Η προσφορά του σοσιαλισμού που γνωρίσαμε Β` Μέρος

Η προσφορά του σοσιαλισμού που γνωρίσαμε

Β` Μέρος

ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΙΣ: Στα μεγάλα αστικά κέντρα, οι πολίτες μετακινούνταν εύκολα και γρήγορα με πάμφθηνο εισιτήριο (άποψη του μετρό στο Κίεβο, το '85)

Την προηγούμενη Κυριακή, 29/1/2006, με αφορμή την 82η επέτειο από το θάνατο του Β. Ι. Λένιν, του μεγάλου επαναστάτη, θεωρητικού της επιστημονικής κοσμοθεωρίας της εργατικής τάξης και ηγέτη του πρώτου στον κόσμο προλεταριακού κράτους, της Σοβιετικής Ενωσης, ο «Ρ» παρουσίασε το Α` μέρος άρθρου του Γιώργου Πολυμερίδη για τα επιτεύγματα του σοσιαλισμού που γνωρίσαμε. Σήμερα, δημοσιεύουμε το δεύτερο μέρος του συγκεκριμένου άρθρου.

Η λύση του εθνικού ζητήματος

Η νίκη της σοσιαλιστικής επανάστασης άνοιξε το δρόμο για τη λύση του εθνικού ζητήματος. Οι Κ. Μαρξ και Φρ. Ενγκελς συνέδεαν τη λύση του εθνικού ζητήματος με την ταξική πάλη του προλεταριάτου. «Μαζί με την εξάλειψη της αντίθεσης ανάμεσα στις τάξεις στο εσωτερικό των εθνών, εξαλείφεται και η εχθρική στάση των εθνών μεταξύ τους»^1.

Τις ιδέες αυτές των θεμελιωτών του επιστημονικού σοσιαλισμού τις ανέπτυξε δημιουργικά ο Β. Ι. Λένιν στην εποχή του ιμπεριαλισμού και ανακάλυψε το νόμο για τις δύο αντιθέσεις - τάσεις στο εθνικό ζήτημα στις συνθήκες του ιμπεριαλισμού. «Ο αναπτυσσόμενος καπιταλισμός - έγραφε ο Β. Ι. Λένιν - γνωρίζει δύο ιστορικές τάσεις στο εθνικό ζήτημα:

Η πρώτη, ξύπνημα της εθνικής ζωής και των εθνικών κινημάτων, πάλη ενάντια σε κάθε εθνικό ζυγό, δημιουργία εθνικών κρατών.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ: Πόσες φορές είχαμε ακούσει από την αντιδραστική προπαγάνδα - ανάμεσα σε άλλα - ότι στην ΕΣΣΔ πεινάνε και δεν έχουν να φάνε; (!) Φωτογραφία από σούπερ μάρκετ στο Ταλίν της Εσθονίας, δεκαοχτώ χρόνια πριν

Η δεύτερη, ανάπτυξη και επιταχυνόμενη σύσφιξη των κάθε λογής σχέσεων ανάμεσα στα έθνη, σπάσιμο των εθνικών φραγμών, δημιουργία της διεθνούς ενότητας του κεφαλαίου, της οικονομικής ζωής γενικά, της πολιτικής, της επιστήμης, κλπ. Και οι δυο τάσεις αποτελούν παγκόσμιο νόμο του καπιταλισμού»².

Οι τάσεις αυτές στις συνθήκες του ιμπεριαλισμού βρίσκονται σε ασυμφιλίωτη αντίφαση. Τα διάφορα προτσές διεθνοποίησης και ενοποίησης της κοινωνικοοικονομικής ζωής εδώ γίνονται όχι με τη συνεργασία ισότιμων εθνών, αλλά με σχέσεις ανισότιμες, λόγω της ανισόμετρης ανάπτυξης των διαφορετικών καπιταλιστικών κρατών. Να γιατί, ταυτόχρονα με την τάση της συνένωσης, αναπτύσσεται και η τάση των φυγόκεντρων δυνάμεων πάνω στη βάση της όξυνσης των αντιφάσεων και του νόμου της ανισόμετρης οικονομικής και πολιτικής ανάπτυξης του καπιταλισμού.

Αν εμείς απαιτούμε τον αποχωρισμό για όλα, χωρίς εξαίρεση, τα καταπιεζόμενα και ανισότιμα έθνη - εξηγούσε ο Β. Ι. Λένιν - «αυτό δε γίνεται καθόλου γιατί εμείς είμαστε υπέρ του αποχωρισμού τους, αλλά μόνο γιατί είμαστε υπέρ της ελεύθερης, εθελοντικής και όχι βίαιης προσέγγισης και συγχώνευσης. Μόνο γι' αυτό το λόγο!»³.

Η Μεγάλη Οχτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση γκρέμισε τη «φυλακή των λαών» - την τσαρική Ρωσία - και έφερε πλήρη απελευθέρωση σε όλες τις εθνότητες που κατοικούσαν στη χώρα αυτή. Ο σχηματισμός, το 1922, της ΕΣΣΔ ήταν θρίαμβος του διεθνισμού του ΚΚΣΕ, της εργατικής τάξης, όλων των εργαζομένων των Ενωσιακών Δημοκρατιών.

ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Βιβλιοπωλείο της πόλης Λβοφ στην Ουκρανία. Οι πολίτες της ΕΣΣΔ είχαν εύκολη πρόσβαση στις βιβλιοαναγνώσεις, μια που και τα βιβλία πωλούνταν σε χαμηλές τιμές, αλλά και ο τρόπος ζωής τους, τους επέτρεπε να έχουν ελεύθερο χρόνο και ένα μέρος του να το αφιερώνουν στο διάβασμα

Η κατάργηση των εκμεταλλευτριών τάξεων, η εκβιομηχάνιση, η συνεταιριστική οργάνωση και η πολιτιστική επανάσταση ήταν εκείνοι οι κρίκοι του ενιαίου επαναστατικού προτσές, που οδήγησε σε ριζικές αλλαγές των σχέσεων μεταξύ των τάξεων και των εθνών.

Η Μεγάλη Οχτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση αποτέλεσε τον κύριο πολιτικό όρο της εφαρμογής στην πράξη του λενινιστικού εθνικού προγράμματος. Ηδη, στις 25 του Οκτώβρη 1917, το 2ο Πανρωσικό Συνέδριο των Σοβιέτ, στην έκκληση «Προς τους εργάτες, στρατιώτες και αγρότες!», δήλωνε επίσημα ότι η σοβιετική εξουσία θα εξασφαλίσει, σε όλα τα έθνη της Ρωσίας, το πραγματικό δικαίωμα της αυτοδιάθεσης.

Η νίκη της Μεγάλης Οχτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης εγκαινίασε την αδελφική ισοτιμία εθνών και εθνοτήτων, και έδωσε λύση στο εθνικό πρόβλημα, με την εξάλειψη της εθνικής καταπίεσης σε όλες τις μορφές και εκδηλώσεις της. «Χρειάστηκε ευθύνη, θάρρος και πολιτική διορατικότητα, για να αντιμετωπίσει ένα από τα πιο δύσκολα και πολύπλοκα προβλήματα του αιώνα μας, με βάση την αρχή της αυτοδιάθεσης των εθνών μέχρι και το δικαίωμα της ίδρυσης αυτοτελών κρατών»⁴. Για την πρακτική εφαρμογή της εθνικής πολιτικής στο Συμβούλιο Λαϊκών Επιτροπών που είχε σχηματίσει το συνέδριο αυτό, δημιουργήθηκε Επιτροπάτο του Λαού για τις υποθέσεις των εθνοτήτων.

Η δημιουργία της ΕΣΣΔ

ΕΘΝΟΤΗΤΕΣ: Η σοβιετική εξουσία έδωσε λύση στο εθνικό ζήτημα. Κατάργησε την εθνική καταπίεση σε όλες τις μορφές και εκδηλώσεις της. Αντιμετώπισε έτσι ένα από τα πιο δύσκολα και πολύπλοκα προβλήματα της ανθρωπότητας και αυτά στη βάση της αρχής της αυτοδιάθεσης των εθνών μέχρι και το δικαίωμα της ίδρυσης αυτοτελών κρατών (οικογένεια βιρτουόζων μουσικών στο παραδοσιακό τους όργανο, το καρνάι, στο χωριό Κισλάκ του Ουζμπεκιστάν)

Αμέσως μετά τη νίκη της Οχτωβριανής Επανάστασης και κυρίως στην περίοδο του εμφυλίου πολέμου και της ξένης ιμπεριαλιστικής επέμβασης, η συνεργασία ανάμεσα στους εργαζόμενους των διαφόρων εθνοτήτων πήρε τη μορφή στενής στρατιωτικο-πολιτικής ένωσης.

Στη μεταπολεμική περίοδο, όταν στην πρώτη γραμμή προωθήθηκαν τα ζητήματα της ανόρθωσης της κατεστραμμένης από τον πόλεμο οικονομίας, η στρατιωτική ένωση συμπληρώθηκε με την οικονομική ένωση.

Εκείνο τον καιρό, η ΣΟΣΔΡ ήταν η μοναδική στον κόσμο χώρα, όπου είχε πετύχει το πείραμα της ειρηνικής συμβίωσης και συνεργασίας ολόκληρης σειράς εθνών και λαοτήτων, στη βάση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και της εθελοντικής επιδίωξης για ένωση.

Το 1ο Πανρωσικό Συνέδριο των Σοβιέτ, που συνήλθε στις 30 του Δεκέμβρη 1922, βασιζόμενο στην ελεύθερη βούληση των λαών, διακήρυξε τη δημιουργία της ΕΣΣΔ. Το πρώτο Σύνταγμα της Σοβιετικής Ενωσης (1924) κατοχύρωσε νομοθετικά τη συνένωση των σοβιετικών Δημοκρατιών σε ενιαίο πολυεθνικό κράτος, στη βάση της κυριαρχίας τους και της πλήρους ισοτιμίας.

Οι πολίτες της ΕΣΣΔ απόκτησαν έτσι την ίση νομική δυνατότητα να χρησιμοποιούν τη μητρική γλώσσα τους και τις γλώσσες των άλλων λαών της Σοβιετικής Ενωσης στα σχολεία, στον Τύπο, στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση.

ΜΑΘΗΤΕΣ: Φροντίδα μόνιμη του συστήματος η σωστή και ολοκληρωμένη διαπαιδαγώγηση του παιδιού

Η γλώσσα είναι το θεμέλιο κάθε πολιτισμού. Γι' αυτό ένα από τα πρώτα μέτρα της σοβιετικής εξουσίας ήταν η καταγραφή όλων των γλωσσών στη χώρα (στις αρχές της δεκαετίας του '80 υπήρχαν 127). Ενα άλλο επιτακτικό πρόβλημα ήταν ο αναλφαβητισμός, που χωρίς τη λύση του δε θα μπορούσαν να αναπτυχθούν οι εθνικές γλώσσες και οι εθνικοί πολιτισμοί. Και στον τομέα αυτό σημειώθηκαν πρωτοφανείς επιτυχίες. Σύμφωνα με την απογραφή του 1897, στην τσαρική Ρωσία, οι εγγράμματοι έφταναν συνολικά στο 28,4% του πληθυσμού και σχεδόν όλοι οι λαοί του μακρινού Βορρά, της Κεντρικής Ασίας και άλλων απομακρυσμένων περιοχών δεν είχαν γραφή και ανάγνωση. Στη διάρκεια της ύπαρξης της ΕΣΣΔ, στον τομέα αυτό, έγινε ουσιαστικά μια μορφωτική επανάσταση. Δημιουργήθηκαν οι απαραίτητοι όροι για την πρακτική χρησιμοποίηση όλων των εθνικών γλωσσών. Αντικαταστάθηκε η γραφή ορισμένων από αυτές και για 458 γλώσσες, οι οποίες ήταν μόνο προφορικές, δημιουργήθηκε δική τους γραφή.

Ακόμα, η σοβιετική εξουσία εξάλειψε τον αναλφαβητισμό και καθιέρωσε την εκπαίδευση σε πάρα πολλές γλώσσες. Ολα αυτά συνέβαλαν στην ανάπτυξη των εθνικών πολιτισμών των λαών της Σοβιετικής Ενωσης. Μέχρι τη διάλυση της ΕΣΣΔ, τα αλφαβητάρια εκδίδονταν σε 50 και πλέον γλώσσες, τα σχολικά εγχειρίδια σε 52 και τα λογοτεχνικά έργα σε 62 γλώσσες⁵.Ιδιαίτερα πρέπει να τονιστεί ότι μια από τις σπουδαιότερες κατακτήσεις του σοσιαλισμού ήταν η ακατάλυτη φιλία των λαών της Σοβιετικής Ενωσης και των άλλων σοσιαλιστικών χωρών.

ΦΟΙΤΗΤΕΣ: Νέοι από 107 χώρες του κόσμου εκπαιδεύονται στο Πανεπιστήμιο της Φιλίας των Λαών Πατρίς Λουμούμπα στην Ιατρική, στην Εφαρμοσμένη Μηχανική και τη Γεωργία. Οι φοιτητές πανηγύρισαν τα νέα ότι το επόμενο Φεστιβάλ Νεολαίας και Φοιτητών (καλοκαίρι του 1985) θα πραγματοποιηθεί στη Μόσχα

Σοβαρή δοκιμασία της σταθερότητας του σοβιετικού πολυεθνικού κράτους ήταν ο Β` Παγκόσμιος Πόλεμος. Ο φασισμός ήταν πεπεισμένος για την κατάρρευση του σοβιετικού κράτους και το ζωντάνεμα της εθνικής διχόνοιας. Ο σοβιετικός λαός, όμως, ματαίωσε αυτά τα σχέδια του ιμπεριαλισμού. Η φιλία των λαών της ΕΣΣΔ, που είχε σφυρηλατηθεί στα χρόνια της οικοδόμησης του σοσιαλισμού, ήταν μια από τις κύριες πηγές της Νίκης της Σοβιετικής Ενωσης ενάντια στο χιτλερικό φασισμό.

Η νίκη της Μεγάλης Οχτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης αποτέλεσε την αφετηρία για την αδελφική ισοτιμία των εθνών και εθνοτήτων. Η σοβιετική εξουσία έδωσε λύση στο εθνικό ζήτημα. Κατάργησε την εθνική καταπίεση σε όλες τις μορφές και εκδηλώσεις της. Αντιμετώπισε έτσι ένα από τα πιο δύσκολα και πολύπλοκα προβλήματα της ανθρωπότητας και αυτά στη βάση της αρχής της αυτοδιάθεσης των εθνών μέχρι και το δικαίωμα της ίδρυσης αυτοτελών κρατών.

Η αλληλεπίδραση καπιταλισμού - σοσιαλισμού

Ο υπαρκτός σοσιαλισμός, βέβαια, δεν ήταν κάποιος Ροβινσώνας, που ζούσε απομονωμένος στο απομακρυσμένο νησί του. Το ίδιο ισχύει και για τον καπιταλισμό. Αντικειμενικά, και τα δύο αντίθετα κοινωνικά συστήματα ήταν υποχρεωμένα για μιαν ορισμένη ιστορική περίοδο να συνυπάρχουν. Και όχι μόνον απλώς να συνυπάρχουν, αλλά και να αναπτύσσουν τις οικονομικές τους σχέσεις γενικά και τις εμπορικές τους ανταλλαγές.

ΜΝΗΜΕΙΑ: Σοβαρή θέση στη ζωή των πολιτών της ΕΣΣΔ είχαν τα μνημεία. Οι εικαστικοί καλλιτέχνες κοσμούσαν με τα έργα τους πολλά σημεία των πόλεων ή των επαρχιών, με σκοπό να υμνηθούν τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα, άνθρωποι των Γραμμάτων, μεγάλες μορφές του επαναστατικού κινήματος, οι λαϊκοί ήρωες (φωτογραφία από το Ουκρανικό Κρατικό Μουσείο Ιστορίας του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου 1941-1945, στο Κίεβο)

Και στο βαθμό που αναπτύσσονταν οι οικονομικές τους σχέσεις, αλληλοεπηρεάζονταν τα δύο κοινωνικά συστήματα: το καπιταλιστικό και το σοσιαλιστικό.

Η αλληλεπίδραση αυτή ήταν διαφορετικού χαρακτήρα για το καθένα από αυτά. Ο καπιταλισμός σαν κοινωνικό σύστημα, που η καταδίκη του από καιρό έχει εκδοθεί από την ιστορία, κατ' αρχήν επιδρούσε αρνητικά στον υπαρκτό σοσιαλισμό. Η αρνητική αυτή επίδραση του ιμπεριαλισμού εκφραζόταν με το κυνηγητό των εξοπλισμών, το θερμοπυρηνικό πόλεμο και τον «πόλεμο των άστρων» που ετοίμαζε εντατικά.

Η κούρσα των εξοπλισμών υποχρέωνε την κάθε μια σοσιαλιστική χώρα και όλες μαζί να διατηρούν στο αντίστοιχο επίπεδο την αμυντική τους ικανότητα, που συνεχώς έπρεπε να ενισχύεται.

Η πιο ισχυρή δύναμη, που μπορούσε ν'αντιταχθεί στα επιθετικά σχέδια του ιμπεριαλισμού, ήταν οι σοσιαλιστικές χώρες και πριν απ' όλα οι χώρες της σοσιαλιστικής κοινότητας με επικεφαλής τη Σοβιετική Ενωση.

Για το σκοπό αυτό, όμως, οι χώρες της σοσιαλιστικής κοινότητας ήταν υποχρεωμένες να διαθέτουν τεράστια ποσά για την εξασφάλιση της άμυνας και των σοσιαλιστικών κατακτήσεών τους από τις επιβουλές του διεθνούς ιμπεριαλισμού. Το γεγονός αυτό κόστισε πάρα πολύ στους λαούς των σοσιαλιστικών χωρών. Η μισή παραγωγική δύναμη της ΕΣΣΔ δούλευε για τις ανάγκες του στρατού και δαπανούσε το 20% του κρατικού προϋπολογισμού.⁶Αυτό ισοδυναμούσε με έναν οικονομικό πόλεμο, που είχε κηρύξει ουσιαστικά τα τελευταία χρόνια κατά του υπαρκτού σοσιαλισμού ο διεθνής ιμπεριαλισμός.

Οι δαπάνες για την άμυνα στο σοσιαλισμό αποτελούσαν ένα πρόσθετο βάρος, το οποίο εμπόδιζε να αντιμετωπίζονται έγκαιρα άλλα απαραίτητα κοινωνικοπολιτικά προβλήματα και ανάγκες.

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: Η ανάπτυξη του αγροτικού τομέα στην ΕΣΣΔ ήταν καλπάζουσα και κατάφερνε να θρέφει εκατομμύρια ανθρώπους (στιγμιότυπο από δουλιά στο σοβχόζ σε μια περιοχή της Κριμαίας)

Η αστική τάξη ποτέ δε σταμάτησε να οργανώνει νέες στρατιωτικές συμφωνίες και συμμαχίες, συνωμοσίες και μηχανορραφίες ενάντια στον υπαρκτό σοσιαλισμό. Εμπρακτη απόδειξη γι' αυτό είναι η οργάνωση της επέμβασης των 14 ιμπεριαλιστικών χωρών ενάντια στη Σοβιετική Ρωσία το 1918, ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, η κήρυξη του «ψυχρού πολέμου», η ίδρυση του NATO, οι διάφορες υπονομευτικές ενέργειες των ιμπεριαλιστικών κύκλων κατά του σοσιαλισμού.

Η επιθετικότητα του ιμπεριαλισμού μετά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο

Μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ο διεθνής ιμπεριαλισμός, με τη συμμετοχή των ΗΠΑ ή με την υποστήριξή τους έχουν την ευθύνη για 100 και πλέον πολέμους και ένοπλες συγκρούσεις ανά τον κόσμο. Τα τελευταία χρόνια, και κυρίως στη δεκαετία του 1990 και στις αρχές της τρίτης χιλιετηρίδας, έχει ενταθεί η πολιτική των πιο επιθετικών κύκλων, κυρίως του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Η πολιτική αυτή είναι μια πολιτική ωμού μιλιταρισμού, αντίδρασης και αντίστασης στην πρόοδο και τις διεκδικήσεις της παγκόσμιας κυριαρχίας. Είναι μια πολιτική ξετσίπωτης παραβίασης της ελευθερίας και των δικαιωμάτων των λαών.

Στο απώτερο αλλά και στο άμεσο παρελθόν ο κόσμος έγινε μάρτυρας πολλών περιπτώσεων εφαρμογής στην πράξη αυτής της πολιτικής, όπως ήταν: ο πόλεμος ενάντια στη ΛΔ Κορέας, το Βιετνάμ, το Λάος, την Καμπότζη, η τριπλή εισβολή σε Λίβανο, Μεξικό, η κατάληψη της Γκρενάντας, Αλβανία, Βοσνία - Ερζεγοβίνη, Κόσσοβο, Γιουγκοσλαβία, Αφγανιστάν, Ιράκ και αύριο δεν ξέρουμε πού αλλού.

ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ: Μια γέφυρα στους θησαυρούς του Πετρελαίου. Το πρώτο τρένο από την Τγιουμέν στη Σουργκούτ πέρασε την πρώτη γέφυρα με σιδηροτροχιές κατά μήκος του Ομπ στη Δυτική Σιβηρία, τη μεγαλύτερη στην ΕΣΣΔ, τον Αύγουστο του 1975

Διατηρούν και σήμερα όλη τους την επικαιρότητα τα λόγια του Καρλ Μαρξ σχετικά με τους πολέμους: «Από άμεση οικονομική άποψη είναι το ίδιο σαν να πετάει το έθνος στη θάλασσα ένα μέρος του κεφαλαίου του».⁷

Ολα αυτά, ανάγκαζαν τις χώρες της σοσιαλιστικής κοινότητας να δίνουν σοβαρότερη προσοχή στην ενίσχυση της άμυνάς τους. Οι λαοί των σοσιαλιστικών χωρών δεν ήθελαν την αύξηση των εξοπλισμών αλλά τη μείωσή τους και από τις δύο πλευρές. Γιατί το κυνηγητό των στρατιωτικών εξοπλισμών απαιτεί από όλους τους λαούς ένταση των δυνάμεων και τεράστια οικονομικά μέσα. Μόνο οι αμυντικές δαπάνες της Σοβιετικής Ενωσης στην περίοδο 1950 μέχρι 1985 ξεπέρασαν το ποσό των 500 δισ. δολαρίων, όταν την ίδια περίοδο οι επενδύσεις στη βιομηχανία ανέρχονταν στα 975 δισ. δολάρια και στην αγροτική οικονομία στα 500 δισ. δολάρια.⁸ Το γεγονός αυτό αφορούσε πρώτα απ' όλα τη Σοβιετική Ενωση, που ήταν η αποφασιστική δύναμη στην παγκόσμια κοινότητα για τη διατήρηση της παγκόσμιας ειρήνης και έφερνε το κύριο βάρος στον τομέα της εξασφάλισης της στρατιωτικής ισορροπίας με τον ιμπεριαλισμό.

Θετική επίδραση στα λαϊκά κινήματα

Πολύ σημαντική και πολύμορφη ήταν η επίδραση που ασκούσε ο σοσιαλισμός πάνω σε όλες τις πτυχές του καπιταλισμού: στον οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό τομέα.

Η εμφάνιση και η εδραίωση του σοσιαλισμού στον κόσμο σε αντίθεση με τον καπιταλισμό έδινε έναν εντελώς διαφορετικό και ευεργετικό χαρακτήρα στην επίδρασή του στην παραπέρα εξέλιξη της ανθρωπότητας.

Τα κύρια αποτελέσματα της επίδρασης του παγκόσμιου σοσιαλισμού στον καπιταλισμό βρίσκουν την εκδήλωσή τους στα εξής:

• Στο σπάσιμο της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας στη Ρωσία το 1917 και μετά σε μια σειρά άλλες χώρες, με το οποίο ο καπιταλισμός έπαψε να είναι ένα ενιαίο παγκόσμιο σύστημα.
• Η Σοβιετική Ενωση με τη νίκη της ενάντια στο φασισμό στα χρόνια του Β' Παγκόσμιου Πολέμου, πρόσφερε μεγάλη υπηρεσία στην ανθρωπότητα. Με το κατόρθωμά του αυτό, ο σοβιετικός λαός, όχι μόνο μπόρεσε να υπερασπίσει την ελευθερία και την ανεξαρτησία της ΕΣΣΔ, αλλά και να συμβάλει αποφασιστικά στη διάσωση του ευρωπαϊκού και του παγκόσμιου πολιτισμού, που απειλούνταν με αφανισμό από τους βάρβαρους φασίστες.

Τεράστια ήταν η προσφορά του υπαρκτού σοσιαλισμού στην ανθρωπότητα, αλλά και το τίμημα ήταν πολύ μεγάλο. Μόνο στη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου τεράστιες ήταν οι θυσίες του σοβιετικού λαού στο βωμό της νίκης. Πάνω από 8,5 εκατομμύρια πολεμιστές έπεσαν στα πεδία των μαχών, πάνω από 20 εκατομμύρια άμαχος πληθυσμός και αιχμάλωτοι εκτελέστηκαν από τους χιτλερικούς κατακτητές, περίπου 3 εκατομμύρια κομμουνιστές σκοτώθηκαν. Στην πραγματικότητα η Σοβιετική Ενωση απώλεσε ολόκληρη τημετά-οκτωβριανή γενιά που είχε γαλουχηθεί και διαπαιδαγωγηθεί με τη σοβιετική εξουσία. Η γενιά αυτή είχε επιδείξει παραδείγματα άφταστης συνειδητότητας και αυτοθυσίας, τόλμης και φιλεργασίας στην πάλη για το σοσιαλισμό. Το κοσμοϊστορικό αυτό γεγονός είχε τεράστιες αρνητικές επιπτώσεις στη μετέπειτα πορεία οικοδόμησης και υπεράσπισης του σοσιαλισμού από τις επιδιώξεις του παγκόσμιου ιμπεριαλισμού.

Εκτός αυτού, οι γερμανοφασίστες κατακτητές κατάστρεψαν ολοκληρωτικά ή μερικά 1.710 πόλεις και συνοικισμούς, περισσότερα από 70.000 χωριά και πάνω από 6.000.000 κτίρια, 31.850 βιομηχανικές επιχειρήσεις.⁹

Συνολικά, οι υλικές απώλειες που προκλήθηκαν από την εισβολή των χιτλερικών κατακτητών στην ΕΣΣΔ, αποτελούσαν το 1/3 του εθνικού πλούτου της χώρας.

Επιπλέον, οι Γερμανοί φασίστες έκλεψαν και μετέφεραν στη Γερμανία εργατική δύναμη, σιτηρά, ζώα, μουσεία και βιβλιοθήκες και ό,τι δεν μπόρεσαν να μεταφέρουν τα κατέστρεψαν.

Στον αγώνα για την ειρήνη

Στο συναγωνισμό για την ανάπτυξη ανάμεσα στα δύο κοινωνικο-οικονομικά συστήματα, ο σοσιαλισμός επιδρούσε στην εξέλιξη της καπιταλιστικής κοινωνίας, και κυρίως στην πάλη των λαών αυτών των κοινωνιών, θίγοντας όλες τις πλευρές τους: οικονομία, κοινωνικό τομέα, πολιτική, πολεμική τέχνη.

• Στην άνοδο της οικονομικής και πολιτικής πάλης των εργαζομένων στις καπιταλιστικές χώρες, που περιόριζε σε ορισμένο βαθμό τη δυνατότητα της εκμετάλλευσής τους και δημιουργούσαν την ανάγκη για αναζήτηση νέων μορφών πάλης και μάλιστα αυτό συντελούνταν σε συνθήκες, που στον καπιταλιστικό κόσμο μεγάλωνε το κύρος και το ειδικό βάρος των δυνάμεων που πάλευαν για την κοινωνική πρόοδο.
• Στο ότι ο υπαρκτός σοσιαλισμός ήταν εκείνος που έκανε δυνατό η εργατική τάξη να σταθεί οριστικά και αμετάκλητα στο κέντρο της σύγχρονης εποχής. Κάτω από την επίδραση του Μεγάλου Οχτώβρη, άρχισε σε όλες τις ηπείρους η διαμόρφωση της οργανωμένης προλεταριακής πρωτοπορίας, των κομμουνιστικών κομμάτων.
• Στο ότι, ο υπαρκτός σοσιαλισμός ήταν εκείνος που δημιούργησε ευνοϊκές διεθνείς συνθήκες για τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα των λαών. Είναι σίγουρο ότι αν δεν υπήρχε ο σοσιαλισμός θα ήταν αδύνατη η κατάρρευση του αποικιοκρατικού συστήματος του ιμπεριαλισμού σε ιστορικά σύντομο χρονικό διάστημα και η ανεξάρτητη εθνική, οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη δεκάδων χωρών.
• Στο ότι, ο υπαρκτός σοσιαλισμός αντιπροσώπευε έναν νέο τύπο διεθνών σχέσεων, που θεμελιώνονταν στην αρχή του σοσιαλιστικού διεθνισμού. Οι σχέσεις μεταξύ των σοσιαλιστικών χωρών ήταν σχέσεις ισότιμης συνεργασίας και αμοιβαίας βοήθειας.
• Στο ότι, η σοβιετική εξουσία έδειξε σε όλους τους λαούς του κόσμου τη μοναδική σωστή διέξοδο από τους πολέμους, που γεννά το καπιταλιστικό σύστημα. Η πρώτη κρατική πράξη της καινούριας εξουσίας ήταν το λενινιστικό Διάταγμα Ειρήνης, που διακήρυξε με καθαρότητα και ακρίβεια το πρόγραμμα του αγώνα για μια δίκαιη, δημοκρατική και παγκόσμια Ειρήνη. Ο υπαρκτός σοσιαλισμός πάνω από 4 δεκαετίες ήταν ο κύριος παράγοντας για τη διασφάλιση της παγκόσμιας Ειρήνης. Συνέβαλε αποφασιστικά στην αποτροπή ενός θερμοπυρηνικού πολέμου.

Το πυραυλοπυρηνικό δυναμικό της Σοβιετικής Ενωσης, που είχε δημιουργηθεί με εντατικές προσπάθειες και θυσίες, ήταν η δύναμη εκείνη, που συγκρατούσε τον ιμπεριαλισμό να εξαπολύσει ένα νέο πόλεμο. Η ενωμένη στρατηγική δύναμη των χωρών-μελών του Συμφώνου της Βαρσοβίας εγγυούνταν όχι μόνο την ασφάλειά τους, αλλά και αποτελούσε σίγουρο στήριγμα της ειρήνης στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ο σοσιαλισμός ήταν εκείνος που κατάφερε:

• Την επίτευξη της στρατιωτικής στρατηγικής ισορροπίας μεταξύ της ΕΣΣΔ και των ΗΠΑ, μεταξύ του Συμφώνου της Βαρσοβίας και του NATO, καθώς και την αυξανόμενη συνειδητοποίηση στον κόσμο, της αναγκαιότητας να λύνονται τα διεθνή προβλήματα με ειρηνικά μέσα, γιατί είχε στενέψει το πεδίο εφαρμογής της πολιτικής ισχύος των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων.

Ο σοσιαλισμός ήταν εκείνος που μαζί με το εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα και το εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα των αποικιακών χωρών αποτέλεσε το πραγματικό αντίβαροκαι το αντίπαλο δέος στις κατακτητικές βλέψεις του ιμπεριαλισμού. Κανένα σοβαρό παγκόσμιο πρόβλημα δεν μπορούσε να λυθεί χωρίς τη συμμετοχή του υπαρκτού σοσιαλισμού. Αναφέρουμε επιλεκτικά μόνο ορισμένες περιπτώσεις, όπου ο υπαρκτός σοσιαλισμός συνέβαλε αποφασιστικά και σε παγκόσμια κλίμακα στην απόκρουση του φασισμού, με την ιστορική συμμετοχή της Σοβιετικής Ενωσης στο Β΄ παγκόσμιο πόλεμο.

• Καταλυτική ήταν η επίδραση και ο ρόλος του υπαρκτού σοσιαλισμού στην κατάρρευση του αποικιοκρατικού συστήματος.
• Τεράστια ήταν η συμβολή του υπαρκτού σοσιαλισμού στην εξάλειψη μιας σειράς εστιών έντασης και πολέμων.
• Στη δημιουργία μιας νέας κατάστασης, όπου η όξυνση των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων δεν οδήγησε αναπόφευκτα σε παγκόσμιους πολέμους.
• Στο ότι ο υπαρκτός σοσιαλισμός άσκησε αυξανόμενη ευεργετική επίδραση στον εκδημοκρατισμό των διεθνών σχέσεων πάνω στις αρχές και τους κανόνες της διεθνούς επικοινωνίας, όπως η πλήρης ισοτιμία, ο σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας, της εθνικής ανεξαρτησίας και κυριαρχίας, η μη επέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις κλπ.
• Στο ότι, οι σοσιαλιστικές χώρες ήταν εκείνες που εξασφάλισαν στους λαούς τους, τα ζωτικά κοινωνικοοικονομικά δικαιώματα και ελευθερίες και δημιούργησαν ένα ισχυρό κίνητρο για τις δυνάμεις της κοινωνικής προόδου στις άλλες χώρες.
• Η σοσιαλιστική οικονομική ενοποίηση των χωρών του Συμβουλίου Οικονομικής Αλληλοβοήθειας ήταν παράδειγμα ανάπτυξης νέων διεθνών οικονομικών σχέσεων που βασίζονταν στην πλήρη ισοτιμία, στην εθελοντική, αμοιβαία επωφελή συνεργασία και αλληλοβοήθεια, στον αυστηρό υπολογισμό των εθνικών συμφερόντων, στην εξομοίωση του επιπέδου ανάπτυξης όλων των αδελφών κρατών.

Ανεκτίμητες υπηρεσίες στην ανθρωπότητα

Οι κατακτήσεις των σοσιαλιστικών χωρών υποχρέωναν το καπιταλιστικό σύστημα σε αναπροσαρμογές, υποχωρήσεις απέναντι στο εργατικό και συνδικαλιστικό κίνημα των καπιταλιστικών χωρών, ασκούσαν επίδραση και ποικιλότροπα θετική επίδραση στο νου και στις καρδιές των εργαζομένων.

• Ο σοσιαλισμός ήταν το στήριγμα και η ελπίδα της εργατικής τάξης και των άλλων εργαζομένων στις καπιταλιστικές χώρες, στην πάλη τους ενάντια στην εκμετάλλευση των μονοπωλίων, για τη δημοκρατία και το σοσιαλισμό.

Μέσα στις τότε συνθήκες της παραπέρα ανάπτυξης και εδραίωσης της σοσιαλιστικής κοινότητας και σε συνθήκες αύξησης του πληθωρισμού και της χρόνιας μαζικής ανεργίας στις καπιταλιστικές χώρες, η συνεργασία των τελευταίων με τις χώρες του σοσιαλισμού εκφραζόταν και με τις μεταξύ τους οικονομικές και εμπορικές ανταλλαγές που εξασφάλιζαν δουλιά σε εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους της Δυτικής Ευρώπης, της Βόρειας Αμερικής και της Ιαπωνίας.

Ετσι, στην περίοδο της διεθνούς ύφεσης και κατά την οικονομική κρίση του 1974-75 ιδιαίτερα, οι παραγγελίες των σοσιαλιστικών χωρών στη Δύση εξασφάλισαν πάνω από 2 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας (10).

Οι χώρες του σοσιαλισμού με την ελκτική δύναμη του παραδείγματός τους επενεργούσαν θετικά στις επαναστατικές διαδικασίες με διάφορους τρόπους όπως:

α) Η ανάπτυξη και η εδραίωση του νέου σοσιαλιστικού συστήματος.

β) Η αλλαγή στο συσχετισμό των δυνάμεων σε παγκόσμια κλίμακα υπέρ της Ειρήνης και του σοσιαλισμού.

γ) Ο παραπέρα περιορισμός και το στένεμα της σφαίρας επιρροής και δράσης του διεθνούς ιμπεριαλισμού.

δ) Η διεθνής αλληλεγγύη και η συνεργασία των σοσιαλιστικών χωρών με τις άλλες δυνάμεις του παγκόσμιου επαναστατικού προτσές.

To τι πρόσφερε ο σοσιαλισμός στην ανθρωπότητα, συνοψίζεται στην Απόφαση του 14ου Συνεδρίου του ΚΚΕ, όπου αναφέρεται ότι:

«Ο σοσιαλισμός του 20ού αιώνα πρόσφερε ανεκτίμητες υπηρεσίες στην ανθρωπότητα. Συνέβαλε καθοριστικά στον εξανθρωπισμό του πλανήτη μας. Εφερε στο κέντρο της παγκόσμιας προσοχής τα μεγάλα ιδανικά της ειρήνης, της αλληλεγγύης, της αυτοθυσίας για το κοινό συμφέρον και την ελπίδα για μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.

Αποτέλεσε την καθοριστική δύναμη για τη νικηφόρα έκβαση του Β΄ παγκοσμίου πολέμου και την αποτροπή ενός νέου εξοντωτικού πολέμου σε παγκόσμια κλίμακα για μισό περίπου αιώνα.

Υποχρέωσε τις καπιταλιστικές χώρες να παραχωρήσουν δημοκρατικά και κοινωνικά δικαιώματα, σε συνδυασμό με τους αγώνες της εργατικής τάξης και των εργαζομένων αυτών των χωρών» (11).

«Πέρα και ανεξάρτητα από τα προβλήματα και τις αδυναμίες, αντικειμενικού και κυρίως υποκειμενικού χαρακτήρα, ο 20ός αιώνας θα περάσει στην ιστορία ως ο αιώνας που σφραγίστηκε από την πρώτη, μεγάλη και ιστορική απόπειρα της ανθρώπινης κοινωνίας, να αποτινάξει τα δεσμά της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο και να αποκτήσει την ανεπανάληπτη, πολύτιμη πείρα, ώστε να πραγματοποιήσει το τεράστιο άλμα του σοσιαλισμού στην πορεία για την κομμουνιστική κοινωνία». (12)

Γενικά, οι απολογητές του ιμπεριαλισμού προσπάθησαν και προσπαθούν, την ευεργετική επίδραση του υπαρκτού σοσιαλισμού στο παγκόσμιο επαναστατικό προτσές, να την παρουσιάζουν σαν «εξαγωγή της επανάστασης» για να δικαιολογήσουν έτσι από την πλευρά τους, την εξαγωγή της ιμπεριαλιστικής αντεπανάστασης κατά των λαών που πάλευαν για την εθνική τους απελευθέρωση από τον αποικιοκρατικό ζυγό, για τη δημοκρατία, την κοινωνική πρόοδο και το σοσιαλισμό.

(1) Κ. Μαρξ-Φρ. Ενγκελς: «Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος». «Διαλεκτά Εργα», τόμος Ι, σελ. 41.

(2) Β. Ι. Λένιν: «Κριτικά σημειώματα για το εθνικό ζήτημα». Απαντα, τόμος 24, έκδ. «Σύγχρονη Εποχή», σελ. 123.

(3) Β. Ι. Λένιν: «Σχετικά με τη γελοιογραφία του μαρξισμού και τον «ιμπεριαλιστικό οικονομισμό»». Απαντα, τόμος 30, σελ. 120-121.

(4) «Εκτιμήσεις και προβληματισμοί για τους παράγοντες που καθόρισαν την ανατροπή του σοσιαλιστικού συστήματος στην Ευρώπη και η αναγκαιότητα και επικαιρότητα του σοσιαλισμού». ΚΕ του ΚΚΕ, Αθήνα, 1996, σελ. 20.

(5) «ΕΣΣΔ: 60 χρόνια». Εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα, 1982, σελ. 117-118.

(6) «Το Βήμα», 24.1.93.

(7) «Οι βάσεις του μαρξισμού - λενινισμού». «Πολιτικές και Λογοτεχνικές εκδόσεις», 1961, σελ. 307 ή Αρχείο Καρλ Μαρξ και Φρ. Ενγκελς, τόμος IV, 1935, σελ. 29.

(8) «Παγκόσμια Οικονομία και Διεθνείς Σχέσεις», τεύχος. 11/1987, σελ. 147.

(9) Μπορίς Πονομαριόφ: «Ο κομμουνισμός στον κόσμο, που αλλάζει». Εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή». Αθήνα 1983, σελ. 86.

(10) Περιοδικό: «ΗΠΑ: Οικονομία, πολιτική, ιδεολογία», τεύχος 12, 1983, σελ. 18.

(11) 14ο Συνέδριο του ΚΚΕ, Ντοκουμέντα της ΚΕ του ΚΚΕ, σελ. 113.

(12) «Εκτιμήσεις και προβληματισμοί για τους παράγοντες που καθόρισαν την ανατροπή του σοσιαλιστικού καθεστώτος στην Ευρώπη. Η αναγκαιότητα και επικαιρότητα του σοσιαλισμού». Εκδοση της ΚΕ του ΚΚΕ, Αθήνα, 1996, σελ. 21.

    

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

19/10/2008

 -- ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ

7/4/2007

 -- Ο ρόλος του ιμπεριαλισμού στην ανατροπή του υπαρκτού σοσιαλισμού στην Ευρώπη

7/12/2003

 -- Ο ρόλος και η προσφορά του σοσιαλιστικού συστήματος

9/4/1995

 -- ΑΤΙΤΛΟ

ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΑΦΙΛΗΣ

ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΑΦΙΛΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ - ΚΕΦΑΛΑΙΟΚΡΑΤΕΣ Επιτρέπουν την ανάπτυξη μόνο όταν κερδίζουν

ΚΕΦΑΛΑΙΟ - ΚΕΦΑΛΑΙΟΚΡΑΤΕΣ

Επιτρέπουν την ανάπτυξη μόνο όταν κερδίζουν

Η φυσική ροπή του κεφαλαίου να δραστηριοποιείται μόνο σε κερδοφόρους κλάδους οδηγεί αναπόφευκτα στη συρρίκνωση σημαντικών κλάδων παραγωγής

Ο κλάδος της κλωστοϋφαντουργίας, χωρίς να υπολογίζουμε το έτοιμο ένδυμα, το 1950 κάλυπτε το 20% της συνολικής παραγωγής των κλάδων της μεταποίησης. Το 2005, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα των κλάδων της μεταποίησης από τη Στατιστική Υπηρεσία, η κλωστοϋφαντουργία συμμετέχει στο σύνολο της παραγωγής με ποσοστό της τάξης του 2,17%!!!

ΚΟΥΚΟΣ

Ορισμένοι από αυτούς που πλειοδοτούν για τα αντιλαϊκά μέτρα, τα οποία σαρώνουν το σύνολο των εργαζομένων στη χώρα, λένε ότι στο «μείγμα» της πολιτικής που ακολουθεί η κυβέρνηση, πρέπει να δοθεί περισσότερη έμφαση στο σκέλος της ανάπτυξης. Υποστηρίζουν ότι σε περίπτωση που τα περιοριστικά μέτρα δημοσιονομικού χαρακτήρα δε συνοδευτούν από πολιτικές που θα ευνοούν την πραγματοποίηση επενδύσεων, η οικονομική κρίση θα διαρκέσει περισσότερο, ενώ παράλληλα θα καραδοκεί ο κίνδυνος ενός παρατεταμένου στασιμοπληθωρισμού. Ας δεχτούμε ότι είναι και αυτή μια άποψη. Μια άποψη, βεβαίως, η οποία, από τη στιγμή και μόνο που δέχεται ως διέξοδο το «μηχανισμό στήριξης» και τα αντιλαϊκά «μνημόνια», είναι εντελώς αντιδραστική. Προσπαθεί να συνεισφέρει, να στηρίξει το σύστημα, δημιουργώντας ψευδαισθήσεις ότι για τους εργαζόμενους είναι καλύτερη η πολιτική λιτότητας με ακμάζουσα οικονομία - επιχειρήσεις, συγκριτικά με τη λιτότητα σε συνθήκες κρίσης. Η απάντηση που δίνει ο λαός σε τέτοιες περιπτώσεις ταιριάζει γάντι: «Ασπρος σκύλος μαύρος σκύλος, όλοι οι σκύλοι μια γενιά».

Μπορεί όλοι τους να έχουν αποστηθίσει τα εγχειρίδια της αστικής πολιτικής οικονομίας και ξέρουν απ' έξω και ανακατωτά τις συνταγές για τη διατήρηση ή και την αύξηση του επιχειρηματικού κέρδους. Μόνο που ακόμα δεν μπορούν να χωνέψουν ότι το σύστημα που υποστηρίζουν είναι απόλυτα καταδικασμένο να πορεύεται μέσα από οξύτατες οικονομικές κρίσεις, τη μαζική καταστροφή παραγωγικών δυνάμεων, το συνεχή περιορισμό των δυνατοτήτων που έχει να ξεπερνά τις αντιθέσεις και τις αντιφάσεις του. Ετσι, σε πείσμα της αντικειμενικής πραγματικότητας, η πρόταση που διατυπώνουν είναι μία και μοναδική: Ενταση της επιθετικότητας του κεφαλαίου, ακόμα μεγαλύτερη εκμετάλλευση της εργατικής δύναμης, ολοκληρωτική ανατροπή των κοινωνικοπολιτικών δεδομένων και ισορροπιών, προκειμένου να αντιμετωπίσουν, έστω πρόσκαιρα, την κρίση. Προκειμένου να εξασφαλίσουν την άμεση κερδοφορία τους και να ...κερδίσουν χρόνο. Και όταν οι εργαζόμενοι αντιδρούν και με τις κινητοποιήσεις τους απορρίπτουν τις αντιλαϊκές επιλογές, τότε θυμούνται την πολιτική που θα οδηγήσει στην ...ανάπτυξη και από την οποία υποτίθεται πως θα ωφεληθούν όλοι.

Γνωστός ο μύθος

Ο συγκεκριμένος μύθος είναι χιλιοειπωμένος κι άλλες τόσες φορές έχει διαψευστεί στη ζωή. Ειδικά, τις περιόδους που οι εκπρόσωποι του κεφαλαίου και οι κυβερνήσεις τους διαφήμιζαν τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. Τότε που καυχιόνταν ότι οι ρυθμοί αυτοί είναι μακράν καλύτεροι συγκριτικά με τις άλλες αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, αλλά οι εργαζόμενοι στη χώρα βίωναν πολιτικές εισοδηματικής λιτότητας και περιορισμού των δικαιωμάτων τους.

Πάντως, στο θέμα της περιβόητης ανάπτυξης υπάρχει ακόμα μια πλευρά, την οποία οι απολογητές του συστήματος παραβλέπουν. Ενα από τα κύρια γνωρίσματα του καπιταλιστικού τρόπου ανάπτυξης είναι ο άναρχος χαρακτήρας της παραγωγικής διαδικασίας. Οι κεφαλαιοκράτες όταν επιλέγουν τους τομείς και τους κλάδους της οικονομίας για να τοποθετήσουν τα κεφάλαιά τους, δεν το κάνουν με κριτήριο τις ανάγκες της κοινωνίας, ή έστω βλέποντας τι λείπει από την αγορά, αλλά με αποκλειστικό γνώμονα το καπιταλιστικό κέρδος. Μπορεί τα προϊόντα που παράγει κάποιος κλάδος να υπάρχουν σε σχετική επάρκεια, όμως οι καπιταλιστές του κλάδου θα συνεχίζουν να τα παράγουν, αφού εκεί τους καθοδηγεί η επιδίωξη της απόσπασης του κέρδους. Την ίδια στιγμή μπορεί η αγορά να «διψάει» για κάποια άλλα είδη, τα οποία όμως δεν αποφασίζουν να τα παράξουν, επειδή οι δοσμένοι κλάδοι θεωρούνται μη προσοδοφόροι. Στην πραγματικότητα, η φυσική ροπή του κεφαλαίου να δραστηριοποιείται μόνο στους κερδοφόρους κλάδους οδηγεί αφενός στο συνωστισμό κεφαλαίων και άρα σε ένταση του ανταγωνισμού σε συγκεκριμένους τομείς της οικονομίας και αφετέρου στη συστηματική υποβάθμιση των κλάδων που «αποφεύγουν» οι εκπρόσωποι του κεφαλαίου. Με βάση αυτά τα δεδομένα και υπό την πίεση που ασκεί η βασική αντίθεση του καπιταλισμού, η αντίθεση ανάμεσα στον κοινωνικό χαρακτήρα της παραγωγής και τον ατομικό - καπιταλιστικό τρόπο ιδιοποίησης των αποτελεσμάτων της, ο καπιταλισμός οδηγείται στις γνωστές κρίσεις υπερπαραγωγής. Μαζί, εντείνεται και το φαινόμενο της εσωτερικής διακλαδικής ανισόμετρης ανάπτυξης της οικονομίας, γεγονός που ευνοεί τη διατήρηση ανισορροπιών ανάμεσα στην παραγωγή και την κάλυψη των κοινωνικών αναγκών, με αποτέλεσμα να ωριμάζουν όλο και περισσότερο οι παράγοντες που προκαλούν τις οικονομικές κρίσεις.

Το παράδειγμα της κλωστοϋφαντουργίας

Αν προσπαθήσει να δει κανείς τη διάρθρωση της παραγωγής στους κλάδους της μεταποίησης της χώρας, εύκολα θα διαπιστώσει τις έντονες ανακατατάξεις που έχουν γίνει όλο το διάστημα της μεταπολεμικής περιόδου. Για παράδειγμα, ο κλάδος της κλωστοϋφαντουργίας, ένας κλάδος που έφτιαξε αρκετά από τα μεγάλα τζάκια της αστικής τάξης της εποχής, αλλά σήμερα πνέει κυριολεκτικά τα λοίσθια κι αυτό παρά το γεγονός ότι η κατανάλωση εμπορευμάτων που προέρχονται από τον κλάδο αυξάνονται και μάλιστα με πολύ υψηλούς ρυθμούς. Ο κλάδος της κλωστοϋφαντουργίας, χωρίς να υπολογίζουμε το έτοιμο ένδυμα, το 1950 κάλυπτε το 20% της συνολικής παραγωγής των κλάδων της μεταποίησης. Τα επόμενα χρόνια και μέχρι το 1990 η συμμετοχή του κλάδου στην παραγωγή της μεταποίησης συνολικά εξελίχθηκε ως εξής:

1960: 15,9%

1970: 14,1%

1980: 17,6%

1990: 16,5%

Από το 1990, ξεκινά ουσιαστικά η κατεδάφιση του κλάδου. Το 1995 ο όγκος της παραγωγής στην κλωστοϋφαντουργία πέφτει στο 12,4%, το 2000 καθηλώνεται στο 4,36% και ήδη το 2005, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα των κλάδων της μεταποίησης από τη Στατιστική Υπηρεσία, η κλωστοϋφαντουργία συμμετέχει στο σύνολο της παραγωγής με ποσοστό της τάξης του 2,17%!!!

Την ίδια περίπου εικόνα παρουσιάζουν και άλλοι κλάδοι της μεταποίησης και της βιομηχανικής παραγωγής, όπως για παράδειγμα, του έτοιμου ενδύματος, της επεξεργασίας ξύλου και επίπλων, του δέρματος και των παπουτσιών, της επεξεργασίας χαρτιού, της ναυπηγικής βιομηχανίας κ.λπ.

Ο πλέον σημαντικός λόγος που όλοι αυτοί οι κλάδοι οδηγήθηκαν σε μια τόσο σημαντική πτωτική πορεία, βρίσκεται στο γεγονός ότι έπαψαν να είναι προσοδοφόροι για το κεφάλαιο.

Οι διαδικασίες «απελευθέρωσης» της διακίνησης εμπορευμάτων, που για τη χώρα μας επιταχύνθηκαν από την εποχή της υπογραφής της Συνθήκης του Μάαστριχτ, συνοδεύτηκαν από την κατάργηση κάθε «προστατευτικού» μέτρου, που ίσχυε μέχρι τότε, για τη στήριξη της ελληνικής βιομηχανίας. Μεγαλέμποροι και μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι μπορούσαν πλέον να εισάγουν στη χώρα εμπορεύματα, από οποιαδήποτε χώρα του κόσμου, παρόμοια με αυτά που παράγονταν από την ντόπια βιομηχανία σε φτηνότερες τιμές. Το αποτέλεσμα ήταν δεκάδες βιομηχανικές μονάδες να βάλουν οριστικό λουκέτο.

Παράλληλα, η «απελευθέρωση» της κίνησης των κεφαλαίων και η ελεύθερη πλέον δυνατότητα εξαγωγής από τη χώρα του κέρδους που αποκόμιζαν οι ξένες εταιρείες στην ελληνική αγορά, σηματοδότησαν την εισβολή και τη δημιουργία μεγάλου δικτύου πολυεθνικών πολυκαταστημάτων, που μέσα σε λίγα χρόνια κατάφεραν να αποσπάσουν τα σημαντικότερα κομμάτια - ποσοστά της αγοράς. Τα παραδείγματα της ΚΟΝΤΙΝΕΝΤ (σήμερα ΚΑΡΦΟΥΡ), του PRAKTIKER, της UNILEVER, του Α-Β ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ (ανήκει στη βελγική DELHAIZE), του ομίλου ZARA, είναι από τα πλέον χαρακτηριστικά.

Την ίδια στιγμή, ντόπιοι εκπρόσωποι της άρχουσας τάξης, βιομήχανοι και άλλοι κεφαλαιοκράτες, αυτοί που τόσα χρόνια τους παρακαλάνε να κάνουν επενδύσεις, για να λειτουργήσουν οι παραγωγικοί κλάδοι της οικονομίας, «σηκώνουν» τα κεφάλαια που απέκτησαν από την εκμετάλλευση της εργατικής δύναμης και, αξιοποιώντας την ελεύθερη κίνηση των κεφαλαίων, μεταφέρουν, στην πραγματικότητα, τις μονάδες παραγωγής που διέθεταν σε άλλες χώρες. Κύρια, σε χώρες των Βαλκανίων και όχι μόνο. Γιατί; Μα επειδή εκεί, λόγω κύρια του διαφορετικού επιπέδου ανάπτυξης της οικονομίας και των ιδιαίτερα χαμηλών αμοιβών για τους εργαζόμενους, έχουν εξασφαλισμένα υπερκέρδη.

Οπου ...κέρδος και πατρίς

Ετσι είναι το κεφάλαιο. Με την ίδια ευκολία που αλλάζει κλάδους, προκειμένου να μεταφερθεί σε πιο αποδοτικούς για τους κεφαλαιοκράτες, είναι ανά πάσα στιγμή έτοιμο να εγκαταλείψει την ίδια τη χώρα. Αρκεί να βρεθεί σε περιβάλλον που θα κερδίζει περισσότερα, θα μπορεί να εκμεταλλεύεται την εργατική δύναμη με μεγαλύτερη ένταση, θα πληρώνει λιγότερους φόρους και θα είναι απαλλαγμένο ή θα πληρώνει χαμηλές ασφαλιστικές εισφορές. Αρκεί, με μια κουβέντα, να μπορούν να καρπώνονται μεγαλύτερο ποσοστό κέρδους για τα κεφάλαια που βάζουν στην παραγωγή. Τέτοιες συνθήκες βρίσκουν οι Ελληνες κεφαλαιοκράτες στη Βουλγαρία, στη Ρουμανία, στην ΠΓΔΜ, στην Κίνα, στην Ινδία κ.ο.κ.

Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ που προηγήθηκε, αλλά και όλοι εκείνοι που στοιχίζονται πίσω από τα μέτρα του «μνημονίου», γνωρίζουν πολύ καλά ότι στη χώρα μας δεν μπορούν να επιβάλουν μισθούς Βουλγαρίας και Ινδίας. Κάνουν όμως ό,τι περνάει από το χέρι τους κινούμενοι, εν πολλοίς, προς μια τέτοια κατεύθυνση. Μειώνουν μισθούς, καταργούν τις κατώτατες αμοιβές, μειώνουν τη φορολογία του κεφαλαίου και τις ασφαλιστικές του εισφορές, προσφέρουν οικονομικά κίνητρα, εξασφαλίζουν κερδοφόρους τομείς για τη δράση του κεφαλαίου. Αλλωστε, και το σύνολο των μέτρων για τα εργασιακά και το Ασφαλιστικό που αυτές τις μέρες προωθούνται προς ψήφιση, μαζί με τα εισοδηματικά - φορολογικά μέτρα που ήδη εφαρμόζονται, εκεί ακριβώς αποβλέπουν. Να μειωθεί, το λεγόμενο «εργατικό κόστος», ώστε να αυξηθούν οι δυνατότητες του κεφαλαίου να κάνει επενδύσεις στη χώρα. Μια προσδοκία που ακούγεται εδώ και δεκαετίες, αλλά επειδή η υλοποίησή της δε συμβαδίζει με τα συμφέροντα του κεφαλαίου δε γίνεται πραγματικότητα.

Κ.

    

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

6/11/2011

 -- Αποκαλύπτει την ανάγκη για τον άλλο δρόμο ανάπτυξης

18/10/2009

 -- Στον καπιταλισμό δεν την καθορίζουν οι κοινωνικές ανάγκες

3/5/2009

 -- Γέννημα - θρέμμα του καπιταλισμού

10/5/1998

 -- Η διδασκαλία του Μαρξ για το καπιταλιστικό κέρδος

ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ - ΛΑΪΚΑ ΣΤΡΩΜΑΤΑ Πόσο ωφελούνται από την «παραγωγική» ανάπτυξη;

ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ - ΛΑΪΚΑ ΣΤΡΩΜΑΤΑ

Πόσο ωφελούνται από την «παραγωγική» ανάπτυξη;

Οι υποστηρικτές του συστήματος που θέλουν να ωραιοποιούν τις πολιτικές στήριξης του κεφαλαίου και οι ποικιλόμορφοι οπορτουνιστές που υιοθετούν το σχήμα του «εξανθρωπισμένου καπιταλισμού», υποστηρίζουν ότι μέσα από την ανοδική πορεία της οικονομίας, ωφελούνται όλες οι κοινωνικές τάξεις

MotionTeam

Υπάρχουν ακόμα κάποιοι, που, σχολιάζοντας την αντιλαϊκή - αντιδραστική πολιτική της κυβέρνησης, προβάλλουν την ένσταση ότι τα μέτρα περιορισμού των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, που θίγουν τις πλατιές λαϊκές μάζες, δε συνοδεύονται από μέτρα που να στηρίζουν την οικονομική ανάπτυξη, μέσα από την οποία θα μπορούσε να προκύψει όφελος για τους εργαζόμενους. Δεν πρόκειται για πρωτοτυπία. Ανέκαθεν, οι υποστηρικτές του συστήματος, ή εκείνοι που ήθελαν να ωραιοποιούν την κάθε αντιλαϊκή επιλογή στήριξης του κεφαλαίου σε βάρος των εργαζομένων, υποστήριζαν ότι μέσα από την ανοδική πορεία της οικονομίας ωφελούνται όλες οι κοινωνικές τάξεις και τα στρώματα. Το ίδιο κάνουν και οι ποικιλόμορφοι απολογητές του καπιταλισμού, που ο καιροσκοπισμός τους ισοδυναμεί με την υιοθέτηση του «μικρότερου κακού» ή του «εξανθρωπισμένου καπιταλισμού».

Το ερώτημα μπορεί να φαίνεται εύλογο: Ωφελείται ή όχι η εργατική τάξη και οι εργαζόμενοι συνολικά, από αυτό που ονομάζουμε οικονομική ανάπτυξη, ανοδική πορεία της οικονομίας, αύξηση του ΑΕΠ, ή όπως αλλιώς μπορεί να μετρηθεί η οικονομική ανάπτυξη; Κερδίζουν ή όχι τα λαϊκά στρώματα από την επενδυτική δραστηριότητα των εργοδοτών, οι οποίοι ρίχνουν τα κεφάλαιά «τους» στην παραγωγή και σε άλλες οικονομικές δραστηριότητες;

Οσοι απαντούν καταφατικά, επικαλούνται το γνωστό σχήμα που λέει ότι όταν πέφτουν κεφάλαια στην αγορά, αυξάνεται η παραγωγή, αυξάνονται οι θέσεις απασχόλησης, αυξάνεται η πίτα που υπάρχει για μοίρασμα, αυξάνονται τα εισοδήματα των εργαζομένων. Και με αυτή την αυτιστικού τύπου αλληλουχία προσπαθούσαν πάντα, προσπαθούν και σήμερα να σβήσουν τις αγεφύρωτες ταξικές διαφορές και τις ίδιες τις τάξεις, τον εκμεταλλευτικό χαρακτήρα του συστήματος και την ίδια την εκμετάλλευση. Επιδιώκουν να πείσουν τους εργαζόμενους ότι τελικά τα συμφέροντά τους μπορούν να ικανοποιηθούν από κοινού με την εξασφάλιση των συμφερόντων των κεφαλαιοκρατών.

Τα δεδομένα

Τα δεδομένα βέβαια είναι διαφορετικά. Ας δούμε ορισμένες πλευρές:

Πρώτον: Κινητήρια δύναμη για το σύστημα είναι το καπιταλιστικό κέρδος. Το κέρδος του κάθε ξεχωριστού καπιταλιστή και το επίπεδο των κερδών για ολόκληρη την τάξη τους αποτελεί το κριτήριο που καθορίζει τα πάντα. Και με αυτή την έννοια δεν καθορίζει μόνο την τάση για όλο και μεγαλύτερη εκμετάλλευση της εργατικής δύναμης. Προσδιορίζει με πολύ μεγάλη ακρίβεια τα ίδια τα όρια της καπιταλιστικής ανάπτυξης. Με δυο λόγια, η όποια ανάπτυξη, η εμφάνιση δηλαδή ανοδικών ποσοστών στο ΑΕΠ της χώρας, είναι απόλυτα εξαρτημένη και υποταγμένη στην κερδοφορία του κεφαλαίου. Στο βαθμό που από την παραγωγική δραστηριότητα υπάρχει κέρδος για τον κεφαλαιοκράτη θα υπάρχει παραγωγική διαδικασία. Αν για οποιοδήποτε λόγο η παραγωγή δεν του προσφέρει το αναμενόμενο κέρδος, τότε κάνει αλλιώς τα κουμάντα του. Αναζητά άλλες εναλλακτικές λύσεις για την κερδοφορία του. Σε άλλους παραγωγικούς κλάδους ή σε άλλους τομείς της παραγωγής, ενδεχόμενα να βρει διέξοδο σε άλλης μορφής οικονομική δραστηριότητα (υπηρεσίες). Και αν όλα αυτά δεν του προσφέρουν προσοδοφόρες λύσεις, τότε βάζει στραβά το καπελάκι του και συνεχίζει την επιχειρηματική του δραστηριότητα εκτός συνόρων.

Δεύτερον: Εξόχως διδακτική είναι η εμπειρία από όλα τα προηγούμενα χρόνια. Μια περίοδο που οι κυβερνώντες (ΠΑΣΟΚ και ΝΔ) καυχιόνταν ότι η Ελλάδα εμφανίζει ρυθμούς ανάπτυξης του ΑΕΠ, που καθιστούσαν τη χώρα να κατέχει πρωταγωνιστική θέση σχεδόν σε παγκόσμιο επίπεδο. Κι όμως, μιλάμε για μια περίοδο που μπορεί πράγματι το ΑΕΠ να εμφάνισε υψηλούς ρυθμούς ανόδου, ωστόσο αυτά τα χρόνια σηματοδοτήθηκε το μαζικό και βίαιο ξεκλήρισμα των μικρομεσαίων αγροτών, η τεράστια πτώση της αγροτικής παραγωγής, η σημαντική συρρίκνωση παραδοσιακών κλάδων της βιομηχανικής μεταποίησης (κλωστοϋφαντουργία, ένδυση, υπόδηση, έπιπλο, ναυπηγεία κλπ.).

Τρίτον: Η εμπειρία από την περίοδο των υψηλών ρυθμών ανόδου του ΑΕΠ αποδεικνύει ότι η πολυδιαφημιζόμενη ανάπτυξη (αυτή που υποτίθεται ότι θα προσφέρει οφέλη στους εργαζόμενους) «πάτησε» πάνω σε μια πολιτική γενικευμένης επίθεσης σε βάρος των εργαζομένων και των άλλων λαϊκών στρωμάτων. Απόδειξη του αποπροσανατολιστικού ρόλου που παίζουν εκείνοι που μιλούν για «ενιαίο συμφέρον», που δήθεν έχουν οι κεφαλαιοκράτες και οι εργαζόμενοι από τους ανοδικούς ρυθμούς της οικονομίας, είναι ακριβώς το γεγονός ότι όλη η περίοδος των ανοδικών ρυθμών συνδυάστηκε με τις αντιδραστικές αναδιαρθρώσεις και από τη σκοπιά των εργαζομένων ήταν περίοδος: Συνεχούς και διευρυνόμενης πολιτικής λιτότητας στα εισοδήματά τους. Ανατροπής των εργασιακών σχέσεων. Υψηλής ανεργίας. Ελαστικών σχέσεων εργασίας με τεράστια ποσοστά υποαπασχόλησης και ανασφάλιστης εργασίας. Ηταν περίοδος ανατροπών στο σύστημα της Κοινωνικής Ασφάλισης και των συντάξεων, με αύξηση των ορίων ηλικίας και μείωση των συνταξιοδοτικών αποδοχών. Ηταν περίοδος παραπέρα εμπορευματοποίησης της Υγείας, της Παιδείας, του Πολιτισμού. Περίοδος σημαντικής αύξησης της φορολογικής επιβάρυνσης των μισθωτών και συνταξιούχων. Ολα τα χρόνια της περιβόητης οικονομικής ανόδου ήταν περίοδος δανειακής υπερχρέωσης των νοικοκυριών και έντασης της καθημερινής ανασφάλειας των λαϊκών νοικοκυριών.

Διαρκές χάσμα

Κοντολογίς: Το χάσμα που υπάρχει ανάμεσα στις τάξεις των εκμεταλλευτών και των εκμεταλλευομένων δεν καθορίζεται από τους ρυθμούς ανάπτυξης της οικονομίας, ούτε από το μέγεθος των επενδύσεων που κάνουν οι καπιταλιστές. Η ίδια η ζωή και η ιστορική πείρα αποδεικνύουν ότι οι ταξικές διαφορές ή η εκμετάλλευση της εργατικής δύναμης, με σκοπό την απόσπαση του επιχειρηματικού κέρδους, δεν ακολουθούν κάποια ανάλογη-αντίστοιχη πορεία με τους οικονομικούς δείκτες. Και το βασικό: Εφόσον η φύση του κεφαλαίου είναι η αρπαγή (η ιδιοποίηση) όλο και μεγαλύτερου μέρους από τον πλούτο που παράγουν οι εργαζόμενοι, η όξυνση των ταξικών αντιθέσεων και μάλιστα η συνεχής όξυνση των αντιθέσεων αυτών αποκτά νομοτελειακό χαρακτήρα. Με αυτή την έννοια η τάση που κυριαρχεί στον καπιταλισμό είναι η κλιμακούμενη λεηλασία των λαϊκών εισοδημάτων, η διαρκής μείωση των μισθών, προκειμένου να εξασφαλίζονται τα υπερκέρδη του κεφαλαίου και μάλιστα ανεξάρτητα από την ανοδική ή μη πορεία της οικονομίας. Μάλιστα και σε περιόδους που το λαϊκό κίνημα των εργαζομένων καταφέρνει και αποσπά κατακτήσεις, αυτό καθόλου δε σημαίνει ότι αμβλύνεται η εκμετάλλευση ή ότι αλλάζει η εκμεταλλευτική ουσία των παραγωγικών σχέσεων. Ασε που ακόμα και αυτές οι κατακτήσεις αποτελούν για το κεφάλαιο ανοιχτούς λογαριασμούς οι οποίοι κάποτε πρέπει να κλείσουν. Οπως πάνω - κάτω γίνεται και στις μέρες μας.

Αυτοί που μιλούν για αναπτυξιακές πολιτικές και ιδιωτικές επενδύσεις, επιδιώκουν την εξασφάλιση περισσότερων δημόσιων πόρων για τη στήριξη των μεγαλοεπιχειρηματιών. Δεν τους φτάνουν οι τόσοι και τόσοι «αναπτυξιακοί νόμοι» που προσφέρουν στους επιχειρηματικούς ομίλους δωρεάν χρήμα που αντιστοιχεί στο 60 και 70% των εμφανιζόμενων επενδύσεων. Δεν τους φτάνει ότι το κράτος πληρώνει για τους νεοπροσλαμβανόμενους. Ούτε η χρηματοδότηση των ασφαλιστικών εισφορών. Ούτε οι φορολογικές απαλλαγές. Ούτε οι «συμπράξεις», από τις οποίες κάποιοι τσεπώνουν δεκάδες δισεκατομμύρια. Ούτε οι ελαστικές μορφές απασχόλησης. Εκείνο που θέλουν είναι παράλληλα με τα αντιλαϊκά μέτρα (εισοδηματικά, κοινωνικοασφαλιστικά, εργασιακά) που καθιστούν την εργατική δύναμη ακόμα πιο φτηνή, να συνεχιστεί το όργιο της δωρεάν χρηματοδότησης των μεγαλοεπιχειρηματιών, ώστε να ξεκινήσει ένας νέος κύκλος λεηλασίας του κοινωνικού πλούτου, προκειμένου να διευκολυνθεί η κερδοφορία και συγκέντρωση των κεφαλαίων.

Οσοι, εξ ονόματος των εργαζομένων ασκούν κριτική στην αντιδραστική πολιτική της κυβέρνησης, επειδή τάχα δε συνοδεύεται από μέτρα που θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη, είναι βέβαιο πως γνωρίζουν πολύ καλά ότι από αυτού του είδους την ανάπτυξη οι μόνοι που κερδίζουν είναι το μεγάλο κεφάλαιο και οι εκπρόσωποί του. Θέλοντας όμως να εξουδετερώσουν την λαϊκή αγανάκτηση, να κάμψουν τις αντιδράσεις των εργαζομένων, να κερδίσουν χρόνο, αντί για τη φάκα του εγκλωβισμού στο σύστημα και της ακόμα μεγαλύτερης εκμετάλλευσης, «δείχνουν» το τυράκι των υποτιθέμενων θέσεων εργασίας, που εδώ και χρόνια τις υπόσχονται, αλλά δεν μπορεί να τις προσφέρει το σύστημά τους. Από τη στιγμή που η ύπαρξη του κεφαλαίου στηρίζεται στην όλο και εντονότερη εκμετάλλευση της εργατικής δύναμης, στην περισσότερη απλήρωτη εργασία, στη μεγαλύτερη υπεραξία που καρπώνονται οι καπιταλιστές από το μόχθο των εργαζομένων, είναι εντελώς αποπροσανατολιστικό και αντιδραστικό να ταυτίζουμε την πολιτική της καπιταλιστικής ανάπτυξης με τα συμφέροντα των εργαζομένων.

Τα συμφέροντα των εκμεταλλευτών της εργοδοσίας δεν μπορεί να ταυτίζονται με εκείνα των εκμεταλλευομένων εργαζομένων. Κινούνται σε διαμετρικά αντίθετη κατεύθυνση. Και στο βαθμό που κατανοηθεί ότι η κρίση που διανύουμε είναι μια οικονομική καπιταλιστική κρίση, που αποκαλύπτει τα ιστορικά όρια του συστήματος, πρέπει να συνειδητοποιηθεί ότι μοναδική προοπτική και διέξοδος για τις λαϊκές μάζες στο σύνολό τους, είναι τελικά η απαλλαγή από το ίδιο το σύστημα και τον εκμεταλλευτικό χαρακτήρα του.

Του
Γιώργου ΚΑΚΟΥΛΙΔΗ

    

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

6/11/2011

 -- Αποκαλύπτει την ανάγκη για τον άλλο δρόμο ανάπτυξης

26/10/2010

 -- Αλλος δρόμος ανάπτυξης

17/8/2010

 -- Περί ...ανάπτυξης

27/1/2008

 -- Ζητούμενο η ανατροπή αυτής της πολιτικής

Η ανάπτυξη

Η ανάπτυξη

Οι φωνές που επιχειρούν να συνδέσουν τον ατελείωτο κατάλογο των αντιλαϊκών μέτρων με την οικονομική ανάπτυξη, που υποτίθεται ότι είναι δυνατόν να εξασφαλιστεί μέσα στα πλαίσια της φιλομονοπωλιακής πολιτικής, είναι φωνές σκοπιμότητας και αποπροσανατολισμού. Υποστηρίζουν ότι αν επιλεγεί μια πολιτική με μεγαλύτερη έμφαση στην ανάπτυξη, τότε ευκολότερα θα αντιμετωπιστεί η κρίση και οι επιπτώσεις της. Σε αυτή ακριβώς τη βάση, οι εργαζόμενοι, οι συνταξιούχοι τα άλλα λαϊκά στρώματα που επί δύο χρόνια σταυρώνονται εξαιτίας της κρίσης, πρέπει να αποδεχτούν νέες θυσίες, που αυτή τη φορά δεν θα πάνε χαμένες... Παραμύθια! Οσα μέτρα έχουν παρθεί, και όλα εκείνα που σχεδιάζονται για το αμέσως προσεχές διάστημα, είναι μέτρα υποστήριξης του κεφαλαίου και ελάφρυνσης των καπιταλιστών από τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης, που οι ίδιοι προκάλεσαν με τους συνεχώς επιταχυνόμενους ρυθμούς συσσώρευσης κεφαλαίων.

Η οικονομική κρίση που ξέσπασε στη χώρα δεν ήρθε ως συνέπεια παρεμβάσεων περιοριστικού προσανατολισμού. Αντίθετα ήταν το αποτέλεσμα μιας πολιτικής που εμφάνιζε τη χώρα να κινείται σε πρωτόγνωρους ρυθμούς ανάπτυξης, όπως καυχιόνταν οι κρατούντες.

Βέβαια, αυτοί που σήμερα εμφανίζονται να επιλέγουν την «ανάπτυξη» από τη «δημοσιονομική πειθαρχία», μας κοροϊδεύουν απροκάλυπτα. Κρύβουν από τους εργαζόμενους την αλήθεια. Λένε ανοιχτά ψεύδη. Για παράδειγμα, αν και υπήρξε μια ολόκληρη περίοδος που οι ίδιοι χαρακτηρίζουν περίοδο παρατεταμένης οικονομικής ανόδου, οι εργαζόμενοι και τα άλλα λαϊκά στρώματα πρακτικά δεν κέρδισαν τίποτα από αυτή την άνοδο. Ισα ίσα, με αιχμή το επιχείρημα ότι πρέπει να στηριχθεί η επιχειρηματική ανταγωνιστικότητα, είχε αρχίσει το ξήλωμα των λαϊκών καταχτήσεων, που στις μέρες μας προσέλαβε ήδη διαστάσεις μαζικής οικονομικής -και όχι μόνο- εξόντωσης των εργαζομένων. Αλλο παράδειγμα: Μπορεί οι διάφοροι οικονομικοί δείκτες να είχαν τόσα χρόνια θετικό πρόσημο, μπορεί το ΑΕΠ, όπως το μετράνε οι αστοί, να παρουσίαζε συνεχή αύξηση, όμως ολόκληροι κλάδοι της υλικής παραγωγής, πολλοί κλάδοι της βιομηχανίας, οι περισσότεροι κλάδοι της μεταποίησης βρέθηκαν στο χαμηλότερο σημείο της τελευταίας τριακονταετίας. Αυτό δεν είναι ανάπτυξη, είτε συνέβαινε χτες, είτε κάποιος το προτείνει για το μέλλον.

Ανάπτυξη για τους καπιταλιστές και τους απολογητές του συστήματος που από τα Μέσα Ενημέρωσης καλούν τώρα τους εργαζόμενους να υποταχθούν στην αντιλαϊκή πολιτική της κυβέρνησης του μαύρου μετώπου, είναι αποκλειστικά το επιχειρηματικό κέρδος και τίποτα παραπάνω. Γι' αυτό ας αφήσουν τα λόγια τα παχιά. Οσο υπάρχει κέρδος οι καπιταλιστές επιτρέπουν τη λειτουργία της οικονομίας και των παραγωγικών της μονάδων και επιτελούν την αποστολή τους κατακλέβοντας την εργατική δύναμη. Οταν το κέρδος εξανεμίζεται από τον καπιταλιστικό ανταγωνισμό, ή όταν ξεσπάει κρίση, τότε βγάζουν ακόμα μεγαλύτερο μίσος ενάντια στους εργαζόμενους, κλείνουν τις φάμπρικες και τα εργοστάσια σπέρνοντας τη φτώχεια, την ανέχεια και την καταστροφή στην εργατιά, ενώ οι ίδιοι καραδοκούν στη γωνία για να ξαναβγούν στην επιφάνεια όταν ξαναδημιουργηθούν συνθήκες κερδοφορίας. Αυτό δεν είναι ανάπτυξη προς όφελος του λαού. Είναι υποταγή των παραγωγικών δυνάμεων, πρώτα και κύρια της εργατικής δύναμης, στα όρια του κέρδους των αστών. Μόνο που η ζωή δείχνει πλέον ότι για να απαλλαγεί η κοινωνία μας από τους κλυδωνισμούς και τις καταστροφές που προκαλεί η πολιτική εξασφάλισης του κέρδους, είναι αναγκαίο να απαλλαγούμε συνολικά από την καπιταλιστική εκμετάλλευση, τους καπιταλιστές και την τάξη τους.

Γιώργος ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ

    

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

6/11/2011

 -- Αποκαλύπτει την ανάγκη για τον άλλο δρόμο ανάπτυξης

5/9/2010

 -- Με βάση τα «ευρά» ή τις λαϊκές ανάγκες;

4/7/2010

 -- Επιτρέπουν την ανάπτυξη μόνο όταν κερδίζουν

28/2/2010

 -- Πόσο ωφελούνται από την «παραγωγική» ανάπτυξη;

ΜΙΣΘΟΙ - ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ Εγκληματικό και ξεδιάντροπο το νέο πετσόκομμα

ΜΙΣΘΟΙ - ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ

Εγκληματικό και ξεδιάντροπο το νέο πετσόκομμα

Εγκρίθηκε χτες στο Υπουργικό Συμβούλιο η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου που μειώνει κατακόρυφα την τιμή της εργατικής δύναμης

Με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου, που εγκρίθηκε χτες από το Υπουργικό Συμβούλιο, η συγκυβέρνηση ΠΑΣΟΚ - ΝΔ επιταχύνει την εφαρμογή των αντεργατικών ανατροπών, αφοπλίζει τους εργαζόμενους και από την ελάχιστη νομική προστασία και λύνει τα χέρια της εργοδοσίας να επιβάλει εδώ και τώρα τις περικοπές στους μισθούς, να διαλύσει πλήρως τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας.

Το έγκλημα αυτό σε βάρος της εργατικής τάξης γίνεται στο όνομα της«αύξησης της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας» και με την επίκληση «λόγων γενικότερου ενδιαφέροντος», που συνδέονται «με τη λειτουργία της εθνικής οικονομίας και την ανάγκη λήψης έκτακτων μέτρων για την προστασία της» (!) Η προστασία των μονοπωλίων και της καπιταλιστικής κερδοφορίας αναγορεύονται ξεδιάντροπα σε γενικό συμφέρον.

Με την πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου επιβάλλονται:

1. Η κατάργηση διά νόμου της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας. Η μείωση όλων των μισθών που περιλαμβάνονται και κατοχυρώνονται με αυτή είναι 22% και για τους νέους μέχρι 25 ετών κατά 32%. Από τις 14 Φλεβάρη ο κατώτερος μισθός πέφτει στα 586 ευρώ μεικτά, από 751 ευρώ μέχρι τον προηγούμενο μήνα και στους νέους στα 511 ευρώ μεικτά. Μάλιστα, γιατους νέους της μαθητείας, για 8ωρη εργασία η αμοιβή τους καθορίζεται στο εξευτελιστικό επίπεδο των 357,50 ευρώ μεικτά. Εννοείται ότι για την ισχύουσα Εθνική Σύμβαση δεν αποδίδεται ούτε η προβλεπόμενη αύξηση του Ιούλη, αλλά ούτε και οι «ωριμάνσεις» οι οποίες παγώνουν. Οι μειώσεις είναι υποχρεωτικές για τους εργαζόμενους και μάλιστα με αναδρομική ισχύ από τις 14 Φλεβάρη (βλέπε και πίνακα).

2. Καταργούνται οι ισχύουσες συλλογικές συμβάσεις και η κυβέρνηση ορίζει το περιεχόμενο των νέων κλαδικών συμβάσεων. Ειδικότερα, οι όροι όλων των συμβάσεων που έχουν λήξει ή καταγγελθεί, παύουν να ισχύουν μέσα σε ένα τρίμηνο από την ψήφιση του νόμου, δηλαδή από τα μέσα του Μάη. Ομως και αυτές που βρίσκονται σε ισχύ, δεν έχουν καλύτερη τύχη και λήγουν έπειτα από ένα τρίμηνο, αφού μονομερώς οι εργοδότες μπορούν ανά πάσα στιγμή να τις καταγγείλουν. Ετσι καταντά κενό γράμμα και κοροϊδία η πρόβλεψη ότι τέτοιες συμβάσεις μπορούν να έχουν ισχύ ακόμα ένα χρόνο ή μια τριετία από την έναρξή τους!

Μετά την πάροδο των τριών μηνών αυτό που απομένει από τις κλαδικές ή ομοιοεπαγγελματικές συμβάσεις είναι: Ο βασικός μισθός ή βασικό ημερομίσθιο που προβλέπει η σύμβαση μαζί με τα επιδόματα ωρίμανσης, τέκνων, σπουδών και επικίνδυνης εργασίας, εφόσον όμως αυτά προβλέπονται από τη συγκεκριμένη ΣΣΕ. Κάθε άλλο προβλεπόμενο σε αυτές επίδομα παύει αμέσως να ισχύει. Μεταξύ αυτών και το επίδομα γάμου. Ειδικά για τις ωριμάνσεις, με την ψήφιση του νόμου και μέχρι το ποσοστό ανεργίας να πέσει στο 10% - δηλαδή στο μισό απ' αυτό που είναι σήμερα - δεν δίνονται οι προβλεπόμενες αυξήσεις. Συγκεκριμένα, επιδόματα όπως της πολυετίας, το επίδομα χρόνου εργασίας, της τριετίας ή πενταετίας «παγώνουν» στα σημερινά επίπεδα, ανεξάρτητα αν το επόμενο διάστημα ο εργαζόμενος μεταβαίνει σε κάποιο άλλο κλιμάκιο ή συμπληρώνει τριετία ή πενταετία και σύμφωνα με τη σύμβαση θα έπρεπε να αυξηθεί ο μισθός του.

Ετσι, η κυβέρνηση διά νόμου πετσοκόβει τους μισθούς που προβλέπονται από όλες τις συμβάσεις και αυτό είναι το πρώτο βήμα. Γιατί, έχοντας κατοχυρώσει για λογαριασμό της εργοδοσίας ένα χαμηλότερο επίπεδο κλαδικών μισθών, της δίνει ταυτόχρονα τη δυνατότητα για την επιβολή επιχειρησιακών και ατομικών συμβάσεων με ακόμα χαμηλότερους μισθούς απ' αυτούς που θα έχουν απομείνει, μετά το διά νόμου πετσόκομμα.

3. Για να ενισχύσει ακόμα περισσότερο την αντεργατική επιθετικότητα, η κυβέρνηση στερεί ουσιαστικά τη δυνατότητα προσφυγής των συνδικάτων στη Διαιτησία (ΟΜΕΔ), αφού α) η προσφυγή μπορεί να γίνει μόνο μετά από σύμφωνη γνώμη των εργοδοτών, β) η προσφυγή περιορίζεται αποκλειστικά στον καθορισμό του βασικού μισθού ή του βασικού ημερομισθίου και όχι σε όλους τους όρους της Σύμβασης ή στη διατήρηση όρων από προηγούμενες συμβάσεις και γ) για όσες προσφυγές δεν έχουν βγει αποφάσεις από τον ΟΜΕΔ και εκκρεμούν τίθενται στο αρχείο!

4. Με το άρθρο 5 της νομοθετικής πράξης επιτρέπεται η απόλυση εργαζομένων από επιχειρήσεις του ευρύτερου δημόσιου τομέα (πρώην ΔΕΚΟ, τράπεζες) και όχι μόνο, αφού το δικαίωμα για απολύσεις επεκτείνεται και στους ιδιοκτήτες όλων των εταιρειών και οργανισμών που υπάγονται ή κατά το παρελθόν είχαν υπαχθεί στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Στην ίδια λογική και για τις ίδιες επιχειρήσεις, καταργούνται διατάξεις, κανονιστικές αποφάσεις, συλλογικές συμβάσεις, διαιτητικές αποφάσεις ή Κανονισμοί Εργασίας «που υποκρύπτουν μονιμότητα ή ρήτρες μονιμότητας», διευρύνοντας έτσι το πεδίο εφαρμογής της δυνατότητας απόλυσης εκ μέρους της εργοδοσίας.

    

«ΚΟΥΡΕΜΑ» - ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΧΡΕΟΥΣ

Πακτωλός κεφαλαίων στους τραπεζίτες

Σε «επιλεκτική χρεοκοπία» μέχρι νεοτέρας

Μετά τη προσωρινή απόρριψη των «παλιών» ελληνικών ομολόγων από την ΕΚΤ ως εγγύηση για τη διοχέτευση ρευστότητας προς τις τράπεζες, ενεργοποιείται τώρα ο λεγόμενος «έκτακτος μηχανισμός» (ELA) της Τράπεζας της Ελλάδας. Χωρίς τις συγκεκριμένες κρατικομονοπωλιακές ρυθμίσεις, το ντόπιο τραπεζικό σύστημα, αλλά και γενικότερα, θα κλυδωνιζόταν από εντονότατους τριγμούς.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία -Νοέμβρης 2011- η Τράπεζα της Ελλάδας, έχει εκχωρήσει στους τραπεζίτες, δανεικά -προς επιστροφή- κεφάλαια, ύψους 42,8 δισ. ευρώ, ποσό που εκτιμάται ότι θα απογειωθεί, τουλάχιστον μέχρις ότου ολοκληρωθεί η διαδικασία κουρέματος - ανταλλαγής των παλαιών ομολόγων. Τον ίδιο μήνα (Νοέμβρης) τα δανεικά των ντόπιων τραπεζών από την ΕΚΤ έφταναν σε ακόμη 73,4 δισ. ευρώ. Συνολικά, έχουν διοχετευτεί στους τραπεζίτες πάνω από 116 δισ. ευρώ, το 55% του παραγόμενου ΑΕΠ. Με την ολοκλήρωση του «κουρέματος» και για την κεφαλαιακή ενίσχυση των τραπεζών έχουν έτοιμα προς διανομή άλλα 50 δισ. ευρώ.

Χτες κατατέθηκε στη Βουλή και η τροπολογία για την «ανακεφαλαιοποίηση» των τραπεζών. Μεταξύ άλλων προβλέπει:

• Τη διαφύλαξη της «επιχειρηματικής αυτονομίας» των τραπεζών. Οι σημερινοί μεγαλομέτοχοι θα έχουν το πάνω χέρι στη λήψη των αποφάσεων με την προϋπόθεση ότι θα συνεισφέρουν στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ή θα βρουν από τη χρηματαγορά ποσά που αντιστοιχούν στο 10% των αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου.
• Η λεγόμενη εποπτεία των τραπεζών που θα πάρουν τις κεφαλαιακές ενισχύσεις περνάει στο «Ταμείο Σταθερότητας». Τα μέλη του ΔΣ του «Ταμείου» -με εξαίρεση τους εκπροσώπους του υπουργείου Οικονομικών και της Τράπεζας Ελλάδας- διορίζονται με αποφάσεις του Euro Working Group (ομάδα εργασίας του Γιούρογκρουπ).
• Οι τράπεζες θα εκπονήσουν επιχειρηματικά πλάνα σε ορίζοντα 3ετίας (με δυνατότητα παράτασης μέχρι 2 χρόνια), τα οποία πρέπει να υποβληθούν και εγκριθούν από την Κομισιόν.