά (υπολογίζεται ότι ήταν γύρω στις 150.000), που ακολούθησαν τη μοίρα των γονιών ή των κηδεμόνων τους, χωρίς να τους παρέχεται καμιά φροντίδα και καμιά προστασία. Αυτή η πολιτική αδειάσματος της υπαίθρου, βίαιου ξεριζωμού των αγροτών και στοιβάγματός τους στις πόλεις, είχε και μια ειδική ξεχωριστή πλευρά, η οποία αφορά στις γνωστές "παιδουπόλεις της Φρειδερίκης". Οι "παιδουπόλεις" δημιουργήθηκαν στα 1947 (στα πλαίσια του Οργανισμού Βασιλικής Πρόνοιας, που συγκροτήθηκε τον Ιούλη του ίδιου έτους) με πρωτοβουλία της τότε βασίλισσας και άλλων κυριών της υψηλής κοινωνίας. Σκοπός αυτής της κίνησης ήταν η συγκέντρωση παιδιών - κυρίως ανταρτόπαιδων - που αρπάζονταν από τις εμπόλεμες περιοχές και η διαπαιδαγώγησή τους σύμφωνα με την εθνικόφρονη αντικομμουνιστική ιδεολογία. Η ίδια η Φρειδερίκη περιγράφει το σκοπό του εγχειρήματος ως εξής: "Στην αρχή το κύριο σχέδιο ήταν να σώσουμε τα παιδιά μας των βορείων επαρχιών από την απαγωγή πέρα από τα σύνορα και τη διαπαιδαγώγησή τους σε εχθρούς της πατρίδας". Αναφέρει επίσης ότι σ' αυτές τις παιδουπόλεις συγκεντρώθηκαν 25.000 παιδιά. (Βλέπε: Βασίλισσα Φρειδερίκη: "Μέτρον κατανοήσεως" σελ. 176 - 177). Η Φρειδερίκη, όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, επιχειρεί να δικαιολογήσει τη δημιουργία των "παιδουπόλεων" επικαλούμενη δήθεν γεγονότα, που, έστω ως θέμα, δεν υπήρχαν το 1947. Συγκεκριμένα, κάνοντας λόγο για "απαγωγή παιδιών πέρα από τα σύνορα" αναφέρεται σ' αυτό που η ντόπια αντίδραση - κατηγορώντας το ΔΣΕ και το ΚΚΕ - ονόμασε "παιδομάζωμα". Ομως, το 1947 τέτοιο θέμα δεν υπήρχε. Οσο για τα υπόλοιπα που αναφέρει - περί διαπαιδαγώγησης των παιδιών και διαμόρφωσής τους σε εχθρούς της πατρίδας - είναι άκρως χρήσιμα για να καταλάβει κανείς και τους σκοπούς των "παιδουπόλεων" και τη διαπαιδαγώγηση που παρείχαν. Για αντικομμουνιστικά αναμορφωτήρια - φυλακές επρόκειτο και για τίποτε άλλο.
Τους μεγαλύτερους κινδύνους στον Εμφύλιο αντιμετώπιζαν τα παιδιά των εμπόλεμων περιοχών, ιδιαίτερα αυτά που βρίσκονταν σε ανταρτοκρατούμενες περιοχές. Ζούσαν καθημερινά με τον κίνδυνο του θανάτου, αντιμετώπιζαν οξύ πρόβλημα διατροφής και δεν ήταν λίγα αυτά που έχαναν αναίτια τη ζωή τους. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι ο κυβερνητικός στρατός βομβάρδιζε με την αεροπορία του κατοικημένες περιοχές σπέρνοντας τον αφανισμό. Τεράστιες ήταν οι απώλειες σε έμψυχο και άψυχο υλικό από τη ρίψη βομβών Ναπάλμ.

Η αλήθεια για το λεγόμενο παιδομάζωμα

Προς το τέλος του 1947 ο εμφύλιος πόλεμος φούντωσε για τα καλά και η ανάγκη για να υπάρξει ειδική μέριμνα για τα παιδιά - ούτως ώστε να μην υποστούν με τη ζωή τους τις συνέπειες - ήταν κάτι παραπάνω από φανερή. Στις περιοχές που έλεγχαν οι αντάρτες αυτή η ανάγκη έπαιρνε καθημερινά επιτακτικό χαρακτήρα. Ευθύς εξαρχής υπήρχε το ζήτημα της εξασφάλισης των παιδιών ανταρτών - από την κατεχόμενη Ελλάδα - που είχαν μεταφερθεί στις ανταρτοκρατούμενες περιοχές από τους γονείς τους για να προστατευτούν. Ομως, η ένταση του πολέμου, σιγά σιγά, γενίκευσε το πρόβλημα και ο εκκλήσεις των κατοίκων της Ελεύθερης Ελλάδας προς την Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση να πάρει μέτρα, έλαβαν μαζικό χαρακτήρα. Η μόνη διέξοδος για τη λύση του προβλήματος ήταν η μεταφορά αυτών των παιδιών στις Λαϊκές Δημοκρατίες, όπως και έγινε. Τόσο οι λαϊκές οργανώσεις των ανταρτοκρατούμενων περιοχών, όσο και η ΠΔΚ απηύθυναν σχετικό αίτημα στις χώρες αυτές και η μεταφορά των παιδιών άρχισε να πραγματοποιείται - με μαζικό και οργανωμένο τρόπο - από το Μάρτη του 1948. Για το θέμα αυτό, μάλιστα, σχετικές ανακοινώσεις έκανε ο ραδιοσταθμός "Ελεύθερη Ελλάδα" (Βλέπε: "Δελτίο ειδήσεων ΔΣΕ", 3/3/1948), ενώ το υπουργείο Εσωτερικών της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης στις 7/3/1948 έδωσε στη δημοσιότητα την εξής ανακοίνωση:
"Λαϊκές και άλλες οργανώσεις πρόνοιας και προστασίας του παιδιού της Ελεύθερης Ελλάδας, καθώς και χιλιάδες γονείς και κηδεμόνες απευθύνθηκαν προ καιρού με εκκλήσεις στις φιλανθρωπικές οργανώσεις των Λαϊκοδημοκρατικών Χωρών και ζήτησαν απ' αυτές να περιθάλψουν και να προστατέψουν την ελληνική παιδική νεολαία που κινδύνευε από τον υποσιτισμό και τη βαρβαρότητα του μοναρχοφασισμού.
Οι φιλανθρωπικές και οργανώσεις προστασίας της παιδικής ηλικίας, καθώς και διάφορες οργανώσεις της νεολαίας των χωρών αυτών, με εξαιρετική χαρά και ευχαρίστηση, αποδέχτηκαν τις εκκλήσεις αυτές και ανέλαβαν να περιθάλψουν τα Ελληνόπουλα για όσο διάστημα θα χρειαστεί.
Η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση, βλέποντας πως με την καταστροφική πολιτική, που από το 1945 εφαρμόστηκε στην Ελλάδα από ξένους και ντόπιους εκμεταλλευτές, με τις συνεχείς καταστροφές και λεηλασίες που συστηματικά εφάρμοζε και εφαρμόζει ο μοναρχοφασισμός σε βάρος του λαού και της περιουσίας του, ελαττώθηκαν οι δυνατότητες ανάλογης διατροφής που έχει ανάγκη η παιδική ηλικία. Με το εγκληματικό πέταμα στους δρόμους των πόλεων 150.000 και πάνω παιδιών, που καθημερινά δεκάδες απ' αυτά πεθαίνουν. Με την τελευταία διαταγή της Φρειδερίκης, που διέταξε τους υποτακτικούς της να συγκεντρώσουν όλα ανεξαιρέτως τα παιδιά στα αστικά κέντρα για να τα μετατρέψουν σε γενίτσαρους και να τα βάλουν αναγκαστικά στις αγαπητές της χιτλερικές οργανώσεις νεολαίας. Ακόμα δε και με τους άνανδρους βομβαρδισμούς των ανυπεράσπιστων γυναικόπαιδων, από τους οποίους τον τελευταίο καιρό σκοτώθηκαν 120 παιδάκια, αποφάσισε να κάνει αποδεκτές τις αιτήσεις των λαϊκών οργανώσεων και των γονιών και να εγκρίνει την αποστολή και παραμονή των παιδιών, μέχρις ότου οι συνθήκες στη χώρα μας θα επιτρέψουν την επιστροφή τους.
Η ψευτοκυβέρνηση της Αθήνας και οι πάτρωνές της σηκώνουν καπνούς συκοφαντίας για να σκεπάσουν τις συνεχείς ήττες και διαλύσεις μονάδων του στρατού τους, που υφίστανται από επιχειρήσεις του ΔΣΕ, ιδίως τις τελευταίες μέρες στην Πελοπόννησο, Θεσσαλία και Ηπειρο. Απάντηση στις συκοφαντίες της δίνουν τα ευχαριστήρια τηλεγραφήματα, που κατά εκατοντάδες κατακλύζουν τη Δημοκρατική Κυβέρνηση σ' όλες τις γωνιές της Ελλάδας, ελεύθερης και σκλαβωμένης" (Βλέπε: Δελτίο Ειδήσεων ΔΣΕ, 8/3/1948 και εφημερίδα "Εξόρμηση" 15/3/1948).

Η μεταφορά και η εγκατάσταση των παιδιών στις ΛΔ

Η αποστολή των παιδιών στις Λαϊκές Δημοκρατίες έγινε με τη σύμφωνη γνώμη των γονιών τους, κι όπου δεν υπήρχαν γονείς, με τη σύμφωνη γνώμη των στενών τους συγγενών. Επρόκειτο για παιδιά που στη μεγάλη τους πλειοψηφία ήταν παιδιά ανταρτών ή συγγενείς τους. Προέρχονταν κυρίως από τις βόρειες περιοχές της χώρας, αν και ανάμεσά τους υπήρχαν ανταρτόπαιδα από τη Νότια Ελλάδα, τη Θεσσαλία και τη Ρούμελη. (βλέπε: Θ. Μητσόπουλου: "Μείναμε Ελληνες", σελ. 15 - 20). Η αποστολή ήταν οργανωμένη τόσο από μέρους των ανταρτών όσο και από τις χώρες υποδοχής. Τα παιδιά καταγράφονταν σε ειδικές καταστάσεις και συνοδεύονταν στη χώρα υποδοχής από άνθρωπο που είχε εκλεγεί από τα συμβούλια γονέων της Ελεύθερης Ελλάδας. Ανά 25 παιδιά υπήρχε κι ένας τέτοιος συνοδός (Βλέπε: "Δελτίο Ειδήσεων ΔΣΕ" 3/3/1948). Οι χώρες υποδοχής, σε συνεργασία με την ΠΔΚ, είχαν φροντίσει για τη μεταφορά και την εγκατάσταση των παιδιών από τη στιγμή που περνούσαν τα σύνορα, για τη διατροφή τους και την ιατροφαρμακευτική τους περίθαλψη, για τη δημιουργία σε γενικές γραμμές όλων εκείνων των συνθηκών άνετης διαβίωσης και μόρφωσής τους. Χώρες που δέχτηκαν παιδιά ήταν η Γιουγκοσλαβία, η Ρουμανία, η Ουγγαρία, η Τσεχοσλοβακία, η Πολωνία, η Ανατολική Γερμανία (ΓΛΔ), η Βουλγαρία. Επίσης, παιδιά δέχτηκε και η Αλβανία, τα οποία προωθήθηκαν στις άλλες Λαϊκές Δημοκρατίες, καθώς και η ΕΣΣΔ μετά την ήττα του ΔΣΕ και το πέρασμα των ανταρτών στην πολιτική προσφυγιά. Για την παρακολούθηση, τη φροντίδα και τη μόρφωση των παιδιών το ΚΚΕ και η ΠΔΚ από το Μάη του 1948 ίδρυσαν την Επιτροπή Βοήθειας στο Παιδί (ΕΒΟΠ), την οποία στελέχωσαν εξαίρετοι επιστήμονες και παιδαγωγοί όπως ο Π. Κόκκαλης (επικεφαλής), η γνωστή λογοτέχνης Ελλη Αλεξίου, ο παιδαγωγός Γ. Αθανασιάδης, οι εκπαιδευτικοί Στρ, Τσιαραντζίδης, ο Θ. Μητσόπουλος, η Μ. Μινεέμη κ.ο.κ. Η ανάγκη μεταφοράς των παιδιών μπορεί να διαπιστωθεί από πολλές πλευρές. Αναφέρουμε ενδεικτικά: Από το σύνολο των παιδιών που στάλθηκαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες έπασχαν: το 26% από πνευμονικές παθήσεις, το 17,5% από βρογχικά, το 10,5% από νευρικές παθήσεις, το 14% από ψώρα, το 21,5% από ρευματικά και άλλες αρρώστιες. Υγιή ήταν μόνο το 10,5%. Επίσης, από το σύνολο αυτών που ήταν σχολικής ηλικίας το 60% ήταν τελείως αγράμματα, το 17,5% είχε πάει μέχρι την Α` δημοτικού, το 14% μέχρι τη Β` τάξη, το 5% μέχρι τη Γ` και πάνω από τη Γ` τάξη μόνο το 4% (Βλέπε: Θ. Μητσόπουλου, στο ίδιο, σελ. 46 και 62).

Η υποκρισία της αντίδρασης

Οι "παιδουπόλεις" που δημιουργήθηκαν το 1947 στα πλαίσια του Οργανισμού Βασιλικής Πρόνοιας, που συγκροτήθηκε τον Ιούλη του ίδιου χρόνου, δεν ήταν παρά η συγκέντρωση παιδιών - κυρίως ανταρτόπαιδων - που αρπάζονταν από τις εμπόλεμες περιοχές και στοιβάζονταν στα "τολ", για να διαπαιδαγωγηθούν σύμφωνα με την εθνικόφρονη αντικομμουνιστική ιδεολογίαί

Η κυβέρνηση των Αθηνών από την πρώτη στιγμή που η ΠΔΚ ανακοίνωσε την αποστολή των παιδιών στις Λαϊκές Δημοκρατίες επιχείρησε να χρησιμοποιήσει το θέμα για προπαγανδιστικούς αντικομμουνιστικούς σκοπούς, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Στόχος της ήταν από τη μια μεριά να συκοφαντήσει τον αγώνα του ΔΣΕ και το ΚΚΕ και από την άλλη να κρύψει το γεγονός ότι πραγματικό παιδομάζωμα και επιχείρηση γενιτσαρισμού πραγματοποιούσε η ίδια. Η διεθνής της καμπάνια κράτησε έως το 1952, αλλά στο εσωτερικό της χώρας το θέμα διατηρήθηκε για αρκετές δεκαετίες. Στην όλη υπόθεση, όπως ήταν αναμενόμενο, ανακατεύθηκαν και οι Αμερικανοί, οι οποίοι αρχικά εκτίμησαν ότι ήταν ένα καλό χαρτί αντικομμουνιστικής προπαγάνδας. Στη συνέχεια όμως άρχισαν να αναρωτιούνται μήπως η όλη ιστορία γύριζε μπούμερανγκ. Ο Επικεφαλής της Αμερικανικής Επιτροπής Βοήθειας Ντ. Γκρίσγουόλντ, με τηλεγράφημά του προς την Ουάσιγκτον στις 23/3/1948, εκτιμούσε πως η βασίλισσα Φρειδερίκη είχε "αντιδράσει με υπερβολικό τρόπο" στην αποστολή παιδιών στις ΛΔ από τους αντάρτες και τόνιζε "πως η εκτόπιση από την ίδια την κυβέρνηση χιλιάδων παιδιών, κάποτε με τη βία από ανταρτοκρατούμενα εδάφη, θα μπορούσε να αμαυρώσει το σκοπό για τον οποίο αγωνίζεται η κυβέρνηση" ("Μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο 1945-1949", Εκδόσεις ΟΛΚΟΣ, σελ. 151). Στις συνέχεια οι υπηρεσίες των ΗΠΑ, εξετάζοντας το θέμα, κατέληξαν στο συμπέρασμα πως ήταν ανεπαρκής η τεκμηρίωση των ισχυρισμών της ελληνικής κυβέρνησης πως τα παιδιά είχαν απαχθεί με τη βία. Ο ίδιος ο Μάρσαλ είχε καταλήξει σ' αυτές τις εκτιμήσεις, αφού η κυβέρνηση των Αθηνών δεν είχε καταφέρει να στοιχειοθετήσει αξιόπιστα τις καταγγελίες της (στο ίδιο, σελ. 152). Πάντως οι Αμερικανοί βοήθησαν τους ντόπιους υποτακτικούς τους στη δημιουργία διεθνούς θορύβου. Ετσι μέσω του ΟΗΕ και του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού ξεκίνησε μια καμπάνια για την επιστροφή των παιδιών από τις Λαϊκές Δημοκρατίες. Τόση δε ήταν η πρεμούρα της κυβέρνησης των Αθηνών που στους διεθνείς οργανισμούς απαιτούσε την επιστροφή όλων ανεξαιρέτως, μη λογαριάζοντας το γεγονός ότι μια τέτοια απαίτηση ήταν το λιγότερο παράλογη, αφού στην πράξη θα σήμαινε την αφαίρεση πολλών παιδιών από τους γονείς τους. Φυσικά η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών δεν μπορούσε να δεχτεί αυτό τον παραλογισμό και συνέστησε την επιστροφή παιδιών που τα ζητούσαν οι γονείς τους ή εφόσον αυτοί δεν υπήρχαν ο πλησιέστερος συγγενής τους. Αλλά και πάλι η ντόπια αντίδραση δεν κάμφθηκε. Δημιουργήθηκε στη χώρα ολόκληρη βιομηχανία πλαστών ή αστήριχτων αιτήσεων με τις οποίες ζητούνταν η επιστροφή παιδιών. Να τι κατήγγειλε η Ε. ΒΟ. Π. με υπόμνημά της στους διεθνείς οργανισμούς, στις 20/8/1951:
Μέσω του Διεθνούς ερυθρού Σταυρού διαβιβάστηκαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες κατάλογοι αιτήσεων μέσω των οποίων εζητείτο η επιστροφή 9.838 παιδιών. Από τον έλεγχο που έγινε αποδείχτηκε: 552 από αυτά τα παιδιά ζούσαν και με τους δύο γονείς τους στις Λαϊκές Δημοκρατίες. 1.496 ζούσαν στις ΛΔ με τον ένα γονέα τους. 2.223 παιδιά δεν ήταν στην πραγματικότητα παιδιά, αλλά ενήλικα άτομα που ζούσαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες και κατά τη διάρκεια του εμφυλίου είχαν αγωνιστεί μέσα από τις τάξεις του ΔΣΕ. 2.484 παιδιά δε βρίσκονταν στα μητρώα των παιδιών που φιλοξενούνταν στις χώρες της ΛΔ. 188 αιτήσεις ήταν γραμμένες δυο φορές για τα ίδια πρόσωπα. 213 αιτήσεις πλαστές για διάφορους λόγους. 2.650 αιτήσεις με ανεπαρκή στοιχεία για εξακρίβωση ("Η Αλήθεια για τα παιδιά της Ελλάδας", Εκδοση της Ε. ΒΟ. Π., Απρίλης 1952. Το υπόμνημα υπογράφει η Ελλη Αλεξίου).
Το θέμα των αιτήσεων για επιστροφή των παιδιών στην Ελλάδα - όπως προαναφέραμε - συντηρήθηκε στους διεθνείς οργανισμούς ως τα 1952. Από κει και μετά διατηρήθηκε ως θέμα στο εσωτερικό της χώρας για να θρέφει τον μπαμπούλα του κομμουνισμού.

Ο αριθμός των παιδιών

Ενα ερώτημα που προκύπτει είναι "πόσα παιδιά στάλθηκαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες; ". Η κυβέρνηση των Αθηνών έκανε λόγο για 28.000. Από μέρους του ΚΚΕ, από στελέχη του που γνώριζαν την κατάσταση και δούλεψαν στην ΕΒΟΠ, γίνεται λόγος για 25.000 κατά προσέγγιση. Αυτόν τον αριθμό δίνει ο Θ. Μητσόπουλος στο προαναφερόμενο βιβλίο του αλλά και ο Β. Μπαρτζιώτας στο βιβλίο του "Ο αγώνας του ΔΣΕ" (σελ. 130). Με απόλυτη ακρίβεια δεν έχει προσδιοριστεί ο αριθμός γιατί δεν έχει γίνει δυνατή, ως αυτή τη στιγμή, η σχετική αρχειακή έρευνα που χρειάζεται. Επίσης δεν είναι γνωστοί οι ακριβείς αριθμοί των παιδιών, όπως κατανεμήθηκαν στις χώρες της Λαϊκής Δημοκρατίας. Ο Θ. Μητσόπουλος δίνει ορισμένα στοιχεία κατά προσέγγιση που απ' ό,τι φαίνεται εγγίζουν την πραγματικότητα. Ορισμένα επίσης στοιχεία - όχι ολοκληρωμένα - δόθηκαν και στην 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ στην εισήγηση που παρουσίασε ο Β. Μπαρτζιώτας.
Το πρόβλημα του ακριβούς προσδιορισμού του αριθμού των παιδιών σαν σύνολο και κατά χώρα, παρουσιάζει τις εξής δυσκολίες: Τα πρώτα χρόνια της πολιτικής προσφυγιάς η κατάσταση παρουσίαζε ρευστότητα. Πολλά παιδιά (γύρω στις 11.000) στάλθηκαν αρχικά στη Γιουγκοσλαβία. Στη συνέχεια ορισμένος αριθμός από αυτά μετακινήθηκε στις άλλες Λαϊκές Δημοκρατίες κι από τη στιγμή που το ΚΚΕ και το ΚΚΓ ήρθαν σε σύγκρουση, η ΕΒΟΠ και οι Ελληνες κομμουνιστές δεν μπορούσαν να έχουν καμιά άμεση σχέση με το θέμα. Επίσης πολλά παιδιά που στάλθηκαν στις άλλες Λαϊκές Δημοκρατίες δεν παρέμειναν στην αρχική χώρα υποδοχής τους αλλά μετακινήθηκαν σε κάποια άλλη όπου βρίσκονταν οι γονείς ή οι συγγενείς τους. Ακόμη ορισμένα από τα παιδιά έφυγαν από την Ελλάδα σε μεγάλη ηλικία, 16 - 17 ετών και πολύ σύντομα έπαψαν να καταγράφονται στους καταλόγους, δεν υπολογίζονταν σαν παιδιά και συνεπώς το γεγονός αυτό τροποποιεί την εικόνα των αριθμών από χρόνο σε χρόνο. Τέλος γύρω στα 5.000 παιδιά, μέχρι το 1954, επιστράφηκαν στους γονείς τους που τα ζήτησαν αφού είχαν μείνει πίσω στην Ελλάδα ή βρίσκονταν σε κάποια χώρα του εξωτερικού, όπως στον Καναδά ή την Αυστραλία.
Οι διευκρινίσεις αυτές είναι απαραίτητες για να κατανοηθεί ότι δεν είναι μόνιμος και σταθερός ο αριθμός των παιδιών - τόσο ο συνολικός όσο και αυτός που αναφέρεται σε κάθε μία χώρα ξεχωριστά - από τη στιγμή που άρχισαν οι αποστολές και σ' όλο το μετέπειτα χρονικό διάστημα. Ετσι θα ήταν πλάνη π. χ. να πει κανείς ότι έχει τον ακριβή αριθμό των παιδιών, σαν σύνολο ή σε κάθε χώρα ξεχωριστά, βασισμένος στην απογραφή μιας χρονικής περιόδου που έκανε η ΕΒΟΠ. Στην 3η Συνδιάσκεψη π. χ., με βάση στοιχεία που είχε δώσει η ΕΒΟΠ, αναφέρεται ότι τα παιδιά που ζούσαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες - πλην της Γιουγκοσλαβίας - ήταν 17.902. Αναμφίβολα αυτό το νούμερο υπολείπεται του πραγματικού αν ληφθεί υπόψη και μόνο το γεγονός ότι δεν καταγράφεται ο αριθμός των παιδιών σε γιουγκοσλαβικό έδαφος.

Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ"

Οι φαντάροι του κυβερνητικού στρατού είναι αδέλφια μας! 86

Οι φαντάροι του κυβερνητικού στρατού είναι αδέλφια μας!

Απ' τη "χαράδρα" και τα μαρτύρια της Μακρονήσου, "παρέλαση" στο Στάδιο κι αμέσως μετά στο σφαγείο του Γράμμου

"Ο ΑΓΩΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΙΝΑΙ ΦΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΑΓΩΝΑ ΜΕΤΑΞΥ ΗΠΑ ΚΑΙ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ" Το αφιέρωμα του "Ρ" στα 50χρονα του ΔΣΕ δίνει την αφορμή να έρθουν στο φως για πρώτη φορά αδιάψευστα στοιχεία, που εδραιώνουν απόλυτα το ιστορικό πια γεγονός, ότι ο Εμφύλιος στην Ελλάδα ήταν αποκλειστικά δημιούργημα του αγγλοαμερικανικού ιμπεριαλισμού και της ελληνικής αντιδραστικής κλίκας, προκειμένου να υποτάξουν το λαό μας, όχι μόνο πολιτικά, αλλά και οικονομικά. Παράλληλα, να μετατρέψουν την Ελλάδα σε στρατιωτική βάση και ορμητήριο για τις επεκτατικές τους βλέψεις στις πρώην σοσιαλιστικές βαλκανικές χώρες, με απώτερη προοπτική την επίτευξη του κύριου στόχου τους, δηλαδή τον έλεγχο με οποιονδήποτε τρόπο της Σοβιετικής Ενωσης.

Αποκαλυπτικές ομολογίες

Το Μακρονησιώτικο 596 ΤΠ, με όπλα χωρίς σφαίρες, παρελαύνει στο Στάδιο παρουσία δημοσίων υπαλλήλων και μαθητών των Σχολείων της Αθήνας και του Πειραιά, που είχαν μεταφερθεί υποχρεωτικά για να ...χειροκροτούν

Αλλωστε, τα επεκτατικά αυτά σχέδια των στρατοκρατών ιμπεριαλιστών αποκαλύπτονται κι από ομολογίες επώνυμων ανώτατων αξιωματούχων της ελληνικής στρατιωτικής ηγεσίας.
Συγκεκριμένα, ο στρατηγός Μερεντίτης σε άρθρο του στο "Βήμα" της 17.2.1952 γράφει:
"Η Ελλάδα να θέση από τούδε εις την διάθεσιν των συμμαχικών αναγκών υπό τα όπλα, όσας δυνάμεις το Ανώτατον Συμμαχικόν Στρατηγείον κρίνει αναγκαίας. Εις περίπτωσιν ευνοϊκών συνθηκών να προελάσουν οι δυνάμεις της μετά των άλλων, συμπεριλαμβανομένων και των ιταλικών, βορειότερον των συνόρων της... ".
Σ' αυτή την κατεύθυνση άλλωστε "διαπαιδαγωγούσαν" τους Ελληνες φαντάρους, καλλιεργώντας το μίσος ενάντια στους βόρειους γείτονές μας και κύρια στη Βουλγαρία, προετοιμάζοντας το στρατό και το λαό ψυχολογικά για τη μελλοντική εισβολή. Πέρα απ' τις ομιλίες στις στρατιωτικές μονάδες από τους κατηχητές αξιωματικούς "Ηθικής Αγωγής" με θέμα "Οι προαιώνιοι εχθροί μας", οι παλιότεροι θα θυμούνται και το εμβατήριο που ανάγκαζαν τους φαντάρους να τραγουδάνε:

"...Σόφια, Μόσχα
είναι τ' όνειρό μας...
Εξω Βουλγαριά, ουστ
Θράκη και Μακεδονία
δε θα δείτε πια..."

Μετά την απαραίτητη αυτή παρένθεση πρέπει να πούμε ότι η επέμβαση των Αγγλοαμερικανών και των αντιδραστικών κύκλων της Αθήνας, για να χτυπηθεί το προοδευτικό κίνημα, συμπίπτει με το "φούντωμα" των αγώνων του λαού μας, που είχε αρχίσει στη χώρα μας, στη διάρκεια της τριπλής φασιστικής κατοχής, με μπροστάρη το ΕΑΜ, που δυναμικά καθοδηγούνταν από το ΚΚΕ.

"Συνωμοσίες" και "ύποπτοι"

Στο κέντρο της φωτογραφίας ο Αμερικανός στρατηγός, με κρεμασμένη στο λαιμό τη φωτογραφική μηχανή, για ν' απαθανατίσει το μακελειό, παρακολουθεί - από μακριά βέβαια - τις μάχες στην οροσειρά του Γράμμου. Δίπλα του οι επιτελικοί αξιωματικοί Βεντήρης, Μπαλοδήμος, Ζα`ϊμης και ο ανθυπολοχαγός διερμηνέας

Το χτύπημα ήταν σκληρό για το λαό μας. Σκληρότερο για την ελληνική επαρχία, που το πλήρωσε πολύ ακριβά. Αυτός είναι ο βασικός λόγος που η μεγάλη πλειοψηφία των κυνηγημένων και στη συνέχεια μαχητών του ΔΣΕ ήταν απ' την ελληνική επαρχία. Ηταν, δηλαδή, αγρότες, κάτοικοι ορεινών χωριών και κωμοπόλεων. Αντίθετα, το ποσοστό των στελεχών και μαχητών, που προέρχονταν απ' τα μεγάλα αστικά κέντρα, ήταν σχετικά μικρό. Εδώ βέβαια δε θ' αναλυθεί το σοβαρό κι ενδιαφέρον αυτό κεφάλαιο της ένδοξης ιστορίας του ΔΣΕ, ούτε θα γίνει αναφορά στις δικαιολογημένες ή αδικαιολόγητες αιτίες αυτού του γεγονότος. Εμείς να πούμε μόνο ότι εκείνοι που μπορούσαν ν' αποτελέσουν τις εφεδρείες του ΔΣΕ και ασφαλώς θα 'ταν πολύτιμο έμψυχο δυναμικό, ήταν οι χιλιάδες έγκλειστοι στις φυλακές, στα ξερονήσια και τα στρατόπεδα κομμουνιστές, προοδευτικοί αριστεροί πολίτες, που είχε προλάβει να τους πιάσει έγκαιρα το αντιδραστικό κράτος της Δεξιάς με βάση τον Α. Ν. 509/1947, που πρόβλεπε την ποινή του θανάτου για "διάδοσιν ιδεών εχουσών σκοπόν την ανατροπήν του κρατούντος κοινωνικού συστήματος", το περιώνυμο Γ` Ψήφισμα του Ιούνη 1946, που τιμωρούσε με ισόβια κάθειρξη "την απόπειρα συνωμοσίας" και με θάνατο την "εφαρμογή συνωμοσίας", και το Μεταξικό Α. Ν. 375/18.12.1936, που ίσχυσε και στις δεκαετίες 1950 και 1960. Επίσης, είχε "επιστρατευτεί" όλη η σχετική προπολεμική νομοθεσία, που "καταδίκαζε τη σκέψη", παρέτεινε επ' αόριστον το χρόνο εκτόπισης των "υπόπτων", ενώ επεξέτεινε τις διώξεις σε συγγενείς των "υπόπτων" α`, β`, και γ` βαθμού!
Την έννοια "συνωμοσία" και "ύποπτος" έδιναν οι μακελάρηδες των 25 Στρατοδικείων, που λειτουργούσαν στη χώρα τα χρόνια εκείνα, σε κάθε ενέργεια που εκφραζόταν με την υπεράσπιση της ειρήνης, της συμφιλίωσης του λαού και που αποτελούσε τη συνισταμένη του πολιτικού αγώνα που έκανε τότε το ΚΚΕ. Ετσι, λοιπόν, με βάση τον Α. Ν. 509/1947 έβγαλαν εκτός νόμου το ΚΚΕ και τις Οργανώσεις του, καθώς κι άλλους μαζικούς φορείς, συλλόγους ή πολιτικές κινήσεις που βρίσκονταν κάτω απ' την επιρροή του. Παράλληλα, δόθηκαν τέτοιες αρμοδιότητες στις διωκτικές αρχές, που οδήγησαν με αποφάσεις των "Επιτροπών" Ασφαλείας 40.000 κομμουνιστές και προοδευτικούς πολίτες στην εξορία, ενώ στις φυλακές - Απρίλης 1950 - βρίσκονταν 17.000 καταδικασμένοι και πάνω από 5.000 υπόδικοι, ενώ αρκετές χιλιάδες μεταφέρονταν στο Τρίκκερι, στην Ικαρία και τ' άλλα νησιά, που είχαν μετατραπεί σε τόπους εξορίας. Το Νοέμβρη του 1945 είχαν εκδοθεί 80.000 εντάλματα σύλληψης για ισάριθμους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Δυο χρόνια μετά το 1947 "ανοίγει" η Μακρόνησος, το ελληνικό Νταχάου, εκεί που έγιναν τα πιο φρικιαστικά εγκλήματα. Αυτά νομιμοποίησε η Βουλή τον Οκτώβρη του 1949 με ειδικό ψήφισμα που κατέθεσε ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, υπουργός Στρατιωτικών τότε, με γενικό εισηγητή τον βουλευτή Παναγή Παπαληγούρα.

"Ευτυχείς" και "υπερήφανοι"

Στις αρχές του καλοκαιριού του 1949 με το αμερικανικό αεροπλανοφόρο "Σικελία" μεταφέρονται στο Φάληρο 49 "Χελ Ντάιβερ" καθέτου εφορμήσεως, για να χρησιμοποιηθούν στις επιχειρήσεις του Γράμμου και του Βίτσι. Στη φωτογραφία περιχαρείς ο Κ. Καραμανλής, ο Παναγ. Κανελλόπουλος και οι Αμερικανοί αξιωματούχοι Γκρέιντ και Χόφμαν υποδέχονται τους Αμερικανούς πιλότους

Στο σημείο αυτό θα 'ταν χρήσιμο να δημοσιεύσουμε ένα ντοκουμέντο. Οσοι το διαβάσουν ας βγάλουν τα συμπεράσματά τους... Είναι απόσπασμα απ' το "Βιβλίο επισκεπτών" που υπήρχε στο γραφείο του Γ. Μπαϊρακτάρη, διοικητή - γενικού στρατοπεδάρχη Μακρονήσου. Δυστυχώς, σ' όλο το περιεχόμενο του βιβλίου αυτού, όπως και σ' άλλα έγγραφα της περιόδου εκείνης, δεν είναι δυνατή η πρόσβαση, ενώ έχει συμπληρωθεί 50ετία, δεδομένου ότι έχουν χαρακτηριστεί "άκρως απόρρητα και εμπιστευτικά".
Το πρωί, λοιπόν, της 23.3.1949 πάνε στη Μακρόνησο ο βασιλιάς Παύλος Γλύξμπουργκ, η Φρειδερίκη, ο πρίγκιπας Γεώργιος, ο υπουργός Δικαιοσύνης, Γ. Μελάς, ο αρχηγός της Αμερικανικής Στρατιωτικής Αποστολής, στρατηγός Βαν Φλιτ, ο υπουργός Στρατιωτικών, Παναγιώτης Κανελλόπουλος, κι η γυναίκα του Νίτσα.
Διαβάστε τι έγραψαν "για την ηθική και εθνική αγωγή" των κρατουμένων. Τα κείμενα δεν επιδέχονται αμφισβήτηση γιατί έχει διαπιστωθεί η γνησιότητα του γραφικού χαρακτήρα του καθένα απ' τους προαναφερόμενους.
"Η σημερινή επίσκεψη εις Μακρόνησον υπήρξε δι' εμέ μια από τις ευτυχέστερες ημέρες της ζωής μου. Αληθινόν εθνικόν βάπτισμα. Ολαι αι ευχαί μου απευθύνονται διά παλληκάρια της Μακρονήσου. Βαν Φλιτ".
"Είμαι υπερήφανος που Σας αντίκρυσα, άνδρες του Β` Τάγματος Σκαπανέων. Σας συγχαίρω και Σας υπόσχομαι να μείνω ψυχικά πάντοτε κοντά Σας. Παναγιώτης Κανελλόπουλος".
Οι αντοχές στα φριχτά βασανιστήρια στο Μακρονήσι δεν ήταν ίδιες για όλες τις χιλιάδες των κρατουμένων. Ετσι, υπήρξαν φαντάροι που προτίμησαν - για ν' αποφύγουν τα μεσαιωνικά βασανιστήρια απ' τον Σούλη, τον Κοθρή, τον Καραφώτη, τον Τσιμπλή, τον Βα`ϊτσα, τον Φοίφα - να υποκύψουν και να πάνε στο μακελειό του Γράμμου. Στην Αθήνα συγκροτήθηκε το 596 Τάγμα Πεζικού, που το 'ριξαν αμέσως στις φονικές μάχες με το ΔΣΕ στο Γράμμο και που αργότερα, αφού αντικατέστησε τον αγγλικό οπλισμό του με αμερικανικό στον Τύρναβο, χρησιμοποιήθηκε στον εμφύλιο της Κορέας.
Χαρακτηριστικό είναι ότι όταν συγκροτήθηκε το 596 ΤΠ και έκανε παρέλαση στους κεντρικούς δρόμους της Αθήνας και στο Παναθηναϊκό Στάδιο, οι φαντάροι είχαν κρεμασμένα στους ώμους όπλα που όμως ήταν άδεια. Σε κανέναν δεν είχαν δώσει σφαίρες! Ο φόβος ότι οι Μακρονησιώτες φαντάροι μπορεί να στρέψουν τα όπλα ενάντια σ' αυτούς που είχαν διατάξει το βασανισμό τους, ήταν φανερός. Και πραγματικά, δεν έπεσαν έξω.

Μη λυπάστε το αίμα τους!

Περήφανοι για την κατάκτηση του "λαφύρου" - είναι η σημαία της 16ης ταξιαρχίας του ΔΣΕ - που περιφέρεται από τον Αμερικανό στρατηγό Βαν Φλιτ (στο κέντρο), τον στρατηγό Θρ. Τσακαλώτο (δεξιά) και τον αντιστράτηγο Π. Καραδήμα

Στις επιχειρήσεις λοιπόν στο Λιόκο, στο Τσάρνο, στο Σκύρτση, στο Πάτωμα, στο Ταμπούρι, στη Φούρκα, στον Κλέφτη, το Τάγμα αυτό, που είχε την ονομασία "Τάγμα Ανανηψάντων", είχε τρομερές απώλειες, που βασικά οφείλονταν στην άρνηση των φαντάρων να χτυπήσουν τ' αδέλφια τους. Στις επιχειρήσεις με το ΔΣΕ, Μακρονησιώτες φαντάροι "αυτομολούσαν" με κάθε ευκαιρία που τους δινόταν. Μάλιστα, ο διοικητής της 1ης Μεραρχίας του κυβερνητικού στρατού, με έδρα την Κόνιτσα, είχε δώσει αυστηρή διαταγή να πυροβολούνται επιτόπου απ' τους διοικητές των μονάδων όσοι έδειχναν τέτοιες διαθέσεις.
Σ' όλες τις πολεμικές ενέργειες από την πλευρά του κυβερνητικού στρατού προηγούνταν αεροπορικός βομβαρδισμός των θέσεων των μαχητών του ΔΣΕ και βολές πυροβολικού. Δεν είναι τυχαίο ότι η τακτική αυτή στη διάρκεια του Εμφύλιου δεν εφαρμοζόταν μόνο όταν στις επιχειρήσεις συμμετείχε το 596 ΤΠ. Αυτό έγινε και στις 18 - 20 Αυγούστου στη μάχη για την κατάληψη του υψώματος Σκύρτση, που σήμαινε την κυριαρχία του αντικειμενικού σκοπού, δηλαδή του υψώματος "2520" του τριγωνομετρικού του Γράμμου. Τρεις απόπειρες έγιναν για την κατάληψη του υψώματος και οι τρεις χωρίς αποτέλεσμα. Τα νεκρά κορμιά των Μακρονησιωτών γιόμιζαν τα νεροφαγώματα και τα χαντάκια του υψώματος.
Το αίμα των φαντάρων της Μακρονήσου χυνόταν άφθονο, γιατί ανήκε σε αριστερούς φαντάρους και γι' αυτό ήταν φτηνό. Μια συνομιλία, που καταγράφηκε τα χρόνια εκείνα, είναι χαρακτηριστική. Υστερα από αναφορά του διοικητή του 596 ΤΠ προς τον Θεμ. Κετσέα για τα πυρά που δέχτηκαν απ' το ΔΣΕ και που θέριζαν τις εμπροσθοφυλακές του τάγματος, που είχε ξεκινήσει απ' το χωριό Πληκάτι για να "πιάσει" το Γράμμο, ο Θ. Κετσέας τού δήλωσε απ' τον ασύρματο: "Μη λυπάσθε το αίμα τους. Η Μακρόνησος βγάζει συνέχεια...".
Κι αυτό το αίμα ανταλλάχτηκε για λόγους σκοπιμότητας μ' ένα σηματάκι από τσίγκο που κρέμασαν στο μανίκι του χιτωνίου όσοι υπηρέτησαν στο 596 ΤΠ, καθώς και στην 5η Μοίρα των ΛΟΚ. Ηταν το Διακριτικό Αγώνος Διασώσεως Ιερών Οσίων Φυλής (ΔΑΔΙΟΦ), που το απένειμε μάλιστα η Γερμανίδα Φρειδερίκη. Μια βαρύγδουπη ονομασία, που έκρυβε υποκρισία, αλλά και την αιτία του μακελειού. Γιατί ο Εμφύλιος έγινε για τα ξένα συμφέροντα, εξυπηρέτησε τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό και την ελληνική αντιδραστική κλίκα...

"Πίστη ακλόνητη, πνεύμα αυτοθυσίας"

Το αεροπλανοφόρο "Φόρεσταλ", η ναυαρχίδα του 6ου Αμερικανικού Στόλου της Μεσογείου, κατέπλεε τακτικά στο Φάληρο για πολλούς και διαφόρους λόγους....

Μια άλλη ομολογία, αυτή τη φορά απ' τον στρατηγό Θρ. Τσακαλώτο στο βιβλίο του "40 χρόνια στρατιώτης", Τόμος 2ος, σελ. 541, είναι χαρακτηριστική της πίστης των μαχητών του ΔΣΕ:
"Μια αντικειμενική κρίσις θα μας δώσει την εντύπωσιν ότι 8 οπλοπολυβόλα, ίσως και 2 όλμοι, εσταμάτησαν δύο ταξιαρχίας, 26 πυροβόλα και ανάλογον αεροπορίαν...".
Ο Ευάγγ. Αβέρωφ στο βιβλίο του "Φωτιά και τσεκούρι", σελ. 470 - 471 δεν μπορεί παρά την προσπάθειά του να αποφύγει τελικά να ομολογήσει:
"Αυτοί που βγήκαν στο βουνό επέδειξαν πίστη ακλόνητη και εξαιρετικό πνεύμα αυτοθυσίας...".
Ο αγώνας του ΔΣΕ είχε παλικαριά. Και το σημαντικότερο, οι μαχητές του ένιωθαν αδελφοσύνη για τους φαντάρους του κυβερνητικού στρατού, γιατί ακριβώς ήταν κι αυτοί σπλάχνα του ίδιου λαού. Κι αυτό το συναίσθημα έγινε τραγούδι στα χείλια των μαχητών του ΔΣΕ. Οι στίχοι είναι του Νίκου Τριανταφύλλου:
"...Αδέλφια μου φαντάροι είναι κρίμα
για τους ξένους να πέσεις νεκρός...
όσο σίδερο οι ξένοι κι αν ρίξουν
νικητής θα 'ναι πάντα ο λαός...".
Τα ίδια αισθήματα έτρεφαν οι μαχητές του ΔΣΕ απέναντι και στους επιστρατευμένους ΜΑΥδες, τους αγρότες, που υποχρεώνονταν όταν τέλειωναν τις δουλιές τους στα χωράφια να παίρνουν τα όπλα και κάθε βράδυ να φυλάνε σκοπιά στις παρυφές των χωριών τους. Αυτή η συμπεριφορά του ΔΣΕ απέναντι τους άντρες των ΜΑΥ είχε τον αντίκτυπό της. Τον αποκαλύπτει με τη χαρακτηριστική του φράση ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος:
"...Με όσην απροθυμίαν εδέχθησαν τα όπλα, με τόσην ευκολίαν και τα παρέδιδαν εις τους αντάρτας... Και απετέλεσαν την καλυτέραν πηγήν εξοπλισμού των συμμοριακών ομάδων...".

Ανάμειξη των Αμερικανών παντού

Για πρώτη φορά στα Γραμμοχώρια δοκιμάστηκαν οι βόμβες Ναπάλμ, οι καυστικές χημικές ουσίες και τα βαρέλια με πετρέλαιο, που έριχναν τα αεροπλάνα. Το σπίτι στο χωριό κάηκε, ο κόσμος κατέφυγε στο δάσος. Σώθηκε η μάνα, τα τρία παιδιά και το γαϊδουράκι τους...

Οταν τα "γεράκια" του αμερικανικού Πενταγώνου πήραν τη σκυτάλη απ' τους Αγγλους ανέλαβαν να εξοπλίσουν τον κυβερνητικό στρατό με σύγχρονα όπλα. Στο λιμάνι του Πειραιά καταπλέουν αμερικανικά οχηματαγωγά που μεταφέρουν πολεμικό υλικό κατάλληλο για "ορεινές επιχειρήσεις" και κυρίως όλμους των 60 και 81, ορεινά πυροβόλα, ημιαυτόματα τηλεβόλα, εκτοξευτές ρουκετών, μέχρι και βόμβες ναπάλμ, που χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά στα χωριά μας κι ήταν η πρόβα - όπως ομολόγησαν οι Αμερικανοί αξιωματούχοι - για το λαό του Βιετνάμ. Η Ελλάδα είχε ενταχθεί στο Δόγμα Τρούμαν, που αλυσόδεσε το λαό μας και στρεφόταν ενάντια στα δικαιώματα και τις κοινωνικές κατακτήσεις του. Οι Αμερικανοί, με το στόμα του Τρούμαν, το λένε ξεκάθαρα:
"Διαλέξαμε την Ελλάδα και την Τουρκία, όχι γιατί χρειάζονται βοήθεια ή γιατί είναι λαμπρά υποδείγματα δημοκρατίας και ύπαρξης των τεσσάρων ελευθεριών, αλλά γιατί αποτελούν για μας τις στρατηγικές πύλες της Μαύρης Θάλασσας και της καρδιάς της Σοβιετικής Ενωσης". (Εφημερίδα "Νιου Γιορκ Χέραλντ Τρίμπιουν" της 6 Απρίλη 1947).
Σύμφωνα με όσα έχουν αποκαλυφθεί, οι Αμερικανοί ήταν αποφασισμένοι να χτυπήσουν το ΔΣΕ, και εκτός απ' την αμέριστη βοήθεια στον κυβερνητικό στρατό με πολεμικό υλικό, να μεταφέρουν στην Ελλάδα και μάχιμα αμερικανικά τμήματα "...υποστηρίζοντας ότι η επιτυχία της αμερικανικής πολιτικής στην Ευρώπη, καθώς και του ευρωπαϊκού προγράμματος οικονομικής βοήθειας, απαιτούσε μια πολύ σταθερή στάση στην Ελλάδα". (Γιάννης Ο. Ιατρίδης, καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο S. C. ST. COLLEGE).

Πιο καθαρά ο αρχιστράτηγος S. J. CHAMBERLIN αναφέρει σε έκθεσή του:

"...Ουσιαστικά ο αγώνας στην Ελλάδα είναι απλώς μια φάση σημαντική, ωστόσο, στον παγκόσμιο αγώνα μεταξύ ΗΠΑ και Σοβιετικής Ενωσης".
Ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος στο βιβλίο του "Ο αντισυμμοριακός αγών", αναφερόμενος στο Δόγμα Τρούμαν, επαληθεύει τις προθέσεις των Αμερικανών με την ομολογία του:
"...Δεν ήτο μόνο απλή ηθική ενίσχυσις, αλλά ενείχε την έννοιαν της προωθημένης προπομπού του αμερικανικού στρατού εις την Βαλκανικήν".
Η ανάμειξη των Αμερικανών υπάρχει παντού. Τις επιχειρήσεις στη Μουργκάνα τις κατεύθυνε προσωπικά ο επιστήθιος φίλος και έμπιστος της Φρειδερίκης στρατηγός Βαν Φλιτ, στις επιχειρήσεις το 1948 (Σχέδιο "Κορωνίς") και το 1949 (Σχέδιο "Πυρσός Α` και Β`") συμμετέχουν ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματικοί του στρατού. Ακόμη και στα γραφεία της Ασφάλειας Αθηνών εγκαθίσταται ο Αμερικανός αξιωματούχος Ρόμπερτ Ντρίσκαλ, που κατευθύνει τις συλλήψεις δημοκρατικών πολιτών, ενώ ουσιαστικά τις μάχες ανάμεσα στο ΔΣΕ και τις υπέρτερες δυνάμεις του κυβερνητικού στρατού τις διευθύνανε Αμερικανοί αξιωματικοί που είχαν τοποθετηθεί στις διοικήσεις των Μεραρχιών κι αργότερα των Ταξιαρχιών. Οι εξουσίες στους Αμερικανούς δόθηκαν απ' την ελληνική κυβέρνηση, όταν έφτασαν, τον Οκτώβρη 1948, στην Αθήνα, γι' αυτόν ακριβώς το λόγο ο υπουργός Στρατιωτικών Ρόαγιαλ μαζί με τον υπουργό Εξωτερικών, στρατηγό Μάρσαλ.
Τα πλέον γνωστά ονόματα απ' το σύνολο των Αμερικανών αξιωματικών ήταν ο αρχηγός της αμερικανικής στρατιωτικής αποστολής, στρατηγός Γουίλιαμ Λισβέι, που αντικαταστάθηκε αργότερα απ' τον σκληροτράχηλο στρατηγό Βαν Φλιτ, ο αντισυνταγματάρχης Τζέκινς κι άλλοι.

Ευτυχείς και υπερήφανοι δηλώνουν οι Βαν Φλιτ και Παναγιώτης Κανελλόπουλος κατά την επίσκεψή τους στη Μακρόνησο στις 23.3.49

Στη Ρούμελη το σχέδιο "Χαραυγή" για τις "εκκαθαριστικές" επιχειρήσεις τον Ιούλη 1948, το κατάστρωσε ο Αμερικανός ταξίαρχος Τρούμαν Θίρσον, ενώ στη λεγόμενη "εκστρατεία Ρούμελης" συμμετείχαν ο Αγγλος συνταγματάρχης Κρουκ και ο Αμερικανός Πεντικόρ. Επίσης, στο στρατιωτικό αεροπλάνο τύπου "Χάρβαντ" που καταρρίφθηκε στις παρυφές του Καρπενησίου στις 21 Γενάρη 1949, επέβαινε και ο Αμερικανός αντισυνταγματάρχης Εντνερ.

Να μάθει ο λαός την πραγματική αλήθεια

Η μεγάλη οικονομική βοήθεια απ' τους Αμερικανούς δίνει τη δυνατότητα στην ελληνική κυβέρνηση (όπου συμμετέχουν οι Γ. Παπανδρέου και Κ. Καραμανλής) να δημιουργήσει ένα πανίσχυρο στρατό που συνολικά αποτελούνταν από 150.000 άντρες, 51.000 εθνοφύλακες, 26.000 χωροφύλακες, 7.000 αστυνομικούς, 14.000 πληρώματα πολεμικών πλοίων, 6.500 πληρώματα πολεμικών αεροπλάνων και προσωπικό αεροδρομίου. Στους αριθμούς αυτούς πρέπει να προστεθούν οι ΜΑΥδες και χιλιάδες αστυνομικοί ένστολοι και με πολιτικά.
Δυστυχώς, σιδερένιες ντουλάπες που ανοίγουν με κωδικούς αριθμούς κρύβουν τους φακέλους με τα στοιχεία αυτά. Κι έχει περάσει, το ξαναλέμε, πάνω από μισός αιώνας από τότε. Σκόπιμα αποκρύβονται όλα αυτά τα σοβαρά και πολύτιμα στοιχεία, που συνθέτουν την ιστορία της άλλης πλευράς του Εμφύλιου. Οταν ζήτησα να έχω πληροφόρηση, οι αρμόδιες υπηρεσίες, πολιτικές και κυρίως στρατιωτικές, αρνήθηκαν. Κι όμως είναι ανάγκη, εθνική ανάγκη, να μάθει ο λαός μας την αλήθεια, την πραγματική αλήθεια κι όχι την ιστορία του Εμφύλιου όπως την έχουν σερβίρει γιατί έτσι τους συμφέρει...
Το σημερινό αφιέρωμα έγραψε και επιμελήθηκε ο δημοσιογράφος Δημήτρης ΣΕΡΒΟΣ.

Οι φωτογραφίες είναι από το προσωπικό του αρχείο και από τα φωτογραφικά τμήματα του Μουσείου Μπενάκη, του Πολεμικού Μουσείου και της ΓΓΤΠ.

Η εμπιστοσύνη στο ΚΚΕ σημαίνει πίστη στη δύναμη της λαϊκής οργάνωσης και συμμαχίας

Η εμπιστοσύνη στο ΚΚΕ σημαίνει πίστη στη δύναμη της λαϊκής οργάνωσης και συμμαχίας

Η συνέντευξη του ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ στην εφημερίδα «Θεσσαλία»

ΦΡΑΓΚΟΣ

Ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, παραχώρησε συνέντευξη στην εφημερίδα «Θεσσαλία». Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη.***
-- Συνεχίζει η ελληνική κυβέρνηση να διαμηνύει προς όλες τις κατευθύνσεις ότι το 2014 θα είναι έτος ανάκαμψης και ότι δεν θα επιβληθούν άλλα επώδυνα μέτρα. Η διαβεβαίωση αυτή πιστεύετε είναι ικανή να δημιουργήσει εικόνα σταθερότητας στο πολιτικό σκηνικό ή θα έχουμε τέτοιες εξελίξεις, που μπορούν να οδηγήσουν σε πρόωρες εκλογές;
-- Οι μόνες κυβερνητικές διαβεβαιώσεις που ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα είναι αυτές προς το μεγάλο κεφάλαιο και αφορούν στην ανάκαμψη της κερδοφορίας του, που θα συνοδεύεται από μόνιμα επώδυνα αντιλαϊκά μέτρα. Αυτός είναι ο βασικός στόχος της σημερινής, αλλά και κάθε κυβέρνησης που κινείται εντός των τειχών της ΕΕ και του καπιταλιστικού δρόμου ανάπτυξης. Γι' αυτό ακριβώς επιδιώκουν σταθερότητα στο πολιτικό σκηνικό με ή χωρίς πρόωρες εκλογές. Οι θετικές, για το λαό, εξελίξεις θα προκύψουν μόνο από μια μαχητική εργατική - λαϊκή αντιπολίτευση, που σήμερα αποτελεσματικά μπορεί να κάνει μόνο το ΚΚΕ, πολύ περισσότερο αν η ίδια η εργατική τάξη, ο λαός του δώσουν αυτή τη δύναμη, για να βάζει εμπόδια και να ανοίγει δρόμους ριζικής ανατροπής του σάπιου συστήματος.
-- Η κοινωνία στενάζει από τα οικονομικά αδιέξοδα, αναζητά πολιτικές λύσεις, ωστόσο όμως διαπιστώνεται ότι τα ποσοστά του ΚΚΕ παραμένουν χαμηλά. Αυτό σημαίνει ότι οι πολίτες δεν εμπιστεύονται τις προτάσεις του ΚΚΕ για έξοδο από την κρίση;
-- Οι εργαζόμενοι, οι άνεργοι, οι άνθρωποι των λαϊκών στρωμάτων δεν έχουν αποκτήσει ακόμα πίστη κυρίως στη δική τους δύναμη, τη δύναμη της λαϊκής οργάνωσης και συμμαχίας. Γι' αυτό αποδέχονται εκβιαστικά διλήμματα, δέχονται να τους πλασάρουν ψεύτικες ελπίδες, προσδοκούν φιλολαϊκές λύσεις από το πολιτικό κατεστημένο, που δεν θα έρθουν ούτε στη Δευτέρα Παρουσία. Η εμπιστοσύνη στο ΚΚΕ προϋποθέτει εμπιστοσύνη στο εργατικό - λαϊκό κίνημα, που πρέπει να ανασυντάξει τις δυνάμεις του, γιατί τότε θα μπορεί να εμποδίσει, να καθυστερήσει τα αντιλαϊκά μέτρα, ακόμα και να επιβάλει επείγοντα μέτρα ανακούφισης της λαϊκής οικογένειας. Θα μπορεί να ανοίξει το δρόμο όχι μόνο της εξόδου από την κρίση, αλλά συνολικά για τη λαϊκή ευημερία. Δεν θεωρούμε ότι είναι εύκολα όσα προτείνουμε, αλλά αποτελούν και τη μόνη ρεαλιστική διέξοδο σε όφελος του λαού. Αλλωστε, μήπως αυτή η βαρβαρότητα που βιώνουν σήμερα είναι εύκολη; Οδηγεί σε διέξοδο; Κάθε άλλο.

Η πρόταση του ΚΚΕ δεν δίνει φιλί ζωής στο σάπιο σύστημα

-- Το θέμα ανασύνθεσης της κεντροαριστεράς βρίσκεται εδώ και καιρό στο προσκήνιο. Ποια συμπεράσματα έχετε βγάλει για τις έως τώρα ζυμώσεις και αναφορές που γίνονται;
-- Ηδη, στο προσκήνιο βρίσκεται η συνολική αναμόρφωση του πολιτικού σκηνικού προκειμένου να ξεπεραστεί η υπαρκτή δυσκολία για αυτοδύναμες σταθερές κυβερνήσεις που θα εναλλάσσονται για να παγιδεύουν τη δυσαρέσκεια του λαού. Το σύστημα χρειάζεται να προετοιμάζει και άλλες εναλλακτικές λύσεις για να επιβιώσει. Προωθεί αυτή τη στιγμή το δίπολο ΝΔ - ΣΥΡΙΖΑ, ως βασικούς κορμούς, αλλά προετοιμάζει και άλλα σχήματα, κεντροαριστερά με ολίγον από ΠΑΣΟΚ, ΔΗΜΑΡ και 58 διαθέσιμους, που «μαγειρεύεται» από τα ίδια παλιά και φθαρμένα υλικά της ίδιας αντιλαϊκής συνταγής.
-- Ο ΣΥΡΙΖΑ επιμένει στην πρόσκληση συνεργασίας με το ΚΚΕ και άλλες δυνάμεις για τη δημιουργία ενός Ενιαίου Λαϊκού Μετώπου...
-- Το ΚΚΕ έχει πρόταση πολιτικής συμμαχιών, με τη διαφορά ότι η πρότασή του για τη Λαϊκή Συμμαχία δεν αποθεώνει τη δήθεν υγιή επιχειρηματικότητα, δε σφιχταγκαλιάζεται με τον ΣΕΒ, δεν προσκυνά την ΕΕ, δεν ξεπλένει το σύστημα και τους εκπροσώπους του και τελικά δεν επιδιώκει να δώσει φιλί ζωής στο σάπιο σύστημα και το διεφθαρμένο κράτος του. Η Λαϊκή Συμμαχία συσπειρώνει την πλειοψηφία, δηλαδή τον εργάτη που δίνει μάχη για το μεροκάματο, τον άνεργο που πρέπει να επιβιώσει από την πείνα, τον αγρότη που ξεκληρίζεται, τον αυτοαπασχολούμενο που παλεύει με τα χρέη και το λουκέτο. Θα έχει κατεύθυνση τη λαϊκή εξουσία με κοινωνικοποίηση των μονοπωλίων, αποδέσμευση από την ΕΕ συνολικά, άρα και από το ευρώ, μονομερή διαγραφή του χρέους. Η Λαϊκή Συμμαχία μπορεί να παλέψει σήμερα για τα επείγοντα προβλήματα κάθε λαϊκής οικογένειας, αλλά κυρίως μπορεί να ανοίξει δρόμους γιατί η πάλη της έχει κατεύθυνση και προοπτική την αλλαγή τάξης στην εξουσία.
-- Ενόψει δημοτικών εκλογών τι είδους συμμαχίες είναι αποφασισμένο το ΚΚΕ ν' αναζητήσει; Με τι κριτήρια θα κινηθεί;
-- Το ΚΚΕ, σε κάθε μάχη, όπως είναι κι αυτή των εκλογών - δημοτικών, περιφερειακών αλλά και ευρωεκλογών - απευθύνεται σε όλους τους εργαζόμενους, τους αγρότες, τους αυτοαπασχολούμενους, τους αγωνιστές της ζωής, σε όσους έχουμε συναντηθεί μαζί στους αγώνες μέσα στην οικονομική κρίση, σε όσους δεν εμπιστεύονται τόσο τις δυνάμεις που έχουν μέχρι σήμερα κυβερνήσει όσο και όσους ετοιμάζονται να τον κοροϊδέψουν για να αρπάξουν την ψήφο του και μετά να κινηθούν σε ίδιους αντιλαϊκούς, αδιέξοδους για το λαό δρόμους.

Η στρατηγική του ΚΚΕ θα οδηγήσει το λαό σε νίκη

-- Ως προς τις εξελίξεις στα εθνικά θέματα υπάρχουν τομείς που κρύβουν άμεσα κινδύνους;
-- Οι εξελίξεις στα Ελληνοτουρκικά, αλλά και στο Κυπριακό, που είναι φυσικά διεθνές πρόβλημα εισβολής και κατοχής ανεξάρτητου κράτους, είναι ανησυχητικές. Η ανησυχία μας μεγαλώνει παρακολουθώντας τους οξυμένους ανταγωνισμούς ανάμεσα στους ιμπεριαλιστές για να βάλουν στο χέρι τον πλούτο της ευρύτερης περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου - Μέσης Ανατολής. Αυτός ο πλούτος ενώ θα μπορούσε - στο πλαίσιο μιας άλλης εξουσίας - να είναι παράγοντας ευημερίας και συνεργασίας των λαών, στον καπιταλισμό μετατρέπεται στο αντίθετο. Η ανησυχία μας μεγαλώνει γιατί η Ιστορία διδάσκει ότι πόλεμοι παγκόσμιοι και περιφερειακοί ήρθαν μετά από βαθιά οικονομική καπιταλιστική κρίση, όπου μ' αυτόν τον τρόπο βρήκαν διέξοδο τα κεφάλαια, το σύστημα. Ο λαός, η εργατική τάξη πρέπει να προετοιμαστούν ιδεολογικά, πολιτικά και οργανωτικά γιατί δεν έχουν κανένα συμφέρον να μπουν ανάμεσα σ' αυτούς τους ανταγωνισμούς, να επιλέξουν μακελάρη, να χύσουν το αίμα τους για τα συμφέροντα της κερδοφορίας του κεφαλαίου.
-- Πολλά και σοβαρά τα προβλήματα του αγροτικού κόσμου ειδικά στη Θεσσαλία. Με ποιο τρόπο θα πρέπει να αντιμετωπιστούν;
-- Υπάρχουν βασικά προϊόντα που είμαστε ελλειμματικοί ως χώρα εξαιτίας της ΚΑΠ, των πολιτικών της ΕΕ και των κυβερνήσεων: Μαλακό σιτάρι από το οποίο παράγεται το ψωμί, γαλακτοκομικά και κρέας, βασικά για τη διατροφή του λαού. Υπάρχει έντονο πρόβλημα στην περιοχή με την ξηρασία και παράλληλα δεν έχουν ολοκληρωθεί τα έργα της εκτροπής του Αχελώου. Το βαμβάκι, που αποτελεί βασικό προϊόν για τη Θεσσαλία, δέχεται καταλυτικό χτύπημα με τη νέα ΚΑΠ και θα συρρικνωθεί δραστικά η παραγωγή του, άρα και το εισόδημα των αγροτών. Το εργοστάσιο ζάχαρης στη Λάρισα έκλεισε και μάλιστα επιδοτήθηκαν από την ΕΕ για να καταστρέψουν τις εγκαταστάσεις του και την ίδια ώρα εισάγουμε ζάχαρη και χάνεται αγροτικό εισόδημα και θέσεις εργασίας. Εισάγονται ομοειδή προϊόντα και αμφίβολης ποιότητας και τα ελληνικά πετιούνται ή πωλούνται σε εξευτελιστικές τιμές.
Χρειάζεται να αξιοποιήσουμε τις τεράστιες παραγωγικές δυνατότητες που υπάρχουν, ειδικά στη Θεσσαλία, και αυτό μπορεί να γίνει μόνο με ανατροπή αυτών των πολιτικών, αποδέσμευση από την ΚΑΠ και συνολικά την ΕΕ. Μόνη λύση είναι ο σχεδιασμός, προγραμματισμός και υλοποίηση με βάση ό,τι συμφέρει τις διατροφικές ανάγκες του λαού, αξιοποιώντας τα εδαφοκλιματικά πλεονεκτήματα της χώρας. Με τον κεντρικό σχεδιασμό και την κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής και την ανάπτυξη του παραγωγικού συνεταιρισμού των μικροκληρούχων, καθώς και στήριξη με τις κρατικές δομές, με παραγωγή μέσων και εφοδίων και έργα βελτίωσης. Ετσι θα μειωθεί το κόστος παραγωγής και θα εξασφαλιστεί η διατροφική επάρκεια του λαού μας, με φθηνά και ποιοτικά προϊόντα και πρώτες ύλες, για την ανάπτυξη της βιομηχανίας και δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
-- Το ΚΚΕ συμπλήρωσε 95 χρόνια ζωής με αγώνες και σημαντική παρουσία στην πολιτική ζωή της χώρας. Από την άλλη πλευρά - και σύμφωνα με δημοσιεύματα - επιχειρείται μια διαφοροποίηση απέναντι σε πολιτικές αποφάσεις και δράσεις του πρόσφατου παρελθόντος. Οπως, π.χ., για τα πεπραγμένα της περιόδου 1989-1991, περίοδο που συνδέεται με την πολιτική του Χαρίλαου Φλωράκη. Πώς ακριβώς έχουν τα πράγματα;
-- Το ΚΚΕ είναι το μοναδικό κόμμα που τολμά να μελετά το παρελθόν του, να διδάσκεται από την Ιστορία του. Βγάζει πολύτιμα συμπεράσματα, επεξεργάζεται τη στρατηγική του μέσα από συλλογικές διαδικασίες, μακριά από ωραιοποιήσεις και μηδενισμό. Οι αντίπαλοί μας δεν πρόκειται ποτέ να συμβιβαστούν με το ότι το ΚΚΕ και μαζί με αυτό και ηγέτες του, όπως ο Χαρίλαος Φλωράκης, άντεξαν σε όλες τις καμπές της ταξικής πάλης. Το ΚΚΕ και τα στελέχη του άντεξαν, δεν υπέγραψαν ποτέ δήλωση μετανοίας στον καπιταλισμό. Παρά επιμέρους δυσκολίες, αδυναμίες, πάντα είχε σκοπό του να υπηρετήσει το λαό και τα συμφέροντά του. Σήμερα, πλέον, απ' όλη αυτήν την ιστορική πείρα και μελέτη, το αδιαμφισβήτητο κέρδος για το Κόμμα μας είναι η ωρίμανση της συλλογικής σκέψης του Κόμματος, η επεξεργασία από το ΚΚΕ σύγχρονης στρατηγικής, που θα οδηγήσει το λαό μας σε νίκες και επιτυχίες.