12 Δεκ 2011

Ο ματωμένος Μάης του '36 στη Θεσσαλονίκη



Μετά τη σφαγή, λίγα λουλούδια...
Το βράδυ της 9ης Μάη του 1936 ο πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς έδωσε διαταγή ένα σύνταγμα στρατού από τη Λάρισα να μεταφερθεί στη Θεσσαλονίκη και μοίρα του στόλου να καταπλεύσει στο λιμάνι της πόλης προς αντιμετώπιση των εργατών που βρίσκονταν σε απεργία. Ταυτόχρονα, προέβη σε δηλώσεις με τις οποίες δεν άφηνε κανένα περιθώριο παρερμηνειών αναφορικά με τις προθέσεις του1: «Κατέστη φανερόν - τόνισε - ότι οι σκοποί οι επιδιωκόμενοι από τους διευθύνοντας την απεργιακήν κίνησιν είναι πολιτικοί, ανατρεπτικοί. Αν ήσαν οικονομικοί θα εδέχοντο οι ιθύνοντες τας δύο εργατικάς ομοσπονδίας την λύσιν, την οποίαν η κυβέρνησις επέβαλε εις τους καπνεμπόρους, και η οποία όχι μόνον καθορίζει κατώτατον ημερομίσθιον 90 δραχμών, αλλά προβλέπει και περί μέσου ημερομισθίου 100 περίπου δραχμών... Η κυβέρνησις δε θα εμποδίση βεβαίως το δικαίωμα της απεργίας από εκείνους οι οποίοι το έχουν, αλλά δε θα επιτρέψη διατάρραξιν της τάξεως. Οσοι το επιχειρήσουν, θα συναντήσουν το κράτος του νόμου».
Το πόσο σεβόταν το δικαίωμα της απεργίας ο Μεταξάς αλλά και τι εσήμαινε το κράτος του νόμου, οι εργάτες της Θεσσαλονίκης το ένιωσαν στο πετσί τους εκείνες τις μέρες. Το διαπίστωσε επίσης ολόκληρος ο ελληνικός λαός λίγους μήνες αργότερα, όταν επιβλήθηκε το δικτατορικό καθεστώς της 4ης Αυγούστου με ηγέτη του τον Ιωάννη Μεταξά. Αν αξίζει όμως μια παρατήρηση για την προαναφερόμενη δήλωση του, τότε οφείλουμε να σημειώσουμε πως αυτή η δήλωση είναι μια δήλωση καρμπόν που εκφέρεται, πανομοιότυπα, πάντοτε από τα χείλη του εκάστοτε πρωθυπουργού ή υπουργού, στο πλαίσιο του αστικού καθεστώτος - με δικτατορική ή κοινοβουλευτική μορφή διακυβέρνησης - όταν αυτό το καθεστώς βρίσκεται αντιμέτωπο με εργατικές - λαϊκές κινητοποιήσεις, ιδιαίτερα μάλιστα όταν αυτές είναι πετυχημένες. Ας εξετάσουμε όμως αναλυτικότερα το θέμα μας κι ας δούμε πώς φτάσαμε στην απεργία των εργατών στη Θεσσαλονίκη το Μάη του '36, αλλά και στις απειλές, λόγω και έργω, του επίδοξου δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά.
Η ταξική πάλη στο πρώτο μισό της δεκαετίας του '30
Τμήμα από τη μεγάλη απεργιακή συγκέντρωση του Μάη στη Θεσσσαλονίκη
Το πρώτο μισό της δεκαετίας του '30, στην Ελλάδα, χαρακτηρίζεται από οξύτατες κοινωνικοπολιτικές αντιθέσεις και αντιπαραθέσεις που τελική κατάληξη θα έχουν την εγκαθίδρυση της μεταξικής δικτατορίας. Επρόκειτο για μια πορεία που δεν ήταν αναπόφευκτη αν κρίνουμε από τη σκοπιά των συμφερόντων του εργαζόμενου λαού, αλλά ούτε και εύκολη αν εξετάσουμε τα πράγματα από τη σκοπιά των συμφερόντων της άρχουσας τάξης. Προς αυτή την κατεύθυνση ευνοούσε η παγκόσμια οικονομική κρίση του καπιταλισμού 1929 - 1933, η χρεοκοπία του αστικού κοινοβουλευτισμού και η άνοδος του φασισμού, έμμεσα ή άμεσα, η κυριαρχία δηλαδή των πιο αντιδραστικών τμημάτων της χρηματιστικής ολιγαρχίας ως απάντηση των αστικών τάξεων σε αυτή την κρίση αλλά και για την αντιμετώπιση του ανερχόμενου εργατικού - επαναστατικού κινήματος.
Στο εξεταζόμενο διάστημα και πριν ο Μεταξάς εγκαθιδρύσει το καθεστώς της 4ης Αυγούστου, η Ελλάδα γνώρισε σημαντικές αλλά αποτυχημένες απόπειρες επιβολής δικτατορικού καθεστώτος από τον χώρο του Κέντρου (Κίνημα Πλαστήρα το 1933, το Κίνημα των Βενιζελικών της 1ης Μάρτη 1935), ενώ ο άλλος πόλος του αστικού πολιτικού κόσμου, η λεγόμενη δεξιά και ακροδεξιά δουλεύοντας πιο μεθοδικά κατάφερε να επιτύχει την παλινόρθωση της μοναρχίας το Φθινόπωρο του 1935, αλλά και να θέσει ισχυρά θεμέλια για μια επιτυχημένη επιβολή πραξικοπήματος.
Λίγο πριν γενικευθεί η χρήση των όπλων. Με τις αντλίες ρίχνουν νερό στους απεργούς
Το 1935 παρουσιάζεται επίσης σοβαρή ανάπτυξη του απεργιακού κινήματος που συνοδεύεται από παλλαϊκά συλλαλητήρια. Σε 200.000 φτάνουν οι απεργοί εργάτες μέχρι τον Οκτώβρη του χρόνου εκείνου, χωρίς να υπολογίζονται οι μήνες Μάρτης - Απρίλης. Χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτών των αγώνων, που αγκαλιάζουν όλα σχεδόν τα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας, είναι η αποφασιστικότητα και το πείσμα των εργαζόμενων μαζών, που φτάνουν ακόμη και σε ανοιχτή σύγκρουση με τους εργοδότες και την αστυνομία. Το 1935 σημαδεύεται επίσης με το ματοκύλισμα δεκάδων εργατών και αγροτών2.
Με την αυγή του 1936, ο ελληνικός λαός έζησε κορυφαία ιστορικά γεγονότα. Στις 26 Γενάρη η χώρα οδηγήθηκε σε εκλογές. Η Βενιζελική παράταξη - το λεγόμενο Κέντρο - που κατέβηκε στις εκλογές με 5 διαφορετικά κόμματα (Κόμμα Φιλελευθέρων, Δημοκρατικός Συνασπισμός, Πανδημοκρατική Ενωσις Κρήτης, Αγροτικό Σοφιανόπουλου και Νεοφιλελεύθεροι) συγκέντρωσε συνολικά 574.655 ψήφους και 142 έδρες. Η αντιβενιζελική παράταξη - η λεγόμενη Δεξιά και ακροδεξιά - πήρε μέρος στις εκλογές με τα κόμματα Λαϊκό, Λαϊκή Ριζοσπαστική Ενωσις, Κόμμα Ελευθεροφρόνων (Μεταξάς) και Εθνικόν Μεταρρυθμιστικόν Κόμμα και συγκέντρωσε 602.840 ψήφους και 143 έδρες. Το ΚΚΕ, που δημιούργησε με το Αγροτικό Κόμμα του Βογιατζή το Παλλαϊκό Μέτωπο, σημείωσε επιτυχία καθώς συγκέντρωσε 73.411 ψήφους και εξέλεξε 15 βουλευτές. Η επιτυχία αυτή αποκτούσε ξεχωριστή σημασία, δεδομένου ότι κανένα κόμμα δε συγκέντρωνε την απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία και το Παλλαϊκό Μέτωπο μπορούσε να παίξει ένα είδος ρυθμιστικού ρόλου κάτι και το οποίο έγινε με την υπογραφή, στις 19/2/1936, του γνωστού συμφώνου Σκλάβαινα - Σοφούλη. Βάσει των όρων της συμφωνίας, το Παλλαϊκό Μέτωπο αναλάμβανε την υποχρέωση να ψηφίσει τους Φιλελεύθερους για το προεδρείο της Βουλής και να δώσει ψήφο ανοχής σε κυβέρνηση που θα σχημάτιζε ο Σοφούλης. Από την πλευρά της, η κυβέρνηση θα ακύρωνε αναδρομικά τη διάταξη του εκλογικού νόμου που αφαιρούσε τα εκλογικά δικαιώματα από όσους είχαν καταδικαστεί για παράβαση του «ιδιώνυμου», θα καταργούσε τις επιτροπές ασφάλειας, θα έδινε αμνηστία στον Ν. Ζαχαριάδη, στον Β. Βερβέρη και στον Β. Νεφελούδη, καθώς και σε όλους τους πολιτικούς κατάδικους, τους φυλακισμένους και τους εξόριστους, θα διέλυε όλες τις φασιστικές οργανώσεις, θα καθιέρωνε σαν μόνιμο εκλογικό σύστημα την αναλογική, θα ελάττωνε, μέσα σε δυο μήνες, την τιμή του ψωμιού, θα απαγόρευε την προσωποκράτηση για οφειλές προς το Δημόσιο μέχρι τρεις χιλιάδες δραχμές, θα καθιέρωνε πεντάχρονο χρεοστάσιο χωρίς όρους για τα χρέη των αγροτών στις τράπεζες και στους ιδιώτες και θα προχωρούσε στην άμεση εφαρμογή των Κοινωνικών Ασφαλίσεων3.
Αγωνιστές με υψωμένες γροθιές, στην πρωτομαγιάτικη απεργία του '36, στη Θεσσαλονίκη
Τελικά, αυτό το σύμφωνο δεν τηρήθηκε με ευθύνη του Κόμματος των Φιλελευθέρων του Θ. Σοφούλη που υπαναχώρησε, υποστηρίζοντας μαζί με το δεξιό Λαϊκό Κόμμα τη λύση Δεμερτζή.
Η υπαναχώρηση των Φιλελευθέρων ήταν επιβεβλημένη από τα ταξικά συμφέροντα που υπηρετούσε ο χώρος του Κέντρου, δεδομένου ότι ήταν τέτοιες οι συνθήκες εκείνη την περίοδο που η συμμαχία με το Παλλαϊκό Μέτωπο ευνοούσε το λαϊκό κίνημα, η πάλη του οποίου γνώριζε πραγματική έκρηξη. Στους πρώτους μήνες του '36, το απεργιακό κίνημα τηςεργατικής τάξης αλλά και των μεσαίων στρωμάτων σημείωσε πρωτοφανή άνοδο απ' άκρη σ' άκρη της Ελλάδας. Μόνο στο τρίμηνο Γενάρη - Μάρτη απήργησαν πάνω από 200 χιλιάδες εργάτες, ενώ σε μια σειρά πόλεις (Δράμα, Καβάλα, Σέρρες, Ξάνθη κλπ.) πραγματοποιήθηκαν πετυχημένες απεργίες με τοπικού χαρακτήρα αιτήματα. Στο ίδιο χρονικό διάστημα οι αγρότες μιας σειράς επαρχιών (Ηρακλείου, Δωρίδας κλπ.) συγκροτούσαν συλλαλητήρια, ενώ οι επαγγελματίες των πόλεων κατέβαιναν σε απεργίες. Σ' αυτές τις παλλαϊκές κινητοποιήσεις το «παρών» έδωσε και η σπουδάζουσα νεολαία. Ολόκληρο το πρώτο δεκαήμερο του Μάρτη, οι φοιτητές των πανεπιστημίων και όλων των άλλων σχολών βρίσκονταν σε απεργία, απαιτώντας πανεπιστημιακές και γενικότερα δημοκρατικές ελευθερίες4.
Οι εργάτες στήνουν οδοφράγματα
Τη μεγάλη άνοδο τωνεργατικών και λαϊκών αγώνων φανερώνει και η αντίδραση των κατασταλτικών μηχανισμών του κράτους. Ο απολογισμός της κρατικής τρομοκρατίας σε βάρος των λαϊκών μαζών, για τους μήνες Γενάρη, Φλεβάρη, Μάρτη και Απρίλη του 1936 που έδωσε στη δημοσιότητα η στατιστική υπηρεσία της οργάνωσηςΕΡΓΑΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ είναι αποκαλυπτικός5. Το Γενάρη του '36, σε ολόκληρη την Ελλάδα έγιναν 117 συλλήψεις, 18 φυλακίσεις, 37 εξορισμοί, 33 τραυματισμοί, 1 δολοφονία, 38 βασανισμοί, 13 απαγορεύσεις συνεδρίων και συγκεντρώσεων, 1 αστυνομική έρευνα, 4 διαλύσεις σωματείων και 3 κατασχέσεις.
Το Φλεβάρη έγιναν 129 συλλήψεις, 91 φυλακίσεις, 6 εξορισμοί, 23 τραυματισμοί, 2 δολοφονίες, 17 βασανισμοί, 3 απαγορεύσεις συνεδρίων και συγκεντρώσεων, 14 αστυνομικές έρευνες και 3 κατασχέσεις.
Το Μάρτη έγιναν 198 συλλήψεις, 225 φυλακίσεις, 12 εξορισμοί, 17 τραυματισμοί, 1 δολοφονία, 36 βασανισμοί, 5 απαγορεύσεις συνεδρίων και συγκεντρώσεων, 2 αστυνομικές έρευνες και 1 κατάσχεση.
Τον Απρίλη του '36 έγιναν 198 συλλήψεις, 32 φυλακίσεις, 44 εξορισμοί, 35 τραυματισμοί, 1 δολοφονία, 34 βασανισμοί, 15 απαγορεύσεις συνεδρίων και συγκεντρώσεων, 19 αστυνομικές έρευνες και 470 κατασχέσεις.
Ενας νεκρός στο δρόμο κοντά στο «Αλκαζάρ»
Το σκηνικό, που δείχνει με ποια κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα φτάσαμε στα γεγονότα του Μάη στη Θεσσαλονίκη ολοκληρώνεται, αν προσθέσουμε τις πολιτικές εξελίξεις σε κεντρικό επίπεδο.
Στις 5 Μάρτη του 1936 ο Βασιλιάς Γεώργιος - χωρίς να συναντήσει την παραμικρή αντίσταση από τα αστικά κόμματα - διόρισε τον Ιωάννη Μεταξά στη θέση του υπουργού των Στρατιωτικών. Επίσης, καθολική ήταν από τον μονάρχη και τον αστικό πολιτικό κόσμο η στήριξη της κυβέρνησης Δεμερτζή, στην οποία ο Μεταξάς κατείχε και τη θέση του αντιπροέδρου. Λίγες βδομάδες αργότερα, στις 27 Απρίλη του ιδίου έτους, και αφού ο Δεμερτζής είχε αποδημήσει εις κύριον, τα αστικά κόμματα έκαναν το Μεταξά πρωθυπουργό, δίνοντάς του ψήφο εμπιστοσύνης και τρεις μέρες αργότερα η Βουλή αποφάσισε τη διακοπή των εργασιών της μέχρι το τέλος Σεπτέμβρη, δίνοντας στον μετέπειτα δικτάτορα και στην κυβέρνηση του ημιδικτατορικές εξουσίες. Αποτέλεσμα ήταν, από τα τέλη Απρίλη του '36 να εγκαθιδρυθεί στη χώρα ένα ιδιότυπο καθεστώς που αργότερα πολύ εύστοχα ονομάστηκε «καθεστώς της 3 1/2 Αυγούστου»6. Σε καθεστώς, λοιπόν «3 1/2 Αυγούστου» - που ήθελε να γίνει «4η Αυγούστου» - έγιναν τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης. Ας τα παρακολουθήσουμε.
Ο ματωμένος Μάης του '36
Από τη μεγάλη διαδήλωση διαμαρτυρίας στην πλατεία Ελευθερίας για την άγρια δολοφονία των εργατών
Τετάρτη 29 Απρίλη 1936. Δώδεκα χιλιάδες καπνεργάτες της Θεσσαλονίκης - εκ των οποίων περίπου το 70% γυναίκες - αυτή τη μέρα δεν πιάνουν δουλιά, αλλά κατεβαίνουν σε απεργία, ύστερα από απόφαση του συνδικαλιστικού τους φορέα, της Πανελλήνιας Καπνεργατικής Ομοσπονδίας (ΠΚΟ). Κυριότερο αίτημά τους7 έχουν την αύξηση των ημερομισθίων στις 120 - 135 δραχμές με την εφαρμογή της σύμβασης του 19248. Η απεργία ξεκινάει από τις 9.30 το πρωί. Τα καπνομάγαζα κλείνουν και οι απεργοί κατευθύνονται αρχικά στα γραφεία της Ομοσπονδίας και στη συνέχεια στον κινηματογράφο «Πάνθεον», όπου έχουν συγκέντρωση, για να συζητήσουν και να αποφασίσουν τα μέτρα που πρέπει να λάβουν για την περιφρούρηση του αγώνα τους. Εξω από τον κινηματογράφο, η αστυνομία με ισχυρές δυνάμεις δείχνει τα δόντια της, έτοιμη, ανά πάσα στιγμή να επιδοθεί στο ...θεάρεστο έργο της.
Οι απεργοί αγνοούν την προκλητική αστυνομική παρουσία, εκλέγουν Κεντρική Επιτροπή Αγώνα και στις 12.30 το μεσημέρι η Επιτροπή κάνει παράσταση στον γενικό Διοικητή Μακεδονίας Κ. Πάλλη με το υπόμνημα των αιτημάτων των καπνεργατών. Την ίδια μέρα ξεσπά η απεργία στο Βόλο και τις Σέρρες.
Πολύ γρήγορα, η απεργία επεκτείνεται και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Την Πέμπτη 30 Απρίλη στην απεργία κατεβαίνουν τα Σωματεία καπνεργατών στην Καβάλα και στη Δράμα. Το Σάββατο 2 Μάη θα προστεθούν τα Σωματεία Αγρινίου, Κομοτηνής, Σάμου, Σιδηροκάστρου, Προσοτσάνης, Νιγρίτας, Ξάνθης, Λαγκαδά, Σιάτιστας, Καρδίτσας, Πειραιά κ.ά. Την Τρίτη 5 Μάη - 7η μέρα της απεργίας, κατεβαίνουν σε συμπαράσταση στη Θεσσαλονίκη οι κλωστοϋφαντουργοί, οι χαρτεργάτες, οι τσαγκαράδες και οι λαστιχάδες. Στις 6 Μάη το μεσημέρι μέλη φασιστικών οργανώσεων τους οποίους χρησιμοποιεί το κράτος πυροβολούν και τραυματίζουν τον καπνεργάτη Κώστα Σαμιώτη 20 χρονών.
Εφιπποι χωροφύλακες, με γυμνά τα σπαθιά, ενώ δίπλα τους οι απεργοί προσπαθούν να τους μιλήσουν
Την επομένη, 7 Μάη, το Ενωτικό Εργατικό Κέντρο Θεσσαλονίκης καλεί τηνεργατική τάξη σε επιφυλακή για 24ωρη απεργία συμπαράστασης. Εν τω μεταξύ, η εργατική τάξη της Ελλάδας συμπαραστέκεται στους απεργούς. Οι πιο μαζικές ομοσπονδίες του Ηλεκτρισμού, Δέρματος, Οικοδόμων, Επισιτισμού, Ιματισμού, Κουρέων, Αρτεργατών, Φυματικών, το Ενωτικό Εργατικό Κέντρο Αθήνας, με τηλεγραφήματά τους προς τη Γενική Διοίκηση Μακεδονίας τονίζουν ότι αν δε λυθούν τα δίκαια αιτήματα των Καπνεργατών, των τσαγκαράδων και υφαντουργών και σε περίπτωση που εφαρμοστούν τα τρομοκρατικά μέτρα που εξαγγέλθηκαν, η εργατιά όλης της χώρας θα κατέβει σε πανελλαδική απεργία. Αυτή τη μέρα φτάνει στη Θεσσαλονίκη, επιστρέφοντας από το Βελιγράδι, ο πρωθυπουργός της χώρας και μετέπειτα δικτάτορας Ι. Μεταξάς, ο οποίος σε κοινή σύσκεψη που είχε με τον Γενικό Διευθυντή και τον Σωματάρχη του Γ΄ Σώματος Στρατού δίνει το «πράσινο φως» για την καταστολή της απεργίας.
Σε λίγες ώρες, η συμπρωτεύουσα θα ζούσε μια από τις ηρωικότερες και τραγικότερες σελίδες της ιστορίας της.
Στις 8 Μάη, λίγο πριν το μεσημέρι, εφτά χιλιάδες απεργοί της Θεσσαλονίκης κατευθύνθηκαν προς τη γενική Διοίκηση Βορείου Ελλάδος, για να απαιτήσουν την άμεση επίλυση των αιτημάτων τους. Δυνάμεις έφιππης και πεζής χωροφυλακής προσπάθησαν να τους σταματήσουν, χωρίς όμως να το πετύχουν. Τότε άρχισαν να πυροβολούν κατά του άοπλου πλήθους, που ύστερα από το πρώτο σοκ ανασύνταξε τις δυνάμεις του κι άρχισε να στήνει οδοφράγματα. Την ίδια ώρα, άλλη διαδήλωση από τρεις χιλιάδες περίπου εργάτες, που κατευθυνόταν επίσης προς το διοικητήριο, δέχτηκε κι αυτή επίθεση από τους χωροφύλακες. Οι εργάτες κατάφεραν να σπάσουν τις ζώνες των χωροφυλάκων και να ενωθούν με τους συναδέλφους τους στα οδοφράγματα.
Μέσα σε λίγη ώρα τα νέα είχαν φτάσει σε κάθε σημείο της πόλης κι ο κόσμος κατέβαινε από τις συνοικίες προς το κέντρο για να βοηθήσει τους αγωνιζόμενους εργάτες. Οι αρχές τρομοκρατήθηκαν. Ο Διοικητής της φρουράς Θεσσαλονίκης έδωσε διαταγή στο στρατό να χτυπήσει τους διαδηλωτές αλλά οι φαντάροι δεν υπάκουσαν. Τρεισήμισι ώρες κράτησαν οι οδομαχίες και τελικά οι διαδηλωτές υποχώρησαν. Πολλοί εργάτες είχαν τραυματιστεί αλλά η αγανάκτηση το λαού ήταν στο κατακόρυφο. Το βράδυ, πολλά σωματεία της Θεσσαλονίκης (αυτοκινητιστές, λιμενεργάτες, οικοδόμοι, τροχιοδρομικοί κ.ά.) κήρυξαν απεργία. Η κυβέρνηση σε απάντηση προχώρησε στην έκδοση διατάγματος επιστράτευσης των τροχιοδρομικών και των σιδηροδρομικών και διέταξε το Γ΄ Σώμα Στρατού να λάβει εξαιρετικά μέτρα προς εξασφάλιση της τάξης9.
«Η αστυνομία - έγραφε ο «Ρ» αναφερόμενος στα γεγονότα της 8ης Μαΐου10 - έδειξε σήμερα καθαρά πως παίζει το ρόλο του υπηρέτη του καπνεμπορικού και του άλλου κεφαλαίου. Με αγριότητα και βανδαλισμούς επιτέθηκε κατά των άοπλων καπνεργατών και καπνεργατριών, των υφαντουργών, των μικρών κοριτσιών (12 ως 15 χρόνων) και τους ματοκύλισε. Επί 3 1/2 ώρες η Θεσσαλονίκη βρισκότανε χτες σε κατάσταση μάχης, μεταξύ των δυνάμεων της αστυνομίας και ενός μέρους της εργατικής τάξης. Η στάση της αστυνομίας έχει εξεγείρει όλο το λαό».
Την επομένη, 9 Μαΐου, η απεργία στη συμπρωτεύουσα είχε γενικευτεί. Μαζί με τους εργάτες κατέβηκαν σε απεργία διαμαρτυρίας και οι επαγγελματίες, οι βιοτέχνες και οι φοιτητές. «Την πρωίαν της 9ης Μαΐου - γράφει ο Γρ. Δαφνής11 - απήργησαν εις ένδειξιν αλληλεγγύης οι λιμενεργάται, αρτεργάται, μυλεργάται, εργάται πλεκτηρίων και άλλων κλάδων, έτσι που το σύνολο των απεργούντων εργατών εις Θεσσαλονίκην ανήλθε εις 25.000 περίπου. Οι δε έμποροι και επαγγελματίαι έκλεισαν τα καταστήματά των. Ολόκληρος δηλαδή ο λαός της Θεσσαλονίκης, ο εργαζόμενος, ενεφανίζετο ηνωμένος εις την κατά των κυβερνητικών μέτρων διαμαρτυρίαν».
Ετσι οι χωροφύλακες από νωρίς το πρωί άρχισαν τις επιθέσεις εναντίον εργατικώνσυγκεντρώσεων. Η πρώτη σοβαρή σύγκρουση έγινε μεταξύ χωροφυλακής και απεργών αυτοκινητιστών στην οδό Εγνατίας. Οι χωροφύλακες χτύπησαν στον ψαχνό και σε λίγο έπεσε ο πρώτος νεκρός απεργός: ήταν ο αυτοκινητιστής Τάσος Τούσης. «Το πλακόστρωτο και οι γύρω δρόμοι βάφονται με αίμα. Παντού ακούγονται αγκομαχητά των πληγωμένων και οι κατάρες του πλήθους ενάντια στους φονιάδες. Γίνεται διαδήλωση με το νεκρό εργάτη πάνω σε μια πόρτα μπροστά προς το Διοικητήριο, από το οποίο απουσιάζει ο Διοικητής, όχι, όμως και οι χωροφύλακες που το φυλάνε πάνοπλοι. Την ίδια ώρα οι καμπάνες σε όλες τις συνοικίες κτυπάν συναγερμό, ο λαός ξεχύνεται στους δρόμους και κατηφορίζει προς το Κέντρο. Πορείες με υψωμένες τις γροθιές ενώνονται με τους απεργούς, ενώ κόκκινα λάβαρα βαμμένα από το αίμα των δολοφονημένων εργατών ανεμίζουν. Οι πρώτοι νεκροί: Β. Σταύρου, Ιντο Σενόρ, Γ. Πανόπουλος, Αγλαμίδης, Σαλβατόρ Ματαράσο, Δημ. Λαϊλάνης, Σ. Διαμαντόπουλος, Γιάννης Πιτάρης, Ευθύμης Μάνος, Μανώλης Ζαχαρίου, Αναστασία Καρανικόλα»12.
Οι μαζικές δολοφονίες διαδηλωτών αντί να κάμψουν τη λαϊκή αντίσταση, τη θεριεύουν προκαλώντας νέα κύματα οργής και αγανάκτησης. Ολη η πόλη έχει ξεσηκωθεί ενώ οι στρατιώτες παραβαίνουν τις διαταγές, αρνούνται να σηκώσουν όπλο κατά του λαού και συγκρούονται με τους χωροφύλακες.
Το μεσημέρι ο διοικητής του Γ΄ Σώματος Στρατού διατάσσει τους χωροφύλακες να κλειστούν στα αστυνομικά τμήματα, δίνει εντολή σε αξιωματικούς του στρατού να αναλάβουν τη Διοίκηση των αστυνομικών τμημάτων, και βγάζει ανακοίνωση που απαγορεύει κάθε συγκέντρωση ακόμα και λίγων ατόμων σε κλειστό ή ανοιχτό χώρο, ενώ κλείνει και τα μαγαζιά της Θεσσαλονίκης. Το γεγονός αυτό αντί να δράσει καταπραϋντικά οξύνει ακόμη περισσότερο τα πνεύματα. Στις 5 μ.μ. πραγματοποιείται νέα λαϊκή συγκέντρωση στη διασταύρωση των οδών Εγνατίας και Βενιζέλου χωρίς να υπάρξουν επεισόδια. Οι συγκεντρωμένοι εκδίδουν ψήφισμα το οποίο λέει:
«Απας ο λαός της Θεσσαλονίκης συγκεντρωθείς εις παλλαϊκήν συγκέντρωσιν και ακούσας των ρητόρων, αποφασίζει:
1) Εκφράζει τον αποτροπιασμόν και την αγανάκτησίν του διά τους δολοφόνους.
2) Διαδηλώνει τη συμπάθειάν του προς τους αγωνιζόμενους απεργούς.
Και ζητεί: 1) Παραίτησιν της κυβερνήσεως.
3) Αμεσον σύλληψιν του διευθυντού της Αστυνομίας Ντάκου και την αντικατάστασιν του Γενικού Διοικητού Πάλλη.
4) Επίλυση όλων των αιτημάτων των απεργών και ακύρωσιν της αποβολής του φοιτητή Καββαδία.
5) Απελευθέρωσιν όλων των συλληφθέντων.
6) Απόδοσιν των θυμάτων εις τα εργατικά Σωματεία προς κήδευσιν.
7) Να επιτραπεί αύριον η τέλεσις παλλαϊκού μνημοσύνου.
Δηλώνει:
ότι θα συνεχίσει την απεργίαν μέχρις της πλήρους επιλύσεως όλων των αιτημάτων και αναθέτει εις τον Διοικητήν του Γ. Σ. Στρατού τη διαβίβασιν του παρόντος ψηφίσματος εις την κυβέρνησιν».
Το βράδυ της 9ης Μαΐου ο λαός της Θεσσαλονίκης είναι η πραγματική εξουσία στην πόλη. «Οι αρχές είχαν ουσιαστικά καταλυθεί. Οι συνοικισμοί όλοι είχαν καταληφθή από τους διαδηλωτάς», γράφει ο επιμελητής του ημερολογίου του Ιωάννη Μεταξά, Π. Σιφναίος13. Και ο Γρ. Δαφνής συμπληρώνει: «Τη νύκτα της 9ης προς 10η Μαΐου, ούτε ο Γενικός Διοικητής, ούτε ο Σωματάρχης, ούτε καμία άλλη αρχή ημπορούσε να ασκήση εξουσίαν! Ητο εκτός πάσης αμφιβολίας ότι ο λαός της Θεσσαλονίκης ήτο κύριος της καταστάσεως»14. Μπρος σε αυτή την κατάσταση ο Μεταξάς δεν έκρυψε τον τρόμο του και διέταξε - όπως προαναφέραμε - να κινηθεί το Σύνταγμα Λαρίσης προς τη Θεσσαλονίκη και μοίρα του Στόλου να καταπλεύσει προς την πόλη15. Ηθελε προφανώς να σπείρει τον τρόμο και να δείξει πως ήταν αποφασισμένος για όλα, αλλά τα πράγματα δεν οδηγήθηκαν σε νέα σύγκρουση δεδομένου ότι η απεργία λύθηκε με συμβιβασμό που επιτεύχθηκε σε κεντρικό επίπεδο στον οποίο συνέβαλε και η Ενωτική ΓΣΕΕ με επικεφαλής τον Κ. Θέο16.
Αντί επιλόγου
Η βάρβαρη δολοφονική επίθεση εναντίον του λαού της Θεσσαλονίκης προκάλεσε έκρηξη κι απεργιακές κινητοποιήσεις σε ολόκληρη την Ελλάδα17. Το απεργιακό αυτό ξέσπασμα το Μάη του '36, η κυβέρνηση του Μεταξά και ο αστικός πολιτικός κόσμος το απέδωσαν, κατά τη συνήθη πρακτική σε... κομμουνιστικό δάκτυλο. «Το 1936 - γράφει ο Mark Mazower18εξηγώντας αυτή την ερμηνεία των γεγονότων - καθώς δυνάμωνε η εργατική διαμαρτυρία, τα μεγάλα πολιτικά κόμματα αρχικά περιθωριοποιήθηκαν και κατόπιν ωθήθηκαν στην υποστήριξη της αντικομμουνιστικής καταστολής». Αναμφίβολα το ταξικό τους συμφέρον δεν μπορούσε να τα οδηγήσει σε άλλο δρόμο. Η αλήθεια όμως ήταν διαφορετική. Κανέναεργατικόκίνημα και καμία απεργία δε θα μπορούσε να υπάρξει αν δεν υπήρχαν πραγματικά προβλήματα που μάστιζαν τους εργαζόμενους. «Η εργατική αναταραχή - έγραφαν οι ιθύνοντες της βρετανικής πρεσβείας σε μία έκθεσή τους, με ημερομηνία 27/5/1936, για τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης - οφείλεται περισσότερο σε πραγματική δυσαρέσκεια για τα μόνιμα κακά παρά σε κομμουνιστική προπαγάνδα. Στη ρίζα του κακού βρίσκεται η μεγάλη οικονομική αθλιότητα που επικρατεί στα κατώτερα στρώματα και ειδικά στις εργαζόμενες τάξεις»19.
Τα γεγονότα του Μάη του '36 με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη θα μπορούσαν πιθανότατα να αποτελέσουν και την αρχή του τέλους της διακυβέρνησης του τόπου από τον Μεταξά αν τα αστικά κόμματα ανταποκρίνονταν στις σχετικές εκκλήσεις του ΚΚΕ, το οποίο σε απόφαση της ΚΕ του προφητικά τόνιζε20: «Ο δολοφόνος Μεταξάς, εκπρόσωπος των πιο τρομοκρατικών, πλουτοκρατικών κύκλων, του βασιλιά και της φασιστικής στρατοκρατίας, επιταχύνει τις προσπάθειές του για να εγκαθιδρύσει στην Ελλάδα μοναρχοφασιστική δικτατορία». Δυστυχώς το ΚΚΕ δεν εισακούστηκε κι έμεινε μόνο του ως το τέλος να αγωνίζεται για να αποτρέψει το μοιραίο, την εγκαθίδρυση της μοναρχοφασιστικής δικτατορίας. Το αποτέλεσμα της στάσης των αστικών κομμάτων, ήταν να λυθούν τα χέρια του Μεταξά κι αυτών που τον στήριζαν. Υπό αυτές τις συνθήκες έχει απόλυτο δίκιο ο Γρ. Δαφνής όταν σημειώνει:ι «Τα αιματηρά γεγονότα της Θεσσαλονίκης θα δώσουν την πρώτη δικαιολογίαν διά την κατάλυσιν του δημοκρατικού κοινοβουλευτικού πολιτεύματος». Ο ίδιος συγγραφέας προσθέτει ότι στις 10 Μαΐου ο Μεταξάς συζήτησε και συμφώνησε με τον Γεώργιο Γλύξμπουργκ για την επιβολή της δικτατορίας21.
Σχετικά πάντως με τη στήριξη που βρήκε ο Μεταξάς στα αστικά κόμματα της εποχής, πιο αξιοπρόσεκτο είναι το γεγονός ότι πολυτιμότερη, για να επιβάλει εντέλει τα σχέδιά του, ήταν αντικειμενικά η στήριξη που του παρείχε το βενιζελικό κόμμα των Φιλελευθέρων. «Ο Σοφούλης - γράφει ο Γ. Ανδρικόπουλος 22- αν και απέφυγε να αναφερθεί στην εξαθλίωση το λαού, καταδίκασε ωστόσο με μεγάλη οξύτητα ...την απάνθρωπον συμπεριφοράν του κράτους και των οργάνων του..., ...τας τσαρικάς σφαγάς. Ταυτόχρονα συνέχιζε να υποστηρίζει την κυβέρνηση Μεταξά... Το κόμμα των φιλελευθέρων είχε, για πρώτη φορά στην ιστορία του, βρεθεί μπροστά σε μια τέτοια κρίση. Τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης έδειχναν ότι η πολιτική του έναντι του Μεταξά αποδοκιμαζόταν από το λαό... Για να κερδίσει το έδαφος που είχε χάσει έπρεπε να κάνει στροφή προς τα αριστερά και να εγκαταλείψει τον Μεταξά. Αλλά την αναδίπλωση έκανε αδύνατη, πρώτο η πεποίθηση της ηγεσίας του ότι ο Μεταξάς αντιπροσώπευε τη μόνη ελπίδα επαναφοράς στο στρατό των απότακτων αξιωματικών, δεύτερο η βαθύτατα συντηρητική του φύση που απέτρεπε συνεργασία με ριζοσπαστικές δυνάμεις».
Χωρίς αμφιβολία τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης σηματοδοτούσαν μια περίοδο στην πολιτική ζωή της χώρας όπου το κέντρο βάρους των εξελίξεων, έστω και ελαφρά, μετατοπιζόταν από τα κέντρα συνωμοσίας στις οργανώσεις του λαού. Το ΚΚΕ μάλιστα, εναπόθετε - και δίκαια έπραττε - όλες τις ελπίδες για προοδευτικές εξελίξεις στη χώρα σ' αυτό το γεγονός. Την Ελλάδα23, έλεγε, «ο παλλαϊκός απελευθερωτικός αγώνας θα τη σώσει». Ομως αυτό που για το ΚΚΕ ήταν σωτηρία της χώρας, προκαλούσε πανικό σε κάποιους άλλους. Η είσοδος του λαού στο προσκήνιο των πολιτικών εξελίξεων ήταν ένα γεγονός που όπως γράφει ο Ανδρικόπουλος24 «δεν πέρασε απαρατήρητο από τις στήλες του Τύπου - βενιζελικού και αντιβενιζελικού - που άρχισε να κρούει τον κώδωνα του κινδύνου». Η αστική τάξη και οι πολιτικοί εκπρόσωποί της είχαν την εμπειρία να καταλάβουν πως ο λαός στο προσκήνιο ήταν η μέγιστη και η κύρια απειλή για τα συμφέροντά τους. Επρεπε να λάβουν τα μέτρα τους. Και τα έλαβαν λίγο αργότερα με την επιβολή του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου.
Παραπομπές:
1. Μεταξά: «Το προσωπικό του Ημερολόγιο», εκδόσεις Γκοβόστη, τόμος Δ΄ σελ. 214
2. «Ο ηρωικός Μάης της Θεσσαλονίκης του '36 - χρονικό», εκδόσεις Σ.Ε. σελ. 22-23
3. Βλέπε ολόκληρο το σύμφωνο: «Το ΚΚΕ - Επίσημα κείμενα», εκδόσεις Σ.Ε., τόμος 4ος, σελ. 342-343.
4. Δημήτρη Σάρλη: «Η πολιτική του ΚΚΕ στον αγώνα κατά του μοναρχοφασισμού», Αθήνα 1975, σελ. 383-384.
5. «Ριζοσπάστης» 21/4/1936.
6. Φ. Γρηγοριάδη: «Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας 1909-1940», εκδόσεις Καπόπουλος, τόμος 4ος, σελ. 134-136.
7. Συνολικά για τα αιτήματα των καπνεργατών βλέπε: «Ο ηρωικός Μάης της Θεσσαλονίκης του '36 - χρονικό», εκδόσεις Σ.Ε. σελ. 22-23.
8. Η σύμβαση αυτή που είχε ονομαστεί και «σύμβαση Παπαναστασίου», προέβλεπε ότι ο μέσος όρος του ημερομισθίου των καπνεργατών θα έπρεπε να αντιστοιχεί σε 8 χρυσές δραχμές. Αυτό σήμαινε ότι το 1936 οι καπνεργάτες έπρεπε να παίρνουν ημερομίσθιο 140-150 δραχμών. Πληρώνονταν όμως με 40-50 δρχ. που με κάποιες επιμέρους αυξήσεις έφταναν τις 75-80. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι εξαιτίας της μεγάλης ανεργίας, πολλοί καπνεργάτες δούλευαν τζάμπα (κυρίως γυναίκες) έχοντας συμφωνήσει με τα αφεντικά να τους κολλάνε μόνο τα ένσημα στο ΤΑΚ (Ταμείο Ασφάλισης Καπνεργατών) για να μην χάνουν το δικαίωμα της περίθαλψης. (Σπ. Λιναρδάτου: «Πώς εφτάσαμε στην 4η Αυγούστου», εκδόσεις Θεμέλιο, 1965, σελ. 207-208).
9. Γρ. Δαφνή: «Η Ελλάς μεταξύ δύο πολέμων», εκδόσεις Ικαρος 1955, τόμος Β΄, σελ. 423.
10. «Ριζοσπάστης», 9 Μάη 1936.
11. Γρ. Δαφνή: «Η Ελλάς μεταξύ δύο πολέμων», εκδόσεις Ικαρος 1955, σελ. 424.
12. «Οι Καπνεργάτες και ο Μάης του '36», έκδοση «ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ ΚΑΠΝΕΡΓΑΤΩΝ-ΤΡΙΩΝ Ν. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ», σελ. 43 .Βλέπε αναλυτικά για το μακελειό: «Ρ», Κυριακή 10/5/1936 και «Ο ηρωικός Μάης της Θεσσαλονίκης του '36 - χρονικό», εκδόσεις Σ.Ε. σελ. 39- 51. Για τον αριθμό των νεκρών υπάρχει διχογνωμία. Θεωρείται πως ήταν περισσότεροι αλλά δε βρέθηκαν τα στοιχεία τους. Λέγεται ότι η αστυνομία προχώρησε σε μυστική ταφή νεκρών για να αποφευχθεί η έκρηξη της λαϊκής αγανάκτησης που θα προκαλούσε η γνωστοποίηση των συνολικών στοιχείων γύρω από το μακελειό.
13. Ι. Μεταξά: «Το προσωπικό του Ημερολόγιο», εκδόσεις Γκοβόστη, τόμος Δ΄ σελ. 213.
14. Γρ. Δαφνή: «Η Ελλάς μεταξύ δύο πολέμων», εκδόσεις Ικαρος 1955, τόμος Β΄ σελ. 425-426.
15. Σπ. Μαρκεζίνη: «Πολιτική Ιστορία της Συγχρόνου Ελλάδος», εκδόσεις Πάπυρος, τόμος 4ος, σελ. 304-307.
16. Η Κ.Ε. του ΚΚΕ άσκησε οξυτάτη κριτική στην Ενωτική ΓΣΕΕ και στον Κ. Θέο γι' αυτή τη συμβιβαστική πρακτική (Βλέπε: «Το ΚΚΕ - Επίσημα κείμενα», εκδόσεις Σ.Ε., τόμος 4ος, σελ. 375- 376).
17. «Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ», εκδόσεις Σ.Ε. σελ. 298-299.
18. Mark Mazower: «Η Ελλάδα και η οικονομική κρίση του μεσοπολέμου», έκδοση του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, σελ. 371.
19. Βλέπε ολόκληρη την έκθεση: Γ. Ανρικόπουλου: «Οι ρίζες του ελληνικού φασισμού», εκδόσεις ΔΙΟΓΕΝΗΣ, σελ. 73-77.
20. «Το ΚΚΕ - Επίσημα κείμενα», εκδόσεις Σ.Ε., τόμος 4ος, σελ. 373.
21. Γρ. Δαφνή: «Η Ελλάς μεταξύ δύο πολέμων», εκδόσεις Ικαρος 1955, τόμος Β΄ σελ. 422-423.
22. Γιάννη Ανδρικόπουλου: «Η Δημοκρατία του Μεσοπολέμου», εκδόσεις Φυτράκη, σελ. 221.
23. «Το ΚΚΕ - Επίσημα κείμενα», εκδόσεις Σ.Ε., τόμος 4ος, σελ. 372.
24. Γ. Ανδρικόπουλου, στο ίδιο, σελ. 217.

Γιώργος ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ByΦιλιππος Ανθης στις Δεν υπάρχουν σχόλια:

Ποιες είναι οι αγίες των ημερών μας;


Ποιες είναι οι αγίες των ημερών μας;
Η ιστορία του εργατικού κινήματος μέσα από την ιστορία μιας γυναίκας 
Η γιαγιά με το μπαστουνάκι της, με τα παιδιά, και τις αναμνήσεις μιας ζωής δίπλα στο σύντροφό της που δε ζει πια, ακολουθεί τη διαδήλωση ενάντια στους βομβαρδισμούς στη Γιουγκοσλαβία. Μια ογδοντάχρονη ζωή μέσα στο εργατικόκίνημα - και ο αγώνας συνεχίζεται... Κάπως έτσι τελειώνει το βιβλίο του ηθοποιού, συγγραφέα και προέδρου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Θεάματος - Ακροάματος (ΠΟΘΑ), Βασίλη Κολοβού.
Πρωταγωνιστές του, δύο άνθρωποι μόνοι στη ζωή, δύο αγωνιστές που ενώνουν τις μοναξιές τους και γίνονται ζευγάρι: Η ανθρώπινη πλευρά μιας εποποιίας, ο Γολγοθάς ενός λαού, τα γεγονότα που σηματοδοτούν μια εποχή από τις αρχές του αιώνα μέχρι τις μέρες μας, μέσα από τις περιπέτειες ενός ζευγαριού - και όχι μόνο: Υπάρχουν κι άλλοι ήρωες, αλλά κεντρικός ήρωας η γυναίκα, μια γυναίκα που αντιπροσωπεύει πολλές γυναίκες: είναι οι «αγίες των ημερών μας » - αυτός είναι και ο τίτλος του μυθιστορήματοςμ που σύντομα θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις «Καστανιώτη». Μια γυναίκα που δώδεκα χρόνων έφτιαχνε όπλα, στα 16 της ανέβηκε μαχήτρια στο βουνό, στα 17 της την έκλεισαν στη φυλακή, για να βγει ξανά στα 37 της. Βασισμένο στην πραγματική ιστορία μιας αγωνίστριας, το έργο είναι μια βιωμένη ιστορία του εργατικούκινήματος στον τόπο μας. Η διήγηση ξεκινάει από την ημέρα που πεθαίνει ο άντρας της ηρωίδας: Στο κοιμητήρι εκείνη φαντάζει σαν αγία... η αγία του λαού;
«Στο μικρό κοιμητήρι του Νεκροταφείου ήταν κυρίαρχος, τόσο που μου φάνηκε και λίγο υπερόπτης, η θεία Ελένη ίδια και αυτή τη φορά. Σιωπηλή και ψύχραιμη. Ολη νύχτα οι δυο τους φαίνεται ότι έκαναν μυστικές συνομιλίες και κράτησαν τους συνωμοτικούς κανόνες του κόμματος. Γι' αυτούς που συνωμοτούσαν και χωριστά και αυτή η νύχτα ήταν ίδια όπως οι άλλες των προηγούμενων σαράντα πέντε χρόνων της ζωής τους...
Εκλεινες τα μάτια και έβλεπες σαν σε όραμα νεραϊδογέννητου ανθρώπου κάτι να λαμπυρίζει πάνω στο κεφάλι της, κάτι σαν αγκάθινο στεφάνι, κάτι σαν αγχόνη, ίσως σαν κάποια απόφαση έκτακτου Στρατοδικείου, που έλεγε «δις εις θάνατον» και όλες αυτές οι απροσδιόριστες εικόνες, χωρίς παρέμβαση μέγιστου τεχνίτη, σχημάτιζαν ένα πανέμορφο μαγιάτικο στεφάνι της άνοιξης, που διαρκώς σίμωνε στο κεφάλι της, λες και κάποια αόρατα χέρια νεκρών και ζωντανών επέμεναν να της το φορέσουν, για να δείξουν σε όλους εμάς τους βουβούς, που στην αμηχανία και τη θλίψη μένανε προσηλωμένοι στους αγίους της Εκκλησίας που ήταν αραδιασμένοι στη σειρά, σιωπηλοί και απόμακροι, σαν να ήθελαν να μας προκαλέσουν ν' αποχτήσουμε κι εμείς τη δική μας Αγία, μια Αγία όχι μακρινών χρόνων και άγνωστων θαυμάτων, αλλά μια Αγία της καθημερινής μονότονης και καθόλου ρομαντικής πραγματικότητας, μια Αγία της αγωνίας, της πάλης, της ζωής, της αλήθειας και της ασκήμιας, μια Αγία των ημερών μας.
Η ιστορία είναι εμπνευσμένη από το βίο της θείας και του θείου του συγγραφέα. Μια ζωή - δυο ζωές - που τον συγκίνησαν: «Ολοι αυτοί οι σπουδαίοι άνθρωποι δε μιλούν ποτέ για τον εαυτό τους. Μου κάνει εντύπωση ο τρόπος που αντιμετωπίζουν γενικότερα τη ζωή. Ο θείος μου "πέρναγε" διηγούμενος όλα αυτά τα φρικτά πράγματα - τα μαρτύρια, το Μακρονήσι - μ' ένα τόσο ανάλαφρο τρόπο... Η θεία μου τον γνώρισε μέσα από τη φυλακή μέσω του Κόμματος. Εκείνος ήταν κάποτε παντρεμένος, αλλά η γυναίκα του είχε πεθάνει κι είχε μείνει μόνος. Της θείας μου ο πατέρας και ο αδελφός είχαν σκοτωθεί, η μάνα της, η γιαγιά της και ο άλλος αδελφός της ζούσαν στην Τσεχοσλοβακία. Της είχαν δημεύσει την περιουσία στο χωριό με το νόμο 509 και δεν είχε κανένα στον κόσμο να της συμπαρασταθεί. Κανένας δεν την επισκεπτόταν. Ετσι, όταν για πρώτη φορά τη φώναξαν στο επισκεπτήριο δεν πήγε, γιατί νόμισε πως έκαναν λάθος. Το Κόμμα γνώριζε ποιοι άνθρωποι ήταν μόνοι π.χ. από τη Μακρόνησο, από τις φυλακές Αβέρωφ και δεν είχαν πού την κεφαλήν κλίναι. Τους ανέθετε να αναλάβουν ο ένας την ευθύνη του άλλου, όταν θα απολύονταν, στα πλαίσια της συντροφικής αλληλεγγύης. Ετσι αποκτούσαν επαφή, ανθρώπινους δεσμούς. Η θεία μου δεν είχε σπίτι, δεν είχε συγγενείς, τα χρόνια ήταν δύσκολα. Ο θείος μου πήγαινε φυλακή και την έβλεπε, αλληλογραφούσαν. Είχαν μια πολύ ωραία σχέση... Μέσα από τα δέκα λεπτά που συναντιόντουσαν στο επισκεπτήριο, δεν προλάβαιναν να πουν πολλά πράγματα...».
Μια ζωή, η ιστορία μας...
Ο συγγραφέας τούς βάζει να διηγούνται μέσα από τα γράμματα που απευθύνουν ο ένας στον άλλο τα περιστατικά της ζωής τους - μέσα από τα οποία περνάει το εργατικόκίνημα. Μ' ένα διαρκές πήγαιν' έλα (φλας μπακ), ο αναγνώστης ζει την καταστροφή της Σμύρνης, τη γέννηση της εργατικής τάξης, την Ακροναυπλία, την κατοχή, τον Εμφύλιο...
Πρόκειται για μια τοιχογραφία βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα: Ταυτόχρονα με την πορεία του ζευγαριού και των άλλων πρωταγωνιστών φωτίζονται ιστορικά γεγονότα, όπως η ίδρυση του σοσιαλιστικού κόμματος (κατόπιν ΚΚΕ), η δημιουργία της ΓΣΕΕ, οι μεγάλες διαδηλώσεις, οι απεργίες... Ομως, αν και ο καμβάς της ιστορίας στηρίζεται σε ορισμένα γεγονότα που συνέβησαν και στην πραγματικότητα στη ζωή των πρωταγωνιστών, αυτά δίνουν μόνο τη στήριξη και την αφορμή στο συγγραφέα να αναπτύξει τη διήγησή του, όπου αφομοιώνονται πολλές άλλες ιστορίες και βέβαια συμμετέχει δημιουργικά η φαντασία του ίδιου του Βασίλη Κολοβού.
Ο συγγραφέας δεν περιορίστηκε σε διηγήσεις και μαρτυρίες, αλλά για ενάμιση χρόνο μελετούσε ντοκουμέντα, ιστορικό υλικό, σχετικές δημοσιεύσεις, ειδήσεις, άρθρα, βιβλία σχετικά με το θέμα του, τα ντοκουμέντα του ΚΚΕ, ιστορίες που έχουν γραφτεί για τοεργατικόκίνημα... Αλλά και για άλλα γεγονότα.
«Η λογοτεχνία έχει αδικήσει τη γυναίκα...»
Ο συγγραφέας επισημαίνει ακόμη «ότι η λογοτεχνία έχει αδικήσει τη γυναίκα. Την έχει δώσει μόνο μέσα από την ερωτική διάσταση ή την έχει εξιδανικεύσει ή την εκφράζει επιφανειακά. Δεν έχει μπει μέσα της να την ψυχογραφήσει, να δείξει τη διπλή και τριπλή καταπίεσή της, τι νιώθει όταν ξυπνάει στις πεντέμισι - έξι το πρωί για ν' αρχίσει τον καθημερινό Γολγοθά της...»
Ταυτόχρονα επισημαίνει ο ίδιος οτι «τους ήρωές μου δεν τους κάνω ποτέ "φωνακλάδες", δεν είμαι υπέρ της συνθηματολογίας. Μέσα από την πράξη, μέσα από τη ζωή, γεννιέται η συνείδηση, ο άνθρωπος φαίνεται από τον τρόπο που αντιμετωπίζει τα προβλήματα, από τη στάση του. Ο ήρωάς μου αγωνιά να ξεκουράσει τη γυναίκα του, όταν αυτή πηγαίνει δεύτερη δουλιά και καθαρίζει σπίτια. Είναι κάτι που δε χρειάζεται να το πεις, το βλέπεις».
Προτιμά να προβάλλει τις θετικές περιπτώσεις παρά τις αρνητικές, γιατί «όσο προβάλλεις μια θετική περίπτωση τόσο αποδυναμώνεις μια αρνητική». Γνωρίζει βέβαια ότι υπάρχει πρόβλημα υποτίμησης της γυναίκας στην καθημερινή ζωή.
«Το μόνο που μας σώζει, λέει γελώντας, είναι η καλή μας η καρδιά και η καλή μας διάθεση. Γιατί, πραγματικά, έχει περάσει μέσα μας αυτή η αντίληψη - ότι ο άντρας είναι "άντρας" μέσα στο σπίτι. Κι εγώ ο ίδιος πιάνω συχνά τον εαυτό μου π.χ. μετά το φαγητό να πηγαίνω για ύπνο - μ' αρέσει πολύ ο μεσημεριανός ύπνος - ενώ η συντρόφισσά μου θα μαζέψει το τραπέζι, θα συγυρίσει... Ε, θα μπορούσα κι εγώ να βάλω ένα χεράκι!»... Η ιστορία του εκτυλίσσεται εκεί όπου ζει και έχει αγωνιστεί ο συγγραφέας, στο Βύρωνα. Σ' αυτή την προσφυγούπολη, που ξέρει τόσο καλά κι έχει ζυμωθεί με τις γειτονιές και τους ανθρώπους της. Εδώ θα ξανασυναντηθεί κι ένας από τους ήρωές του με το κορίτσι που έσωσε όταν εκείνη ήταν 15 χρόνων κι είχε πέσει στη θάλασσα της φλεγόμενης Σμύρνης...

Αλίκη ΞΕΝΟΥ - ΒΕΝΑΡΔΟΥ

ByΦιλιππος Ανθης στις Δεν υπάρχουν σχόλια:

Επικίνδυνες θεωρίες



Παπαγεωργίου Βασίλης
Βαθιά αποπροσανατολιστικά, επικίνδυνα και μακριά από την πραγματικότητα είναι τα σχόλια και οι εκτιμήσεις που γίνονται από αστικά ΜΜΕ ότι τάχα το μνημόνιο που υπέγραψε η Πορτογαλία με την τρόικα είναι «πιο μαλακό» (μνημόνιο λάιτ το χαρακτηρίζουν) από αυτό που υπέγραψε η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ. Σύμφωνα με τις ίδιες ανυπόστατες θεωρίες, αυτό συνέβη γιατί η επίσης σοσιαλιστική κυβέρνηση της Πορτογαλίας διαπραγματεύτηκε πιο σκληρά με την τρόικα και αυτό θα έχει τάχα σαν αποτέλεσμα ο λαός της Πορτογαλίας «να αποφύγει τα χειρότερα» ή πως «δε θα τραβήξει τον Γολγοθά της Ελλάδας». Ουδέν αναληθέστερον. Τα βάρβαρα μέτρα που εφαρμόζονται όχι μόνο στις χώρες που έχουν υπογράψει μνημόνιο με την τρόικα αλλά σε όλες τις χώρες της ΕΕ, είναι μέτρα που τσακίζουν τα εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα και πτωχεύουν τους λαούς για να ενισχύσουν την κερδοφορία των ευρωμονοπωλίων. Είναι κοινά για όλα τα κράτη - μέλη της ΕΕ, ακριβώς γιατί αποτελούν μέτρα που απορρέουν από τις συνθήκες που έχουν υπογράψει τα προηγούμενα χρόνια (Μάαστριχτ, Λισαβόνας) και αξιοποιούν την καπιταλιστική κρίση για να τα υλοποιήσουν. Παντού, τα ίδια βάρβαρα μέτρα παίρνονται, ο ίδιος πόλεμος κατά των λαών διεξάγεται. Μπορεί να υπάρχουν ορισμένες διαφορές «φάσης» όσον αφορά την κλιμάκωση, αλλά αυτό δεν αλλάζει σε τίποτα την ουσία. Σε καμία περίπτωση πάντως δεν μπορεί να είναι η μοίρα των λαών να διαλέγουν αν το σκοινί που θα τους κρεμάσει θα είναι σκληρό ή μαλακό, αλλά το πώς θα ανατρέψουν τους δυνάστες τους, πώς δηλαδή θα γκρεμίσουν το καθεστώς της καπιταλιστικής βαρβαρότητας.

ByΦιλιππος Ανθης στις Δεν υπάρχουν σχόλια:

Στο «Ελλάντα»


«Μηδενική ανοχή»
...και όλοι μας στα κάγκελα
«Papieren, papieren»
Πόσο απέχει μια κλήση για παράνομη στάθμευση, από το γενετικό φακέλωμα, μέσω δειγματοληψίας DNA καθενός από εμάς; Πολύ; Λίγο; Πρόκειται για υπερβολές και φοβίες; Μακάρι να ήταν έτσι. Ομως η πραγματικότητα και οι μεθοδεύσεις για την εκπλήρωση πασίδηλων δεσμεύσεων δείχνουν άλλα.
Είναι γνωστό πως οι ΗΠΑ πιέζουν την ελληνική κυβέρνηση να λάβει «μέτρα» κατά των λεγόμενων τρομοκρατών και να θεσμοθετήσει νέο«τρομονόμο». Είναι επίσης γνωστό πως οι ΗΠΑ με τον όρο «τρομοκράτες» χαρακτηρίζουν καθέναν που αντιστέκεται στον ιμπεριαλισμό και την τυραννία της «ελεύθερης αγοράς». Καθέναν που παλεύει για ειρήνη, πραγματική δημοκρατία και ανάπτυξη, με κέντρο τον εργαζόμενο άνθρωπο.
Παράλληλα, είναι γνωστή και η στάση της ελληνικής κυβέρνησης. Ο «Ριζοσπάστης» έχει παρουσιάσει ήδη τη «Μαύρη Βίβλο» της κυβέρνησης Σημίτη. Ενα «πλούσιο» υλικό με επιθέσεις αστυνομικών, συλλήψεις και ποινικές διώξεις ενάντια σε όλους όσοι αντιτίθενται στην εφαρμοζόμενη πολιτική.
Οι Ελληνες κυβερνώντες δε σταματούν εκεί. Τα τελευταία χρόνια ταυτίζονται όλο και πιο φανερά με τους Αμερικανούς ηγήτορες, στους στόχους και τις μεθόδους τους. Ακόμα και η φρασεολογία που χρησιμοποιούν - για να δηλώσουν τη στάση τους απέναντι στους «εγκληματίες» - είναι δανεική από τους Αμερικανούς. Και δεν πρέπει να περνά απαρατήρητη η περίπτωση του όρου «Μηδενική Ανοχή»,που αναμασιέται από τους εγχώριους κρατούντες, όντας μια τσίχλα εισαγόμενη εξ Αμερικής.
Ψάχνουν για «εγκληματίες» ή καλλιεργούν την υποταγή του αστυνομικού τρόμου;
Ο όρος προσδιορίζει τη σκληρότητα με την οποία οι διωκτικές αρχές θα αντιμετωπίσουν κάθε «κακούργο». Πρωτοχρησιμοποιήθηκε στις ΗΠΑ. Τελευταία, οι Ελληνες αρμόδιοι την προβάλλουν όλο και συχνότερα ως λύση απέναντι στην «παρανομία» (λες και με το μαστίγιο εξαφανίζονται τα κοινωνικά αίτια που την προκαλούν). Και φαίνεται ότι μεθοδεύουν την πλήρη εφαρμογή της, με σκληρές ποινές, βήμα προς βήμα. Από την παράβαση του ΚΟΚ, στη μικροκλοπή. Απ' τη μικροκλοπή, στο βανδαλισμό. Απ' το βανδαλισμό, στο φόνο και ούτω καθ' εξής. Από τα «μικρότερα» στα «μεγαλύτερα». Οι παρακάτω επισημάνσεις είναι ενδεικτικές:
Πρόσφατα, ο υπουργός Δημόσιας Τάξης Μ. Χρυσοχοΐδης, δήλωνε στα ΝΕΑ για τις τροχαίες παραβάσεις και την αντιμετώπισή τους: «Προχωρούμε σε μέτρα. Θα υπάρξουν σύντομα ανακοινώσεις από την κυβέρνηση για τα τροχαία ατυχήματα, για τον περιορισμό τους. Δική μου θέση είναι ότι πλέον πρέπει να επιδείξουμε μηδενική ανοχή».
Στις 12/11/1998, ο Ρ. Τζουλιάνι, δήμαρχος της Νέας Υόρκης - και αμερικανικό «πρότυπο» στην καταπολέμηση της «εγκληματικότητας» - δημοσιοποιεί το «Σχέδιο Ελέγχου της Κυκλοφορίας στην Πόλη κατά τις Διακοπές». Τυπικά, το Σχέδιο αποσκοπούσε στην αντιμετώπιση της κυκλοφοριακής συμφόρησης, ειδικά στην περίοδο εκείνης της εορταστικής περιόδου. Εισήγαγε την έννοια της «μηδενικής ανοχής» απέναντι στις τροχαίες παραβάσεις: «Για όσους δε συνεργαστούν και όσους αρνηθούν να σεβαστούν τα δικαιώματα των άλλων, η Αστυνομία και η Τροχαία θα εφαρμόσουν αυστηρά τους κανονισμούς κυκλοφορίας και στάθμευσης». Η μηδενική ανοχή εκφράστηκε με υψηλά χρηματικά πρόστιμα και επιβολή πολλών βαθμών ποινής στους παραβάτες.
Δυνάμεις Ασφαλείας εφορμούν εναντίον τρομοκρατών...
Οι αρχές της Νέας Υόρκης δεν περιορίστηκαν στα τροχαία. Στο βιογραφικό του Τζουλιάνι αναγράφεται: «Για να μειώσει την εγκληματικότητα, εφάρμοσε την τακτική της "μηδενικής ανοχής", δίνοντας έμφαση στην επιβολή των νόμων ενάντια σε ελαφρύτερα και βαρύτερα αδικήματα».Ο ίδιος ο δήμαρχος, στις13/1/2000, επαινεί εαυτόν για τις «νέες ιδέες» που εφάρμοσε σχετικά με την καταπολέμηση του «εγκλήματος». Ανάμεσα στις «νέες ιδέες» συγκαταλέγει ως πιο σημαντική τη θεωρία της «σπασμένης βιτρίνας». Μια θεωρία κατά την οποία, η αστυνομία τιμωρεί αμείλικτα ακόμα και το σπάσιμο μιας βιτρίνας. Γιατί, αν ανεχτεί το σπάσιμο, όποιος δει τη σπασμένη βιτρίνα, είναι δύσκολο να αντισταθεί στον πειρασμό και να μην εισβάλλει στο κατάστημα για να κλέψει.
Ο Τζουλιάνι αναλύει: «Η θεωρία σημειώνει πως πρέπει να επιδεικνύουμε προσοχή στα μικρά εγκλήματα, γιατί αν δεν το κάνουμε, οι γειτονιές θα βγουν εκτός ελέγχου και τα σοβαρά εγκλήματα θα γίνουν ακόμα χειρότερα».
Και φαίνεται πως οι εν Ελλάδι συνοδοιπόροι του Τζουλιάνι έχουν μάθει το ποίημα. Στις 14/3/1999, ο Ι. Γεωργακόπουλος, αρχηγός της ΕΛ. ΑΣ. ερωτάται από την ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ: «Εχει μπει η Ελληνική Αστυνομία στους ρυθμούς της "μηδέν ανοχής";» Απαντά: «Εάν εννοείτε ότι η Αστυνομία έχει πάρει την απόφαση να μην ανέχεται τη διάπραξη παραβάσεων, η απάντηση είναι θετική. Διότι η ανοχή αποτελεί στοιχείο πολλαπλασιασμού του φαινομένου... Η εκτίμηση της μέχρι τώρα επιδειχθείσης ανοχής των παραβάσεων είχε ως αποτέλεσμα τη συναγωγή συμπεράσματος ότι οδήγησε στον πολλαπλασιασμό των αδικημάτων και στην εσφαλμένη συμπάθεια πολιτών».
Η «Μηδενική Ανοχή» ενάντια στους μετανάστες περιλαμβάνει «σκούπες» επί δικαίων και αδίκων
Ισως το πιο πάνω «απόφθεγμα» του αρχηγού της ΕΛ. ΑΣ. να μην «ψυλλιάζει» τους ανυποψίαστους για το σκοπό της «μηδενικής ανοχής». Αλλωστε ποιος θέλει το έγκλημα και τον πολλαπλασιασμό του; Βεβαίως, αν συνδυαστεί η ύπαρξη των κοινωνικών αιτίων του εγκλήματος, με τον προσανατολισμό της ΕΛ. ΑΣ. στην καταστολή των λαϊκών αγώνων, αυτή είναι η βασική αποστολή της, τότε αβίαστα θα καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι σκοπός δεν είναι η αντιμετώπιση της αύξησης των εγκληματιών, αλλά η δημιουργία της ψυχολογίας του τρόμου για το λαό και η καταστολή για τους ανυπότακτους στην πολιτική της πλουτοκρατίας. Εν τω μεταξύ το έγκλημα θα συνεχίζει να τρέφει και να τρέφεται και από τους κατασταλτικούς μηχανισμούς του αστικού κράτους.
Γενετικό φακέλωμα
Το φθινόπωρο του 1999, ο Ελληνας υπουργός Δημόσιας Τάξης επισκέφθηκε τις ΗΠΑ όπου και συναντήθηκε με τους διευθυντές τουFBI και της CIA, την υπουργό Δικαιοσύνης, τον υφυπουργό Εξωτερικών, αρμόδιο για «πολιτικές υποθέσεις» και τον συντονιστή της Αντιτρομοκρατικής Υπηρεσίας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ (υπουργείου Εξωτερικών).
Μετά από εκείνες τις συναντήσεις, Μιχ. Χρυσοχοΐδης και Αμερικανοί αξιωματούχοι αρνήθηκαν ότι συζήτησαν το ενδεχόμενο εξέτασης τουDNA δείγματος αίματος, που βρέθηκε έξω από την οικία του Γερμανού πρέσβη στην Αθήνα, μετά το χτύπημα με ρουκέτα, το Μάη του 1999, από την οργάνωση «17 Νοέμβρη».
Ακόμα και αν δε συζητήθηκε σε εκείνες τις συναντήσεις, δημοσιογραφικές πληροφορίες συμφωνούσαν ότι οι Αμερικανοί γενικώς πίεζαν την ελληνική κυβέρνηση να συγκρίνει το DNA του δείγματος που βρέθηκε, με αυτό «συνήθων υπόπτων». Οτι πίεζαν ώστε το δείγμα των «υπόπτων» να παρθεί με οποιονδήποτε τρόπο, ακόμα και παράνομα. Οτι «συνέστησαν» τη δημιουργία βάσης δεδομένων (ή αλλιώς τράπεζας δειγμάτων DNA), στην οποία θα φακελωθούν γενετικά χιλιάδες ύποπτοι για «τρομοκρατική δράση».
Η εξέταση DNA δεν είναι νέο «φρούτο» στις ΗΠΑ. Ούτε στόχος μόνο των κρατικών υπηρεσιών και των διωκτικών αρχών - όπως το FBI και ο στρατός, που έχουν ήδη τέτοιες τράπεζες. Ακόμα και ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρίες ζητούν την εξέταση DNA, προκειμένου να αποκλείσουν από το πελατολόγιό τους άτομα με κληρονομικές ασθένειες.
Επιπλέον, με βάση την τεχνολογική πρόοδο, προωθείται και η κατασκευή συσκευών για άμεση αναγνώριση του DNA του «υπόπτου», χωρίς την παρουσία γιατρών. Σκοπός τους είναι τα δείγματα DNA να λαμβάνονται κατευθείαν στο αστυνομικό τμήμα ή ακόμα και στο περιπολικό, μέσω δείγματος αίματος, σάλιου ή μιας τρίχας.
Στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης λειτουργεί «Πολιτειακή Τράπεζα Δεδομένων DNA». Τα «δεδομένα» είναι δείγματα DNA καταδικασμένων εγκληματιών και δείγματα από σκηνές ανεξιχνίαστων εγκλημάτων. Με τον πολιτειακό νόμο, όλοι οι καταδικασμένοι «κακούργοι» παρέχουν δείγμα από το DNA τους στην Τράπεζα. Επιπρόσθετα και κάποιοι που διέπραξαν «μη βίαια εγκλήματα» υποχρεώνονται να δώσουν δείγμα.
Ο Τζουλιάνι, στο πλαίσιο της επίδειξης «μηδενικής ανοχής», ζητούσε επιμόνως τη δημιουργία τέτοιας τράπεζας: «Ενα από τα πράγματα που χρειαζόμαστε στην πόλη της Νέας Υόρκης είναι ένα εξοπλισμένο εργαστήριο εξέτασης DNA. Το DNA χρησιμοποιείται στην Αγγλία, με σκοπό την εξιχνίαση εγκλημάτων με πολύ μεγαλύτερη αποδοχή από ό,τι εδώ και το παράδειγμα των Αγγλων μάς δείχνει ότι μπορεί να δουλέψει». Στη Βρετανία λειτουργεί τέτοια βάση δεδομένων από το1995. Μάλιστα, ο «κεντροαριστερός» Τόνι Μπλερ δήλωνε πως όλοι οι πολίτες πρέπει να δώσουν το γενετικό τους κώδικα, όπως δίνουν τα δακτυλικά τους αποτυπώματα.
Πίσω στον Τζουλιάνι: «Πρέπει η Αστυνομία να μπορεί να παίρνει δείγμα DNA από άτομα καταδικασμένα για εγκλήματα. Στην πραγματικότητα, θα πρέπει αμέσως να παίρνουμε δείγμα DNA από οποιονδήποτε παίρνουμε δαχτυλικά αποτυπώματα».
Και για να διασκεδάσει τους φόβους των ομοϊδεατών ακροατών του: «Αν αυτό σας φοβίζει, πρέπει να γνωρίζετε ότι δε σας τρυπάμε με κάτι. Απλώς, παίρνουμε λίγο σάλιο από το στόμα σας ή λίγες τρίχες. Δεν πονά».
Πριν μερικές μέρες, ο αρμόδιος στην Ελλάδα εισαγγελέας για θέματα τρομοκρατίας Ι. Διώτης, με άρθρο του στο ΒΗΜΑ, αποκάλυπτε ότι έχει εισηγηθεί να δρομολογηθούν αλλαγές που θα «βελτιώνουν» τη σχετική νομοθεσία και θα την κάνουν «αποτελεσματικότερη». Ο εισαγγελέας έκανε σαφές ότι πρέπει να διαμορφωθεί νομικό πλαίσιο που να παρέχει τη δυνατότητα συγκριτικής εξέτασης βιολογικού υλικού (μέθοδος DNA κλπ.). Δημοσιογραφικές πληροφορίες αναφέρουν πως αυτή η «δυνατότητα» θα παρέχεται στις αρχές με το νέο «αντιτρομοκρατικό» νόμο που ετοιμάζουν τα υπουργεία Δημόσιας Τάξης καιΔικαιοσύνης. «Το μέλλον ξεκίνησε» και εδώ;
Στη φυλακή η μισή Ελλάδα
Τι μπορεί να σημαίνει η εφαρμογή της «μηδενικής ανοχής» στην Ελλάδα; Τα αποτελέσματα της εφαρμογής της, στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης, δίνουν μια πρώτη απάντηση:
Στο διάστημα Γενάρης - Δεκέμβρης 1999, σε όλη την Πολιτεία, έγιναν180.449 συλλήψεις «εγκληματιών». Απαγγέλθηκαν κατηγορίες εναντίον 52.275.
Στους δύο πρώτους μήνες του 2000 έγιναν μηνύσεις εναντίον 8.456ατόμων.
Στους δύο πρώτους μήνες του 1999 είχαν καταδικαστεί ή εκκρεμούσε η επιβολή ποινής για 12.585 άτομα. Στους δύο πρώτους μήνες του 2000, το νούμερο αυτό αυξήθηκε κατά 3,4% και έφτασε τα 13.017 άτομα.
Στο διάστημα 1η Γενάρη - 16η Απρίλη 1999, οι υπό κράτηση έφταναν τους 70.959. Στο αντίστοιχο διάστημα φέτος, άγγιξαν τους 71.600.
Βέβαια, η τακτική της «μηδενικής ανοχής» δεν περιορίζεται στη Νέα Υόρκη ή εφαρμόζεται με διαφορετικό περιτύλιγμα και σε άλλες Πολιτείες. Ετσι, παρουσιάζουν ενδιαφέρον και τα ακόλουθα στοιχεία:
Στο σύνολο των ΗΠΑ, στην περίοδο 1900 - 1975, το ποσοστό εγκλείστων, κατά αναλογία με τον πληθυσμό, παρέμενε σχετικά σταθερό (αναλογούσαν περίπου 110 τρόφιμοι των φυλακών ανά100.000 κατοίκους).
Στα μέσα της δεκαετίας του '70, η αναλογία άρχισε να ανατρέπεται και το ποσοστό των εγκλείστων να αυξάνεται ραγδαία. Το έτος 1998 αναλογούσαν περίπου 445 φυλακισμένοι ανά 100.000. Η αναλογία για τον αντρικό πληθυσμό είναι 1.100 και με αύξηση έως 80.000νέων φυλακισμένων το χρόνο.
Να σημειωθεί ότι αυτή η πληθυσμιακή έκρηξη στις φυλακές δεν αφορά κυρίως τους ποινικούς, αλλά αυτούς που βρίσκονται πίσω από τα κάγκελα για μικροπταίσματα ή για λόγους που εμπίπτουν αποκλειστικά στον αστικό κώδικα. Πρόκειται, δηλαδή, για «εγκληματίες», των οποίων οι παλαιότερες ποινές ήταν είτε πρόστιμα είτε εργασία, χωρίς αποδοχές προς το δήμο.
Φυσικά, για τις διωκτικές αρχές και την άρχουσα τάξη των ΗΠΑ, εγκληματίας «δεν μπορεί» να είναι ένας WASP (White Aglo Saxon Protestant = Λευκός Αγγλοσάξονας Προτεστάντης). Αρα δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι από τα δύο εκατομμύρια των εγκλείστων στις αμερικανικές φυλακές και τα σωφρονιστήρια, πάνω από 70% είναι έγχρωμοι.
Ομως, ποιος μπορεί να περιγράψει καλύτερα την τυραννία, που επικρατεί στο εσωτερικό των ΗΠΑ, απ' ό,τι οι ίδιοι οι Αμερικανοί; ΤοΚέντρο Διεθνούς Δράσης (International Action Center) - μια όχι και τόσο... συστηματική οργάνωση που δρα στις ΗΠΑ - καταγγέλλει:«Το κράτος των ΗΠΑ διεξάγει έναν πόλεμο στο εσωτερικό της χώρας, ειδικά εναντίον των μαύρων, των λατινοφώνων, των ιθαγενών ινδιάνων και άλλων καταπιεσμένων ομάδων. Ο στρατός αυτού του πολέμου είναι οι ρατσιστικές δυνάμεις της Αστυνομίας, που σαν από συνήθεια χτυπούν, βασανίζουν και δολοφονούν μαύρους και λατινόφωνους νεολαίους στους δρόμους των πόλεων και στα τεράστια συγκροτήματα των φυλακών των ΗΠΑ, όπου είναι φυλακισμένοι δύο εκατομμύρια άνθρωποι. Δηλαδή, το 25% των φυλακισμένων σε όλο τον κόσμο».
Συνολικά, περίπου πέντε εκατομμύρια άνθρωποι - συμπεριλαμβανομένων αυτών που είναι έξω με αναστολή και παρακολούθηση - βρίσκονται απευθείας υπό την εποπτεία του ποινικού συστήματος. Με άλλα λόγια, περίπου η μισή Ελλάδα είναι πίσω από τις μπάρες.
Σε ό,τι αφορά τον έγκλειστο γυναικείο πληθυσμό, εξακολουθεί να παραμένει σε σχετικά χαμηλά επίπεδα, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο αντρικό. Ομως, και εδώ η αύξηση είναι τρομακτική. Υπολογίζεται πως περίπου 140.000 γυναίκες κρατούνται στις πολιτειακές και κομητειακές φυλακές - τριπλάσιες από όσες ήταν φυλακισμένες το 1985. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι ο αριθμός των φυλακισμένων γυναικών μόνο στην Πολιτεία της Καλιφόρνιας είναι διπλάσιος από το συνολικό αριθμό των εγκλείστων γυναικών, σε όλες τις φυλακές των ΗΠΑ, στη δεκαετία του 1970.

ByΦιλιππος Ανθης στις Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δεκέμβρης '44: Μία από τις κορυφαίες ώρες της ταξικής πάλης στην Ελλάδα



Στις 3 του Δεκέμβρη1944, το ΕΑΜ πραγματοποίησε στην πλατεία Συντάγματος το απαγορευμένο από την κυβέρνηση συλλαλητήριο. Με αυτόν τον τρόπο και με την κήρυξη γενικής απεργίας για τη Δευτέρα 4 Δεκέμβρη, απάντησε στο τελεσίγραφο του Εγγλέζου στρατηγού Σκόμπι να αρχίσει σε δέκα μέρες η αποστράτευση του ΕΛΑΣ και στην απόφαση της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου να διαλύσει την Εθνική Πολιτοφυλακή. Δύο ημέρες πριν από το συλλαλητήριο, παραιτήθηκαν οι 5 υπουργοί και ο ένας υφυπουργός, οι οποίοι, μετά τη Συμφωνία του Λιβάνου, συμμετείχαν στην κυβέρνηση, εκπροσωπώντας το ΚΚΕ, το ΕΑΜ και την ΠΕΕΑ (Κυβέρνηση του Βουνού).
Οι χωροφύλακες του Εβερτ κτύπησαν το συλλαλητήριο. Οι πρώτοι 21 νεκροί και 140 τραυματίες του Δεκέμβρη ήταν γεγονός. Ομως, οι συγκεντρωμένοι πραγματοποίησαν το συλλαλητήριο, περνώντας ανάμεσα στα πυρά και στα εγγλέζικα τανκ.
Στις 4 Δεκέμβρη, μόλις ο λαός κήδεψε τους νεκρούς του, ακολούθησε νέα σφαγή με 40 νεκρούς και 70 τραυματίες. Και στις 5 Δεκέμβρη ήρθε ο επόμενος απολογισμός, με 30 νεκρούς ΕΑΜίτες και περισσότερους από 100 τραυματίες. Στο μεταξύ, είχαν δοθεί διαταγές να δράσει ο ΕΛΑΣ. Ο νέος ένοπλος αγώνας είχε αρχίσει.
Φθάνοντας ο Δεκέμβρης, η αστική τάξη είχε εξασφαλίσει την παρουσία στην Ελλάδα του εγγλέζικου στρατού και πάλευε ενιαία να στερεώσει την εξουσία της, να φέρει στα μέτρα της το γενικό πολιτικό συσχετισμό δυνάμεων. Είχε, ήδη, υπερβεί τις εσωτερικές της αντιθέσεις της Κατοχής, παρότι ο Β` Παγκόσμιος Πόλεμος δεν είχε τελειώσει, γεγονός που αποδεικνύει ότι το κύριο, η αστική εξουσία, ήταν το κοινό μέλημα τόσο ανάμεσα στο αγγλόφιλο όσο και στο γερμανόφιλο τμήμα της.
Εξάλλου, αυτό το τελευταίο είχε εκφραστεί και στα χρόνια της Κατοχής, όταν η κατοχική κυβέρνηση του Ιωάννη Ράλλη συγκροτούσε τα Τάγματα Ασφαλείας, όχι μόνο με τη σύμφωνη γνώμη και υλική ενίσχυση των Γερμανών, αλλά με τη σύμφωνη γνώμη και των Εγγλέζων και των Βενιζελικών και άλλων αστικών πτερύγων, πολιτικών και στρατιωτικών. Η ίδια ενιαία στάση επιβεβαιώθηκε και μετά την Κατοχή, στην περιβόητη δίκη - παρωδία των δοσιλόγων, κατά την οποία κατέθεσε υπέρ των κατοχικών κυβερνήσεων και ο αρχηγός των Φιλελευθέρων Θεμ. Σοφούλης.
Ακόμη και η ενδοαστική αντίθεση, ανάμεσα στους βασιλικούς και στους αντιβασιλικούς, είχε επί της ουσίας παραμεριστεί. Λόγοι τακτικής δεν επέτρεπαν εκείνες τις ώρες την επάνοδο του βασιλιά από το Λονδίνο. Παρότι ο τελευταίος τσινούσε, οι Εγγλέζοι και οι Ελληνες αστοί πολιτικοί άφησαν να λύσει την ...εκκρεμότητα ο «κυρίαρχος» λαός, όταν οι συνθήκες θα ήταν κατάλληλες... Για την ώρα, αρκέστηκαν στο ρόλο του «υπερπρωθυπουργού» αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού, που μετά την πάροδο ημερών διορίστηκε αντιβασιλιάς (31Δεκέμβρη).
Ετσι, οι έξω από την Ελλάδα απόντες στην Κατοχή, οι μέσα στην Ελλάδα «αραγμένοι», οι δοσίλογοι και οι αντικομμουνιστικώς πολέμιοι των κατακτητών, μαζί με τον εγγλέζικο ιμπεριαλισμό, έγιναν μια γροθιά κατά του λαού.
Η προετοιμασία τους γι' αυτό είχε ξεκινήσει από τις αρχές του 1943 και ολοκληρώθηκε ως τα μέσα του 1944: Υπαγωγή του ΕΛΑΣ στο Στρατηγείο Μέσης Ανατολής (ΣΜΑ), τσάκισμα του στρατιωτικού κινήματος, της ηρωικής ΑΣΟ, στη Μέση Ανατολή, αντικατάσταση του Σοφ. Βενιζέλου από τον Γ. Παπανδρέου ως πρωθυπουργού στην κυβέρνηση του Καΐρου, Συμφωνία του Λιβάνου. Για να ακολουθήσει λίγο αργότερα η Συμφωνία της Καζέρτας, με την οποία ο στρατηγός Σκόμπι οριζόταν διοικητής στην Ελλάδα όλων των στρατιωτικών δυνάμεων (και του ΕΛΑΣ).
Τον ίδιο καιρό, ο Τσόρτσιλ είχε έρθει σε συμφωνία με τον Χίτλερ (Αύγουστος 1944), όπως αποκάλυψε πολλά χρόνια αργότερα ο Αλμπερτ Σπέερ, υπουργός της πολεμικής και βιομηχανικής παραγωγής του Χίτλερ. Η συμφωνία «ήταν να παραχωρήσουν οι Γερμανοί τη Θεσσαλονίκη στους Αγγλους αμαχητί και μ' αυτόν τον τρόπο η Ελλάδα να περιέλθει στο δυτικό στρατόπεδο. Και, βέβαια, ο Χίτλερ θα διατηρούσε ανέπαφες τις δικές του δυνάμεις που κατείχαν τον ελληνικό χώρο» (Βάσος Π. Μαθιόπουλος, «Ο Δεκέμβρης του 1944», εκδόσεις ΝΕΑ ΣΥΝΟΡΑ, σελ. 33). Φυσικά, η συμφωνία τηρήθηκε.
Επομένως, το κρίσιμο ζήτημα που έθετε η πολιτική πραγματικότητα, ήταν το θέμα της πολιτικής εξουσίας. Για το σκοπό αυτό, ο Εγγλέζος πρωθυπουργός Τσόρτσιλ απέσυρε στρατιωτικές δυνάμεις από το μέτωπο της Ιταλίας κατά των Γερμανών και τις έφερε στην Αθήνα, γιατί η ελληνική αστική τάξη δεν μπορούσε μόνη της να επιβληθεί. Και όπως ομολόγησε ο ίδιος («Τάιμς του Λονδίνου», 9 Δεκέμβρη 1944): «Τα αγγλικά στρατεύματα πραγματοποίησαν εισβολή στην Ελλάδα, η οποία δεν υπαγορευόταν από πολεμική αναγκαιότητα...».
Στις 33 ημέρες των μαχών της Αθήνας και του Πειραιά, σε έναν άνισο αγώνα, ο ΕΛΑΣ (Α` Σώμα Στρατού με 6.500 πολεμιστές και 2η Μεραρχία με 3.500) αναμετρήθηκε με 60.000 εγγλέζικο στρατό, που διέθετε 80 αεροπλάνα, 200 τανκ, πολλά πυροβόλα και κανονιοφόρους του εγγλέζικου στόλου, μαζί με 6.000 της Ορεινής Ταξιαρχίας, της «Χ», του Ιερού Λόχου και της Χωροφυλακής, καθώς και 12.000 ταγματασφαλίτες, που εξοπλίστηκαν από την κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου, αφού τους άλλαξαν στολή.
Στις μάχες του Δεκέμβρη, οι ΕΑΜίτες χρησιμοποίησαν, μαζί με την ένοπλη, όλες τις μορφές πάλης (διαδηλώσεις, συλλαλητήρια, απεργίες, οδοφράγματα, σαμποτάζ κ.ά.). Ο ηρωισμός, η αυτοθυσία, έφτασαν στο επίπεδο που χαρακτηρίζει κάθε μαχόμενο λαϊκό κίνημα που έχει το δίκιο με το μέρος του. Και μέχρι τα μέσα του Δεκέμβρη, περιόρισαν τον αντίπαλο στην περιοχή (στη Σκομπία, όπως την ονόμασε ο λαός), που περικλειόταν στο χώρο Ομόνοια - Πλατεία Συντάγματος - Κολωνάκι και λίγες μικρές @@@@@@@@@ έξω από αυτήν.
Ομως, οι βασικές δυνάμεις του ΕΛΑΣ κρατήθηκαν μακριά από την Αθήνα, κυνηγώντας τον ΕΔΕΣ στην Ηπειρο. Ετσι, στις 5 του Γενάρη 1945, άρχισε η υποχώρηση του ΕΛΑΣ και χιλιάδων άλλων αγωνιστών.
Σημειώνεται ότι ο εγγλέζικος ιμπεριαλισμός είχε τότε εξαντλήσει τα όριά του ως ηγεμονική δύναμη στο διεθνές καπιταλιστικό σύστημα και οι ΗΠΑ δεν μπορούσαν ακόμη να έρθουν στην Ελλάδα. Αυτός ήταν ένας παράγοντας που διαμόρφωνε πολλές δυνατότητες να εξελιχθούν τα πράγματα διαφορετικά, υπό όρους ασφαλώς.
Στη ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ της Κεντρικής Επιτροπής για τα 90 χρόνια του ΚΚΕ, διαβάζουμε σχετικά:
«Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το Κόμμα μας, παρά την τεράστια συνεισφορά και τον πρωταγωνιστικό ρόλο του, δεν μπόρεσε να διαμορφώσει τη στρατηγική που θα οδηγούσε προς την επαναστατική επίλυση του προβλήματος της πολιτικής εξουσίας και τότε ακόμη, ιδίως μετά το 1943, που οι συνθήκες επέβαλαν να θέσει το ζήτημα της επαναστατικής κατάκτησης της εξουσίας. Ετσι, οδηγήθηκε στην υπαγωγή του ΕΛΑΣ στο εγγλέζικο στρατηγείο της Μ. Ανατολής (5 Ιούλη 1943) και αργότερα στις Συμφωνίες του Λιβάνου (20 Μάη 1944) και της Καζέρτας (26 Σεπτέμβρη 1944), για να διατηρήσει και να διευρύνει την "εθνική ενότητα". Δε διαμόρφωσε τις υποκειμενικές προϋποθέσεις μιας πορείας, που, ανάλογα και με άλλους παράγοντες, μπορούσε να οδηγήσει στη νίκη. Πρώτα απ' όλα, δεν εκτίμησε σωστά τη σύμπλεξη του κοινωνικοταξικού περιεχομένου της λαϊκής πάλης με το εθνικοαπελευθερωτικό».
Δύο μέρες πριν από την υποχώρηση του ΕΛΑΣ, στις 3 Γενάρη 1945, διορίστηκε πρωθυπουργός ο καθοδηγητής του ΕΔΕΣ Ν. Πλαστήρας, ο οποίος, σε όλη τη διάρκεια της Κατοχής και μέχρι τα μέσα περίπου του Δεκέμβρη, βρισκόταν στη γαλλική Νίκαια. Ο σκοπός ήταν, με το γόητρο του «μαύρου καβαλάρη» που είχε σε κάποιες μάζες, να οδηγηθούν πιο εύκολα τα πράγματα στη Συμφωνία της Βάρκιζας... Βοηθούσε σε αυτό και η ανάληψη του υπουργείου Εξωτερικών από τον Ιωάννη Σοφιανόπουλο, που ήταν ο επικεφαλής της κυβερνητικής αντιπροσωπείας στη Βάρκιζα.
Τι ήταν, τελικά, ο Δεκέμβρης; Κατά τους αστούς, που εγκληματούν κατά του λαού, ήταν μία «κομμουνιστική στάση» και μια επιλογή «εθνικού διχασμού»! Κατά τους οπορτουνιστές, που επίσης συνηθίζουν να ασελγούν και να αντιμετωπίζουν με βλάσφημο τρόπο όσους λαϊκούς αγώνες υπερβαίνουν το αστικό πλαίσιο, ο Δεκέμβρης ήταν ένας ακατανόητος τυχοδιωκτισμός της ηγεσίας του ΚΚΕ, που έφερε τραγωδίες! Μάλιστα, εκπρόσωποι και των δύο πλευρών προεκτείνουν το «επιχείρημα», υποστηρίζοντας ότι τις συνέπειες του «άφρονος εγχειρήματος» (!) του ΚΚΕ, τις πλήρωσε ο τόπος μέχρι το 1974!..
Αμεση η ιδεολογική τρομοκρατία κατά της εργατικής και λαϊκής πάλης σήμερα: Ο λαϊκός αγώνας φέρνει μόνο δεινά! Αρα, υποταγή...
Ο Δεκέμβρης κατατάσσεται αμετάκλητα στις μεγάλες ώρες της ταξικής πάλης στην Ελλάδα, στις κορυφαίες φάσεις της πορείας του λαϊκού μας κινήματος, κατά τον εικοστό αιώνα. Οσα κι αν γραφτούν εναντίον του Δεκέμβρη, κατευθυνόμενα ή ανιστόρητα, θα μένει ζωντανό το πύρινο σύνθημα του πανό που κρατούν οι μαυροφορεμένες κοπέλες της ιστορικής φωτογραφίας: Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας, διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα.

Του
Μάκη ΜΑΪΛΗ

ByΦιλιππος Ανθης στις Δεν υπάρχουν σχόλια:
Εγγραφή σε: Αναρτήσεις (Atom)

TOP READ