Αγρίνιο: Μέλη του Εργατικού Κέντρου απέτρεψαν την κατάθεση στεφανιού από τη Χρυσή Αυγή και δέχτηκαν επίθεση της αστυνομίας

Αγρίνιο: Μέλη του Εργατικού Κέντρου απέτρεψαν την κατάθεση στεφανιού από τη Χρυσή Αυγή και δέχτηκαν επίθεση της αστυνομίας

Διαβάστε το ρεπορτάζ από τον 902.gr

Μέλη του Εργατικού Κέντρου Αγρινίου, εργαζόμενοι και κάτοικοι της περιοχής, δεν επέτρεψαν στο βουλευτή της Χρυσής Αυγής, Κώστα Μπαρμπαρούση, να καταθέσει στεφάνι σε μνημείο της πλατείας του Αγίου Κωνσταντίνου, στο Αγρίνιο, σε εκδήλωση για τη γενοκτονία των Ποντίων.

Η αστυνομία επιτέθηκε στους εργαζόμενους και προχώρησε σε τρεις προσαγωγές μελών του ΕΚ Αγρινίου, οι οποίοι τελικά αφέθηκαν ελεύθεροι.

Από την επίθεση της αστυνομίας τραυματίστηκαν τέσσερις διαδηλωτές, οι οποίοι μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο.

Η αστυνομική παρέμβαση έδρασε στην ουσία υπερασπιστικά του χρυσαυγίτη βουλευτή και της ομάδας χρυσαυγιτών που τον συνόδευε.

Για την εκδήλωση, υπήρξε συμφωνία του Δήμου και των φορέων της περιοχής να κατατεθούν στεφάνια μόνο από το δήμαρχο και συλλόγους Ποντίων. Το ΕΚ Αγρινίου είχε κάνει σαφές ότι δεν θα επιτρέψει να καταθέσει στεφάνι η Χρυσή Αυγή.

Η παρουσία στο χώρο του βουλευτή και μελών της Χρυσής Αυγής έκαναν τους υπεύθυνους του Δήμου να επισπεύσουν την κατάθεση στεφάνων.

Η κατάθεση έγινε βιαστικά από το δήμαρχο και δυο μέλη ενώσεων των Ποντίων και κηρύχθηκε το πέρας της εκδήλωσης.

Ο βουλευτής της Χρυσής Αυγής, Κ. Μπαρμπαρούσης, θέλησε να καταθέσει και ο ίδιος στεφάνι και ακολούθησε η παρέμβαση μελών του ΕΚ Αγρινίου και η επίθεση εναντίον τους από την αστυνομία.

ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ-Η “αρπαγή” γης εξαπλώνεται σε όλη την Ευρώπη με την είσοδο στη γεωργία μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων

Η “αρπαγή” γης εξαπλώνεται σε όλη την Ευρώπη με την είσοδο στη γεωργία μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων 
Αναδημοσίευση από το Περγάδι.  Το Δικαίωμα στη γη δεν είναι πια ένα ζήτημα που αφορά μόνο τον αναπτυσσόμενο κόσμο, αφού οι κρατικές ενισχύσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση βοηθούν τις  εταιρείες να ιδιοποιούνται τεράστιες εκτάσεις γης. Tου John Vidal guardian.co.uk, 17 Απριλίου 2013



Σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική έρευνα, στην Ευρώπη τεράστιες εκτάσεις γης καταλήγουν σε μεγάλες εταιρείες, σε  κερδοσκόπους, σε πλούσιους ξένους αγοραστές και συνταξιοδοτικά ταμεία όπως ακριβώς και στις αναπτυσσόμενες χώρες,.

 Κινέζικες εταιρείες, κρατικά κεφάλαια από τη Μέση Ανατολή, hedge funds, ρώσοι ολιγάρχες και οι γίγαντες της βιομηχανίας μεταποίησης αγροτικών προϊόντων έχουν εντείνει την τελευταία δεκαετία,τις προσπάθειες τους για αγορά γης, σε μια διαδικασία που,όπως αναφέρεται στη μελέτη, είναι πλέον εντελώς ασύμφορο στους απλούς ανθρώπους να μπορούν να ζήσουν σαν γεωργοί και έτσι η γεωργία και η ιδιοκτησία αγροτικής γης συγκεντρώνεται στα χέρια λίγων.

 Σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Transnacional, της Via Campesina και άλλων http://www.eurovia.org/IMG/pdf/Land_in_Europe.pdf, το μισό του συνόλου της γεωργικής γης της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανήκει σήμερα στο 3% των μεγάλων εταιρειών , με  πάνω από 100 εκτάρια.

 Σε ορισμένες χώρες της ΕΕ, η ιδιοκτησία της γης είναι τόσο άνιση όσο στη Βραζιλία, την Κολομβία και τις Φιλιππίνες.

 Ενώ οι μικροκαλλιεργητές εγκαταλείπουν τη γη τους εδώ και δεκαετίες, οι κερδοσκόποι και οι παραγωγοί των αγροτικών επιχειρήσεων ιδιοποιούνται τεράστιες εκτάσεις γης, σύμφωνα με αυτή την πολυσέλιδη μελέτη.

 Αυτό μπορούμε να το δούμε να γίνεται ευρύτατα στις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, υποστηρίζουν οι 25 συγγραφείς της μελέτης,από 11 χώρες.

 Στην Ουκρανία, 10 γίγαντες της βιομηχανίας μεταποίησης αγροτικών προϊόντων ελέγχουν σήμερα περίπου 2,8 εκατομμύρια εκτάρια.

 Ένας ολιγάρχης, από μόνος του, κατέχει πάνω από 500.000 εκτάρια. Κινεζικές εταιρείες έχουν εξαπλωθεί παντού στη Βουλγαρία και εταιρείες από τη Μέση Ανατολή είναι  σήμερα μεγαλοπαραγωγοί στη Ρουμανία.

 Επιταχύνεται η συγκέντρωση της ιδιοκτησίας της γης. Στη Γερμανία, 1,2 εκατομμύρια γεωργικές εκμεταλλεύσεις το 1966-67 έγιναν 299.100  το 2010. Από αυτές, οι κάτω από 2 εκτάρια μειώθηκαν από 123.670 εκτάρια το 1990, σε μόλις 20.110 το 2007.

 Στην Ιταλία, 33000 γεωργικές εκμεταλλεύσεις κατέχουν σήμερα 11 εκατομμύρια εκτάρια, ενώ στη Γαλλία περισσότερα από 60.000 εκτάρια γεωργικής γης χάνονται κάθε χρόνο για να γίνουν δρόμοι, υπεραγορές και την επέκταση των πόλεων.

 Στην Ανδαλουσία, στην Ισπανία, ο αριθμός των γεωργικών εκμεταλλεύσεων μειώθηκε πάνω από τα δύο τρίτα και ήταν λιγότερο από 1 εκατομμύρια το 2007. Το 2010, το 2% των γαιοκτημόνων κατείχαν τα μισά εδάφη.

 Η έρευνα δεν έγινε στην Αγγλία, η οποία εμφανίζει  από τα μεγαλύτερα ποσοστά συγκέντρωσης της γης στον κόσμο, με το 70% του συνόλου της γης, σύμφωνα με τους ερευνητές να το κατέχει μόνο το 1% του πληθυσμού.

 “Πρόκειται για μια άνευ προηγουμένου δυναμική συγκέντρωσης της γης στα χέρια λίγων και αντανακλά μια τρομακτική αύξηση της αρπαγής της γης. Αυτό επιδείνωσε την υφιστάμενη κατάσταση όπου πολλοί νέοι άνθρωποι,που θα ήθελαν να παραμείνουν στις καλλιέργειες τους ή να ξεκινήσουν να εργάζονται στη γεωργία, δε καταφέρνουν να τις διατηρήσουν ή να έχουν πρόσβαση στη γη”,δήλωσε ο καθηγητής Δρ Jan Douwe van der Ploeg του Πανεπιστημίου του Wageningen, και μέλος της ερευνητικής ομάδας.

 Οι συντάκτες της μελέτης υποστηρίζουν ότι αυτή η αρπαγή γης ενισχύθηκε από την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), που κάθε χρόνο μοιράζει το ένα τρίτο του συνόλου των επιδοτήσεων της ΕΕ, αλλά τα κονδύλια αυτά καταλήγουν στις μεγάλες γεωργικές επιχειρήσεις.

 “Στην Ιταλία, το 2011, στο 0,29% των γεωργικών εκμεταλλεύσεων κατέληξε το 18% του συνόλου των επιδοτήσεων της ΚΑΠ και το 0,0001 από αυτές, δηλαδή 150 αγροτικές εταιρείες πήραν το 6% του συνόλου των επιδοτήσεων.

 Στην Ισπανία, το 75% του συνόλου των επιδοτήσεων πήγε στο 16% των μεγάλων παραγωγών. Στην Ουγγαρία, το 2009, το 8 .6% του συνόλου των γεωργικών εκμεταλλεύσεων πήρε το 72% των επιδοτήσεων”, λέει ο Van der Ploeg.

 "Σήμερα,τα τρία πιο πιεστικά ζητήματα στην Ευρώπη είναι η συγκέντρωση, η αρπαγή της  γης και η αδυναμία των νέων ανθρώπων να διατηρήσουν ή να αποκτήσουν πρόσβαση στη γη και να πάρουν μέρος στην αειφόρο γεωργία, ένα τρίγωνο ζητημάτων αλληλένδετων και πολύ σχετικό με αυτό που παρατηρείται σήμερα στην Αφρική, τη Λατινική Αμερική και την Ασία".

 Η μελέτη αναφέρει ότι, όπως σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες,έτσι  και στην Ευρώπη υπάρχει μια έντονη αντίθεση στην αρπαγή της γης.

 Υπάρχουν αναφορές για κοινότητες που προχωρούν σε καταλήψεις γης. Στην Ανδαλουσία, ακτήμονες αγρότες καταλαμβάνουν και καλλιεργούν τη γη συλλογικά.

 Στη Βιέννη, οι νέοι καλλιεργούν τη γη σε εύφορα εδάφη της πόλης.

 “Τη γη πρέπει να την δούμε και πάλι σαν κοινό αγαθό.Πρέπει να μειώσουμε την εμπορευματοποίηση της και να προωθήσουμε τη συλλογική διαχείριση αυτού του κοινού αγαθού από το οποίο εξαρτιόμαστε όλοι, δήλωσε ο Jeanne Verlinden  του Ευρωπαϊκού Συντονιστικού της Via Campesina. Θα πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στη χρήση της γης στους μικρούς αγρότες και στη γεωργία παραγωγής τροφίμων, αντί να την παραδίνουμε σε ιδιωτικά επιχειρηματικά συμφέροντα.

ΗΠΑ Δεινοπαθούν τα λαϊκά στρώματα

ΗΠΑ

Δεινοπαθούν τα λαϊκά στρώματα

84 εκατομμύρια οι ανασφάλιστοι ή με πενιχρή ασφάλιση. Αυξάνουν οι εργαζόμενοι που δεν μπορούν να πληρώσουν την περίθαλψή τους, οι άνεργοι και οι εξαθλιωμένοι

Από πρόσφατη διαμαρτυρία εργαζομένων ενάντια στην ιδιωτικοποιημένη Υγεία και Ασφάλιση

Η καπιταλιστική κρίση βαθαίνει στις ΗΠΑ με τα λαϊκά στρώματα να υφίστανται τις συνέπειές της με σαρωτικά μέτρα περικοπών και λιτότητας. Μέτρα που αποτελούν μόλις ένα μέρος των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων που προωθούνται από την εποχή του προέδρου Ρόναλντ Ρέιγκαν, τη δεκαετία του '80.

Το αποτύπωμα της σκληρής πραγματικότητας για τον αμερικανικό λαό βαθύ και επίπονο, που είναι εμφανές σε κάθε έκθεση, έρευνα ή στατιστικά στοιχεία που ανακοινώνονται καθώς ναι μεν το κεφάλαιο συνεχίζει να ευημερεί, η οικονομική ολιγαρχία και τα μονοπώλια συνεχίζουν να αυξάνουν τα κέρδη τους αλλά η πλειοψηφία του αμερικανικού λαού στενάζει από τη φτώχεια, την ανεργία το βάρος των χρεών των νοικοκυριών, τη συρρίκνωση των εισοδημάτων.

Οι αυτοκτονίες αυξάνονται διαρκώς, έχουν ξεπεράσει ακόμη και τους θανάτους από αυτοκινητιστικά δυστυχήματα και φτάνουν σταδιακά στα επίπεδα της δεκαετίας του '30, σύμφωνα με έκθεση του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών (Center for Disease Control and Prevention), ειδικά στις ηλικίες 35 έως 64 ετών, όπου οι αυτοκτονίες αυξήθηκαν κατά 30% μεταξύ 1999 και 2010. Το χρέος των ηλικιωμένων, 64 έως 74 ετών, αυξάνεται με ραγδαίους ρυθμούς πολύ περισσότερο από κάθε άλλη ηλικιακή κατηγορία, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας Federal Reserve και η αύξηση του χρέους κυμαίνεται άνω του 50% την τελευταία δεκαετία. Αιτία οι περικοπές στα ομοσπονδιακά προγράμματα Κοινωνικής Ασφάλισης και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης («Social Security» και «Medicare»), αλλά και της δραματικής αύξησης του αριθμού των ηλικιωμένων που δεν μπορούν να εξασφαλίσουν επαρκή για την επιβίωσή τους σύνταξη, που έχει ως αποτέλεσμα να εξαναγκάζονται να καταφεύγουν σε δανεισμό από διάφορα αμφιλεγόμενα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, με υπέρογκα επιτόκια, καθώς δεν εκπληρούν τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση δανείου από μεγάλα τραπεζικά ιδρύματα.

Πρόκειται για μία πραγματικά πρωτοφανή κρίση, ακόμη και για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ειδικά όσον αφορά την υγειονομική περίθαλψη. Μία κρίση που θεωρείται, μάλλον αναμενόμενο, να μη λυθεί με την πλήρη εφαρμογή της μεταρρύθμισης στην Υγεία το Γενάρη του 2014, καθώς οι Αμερικανοί θα είναι μεν υποχρεωμένοι να έχουν ασφαλιστική κάλυψη αλλά... το κόστος και η ποιότητα παροχής ιατρικών υπηρεσιών παραμένουν το μεγάλο ερωτηματικό.

Οι μισοί ενήλικες ανασφάλιστοι

Σχεδόν 84 εκατομμύρια ή περίπου οι μισοί ενήλικες Αμερικανοί, ηλικίας μεταξύ 19 και 64 ετών, για το 2012 ήταν εντελώς ανασφάλιστοι ή είχαν ασφαλιστική κάλυψη τέτοια που κρίθηκε μη ικανή να καλύψει τα υψηλά ιατρικά κόστη, σύμφωνα με τα πορίσματα της έκθεσης του ιδιωτικού ιδρύματος για ζητήματα Υγείας με έδρα τη Νέα Υόρκη «Commonwealth Fund».

Από το 2003 έως το 2013 ο αριθμός των Αμερικανών πολιτών που είναι εντελώς ανασφάλιστοι ή υποασφαλίζονται αυξήθηκε από τα 61 εκατομμύρια ή το 36% των ενηλίκων στα 84 εκατομμύρια ή το 46% των ενηλίκων.

Ακόμη πιο συγκεκριμένα σύμφωνα με τα ευρήματα της έκθεσης, 53 εκατομμύρια που αντιμετώπισαν ιατρικό πρόβλημα δεν επισκέφτηκαν κάποιο γιατρό ή κλινική, 50 εκατομμύρια δεν εκτέλεσαν τις ιατρικές συνταγές, 49 εκατομμύρια απέφυγαν να πραγματοποιήσουν ιατρικές εξετάσεις, θεραπείες και δεν επανήλθαν στο γιατρό μετά τη διάγνωση, 37 εκατομμύρια δεν έλαβαν ιατρική φροντίδα από ειδικούς γιατρούς παρά την παραπομπή τους από τους θεράποντες ιατρούς τους.Υπολογίζεται επίσης ότι 66 εκατομμύρια υποφέρουν από χρόνιες αλλά απολύτως αντιμετωπίσιμες ασθένειες, όπως υπέρταση, διαβήτη, άσθμα, εμφύσημα, ασθένειες των πνευμόνων και της καρδιάς και εξ αυτών το 28%, εξαιτίας των οικονομικών δυσκολιών, δε δύναται να ακολουθήσουν την ιατρική αγωγή με την πλειοψηφία τους να είναι εντελώς ανασφάλιστοι, καθώς σύμφωνα με την έκθεση εκ των πασχόντων με χρόνιες ασθένειες το 60% ήταν ανασφάλιστοι.

Βασικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι ο συνεχώς αυξανόμενος αριθμός Αμερικανών εργαζομένων και των οικογενειών τους οφείλεται στις μεγάλες οικονομικές δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν λόγω των μειώσεων των εισοδημάτων τους και σε συνδυασμό με τις περικοπές των κοινωνικών προγραμμάτων. Ως αποτέλεσμα, δεν έχουν ασφαλιστική κάλυψη καθώς δεν μπορούν να την πληρώσουν ή λυγίζουν υπό το βάρος των διογκούμενων ασφαλιστικών εισφορών και του υψηλού ιατρικού κόστους. Μάλιστα η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη αυξήθηκε κατά το 2012, καθώς ένα ασφαλιστήριο πλήρους ιατροφαρμακευτικής κάλυψης που κόστιζε (ατομικά) από 5.615 ετησίως μετατράπηκε «υποχρεωτικά» σε οικογενειακό ασφαλιστήριο που κοστίζει ετησίως 15.745 δολάρια, ενώ οι εργοδότες εξαιτίας αυτής της μετατροπής μείωσαν το ποσοστό των εισφορών τους. Σε ακόμη δεινότερη θέση οι φτωχοί ή όσοι είναι υποχρεωμένοι να πληρώνουν μόνοι τους την ασφάλισή τους και που εξαιτίας της αύξησης πρέπει να καταβάλλουν κατά μέσο όρο το 10% των εισοδημάτων τους. Παράλληλα άρθρο στο «Journal of General Internal Medicine»σημειώνει ότι τα κατώτερα εισοδηματικά στρώματα, παρά την προβλεπόμενη επιχορήγηση που θα λαμβάνουν από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, ώστε να ενταχθούν στη μεταρρύθμιση της Υγείας («Affordable Care Act» - ACA) που υποχρεώνει κάθε Αμερικανό να έχει ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, αλλιώς θα είναι αντιμέτωπος με πρόστιμα, θα μπορούν μόνο να αγοράζουν την πλέον βασική περίθαλψη (Bronze plans).

Υγεία με χορηγούς...

Σε αυτή την τραγική πραγματικότητα η κυβέρνηση Ομπάμα απαντά με επικοινωνιακή επίθεση καθώς ανακοίνωσε μεσούσης της περασμένης εβδομάδας τη «χρηματοδότηση με ένα δισεκατομμύριο δολάρια καινοτομιών που θα επιφέρουν αλλαγές στα ομοσπονδιακά προγράμματα του τομέα της Υγείας». Πρόκειται για μία κίνηση αντιπερισπασμού και δημοσίων σχέσεων προκειμένου να απαλείψει τη μελανή εικόνα της κυβέρνησης, τουλάχιστον στο εσωτερικό των ΗΠΑ, όσον αφορά την ακολουθούμενη πολιτική σε όλα τα επίπεδα: απεργία πείνας στο «Γκουαντάναμο» και η αποκάλυψη των πρακτικών αντιμετώπισής της εκ μέρους των δεσμοφυλάκων, πρακτικές που ισοδυναμούν με βασανιστήρια. Υποκλοπές των τηλεφωνικών συνδιαλέξεων δημοσιογράφων και των γραφείων του ειδησεογραφικού οργανισμού «Associated Press» στη Νέα Υόρκη κ.ά. Κυρίως όμως για να μπορέσει να χειραγωγήσει τους Αμερικανούς εργαζόμενους όσον αφορά τη δυσοίωνη πραγματικότητα που ζουν και κυρίως το δυσοίωνο μέλλον τους, εκμεταλλευόμενος επικοινωνιακά και τις φωνασκίες των Ρεπουμπλικανών.

Οι πρωτοβουλίες αποτελούν μέρος της εφαρμογής του νόμου ACA και στοχεύουν δήθεν να μειωθούν οι δαπάνες και να βελτιωθούν οι παροχές, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για παράδοση της Υγείας ακόμα περισσότερο στα ιδιωτικά συμφέροντα. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Υγείας, το ποσό του ενός δισ. δολαρίων θα χορηγηθεί για να επιβραβευτούν και να αξιολογηθούν εγχειρήματα που δοκιμάζουν νέα μοντέλα πληρωμών και παροχών για τα ομοσπονδιακά προγράμματα. Αφορούν κυρίως στο ασφαλιστικό σύστημα Υγείας («Medicare»), το πρόγραμμα Υγείας για οικογένειες και άτομα με χαμηλά εισοδήματα («Medicaid») και το ασφαλιστικό πρόγραμμα Υγείας για τα παιδιά («Children's Health Insurance Program»).

Το παρασκήνιο αυτής της ανακοίνωσης έχει ειδική σημασία ως προς το περιεχόμενό της, καθώς σύμφωνα με την εφημερίδα «Washington Post», η υπουργός Υγείας, Κάθριν Σιμπέλιους, έχει επιδοθεί σε αγώνα δρόμου ανεύρεσης κεφαλαίων μέσω «χορηγιών» από τις μεγάλες εταιρείες (φαρμάκων, ασφαλιστικές κ.ά.) που λυμαίνονται το χώρο της Υγείας, με ανταλλάγματα φυσικά την κάλυψη του προϋπολογισμού του υπουργείου και την εφαρμογή της μεταρρύθμισης μετά τις αλλεπάλληλες αρνήσεις του Κογκρέσου να εγκρίνει τις αντίστοιχες δαπάνες που μόνο για την εφαρμογή της ACA φτάνουν έως και τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια.

Χρ. Μ.

Οι λιγότερο γνωστές πλευρές της χειμερίας νάρκης

Οι λιγότερο γνωστές πλευρές της χειμερίας νάρκης

Ενα ποντίκι του είδους Muscardinus avellanarious την περίοδο της χειμερίας νάρκης του μέσα σε μια πρόχειρη φωλιά από φύλλα φτέρης

Εδώ και μερικές βδομάδες, αλλού λίγο νωρίτερα και αλλού λίγο αργότερα, αρκούδες, σκίουροι και πολλά άλλα είδη του ζωικού βασιλείου ξανάκαναν την εμφάνισή τους, βγαίνοντας από τη χειμερία νάρκη που είχαν πέσει προς το τέλος του φθινοπώρου.

Μια παρατεταμένη περίοδος αδράνειας μπορεί να ακούγεται χαλαρωτική, αλλά η χειμερία νάρκη και η πιο ελαφριά παραλλαγή της, ο χειμέριος ύπνος, διαφέρουν πολύ από την ξεκούραση. Στην πραγματικότητα, μοιάζουν πιο πολύ με το να έχουν πάθει τα ζώα εγκεφαλικό. Η ροή οξυγόνου στη φαιά ουσία των ζώων που πέφτουν σε χειμέρια νάρκη μπορεί να πέσει μέχρι και στο 2% της φυσιολογικής. Η μεταβολική δραστηριότητα και οι καρδιακοί παλμοί επίσης βυθίζονται. Ενας σκίουρος του εδάφους μπορεί να πέσει από τους 300 παλμούς το λεπτό σε μόλις 3 ή 4 στο ίδιο χρονικό διάστημα κατά τη χειμερία νάρκη του.

Από τα ζώα που πέφτουν σε νάρκη ορισμένα δεν προτιμούν το χειμώνα. Στην τροπική Μαδαγασκάρη, ένα είδος λεμούριου πιθήκου κρύβεται σε μια κουφάλα δέντρου και «κατεβάζει τα ρολά» για επτά μήνες, ώστε να αντιμετωπίσει τη σχετική έλλειψη τροφής και νερού κατά την «ξηρή» περίοδο. Η νάρκη τους θερμούς μήνες (διαθέριση) εφαρμόζεται και από άλλα είδη, όπως ορισμένες σαύρες και χελώνες και φυσικά τα σαλιγκάρια.

Ακόμα και τα ψάρια μπορούν να πέσουν σε μια μορφή νάρκης. Ενα είδος μπακαλιάρου του Ατλαντικού μειώνει το μεταβολισμό του κατά τα δύο τρίτα, αφού πρώτα χωθεί στο βυθό, όπου μένει θαμμένο επί αρκετές ημέρες κάθε φορά, όσο διαρκούν οι σκοτεινοί ανταρκτικοί χειμώνες.

Σε λήθαργο (κατάσταση μειωμένης φυσιολογικής δραστηριότητας) πέφτουν καθημερινά πολλά είδη ποντικών, νυχτερίδων και πουλιών. Κατά τη διάρκεια της νύχτας το κοκκινόλαιμο αηδόνι μπορεί να μειώσει το μεταβολισμό του στο ένα δέκατο και το επόμενο πρωί να ξυπνήσει και να πετάξει σχεδόν αμέσως. Η νάρκη είναι κατά βάση μια μορφή παρατεταμένου λήθαργου, αλλά ο λήθαργος δεν είναι ακριβώς νάρκη. Τα ζώα σε λήθαργο μπορούν να ρίξουν τη θερμοκρασία του σώματός τους σε απίστευτα χαμηλά επίπεδα. Ο αρκτικός σκίουρος φτάνει ως τους -2,7 βαθμούς Κελσίου! Αποφεύγει να μετατραπεί σε παγάκι αποβάλλοντας τους πυρήνες συμπύκνωσης από το αίμα του (πρωτεΐνες που διευκολύνουν τη δημιουργία κρυστάλλων πάγου).

Τα θηλαστικά που πέφτουν σε πραγματική νάρκη έχουν τρόπους να ξαναζεσταίνονται κάθε λίγες μέρες ή εβδομάδες. Ο αρκτικός σκίουρος το κάνει αξιοποιώντας παχιά αποθέματα καφέ λιπώδους ιστού, ανάλογου με αυτόν που υπάρχει στα νεογέννητα των ανθρώπων. Η μεταβολική δραστηριότητα μέσα σε αυτούς τους ιστούς απελευθερώνει ενέργεια, θερμαίνοντας την καρδιά, τους πνεύμονες και τον εγκέφαλο κατά μερικούς βαθμούς Κελσίου. Στη συνέχεια, το ζώο τρέμει ενώ συνεχίζει να βρίσκεται σε νάρκη, ανεβάζοντας τη θερμοκρασία του στο φυσιολογικό επίπεδο, αλλά μόλις για μισή μέρα. Ο αρκτόμυς (μαρμότα) βγαίνει από τη νάρκη μόνο για να πέσει σε σύντομους υπνάκους (12-15 ωρών!), που βοηθούν τον οργανισμό του να βάλει σταδιακά σε κίνηση τους ζωτικούς χυμούς. Κατά τη διάρκεια αυτών των περιόδων ξεκούρασης, η εγκεφαλική λειτουργία του αρκτόμυ μοιάζει όπως όταν κοιμάται ελαφριά. Μετά πέφτει σε βαθιά νάρκη, σχεδόν πλήρους έλλειψης εγκεφαλικής δραστηριότητας, για άλλες τρεις βδομάδες.

Οι αρκούδες πέφτουν στην πραγματικότητα σε χειμέριο ύπνο, αφού μπορούν να ξυπνήσουν κατά τη διάρκειά του. Οι αμερικανικές μαύρες αρκούδες μπορούν ακόμα και να γεννήσουν κατά τη χειμέρια νάρκη! Δε χρειάζεται να ξυπνήσουν ούτε για να φροντίσουν τα μικρά τους, αφού μπορούν να τα θηλάζουν επί μήνες, χρησιμοποιώντας το αποθηκευμένο λίπος στο σώμα τους. Ομως η καρδιά μιας θηλυκής αρκούδας σε νάρκη μπορεί να χτυπήσει γρήγορα και να την ξυπνήσει αν ακούσει κάποιον ύποπτο θόρυβο να πλησιάζει τη φωλιά, όπου κοιμάται με τα μικρά της. Κατά τ' άλλα, δεν είναι διόλου απίθανο να σκοντάψει κανείς πάνω σε μια αρσενική αρκούδα ή μια θηλυκή χωρίς μικρά, που βρίσκεται σε χειμέρια νάρκη. Μερικές φτιάχνουν μια ανοιχτή πρόχειρη φωλιά με κλαδιά και φυλλώματα.

Οταν έρθει η άνοιξη, ή τελειώσει η περίοδος της ξηρασίας, τα περισσότερα ζώα που είχαν πέσει σε νάρκη, παρά την πολύμηνη απραξία, ξεπροβάλλουν από τις φωλιές τους χωρίς να έχουν υποστεί σημαντική μυική ατροφία ή απώλεια οστικής μάζας. Οι επιστήμονες υποθέτουν ότι το φαινόμενο πρέπει να σχετίζεται με την παραθυρεοειδή ορμόνη, που ρυθμίζει τη συγκράτηση ασβεστίου. Μάλιστα, ορισμένοι δοκιμάζουν τώρα την επίδρασή της σε ανθρώπινα οστικά κύτταρα. Κι αν οι άνθρωποι δεν μπορούν να πέσουν σε χειμέρια νάρκη, ίσως κάποια νέα θεραπεία για την οστεοπόρωση και τις βλάβες σε σπονδύλους να προκύψει από τη μελέτη του φαινομένου.

Επιμέλεια:
Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ
Πηγή: «Discover»

    

Ο Ιπτάμενος Δράκος (Draco volans) είναι μια σαύρα της νοτιοανατολικής Ασίας που μπορεί να κάνει μεγάλα άλματα, καθώς διαθέτει πτερύγια από δέρμα. Οι μήκους 12 εκατοστών σαύρες δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα χρωματιστά τους πτερύγια σαν φτερά χτυπώντας τα πάνω κάτω. Μπορούν μόνο να ανεμοπορήσουν υπό γωνία μικρότερη των 45 μοιρών σε σχέση με την οριζόντια, καθώς πηδούν από δέντρο σε δέντρο.

Η παραμονή του Ολυμπιακού στην κορυφή της Ευρώπης είχε και λόγους και αιτία

ΕΥΡΩΛΙΓΚΑ

Δεν έτυχε... πέτυχε

Η παραμονή του Ολυμπιακού στην κορυφή της Ευρώπης είχε και λόγους και αιτία

Εκ των κορυφαίων του Ολυμπιακού ο Βασίλης Σπανούλης στην πορεία προς την επιτυχία

Eurokinissi

To λεγόμενο «repeat» του Ολυμπιακού, δηλαδή να κρατήσει τα σκήπτρα του πρωταθλητή Ευρώπης για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, επαναλαμβάνοντας το περσινό κατόρθωμα της Κωνσταντινούπολης φέτος στο Λονδίνο, ήταν σίγουρα από τα γεγονότα που έκαναν αίσθηση στα δρώμενα του ευρωπαϊκού μπάσκετ.

Και μπορεί κάποιος πρωταθλητής το να διατηρήσει τον τίτλο του να φαντάζει... αθώο και εφικτό ως σκέψη, ωστόσο τα πράγματα μόνο έτσι δεν είναι. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι από την καθιέρωση των φάιναλ φορ στη διοργάνωση, εκτός των «ερυθρολεύκων» συνεχόμενες νίκες έχουν πετύχει στο παρελθόν μόλις δυο ομάδες, η Γιουγκοπλάστικα (3) και η Μακάμπι Τελ Αβίβ (2), ενώ από καταβολής Κυπέλλου Πρωταθλητριών απλά προστίθεται άλλη μία (η Τρέισερ Μιλάνο, αλλά σε μονούς τελικούς) για να καταλάβει την επιτυχία των «ερυθρολεύκων».

Κόντρα στα εμπόδια

Από την άλλη θα πρέπει να σημειωθεί η ιδιαιτερότητα της φετινής χρονιάς για τους «ερυθρόλευκους» αφού αμέσως μετά την κατάκτηση του περσινού τροπαίου κάποια «ήξεις-αφήξεις» στην ομάδα δε συντελούσαν ώστε και να χαρακτηριστεί εκ των φαβορί για επανάληψη του επιτεύγματος. Η αλλαγή προπονητή, όπου στη θέση του έμπειρου σε κατακτήσεις τροπαίων Ντούσαν Ιβκοβιτς ήρθε ο συνεχώς εξελίξιμος αλλά χωρίς εμπειρία από Ευρωλίγκα Γιώργος Μπαρτζώκας, ήταν ένα από τα επίμαχα σημεία. Την ίδια ώρα η μείωση του μπάτζετ από πλευράς διοίκησης απαγόρευε τις υπερβάσεις στη μεταγραφική περίοδο. Η φυγή του Ντόρσεϊ στις αρχές της περιόδου, εξαιτίας των κακών σχέσεων με τους υπολοίπους της ομάδας, αποδυνάμωσε την ομάδα στη λεγόμενη φροντ-λάιν, ενώ ο τραυματισμός του Μάντζαρη μερικούς μήνες αργότερα δημιούργησε σημαντικό πρόβλημα στην περιφέρεια, αλλά και στις λύσεις μετά τον Σπανούλη στη «θέση 1». Οι φιλότιμες προσπάθειες του Σερμαντίνι (που στην περισσότερη διάρκεια της απόκτησής του έψαχνε το ρόλο του) σίγουρα δεν ήταν ικανές να καλύψουν το κενό.

Ο Ολυμπιακός κατάφερε να ξεπεράσει τα εμπόδια και να κρατήσει τον τίτλο του πρωταθλητή Ευρώπης

Eurokinissi

«Δείξαμε τι πρεσβεύουμε σαν ομάδα αφού καταφέραμε να ξεπεράσουμε τα όποια εμπόδια και να φθάσουμε εδώ» ήταν τα λόγια του Γιώργου Μπαρτζώκα περιγράφοντας την ευρωπαϊκή πορεία της ομάδας λίγο μετά την επιτυχία του Λονδίνου. Με όπλο την καλή άμυνα η οποία τον... ξελάσπωσε αρκετές φορές και δύναμη την περιφέρεια, οι όποιες αδυναμίες κάτω από το καλάθι δεν μπόρεσαν να αποτελέσουν τροχοπέδη στην πορεία για την επιτυχία.

«Μετρ» των ανατροπών

Παρά τις όποιες αλλαγές και εμπόδια υπήρξαν στην ομάδα του Ολυμπιακού από πέρσι, υπήρξε κάτι που έμεινε σταθερό εδώ και ένα χρόνο. Η... ειδικότητά του να παίζει με τη φωτιά αλλά να γελάει τελευταίος... Από τον περσινό τελικό, όταν και κατάφερε να εξαφανίσει διαφορά 19 πόντων απέναντι στην ΤΣΣΚΑ Μόσχας, μέχρι το φετινό αντίστοιχο παιχνίδι, όταν και πάλι... κατάπιε το +17 της Ρεάλ Μαδρίτης, οι «ερυθρόλευκοι» ουκ ολίγες φορές -κάποιες εκ των οποίων σε κομβικά παιχνίδια- έφεραν τα πάνω κάτω. Στα κυριότερα απ' αυτά συγκαταλέγονται η νίκη στη Ρωσία επί της Κίμκι, όταν και βρέθηκαν να χάνουν με 50-37 στο 23' αλλά επικράτησαν με 87-82, και φυσικά στο 5ο και καθοριστικό για το ταξίδι στο Λονδίνο παιχνίδι κόντρα στην Εφές Πίλσεν στο ΣΕΦ όταν πάλι κατάφεραν να «γυρίσουν» από το -15 (η τουρκική ομάδα είχε προηγηθεί με 38-23).

Ο καθένας με το ρόλο του

Καθοριστική συμβολή στην επιτυχία του Ολυμπιακού είχε ο τεχνικός του Γιώργος Μπαρτζώκας

Icon

Αν και η όλη φιλοσοφία του φετινού παιχνιδιού των πρωταθλητών Ευρώπης ήταν εμφανές ότι στηρίχθηκε στο ομαδικό πνεύμα, με μοιρασμένο παιχνίδι προκειμένου να μη φανούν οι αδυναμίες, δεν μπορεί κανείς να μην ξεχωρίσει από την 12άδα της ομάδας κάποιους που επί της ουσίας έβαλαν το παραπάνω λιθαράκι για να έρθει η επιτυχία.

Πρώτος φυσικά και με διαφορά ο Βασίλης Σπανούλης, που ξεπερνώντας κάθε φορά το γεγονός ότι οι άμυνες των αντιπάλων τον είχαν στο στόχαστρο κατάφερε πολλές φορές να οδηγήσει την ομάδα του στο δρόμο προς την κορυφή της Ευρώπης, με ειδικότητα να βγάζει τα κάστανα από τη φωτιά, σε αρκετές περιπτώσεις που η μπάλα... έκαιγε.

Ο Αμερικανός Χάινς μπορεί να έχει τον τίτλο του... σέντερ τσέπης (ύψους μόλις 1,98) ωστόσο για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά απέδειξε ότι σαν αθλητής μόνο... τσέπης δεν μπορεί να χαρακτηριστεί. Με εκπληκτικές εμφανίσεις κατάφερε να μη φαίνεται καν η έλλειψη του λεγόμενου βαρύ σέντερ.

Στον Αντιντς έπεσαν οι ευθύνες να δώσει λύσεις εξαιτίας της έλλειψης δυνατών ψηλών και ο Σκοπιανός φόργουορντ τα κατάφερε πολύ καλά στις εξετάσεις, αποτελώντας το ιδανικό στήριγμα του Γιώργου Πρίντεζη.

Το διπλό ρόλο ως ιδανικός παρτενέρ του Βασίλη Σπανούλη αλλά και να καλύψει επάξια το κενό του Μάντζαρη υποχρεώθηκε να παίξει φέτος ο Λο, και οι εμφανίσεις του (ιδιαίτερα αυτή του τελικού) τον φέρνουν να περνάει τις εξετάσεις με άριστα.

Πέρα από τους παραπάνω, η ανάδειξη του Κώστα Παπανικολάου σε καλύτερο ανερχόμενο παίκτη, η ωριμότητα του Σλούκα, η σταθερή αξία των Περπέρογλου και Πρίντεζη, η αμυντική βελτίωση του Κατσίβελη, αλλά και οι προσπάθειες του Σερμαντίνι και ο ρολίστας Πάουελ που δήλωσε πάντα «παρών» όταν χρειάστηκε, ήταν τα υπόλοιπα κομμάτια του παζλ της επιτυχίας.

O προπονητής

Οταν το περασμένο καλοκαίρι ο Γιώργος Μπαρτζώκας αναλάμβανε το βάρος της διαχείρισης του πρωταθλητή Ευρώπης, το να σκεφθεί κάποιος ότι η φετινή πορεία θα ολοκληρωνόταν με τον τίτλο του πρώτου Ελληνα τεχνικού που στέφεται πρωταθλητής Ευρώπης, ίσως ούτε ο ίδιος θα το πίστευε. Ξεκινώντας στη βαριά σκιά του Ντούσαν Ιβκοβιτς και αντικείμενο αρκετών σχολίων για τα εάν τελικά «μπορεί», κατάφερε να διαχειριστεί με τον καλύτερο τρόπο το έμψυχο δυναμικό τόσο σε αγωνιστικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο όταν χρειάστηκε. Με επιτυχημένες θητείες, προηγουμένως στο Μαρούσι, την Ολύμπια Λάρισας και τον Πανιώνιο πριν μετακομίσει στον Πειραιά, όπως τόνισε ο ίδιος μετά την επιτυχία, «έζησε αυτό που ονειρευόταν από νεαρή ηλικία».

ΝΑΖΙ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ

ΝΑΖΙ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ

«... μη ορρωδούντες και προ αυτού έτι του Παρθενώνος ... » (*)

Το κατοχικό πλιάτσικο των Γερμανών στις αρχαιότητες της Ελλάδας

Από την προσπάθεια του προσωπικού του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου να κρύψει αρχαιότητες σε λάκκους για να γλιτώσουν από τους φασίστες (Από το βιβλίο του Β. Πετράκου «Τα αρχαία της Ελλάδος στον πόλεμο 1940 -1944»)

Το πλιάτσικο της πολιτιστικής μας κληρονομιάς από τους ναζί κατά την περίοδο της κατοχής μετριέται ήδη σε πολλές χιλιάδες αρχαιότητες. Ακόμα όμως δεν ξέρουμε τον ακριβή αριθμό... και αυτό δεν είναι το χειρότερο νέο. Ανεκτίμητη βέβαια είναι η μη αναστρέψιμη απώλεια από την καταστροφή αρχαίων μνημείων την ίδια περίοδο. Το ζήτημα αυτό, λοιπόν, παραμένει ανοιχτό, όπως ακριβώς και οι γερμανικές αποζημιώσεις. Το θέμα είναι ότι το ελληνικό αστικό κράτος εξακολουθεί να μην κάνει τίποτα και στις δύο περιπτώσεις.

Παρά τη σοβαρότητα του θέματος, έπρεπε να γίνει μια καταγγελία σε μια διαδικτυακή εκπομπή για να φιλοτιμηθεί το υπουργείο Πολιτισμού να πάρει θέση. Προκαλώντας όμως περισσότερα ερωτήματα από αυτά που υποτίθεται ότι απάντησε. Σε σχετικά πρόσφατη εκπομπή του Νίκου Χατζηνικολάου (σ.σ. «στον ενικό») ο συγγραφέας του βιβλίου «Αρχαιοκαπηλίες των Γερμανών στην Ελλάδα επί κατοχής» Γιώργος Λεκάκης ανέφερε ότι σήμερα πωλούνται ελληνικές αρχαιότητες στη Γερμανία μέσω διαδικτύου. Το υπουργείο απάντησε ως εξής:

«α) Από την έρευνα στο αρχείο κλαπέντων πολιτιστικών αγαθών, το οποίο τηρείται στην αρμόδια Διεύθυνση της Γενικής Γραμματείας Πολιτισμού, δεν προκύπτει ότι τα συγκεκριμένα αρχαία έχουν κλαπεί από ελληνικά μουσεία ή αρχαιολογικές αποθήκες.

Από το βιβλίο του Β. Πετράκου «Τα αρχαία της Ελλάδος στον πόλεμο 1940-1944»

β) Για τον ισχυρισμό ότι τα συγκεκριμένα αρχαία εξήχθησαν από την Ελλάδα στη διάρκεια της Κατοχής 1940 - 1945, σημειώνεται ότι οι παράνομες ανασκαφές και οι κάθε είδους καταστροφές πολιτιστικών αγαθών, κατά την περίοδο 1941 - 1945, έχουν καταγραφεί σε ειδικό τόμο, με τον τίτλο «Ζημίαι των αρχαιοτήτων εκ του πολέμου και των στρατών κατοχής» (Αθήνα 1946). Για την επιστροφή τους μετέβησαν στην αλλοδαπή (Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, Ιταλία, Αυστρία), μεταπολεμικώς, πολλοί Ελληνες αρχαιολόγοι.

Η Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών ολοκληρώνει τις διαδικασίες επαναπατρισμού αρχαιολογικού υλικού (δεκάδων χιλιάδων οστράκων νεολιθικής περιόδου), τα οποία εξήχθησαν παρανόμως από την Ελλάδα στην διάρκεια της Κατοχής.

Επιπροσθέτως με εγκύκλιο, ήδη από τον Φεβρουάριο του 2013, ζητήθηκε από όλες τις Υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων, να καταγράψουν ποιες αρχαιότητες εξήχθησαν από την Ελλάδα στη διάρκεια της Κατοχής και ποιες εξ αυτών έχουν επαναπατρισθεί.

Προκειμένου να τεκμηριωθεί το αίτημα επιστροφής τους ζητήθηκε να υπάρξει εξονυχιστική έρευνα του αρχείου των Υπηρεσιών και να αποσταλούν οι περιγραφές, οι φωτογραφίες ή και σχέδιά τους. Μάλιστα, για πρώτη φορά καταγράφηκαν οι καταστροφές και αρπαγές βυζαντινών και μεταβυζαντινών αντικειμένων. Τέλος, σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνημείων ερευνάται το σύνολο του αρχειακού υλικού του Ιστορικού Αρχείου της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και εντός των επομένων μηνών θα εξαχθούν οριστικά και επιστημονικώς τεκμηριωμένα συμπεράσματα για το θέμα των αρπαγέντων ελληνικών πολιτιστικών θησαυρών, στη διάρκεια της Κατοχής.

Σημειώνεται για μία ακόμη φορά ότι η διαδικασία διεκδίκησης αρχαιοτήτων περιγράφεται και βασίζεται σε συγκεκριμένους κανόνες, που διέπουν το διεθνές δίκαιο και απαιτείται επαρκής τεκμηρίωση, προσοχή και περίσκεψη, ενώ τα τελευταία χρόνια έχουν πραγματοποιηθεί επαναπατρισμοί πολιτιστικών αγαθών από πολλά και σημαντικά μουσεία της αλλοδαπής».

Ακόμη καταγράφουμε...

Από το βιβλίο του Β. Πετράκου «Τα αρχαία της Ελλάδος στον πόλεμο 1940-1944»

Ξεκινώντας από την τελευταία παράγραφο και με δεδομένο ότι ο πόλεμος τελείωσε το 1945 (ένα χρόνο πριν απελευθερώθηκε η Αθήνα), αναρωτιέται κανείς πόσο καιρό χρειάζεται το ελληνικό κράτος να μάθει πόσες (άρα και ποιες) αρχαιότητες αρπάχτηκαν από τους κατακτητές. Αυτό πια δεν το λες «προσοχή και περίσκεψη»...

Από την απάντηση, λοιπόν, του υπουργείου προκύπτει ότι ακόμη δεν ξέρουμε τι χάσαμε. Αλλωστε, δεν είναι η πρώτη φορά. Αν και πολύ μικρότερης κλίμακας ζήτημα, ακόμη δεν ξέρουμε και τι έβγαλε από στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς μας η πρώην βασιλική οικογένεια φεύγοντας από το Τατόι.

Το γεγονός ότι δεν ξέρουμε τι χάσαμε αποτελεί ντροπή για όλες τις μεταπολεμικές κυβερνήσεις. Αυτό όμως δεν εμποδίζει τη ΓΓ Πολιτισμού να δηλώνει αρχικά ότι «δεν προκύπτει ότι τα συγκεκριμένα αρχαία (σσ. που πωλούνται στο διαδίκτυο) έχουν κλαπεί από ελληνικά μουσεία ή αρχαιολογικές αποθήκες». Αμέσως μετά όμως προσθέτει ότι μόλις τον περασμένο Φεβρουάριο δόθηκε εντολή καταγραφής των αρχαιοτήτων που «εξήχθησαν» (sic) κατά τη διάρκεια της κατοχής. Από πού προκύπτει λοιπόν η βεβαιότητα ότι τα αρχαία που πωλούνται σήμερα δεν ανήκουν σε αυτά που αρπάχτηκαν στην κατοχή. Ακόμη όμως κι αν δεν ανήκουν σε αυτά, δε θα 'πρεπε κάποιος να πει στον ελληνικό λαό πώς βρέθηκαν να πωλούνται στο διαδίκτυο;

Το υπουργείο επικαλείται τον πρώτο κατάλογο που επιχειρήθηκε να συνταχθεί μέσα στην κατοχή από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, ο οποίος εκδόθηκε το 1946 με τίτλο «Ζημίαι των αρχαιοτήτων εκ του πολέμου και των στρατών κατοχής». Οπως διαβάζουμε στον πρόλογο του τόμου, αυτή η πρώτη απόπειρα καταγραφής της λεηλασίας της πολιτιστικής μας κληρονομιάς ξεκίνησε το 1943. Το κύριο βάρος έπεσε στους αρχαιολόγους Χρήστο Καρούζο και Μαρίνο Καλλιγά οι οποίοι, όπως μας πληροφορεί ο Κωνσταντίνος Τουμασάτος (Ριζοσπάστης «7 Μέρες», σελ.4, 29/1/2006), ανήκαν σε επιτροπή τουΕΑΜ Αρχαιολόγων. Ο ίδιος σημειώνει ότι ο Χ. Καρούζος ήταν ακαδημαϊκός και διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, ενώ ο Μ. Καλλιγάς ήταν έφορος Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, κατόπιν διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης.

Στον πρόλογο σημειώνεται ότι «το έργον τούτο δεν είναι πλήρες, διότι καθ' εκάστην σχεδόν φθάνουν εις το Υπουργείον (σσ. Θρησκευμάτων και Εθνικής Παιδείας στο οποίο τότε υπαγόταν η Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Ιστορικών Μνημείων) ειδήσεις περί ζημιών, ών δεν είχομεν γνώσιν, πλείσται δε επαρχίαι ακόμη δεν εξητάσθησαν υπό ουδενός αρχαιολογικού υπαλλήλου, επειδή το αρχαιολογικόν προσωπικόν είναι ελλιπέστατον (εξ 20 εφόρων, εις όσους περιωρίσθησαν διά του τελευταίου Νόμου, υπάρχουν μόνον 16, εκ δε 31 επιμελητών υπάρχουν μόνον 11) και δεν κατορθώθη ακόμη να συμπληρωθή».

Εξαρχής, λοιπόν, ήταν σαφές ότι η καταγραφή κάθε άλλο παρά είχε ολοκληρωθεί οπότε, μάλλον πάει πολύ η ΓΓ Πολιτισμού σήμερα - και ενώ δεν έχει γίνει σχεδόν το παραμικρό από τότε - να επικαλείται αυτόν τον πρώτο και μοναδικό, με αυταπάρνηση συνταγμένο, αλλά αντικειμενικά ελλειπή κατάλογο. Βέβαια, τηρουμένων των αναλογιών, η Αρχαιολογική Υπηρεσία είναι και σήμερα υποστελεχωμένη όπως και τότε - και εξίσου ηρωική - αλλά αυτή είναι μία άλλη ιστορία...

Πάντα από τον πρόλογο μαθαίνουμε τι σήμαινε φασισμός για τον πολιτισμό: «Αι γερμανικαί αρχαί διά του αρχαιολόγου Dr von Schonebeck, πρώτον, είτα δε διά του καθ. Kraiker επίεζον και συνέθλιβον την αρχαιολογικήν υπηρεσίαν του ελληνικού κράτους, άλλοτε μεν ίνα προστατεύωσιν αρχαιοκαπήλους, άλλοτε δε ίνα συγκαλύψωσι καταστροφάς υπό στρατιωτικών ομάδων προξενηθείσας, άλλοτε ίνα μη δυνηθή το κράτος να παρακολουθήση τυχαίαν ανεύρεσιν αρχαίων και την ενέργειαν στρατιωτικών έργων και άλλοτε ίνα αρνηθώσιν εις το κράτος το δικαίωμα της ασκήσεως κυριότητος επί των ανεσκαμμένων αρχαιοτήτων».

«Ενα ενθύμιο ήθελαν... οι μορφωμένοι»

Μπορεί εκείνος ο τόμος να μην είναι πλήρης, αλλά αρκεί για ανατριχιάσει ο αναγνώστης μπροστά στον κυνισμό των ναζί έναντι της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η απαρίθμηση και μόνο των εγκλημάτων τους δεν χρειάζεται κανέναν άλλο σχολιασμό. Ο χώρος επιτρέπει την αναφορά μόνο μερικών από αυτά:

Κεραμεικός, 1941: Ο Γερμανός αρχαιολόγος Getauer κλέβει μαλανόμορφο γραπτό πίνακα «εξαιρετικής τέχνης μετά παραστάσεως προθέσεως νεκρού».

Βούλα: Κατά την εκτέλεση στρατιωτικών έργων οι Γερμανοί βρίσκουν αρχαιότητες που δεν παραδίδουν στην Αρχαιολογική Υπηρεσία. Το ίδιο γίνεται και στη Βάρη με την αναφορά ότι οι αρχαιότητες «μετεφέρθησαν εις το γερμανικόν αρχαιολογικόν Ινστιτούτον».

Ελευσίνα: Γερμανοί στρατιώτες σπάνε ένα παράθυρο της αποθήκης του μουσείου και αρπάζουν αγγεία και ειδώλια. Μόλις γίνονται αντιληπτοί το σκάνε με μοτοσικλέτα. «Αναιδής και αχαρακτήριστος» γράφουν οι συγγραφείς του τόμου «είναι επίσης η δικαιολογία, την οποίαν έδωσεν η γερμανική υπηρεσία προστασίας καλλιτεχνημάτων (...) όπερ έχει επί λέξει ως εξής: "Η προκειμένη περίπτωσις δέον να μη θεωρηθή ως κλοπή, δι ής θα επλούτιζον οι δράσται. Τούτο συνάγεται εκ του γεγονότος ότι πρόκειται περί μορφωμένων ανθρώπων οίτινες έχουν ενδιαφέρον διά την ελληνικήν αρχαιότητα, όπερ συνάγεται εκ του ότι εγνώριζον την Αγγλικήν και έκανον χρήσιν του αγγλιστί γεγραμμένου οδηγού. Οι αποκομίσαντες θα είχον προφανώς την πρόθεσιν ν' αποκτήσουν ενδεχομένως διά του τρόπου τούτου εν ενθύμιον"»!!!

Προκύπτει επίσης ότι οι Γερμανοί βρήκαν την ευκαιρία στην κατοχή να συνεχίσουν με άλλο τρόπο τις προπολεμικές ανασκαφές τους. Ετσι, ο Γερμανός αρχαιολόγος G. Welter καταγγέλλεται ότι το Σεπτέμβρη ή τον Αύγουστο του 1941 «εξήγαγε τέσσαρα ή πέντε πλήρη κιβώτια αρχαιοτήτων» από την Αίγινα. Η Αρχαιολογική Υπηρεσία φυσικά δεν ήξερε τι περιείχαν τα κιβώτια, «επειδή ο ως άνω αρχαιολόγος διεξήγεν ενταύθα από πολλών ετών ανασκαφάς».

Ευρείας κλίμακας πλιάτσικο αλλά και καταστροφές έγιναν τον Απρίλιο του 1941 στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Θήβας. Ο τόμος περιγράφει αναλυτικά κλεμμένες αρχαιότητες από τις ανασκαφές της Ανω Αγόριανης, της Λιβαδειάς, του Ευπάλιου, της Θήβας και του Γαλαξειδιού.

Ανάλογο πλιάτσικο έγινε και στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Χαιρώνειας, με τους ναζί να σπάνε το λουκέτο της εισόδου, να σπάνε τις γυάλινες προθήκες και να αρπάζουν ό,τι βρουν. Μάλιστα προχώρησαν και σε «τρομοκρατικές ανακρίσεις» (όπως αναφέρεται στον τόμο) μαρτύρων... ώστε να τους αναγκάσουν να «βεβαιώσουν την αθωότητα των Γερμανών».

Οι ναζί αξιωματικοί χρησιμοποιούσαν τις αρχαιότητες και ως δώρα μεταξύ τους! Αυτό έγινε για παράδειγμα στηΜήλο, όπου κατά την εκτέλεση οχυρωματικών έργων στην Φυλακωπή (σσ. από τις σημαντικότερες πόλεις του προϊστορικού Αιγαίου) βρέθηκαν 20 άθικτοι τάφοι, «πλούσιοι εις λίθινα και πήλινα κτερίσματα ποικίλως διακοσμημένα». Ο λοχαγός Βόλνχαλς Ρούντολφ «εχάρισεν εις τον επισκεφθέντα την Μήλον στρατηγόν Speidel τινά των ευρημάτων, κατά σύστασιν του συνοδεύοντος τον στρατηγόν αρχαιολόγου Kraiker Wilhelm». Και οι συγγραφείς του τόμου συμπληρώνουν: «Συμπληρωματικώς προς τα κλοπάς του Γερμανού αξιωματικού Vollnhals σημειούται ότι ούτος ανεύρε και απεκόμισε "λίθινον αγαλμάτιον καθημένου παιδός, αρίστης διατηρήσεως"». Στην Αθήνα,«Γερμανοί αξιωματικοί επρομήθευσαν αρίστην αρχαίαν κεφαλήν γυναικός (του 4ου π.Χ. αιώνος) ην εχάρισαν εις τον Στρατάρχην List, όστις την έλαβε μεθ' εαυτού (...)».

Γερό πλιάτσικο έγινε και στην αρχαιολογική συλλογή στο Καστέλλι Κισσάμου στην Κρήτη ενώ στην Κνωσσό, ο στρατηγός Ringel βούτηξε τρία κιβώτια γεμάτα αρχαιότητες από το στρωματογραφικό μουσείο. Ανάμεσά τους υπήρχαν αγάλματα, αγγεία, ειδώλια, ξίφη κ.ά.

Η Ολυμπία ως γκαράζ στρατιωτικών οχημάτων

Το φασιστικό μένος δεν «χόρταινε» με το πλιάτσικο. Ηθελε και να καταστρέψει. Ο κατάλογος των καταστροφών που περιέχει ο τόμος πονάει ακόμη περισσότερο τον αναγνώστη. Τι άλλο εκτός από πόνο και οργή μπορούν να προκαλέσουν οι αναφορές, ότι Γερμανοί στρατιώτες, είτε μεμονωμένα είτε σε ομάδες με αξιωματικούς, αποκολλούσαν μαρμάρινα τμήματα από την Ακρόπολη, χρησιμοποιώντας ακόμη και τις ξιφολόγχες τους;«Κατέστρεφον ούτω τα εν τη Ακροπόλει κατακείμενα μάρμαρα ενίοτε φθάνοντες μέχρι πλήρους καταστροφής αρχιτεκτονικών μελών ως κιονοκράνων κ.λπ. Αλλά και επί των ορθίων μνημείων έθετον χείρα μη ορρωδούντες και προ αυτού έτι του Παρθενώνος».

Την τελευταία μέρα της αποχώρησής τους από την Ελλάδα, οι ναζί πυροβολούν το ανάγλυφο του Χάρωνα στονΚεραμεικό, ενώ προκάλεσαν ανατινάξεις(!) γύρω από τον αρχαίο ναό στο Σούνιο, καταστρέφοντας ένα επιστύλιο της ανατολικής πλευράς του μνημείου. Στην Ελευσίνα έριξαν κίονες που στέκονταν επί χιλιετίες όρθιοι και προκάλεσαν διάφορες καταστροφές μέσα στον αρχαιολογικό χώρο. Εισέβαλαν και στις αποθήκες του μουσείου σπάζοντας αγάλματα.

Βανδαλισμούς υπέστησαν οι αρχαιότητες στην Κόρινθο, στις Μυκήνες (όπου, εκτός των άλλων, οι Γερμανοί στρατιώτες είχαν μετατρέψει σε στόχο τους λέοντες της Πύλης των Λεόντων πυροβολώντας τους), την Τίρυνθα(όπου το καλοκαίρι του 1944 «οι Γερμανοί επροκάλεσαν μεγάλας και ουσιώδεις καταστροφάς εις την Ακρόπολιν της Τίρυνθος»), την Νικόπολη και σε πολλές ακόμη αρχαιολογικές περιοχές της χώρας.

Ο αρχαιολογικός χώρος της Ολυμπίας είχε μετατραπεί σε χώρο στάθμευσης «μηχανοκινήτων φαλαγγών». Η καταγραφή των καταστροφών είναι λεπτομερής. Γι' αυτό και θα άξιζε έστω μιας μικρής αναφοράς από τον υπουργό Πολιτισμού, Κ. Τζαβάρα, τον Αύγουστο του 2012 όταν εγκαινιάστηκε «με μεγάλη λαμπρότητα και με την παρουσία πλήθους κόσμου» η μεγάλη έκθεση «Ολυμπία: Λατρεία, Μύθος, Αγώνες» στο Μουσείο Martin Gropius Bau, στο Βερολίνο, πολύ περισσότερο που το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο ανασκάπτει στην Αρχαία Ολυμπία. Οχι για να ταυτίσει τη μεταπολεμική γερμανική αρχαιολογία με την κατοχική, αλλά για να υπενθυμίσει και το πολιτιστικό χρέος της Γερμανίας προς τον ελληνικό λαό για τις καταστροφές των αρχαιοτήτων στην κατοχή. Ούτε λέξη όμως δεν ειπώθηκε...

*Χωρίς να διστάσουν ακόμη και μπροστά στον Παρθενώνα.

Γρηγόρης ΤΡΑΓΓΑΝΙΔΑΣ

ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΛΟΥΝΤΕΜΗΣ Επίκαιρο όσο ποτέ το «Συννεφιάζει»

ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΛΟΥΝΤΕΜΗΣ

Επίκαιρο όσο ποτέ το «Συννεφιάζει»

«Ξένιος Δίας», στρατόπεδα συγκέντρωσης, νομοσχέδιο για την ιθαγένεια, Μανωλάδες, Χρυσή Αυγή, διαστρέβλωση της Ιστορίας. Αξιοποιώντας την καπιταλιστική κρίση και τη μετανάστευση οι αστοί ταΐζουν και ανδρώνουν και πάλι το ρατσιστικό, φασιστικό φίδι, που βγαίνει από τη μήτρα του εκμεταλλευτικού τους συστήματος.

Η έκκληση ενός παιδιού μεταναστών μας θύμισε την εξαιρετική επικαιρότητα του μυθιστορήματος του Μενέλαου Λουντέμη «Συννεφιάζει». Και την ανάγκη τέτοια κείμενα να υπάρχουν στα σχολικά βιβλία, στη βιβλιοθήκη του κάθε λαϊκού σπιτιού.

«Είμαι 17 χρονών. Γεννήθηκα στην Ελλάδα. Μιλώ μόνο ελληνικά. Παρακαλώ μη με απελάσετε σε ξένη χώρα». Ηταν η λεζάντα που συνόδευε στο διαδίκτυο και ρεπορτάζ του Τύπου τη φωτογραφία ενός μαύρου εφήβου. Δεν έλεγε το όνομά του. Ας τον ονομάσουμε Χριστόφορο. Προφανώς, παιδί μεταναστών ο Χριστόφορος δεν μπορεί να πάρει την ελληνική ιθαγένεια. Οπως και ο Σοφοκλής, ο Μανόλης, ο Χασάν, ο Αχμέτ κλπ. Ολα, όταν δε διαβάζουν, παίζουν στην πλατεία και όταν κουράζονται ξαποσταίνουν στα παγκάκια της πλατείας.

Δεν είναι λίγα. Οι γονείς τους δεν ήρθαν στην Ελλάδα για τουρισμό. Οι ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι τους ξερίζωσαν. Μετανάστευση και προσφυγιά, ήταν, είναι και θα είναι συνυφασμένα με τον πόλεμο και τη φτώχεια.

Κι όμως, είναι τυχερά παιδιά. Κάποια άλλα ήταν απλά παράπλευρες απώλειες, σφαγμένα ως μια τραγική επιβεβαίωση της απαξίας της ανθρώπινης ζωής σε έναν κόσμο εκμετάλλευσης, που γεννά πολέμους. Αυτός ο κόσμος ο καπιταλιστικός δολοφονεί και στον πόλεμο και στην ...ειρήνη. Αμέτρητα τα παιδιά θυσία στο βωμό του καπιταλιστικού κέρδους. Ετσι χτίζεται το κεφάλαιο. Αυτά συμβαίνουν σήμερα στη Συρία, στο Μπαγκλαντές... Χτες στη Σερβία... Προχτές στην Αφρική... «Χιλιάδες μίλια πέρα, αιώνες πίσω,/ φτηνά το κρέας πουλιέται τ' ανθρωπίσιο».

Ο Σουκρής του «Συννεφιάζει»

Ο Μ. Λουντέμης με τη γυναίκα του και την κόρη του

Σε μια ξένη χώρα; Γιατί; Αυτό είναι το ερώτημα του Χριστόφορου. Το ίδιο ένιωσε και το δεκάχρονο τουρκόπουλο ο Σουκρής, όταν έμαθε ότι πρέπει να φύγει από τον τόπο που γεννήθηκε. «Τ' ακούει κι ο Σουκρής κι ένα τινγκ! Κάνει μες στα μικρά του τούρκικα σωθικά, σαν κόρδα που σπάει. Γιατί; Ναι, γιατί;». Σε μια ξένη χώρα κι αυτός. «Πού; Σ' έναν τόπο που ούτε ξέρεις αν έχει τέτοιο χώμα (κόκκινο) ή τίποτα αλατίσιο. Αν τα νερά είναι άσπρα... αν οι πεταλούδες είναι χρωματιστές... Αν ο αέρας δεν είναι βαρύς σα σίδερο -καθώς έχουνε να λένε- που δίνει μια στα παιδιά και πάρτ' κάτου! Ποιος σε βεβαιώνει πως έχει καλιακούδες εκεί... πως τ' απίδια δεν είναι άνοστα σαν τις άβραστες πατάτες της Κατερινιώς... και πως τ' άλογα -σώνει και καλά- δεν έχουνε κέρατα που ξεκοιλιάζουν τα παιδιά; Ας έρτει ένας να μας τα πει και να του πούμε και μπράβο! Μα τώρα ποιος λογάριαζε τα φίδια που ζώσανε τα μικρά σπλάχνα του Σουκρή...».

Ο Σουκρής είναι φίλος του Μέλιου Κάδρα, «που μια φορά του 'δωσα δυο ψίχουλα και κείνος μου 'δωσε ολάκερη ψυχή». Ο Μέλιος είναι ένα ορφανό προσφυγάκι από την Κωνσταντινούπολη, που καταφθάνει μονάχο στην Κεντρική Μακεδονία με το κύμα της προσφυγιάς, μικρός, φτωχός κι έρημος, προσπαθεί να επιβιώσει και να βρει το δρόμο του, που τελικά αποδεικνύεται μακρύς, τραχύς και μοναχικός. Ανακατεμένος στο πλήθος της προσφυγιάς κατά την ανταλλαγή των πληθυσμών, όπου Τούρκοι κι Ελληνες αφήνουν τα σπίτια τους, εδώ κι εκεί, για να πάνε όπου ορίζουν οι συμφωνίες των κρατών, και ο φίλος του, ο Σουκρής, ο Τούρκος, που αναγκάζεται να φύγει από τον τόπο που γεννήθηκε... Ενας μεγάλος ξεριζωμός λαών και στη μέση μια παιδική φιλία που δε γνωρίζει από σύνορα, πόλεμο, πολιτική...

Σουκρής και Μέλιος είναι οι ήρωες του Μ. Λουντέμη στο «Συννεφιάζει», τοποθετημένο στην εποχή της ανταλλαγής των πληθυσμών, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Ενα μυθιστόρημα που θέτει πάνω από όλα το ζήτημα του σεβασμού στον «άλλον», προβάλλει την παιδική αθωότητα, υμνεί την ανθρωπιά, την αγάπη, την ευαισθησία και τη φιλία, πέρα από οποιεσδήποτε πολιτικές σκοπιμότητες. Ολα αυτά που περιγράφουν την ενότητα του ανθρώπινου γένους, πέρα και έξω από πολιτισμικές, θρησκευτικές και εθνικές διαφορές.

Ο Λουντέμης με τη βιωματική, συγκινητική γραφή, γράφει από καρδιάς, χωρίς μελοδραματισμούς και φλυαρίες. Παρατηρεί και συλλαμβάνει την πραγματικότητα με τρόπο μοναδικό και γι' αυτό γλαφυρό στην περιγραφή. Δίνει με δεξιοτεχνία και εκφραστική πλαστικότητα τη φιλία των δύο παιδιών, το τέλος του Σουκρή.

«Θα με θυμάσαι;», ρωτά ο Μέλιος το Σουκρή. «Βάιιι... μα τον Αλάχ, δεν είναι για να σε ξεχάσω». Ομως το τρένο που θα έπαιρνε το Σουκρή και τους δικούς του για μια άλλη πατρίδα συνθλίβει στις ράγες του το μικρό μουσουλμάνο.

«Χύθηκε ο Σουκρής ξοπίσω στο τρένο, σαν χηνάρι που τρέχει να προφτάσει την αρμαθιά τ' αδερφάκια του. Μα ο "χαμάλης" είναι τόσο άπονος... "Πουφ!... πουφ!" κείνος, τη δουλειά του. Ο Σουκρής τσιρίζει σπαραχτικά.

-- Ανάαα... ντουρ! Ανατζίιικ... ντουρ... ντουρ! (Μάναα... Μανούλα... Σταμάτα!).

Αρχισε το κυνηγητό.

-- Α! Σουκρή! φώναζαν απ' όλα τα βαγόνια... όλος ο κόσμος κρεμασμένος. Η μάνα άπλωνε τα χέρια της σαν κλαδιά που τα δέρνει ο αέρας.

-- Α, γιαβρούμ... Α, τζερίμ!... (Α, λατρεία μου... Α, σπλάχνο μου!).

Ολοι χτυπούσανε τα κάγκελα.

-Χ-α!... Χ-α!...

-Α, Σουκρή! Α! καπλάν!... Χ-α!

Γέροι και νιοι απλώνανε τα χέρια, απλώνανε ζουνάρια. Η βάβω του, τραβούσε τους χαλκάδες του τρένου, για να το σταματήσει και το περικαλούσε και το μάλωνε:

-Ντουρ μπρε! Ντουρ μπρε! (Στάσου βρε! Στάσου!).

Σπαραγμός...

Μα ήθελε δεν ήθελε ο "χαμάλης" έκοψε για μια στιγμή τη φόρα του όχι από καλοσύνη του, μα να, γιατί είχε φτάσει στα ψαλίδια, χρειάζεται προσοχή εκεί. Ο Σουκρής τον έφτασε. Απλωσε κιόλας τα μαύρα του χεράκια να γαντζώσει. Μα δεν τ' αξιώθηκε. Σφυριγματιές πολλές ακούστηκαν με μιας. Κι ένα στρίγκλισμα φοβερό, φοβερό... από χίλιες φωνές μαζί.

-Αααααα!!!

... Ο "χαμάλης" έφυγε μακριά. Κι ένα άλλο τρένο έμπαινε στο σταθμό, με ματωμένες ρόδες... ματωμένες απ' τα κρεατάκια ενός παιδιού, ενός δεκάχρονου τουρκόπουλου, που δεν ήταν πια τουρκόπουλο, δεν ήταν πια παιδί... παρά λίγο αίμα στις ρόδες ενός περαστικού τρένου».

Και απομένει ο μικρός χριστιανός, κρεμασμένος στα κάγκελα του σταθμού, γεμάτος πίκρα και οδύνη να προσεύχεται για το φίλο του.

«Κι εγώ ( αχ...) εγώ που ζύμωσα τα πικρά μικράτα μου, τ' αδύναμα αλαφρά όνειρά μου μ' ένα τουρκάκι της Καράτζοβας, κάθομαι, ώρες τώρα -κρεμασμένο κουρελάκι- πάνω στα κάγκελα του σταθμού και δε βλέπω τίποτα μπροστά μου, τίποτα, γιατί όλα είναι κλάμα...

Λένε πως τα παιδιά, σαν είναι άκακα εδώ στη γης και καλόγνωμα, σαν φτάσουνε στον ουρανό γίνονται άγγελοι. Μα ο θεός τους ο Τούρκος, τώρα έφυγε και ποιος θα του ανοίξει του Σουκρή που δεν ξέρει και τη γλώσσα;

Σε περικαλώ, παππού Θεέ..., αν δεις να τριγυρνάει όξω απ' το παλάτι σου ένα μαυριδερό τουρκάκι, είναι ο φίλος μου ο Σουκρής. Πάρ' το μέσα. Σε περικαλώ και να το συγχωρέσεις που έχει λίγο άσκημα χείλια και μην το κακοκαρδίσεις γι' αυτό. Σε περικαλάει ένας φτωχός μικροπουλητής του σταθμού που δρόσιζε τον κόσμο. Αν ήσουνα καμιά φορά περαστικός από κει, θα τον θυμάσαι. Ηταν ένα κουτσό αγόρι. Σ' ευχαριστώ...».

Κι όμως το κείμενο αυτό δεν υπάρχει στα σχολικά βιβλία. Υπήρχε στο βιβλίο λογοτεχνίας της Α' Γυμνασίου. Η διδακτική πράξη έδειχνε ότι άρεσε στα παιδιά και οι καθηγητές το επέλεγαν. Δεν αναπληρώνεται η οπτική και η αισθητική του κειμένου που αφαιρέθηκε.

Εργο βιωματικό

Με την ιστορία του Σουκρή ξεκινά το μυθιστόρημα. Η ζωή στο τουβλάδικο είναι το θέμα του. Εργο βιωματικό, που φιλοτεχνεί μια μικρή αλλά πυκνή τοιχογραφία του κόσμου των χειρωνακτών. Με γλαφυρότητα περιγράφει την Εδεσσα, τους κατοίκους της και καταθέτει τις αναμνήσεις του από τα χρόνια που έζησε εκεί.

Το μυθιστόρημα πρωτοκυκλοφόρησε στα 1947 και επανεκδόθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1950, οπότε γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Σχετική είναι μια στιχομυθία του Λουντέμη με τον ηθοποιό Τζαβαλά Καρούσο, που διασώζει ο συνεξόριστός τους Γιώργος Φαρσακίδης. Ενα σχόλιο του Καρούσου που εύστοχα χαρακτηρίζει τη γραφή του Λουντέμη.

Στο καφενείο του Αϊ - Στράτη ο Καρούσος και ο Λουντέμης πίνουν καφέ. Ο Καρούζος απολαμβάνει τη χαρά από το πετυχημένο ανέβασμα της παράστασης «Οι Πέρσες» του Αισχύλου. Ανάμεσα τους όμως υπάρχει ένας φιλικός «ανταγωνισμός», ένα συνεχές πείραγμα. Ερχεται το πλοίο και φέρνει το νέο της μεγάλης επιτυχίας που έχει η επανέκδοση του μυθιστορήματος του Λουντέμη «Συννεφιάζει». Λέει ο Λουντέμης: «Καρούσο, το ανέβασμα μιας παράστασης είναι σαν πυροτέχνημα που φωτίζει τον ουρανό και καθώς πέφτει σιγά σιγά σβήνει. Ενώ το βιβλίο μένει για πάντα». Και του απαντά ο Καρούζος: «Γράφε, γράφε Λουντέμη με την καρδιά σου, για να εντυπωσιάζεις τους αναγνώστες σου. Αλίμονό τους, όμως, αν χρησιμοποιήσεις και το μυαλό σου».

Ηρακλής ΚΑΚΑΒΑΝΗΣ

O Eμφύλιος στον Ταύγετο- Η Νίκη Καστάνη αφηγείται

O Eμφύλιος στον Ταύγετο- Η Νίκη Καστάνη αφηγείται 


 ...Νεαρή αντάρτισσα τότε η σημερινή Νίκη μιλάει και είναι σαν να περιγράφει γεγονότα που είχε ζήσει μόλις χτες. Νιώθεις πως γι' αυτήν ο χρόνος έχει σταματήσει για πάντα στις άγριες κορυφές του Ταϋγέτου, στα σκοτεινά χρόνια του εμφυλίου που τη σημάδεψαν ανεξίτηλα. Σαν κορυφαία αρχαίας τραγωδίας περιγράφει με ζωντάνια διαλόγους, γεγονότα, συναισθήματα μιας εποχής, όπου όλη η χώρα στέναζε και αιματοκυλιόταν κάτω από εντολές των ξένων - νέων - δυναστών και του ντόπιου κατεστημένου. Και η οικογένεια Καστάνη με έξι - ουσιαστικά οκτώ - νεκρούς είναι από τις οικογένειες που κυριολεκτικά αφανίστηκαν. Μιλώντας πάντα η μαχήτρια του ΔΣΕ, μας δείχνει πλήθος φωτογραφίες. Ανάμεσά τους μια εντυπωσιακή: Η εικόνα μιας γυναίκας με αετίσιο, αγέρωχο βλέμμα που σε καθηλώνει. Είναι η Μανιάτισσα μητέρα της, η Αναστασία, η επονομαζόμενη «Μάνα του αντάρτη»...


 ...Ημουν 15 χρόνων όταν ανέβηκα στο βουνό, τον Απρίλη του 1947 - διηγείται. Πριν, είμαστε δέκα άτομα στην οικογένεια, οι γονείς μου, πέντε αγόρια και τρία κορίτσια. Υπήρχε πολύς φασισμός στη Λακωνία, πολλοί ήταν οι συντηρητικοί στη Σπάρτη, φιλοβασιλικοί. Δεν ήταν όμως πολλοί μέλη του Κόμματος. Ο μεγάλος ο αδελφός μου, ο Νίκος, που αυτοκτόνησε μετά για να μην τον πιάσουν, ήταν μέλος, αλλά εμείς δεν το ξέραμε. Ενα παιδί καλό, η εικόνα του κομμουνιστή. Θεώρησαν ότι μας έκανε αριστερούς - γιατί ο πατέρας μου πριν ήταν βενιζελικός και άρχισαν να μας κυνηγάνε...

Πρώτα σκοτώσανε τον αδελφό μου τον Πέτρο, 25 χρόνων παλικάρι. Το μεσημέρι εκείνης της μέρας τον είχαμε φέρει στο χωριό μας από το χωριό της μάνας μας, γιατί ξέραμε ότι τον κυνηγάνε, με σκοπό να τον φυγαδεύσουμε την επόμενη για την Αθήνα. Ηταν το 1946, 21 του Ιούνη. Επειδή ξέραμε ότι παρακολουθούν το σπίτι μας, στη Λιαντίνα, τον είχαμε στείλει απέναντι, στο σπίτι του παππούλη να κοιμηθεί (ο πατέρας του πατέρα μου κι αυτός ήταν πρώτα ξαδέλφια). Πήγε η Πιπίτσα, η μεγαλύτερη αδελφή μου, να του δώσει φαγητό και ο Πέτρος της ζήτησε να χορέψουν ένα ταγκό. Ηταν πολύ γλεντζές, κοινωνικότατος. Χόρεψαν, θυμάμαι ακόμα το τραγούδι... Το βράδυ έρχονται Χίτες, άρχισαν να χτυπάνε άγρια την εξώπορτα, σπάνε, μπαίνουν μέσα, τα κάνουν γυαλιά καρφιά... Ξέχασα να πω ότι στη γωνιά της εκκλησίας απέναντι, καθόταν ένας νέος Χίτης και μια κοπέλα -και οι δυο από το χωριό μας- και παρακολουθούσαν τις κινήσεις μας, αλλά εμείς τότε δεν το ξέραμε. Πού να βάλει ο νους μας πως το παιδί του Γιώργου λ.χ. που ήταν συγχωριανός καθόταν εκεί επίτηδες. Οι Χίτες σιγουρεύτηκαν ότι ο Πέτρος δεν ήταν στο σπίτι μας και πήγανε απέναντι στον παππούλη, όπως τους είχε υποδείξει το παιδί που παρακολουθούσε από την εκκλησία... Οι πόρτες εκείνο το βράδυ έπεφταν μέσα σαν να ήταν ψίχουλα. Μόλις μπήκαν και καθώς ο Πέτρος είχε ανασηκωθεί στο κρεβάτι που κοιμόταν, του βαράει ο αρχιφασίστας που είχε έλθει με τους άλλους από το διπλανό χωριό μια ντουφεκιά και τον βρίσκει στην καρδιά. Πέφτει το παιδί. Το σκότωσαν έτσι, χωρίς να έχει κάνει καμιά πράξη που θα δικαιολογούσε το φονικό. Ηταν μόνο ιδεολόγος. Ημουν τότε 14 χρόνων...


Την άλλη μέρα το πρωί πήγα να πάρω νερό από τη βρύση του χωριού και στο δρόμο έβρισκα σφαίρες και τις έκρυβα στα χορτάρια. Ελεγα, σαν παιδί που ήμουνα, να μη σκοτώσουν κι άλλους...

...Τα πράγματα από κει κι ύστερα άρχισαν ν' αγριεύουνε περισσότερο. Τα αδέλφια μου ήταν μεγάλα, ο πατέρας μας ακόμα νέος, 53 χρόνων, αντέδρασε για το φονικό του παιδιού του, μίλαγε ανοιχτά... Οταν σκότωσαν τον Πέτρο, φοβέριζαν να πιάσουν εμάς τις κοπέλες για να εξευτελίσουν τα αδέλφια μας. Οι γονείς μάς έδιωξαν από το σπίτι να γλιτώσουμε - γιατί τότε βιάζανε, κουρεύανε τα κορίτσια, κάνανε πολλά... Κι ένα βράδυ, που εμείς πια λείπαμε, καινούρια επιδρομή στο σπίτι μας. Η μάνα μου είχε πιάσει, η κακομοίρα, την πόρτα μ' όση δύναμη είχε να μην μπούνε μέσα. Πάει ένας Χίτης στο παράθυρο, βαράει μια πιστολιά, χτυπάει τον πατέρα μου στην ωμοπλάτη. Μπαίνουν μέσα, βαράνε τη μάνα μου με το κοντάκι στο κεφάλι. Και στον αδελφό μου, τον Νίκο, έδωσαν μια μαχαιριά στην πλάτη. Χτύπησαν, έβρισαν, φύγανε...

 Εκτός από μένα και τις αδελφές μου, την Πιπίτσα και τη Δωροθέα, είμαστε μετά τον Πέτρο, ο Νίκος, ο Μήτσος, ο Χρήστος και ο Περικλής. Δεν ξέραμε ο ένας πού κρυβόταν ο άλλος.

Στις 13 Φλεβάρη του 1947 οι αντάρτες χτυπούν τις φυλακές της Σπάρτης. Εμείς δεν το ξέραμε, μαζεύαμε ελιές τότε, παιδιά του χωριού είμαστε... Ενα βράδυ που καθόμαστε στο τζάκι ανοίγει από πίσω η πόρτα και μπαίνει ένα κεφάλι, «ο Μήτσος μας», λέω, αλλά δεν ήταν ο αδελφός μου! Ηταν ένας Χίτης που μας πήρε όλους, τους γονείς μου, τις δυο αδελφές μου, εμένα και μας πήγαν με τα πόδια σ' ένα άλλο χωριό. Στο δρόμο με ρωτούσαν «Πού 'ναι μωρέ τ' αδέλφια σου». «Δεν ξέρω». Μας ξεχωρίζουν από τον πατέρα μου και λένε της μάνας μου: «Χαιρέτησέ τον για τον κάτω κόσμο».
Ετσι βγήκαμε στο βουνό

Στο κρατητήριο που τον είχαν, πάνε και τον αρπάζουνε πάλι οι Χίτες με το έτσι θέλω. Ηταν χάος, ό,τι ήθελε έκανε ο καθένας. Τον πήρανε νύχτα, πήγανε σ' ένα σπίτι, ζήτησαν από τη νοικοκυρά έναν κασμά, από μια άλλη ένα φτυάρι, τον φόρτωσαν και τα δυο, τον πήγαν έξω από το χωριό σε κάτι στουρνάρια, κάτι κοτρόνες, τον βασάνισαν, του έκοψαν τα χέρια... με το φτυάρι.

Την επομένη, εγώ όπως ήμουνα στον κήπο, ακούω τη μάνα μου κι έκλαιγε. Τρέχω, πάω στη βεράντα «γιατί κλαις, βρε μάνα;». «Παιδάκι μου, σκότωσαν τον πατέρα σου». Ερχεται ένα παιδί και λέει «αν θες να πάρεις θεία το θείο πάρε μια τσάντα κι έλα»! Τον είχαν κάνει κομμάτια...

Δεν ήταν καν κομμουνιστής, από τα παιδιά είχε πάρει την εικόνα του αριστερού. Ξέχασα να πω, πως του τη φύλαγαν από τότε που μπήκαν οι Ιταλοί σαν κατακτητές: υπήρχαν στο χωριό δοσίλογοι, πλιατσικολόγοι, που πήραν το μέρος τους. Είχαν έρθει δυο με μαύρα γυαλιά και τον είχαν βρει, «Παναγιώτη, του είπαν, εσύ που έχεις πέντε παιδιά, πρέπει να πάρεις μέρος κι εσύ, όπως εμείς, να βοηθήσουμε τους συμμάχους (εννοούσαν τους Ιταλούς)». «Γιατί;, απάντησε εκείνος. Εγώ συμμάχους έχω τα παιδιά μου, δεν έχω να πάω πουθενά». Ετσι τον «σταμπάρανε» και ξεκίνησε το κακό. Μπαίνανε Γερμανοί στο χωριό κι μεις τρέχαμε στα χωράφια. Βοηθούσε στην κατοχή τους αντάρτες ο πατέρας μου, πήγαινε με το άλογο τρόφιμα κι έκανε πως πάει για ξύλα... Και η μητέρα στην Εθνική Αλληλεγγύη.

...Ενα βράδυ έρχεται ο αδερφός μας ο Χρήστος, που ήταν αντάρτης στον Πάρνωνα, και φεύγουμε με τη μάνα μας. Πάμε τρεις ώρες δρόμο και φτάνουμε στα «Τρία κλαράκια» στον Πάρνωνα. Κι εκεί, στο ποτάμι, βλέπουμε τους αντάρτες καθισμένους στις πέτρες να πλένουν τα ρούχα τους. Μας πήραν στο τάγμα, μπήκαμε στο πρόγραμμα του άμαχου πληθυσμού, μας τοποθέτησαν ανάλογα με το τι μπορούσε να προσφέρει η κάθε μια: Η μάνα μου να ράψει, να μπαλώσει, να ζυμώσει, εγώ θα 'φερνα ξύλα. Μείναμε τρεις τέσσερις μήνες στον Πάρνωνα, φυλάγαμε σκοπιές, μετά στέλνει ο αδελφός μου ο μεγάλος, ο Μήτσος, σύνδεσμο να μας φέρει κοντά του στον Ταΰγετο. Εγινε πάλι καταμερισμός δουλιάς: Η αδελφή μου η Πιπίτσα, που ήταν 16 χρόνων, εύσωμη και γερή κοπέλα μπήκε στην ένοπλη ομάδα. Αργότερα σκοτώθηκε, (έγινε κομμάτια από μια χειροβομβίδα). «Τη Νίκη, είπαν, να την πάρουμε στην πολιτική δουλιά».

 ...Ηταν πια καλοκαίρι του 1947... Είμαστε επτά χιλιάδες αντάρτες στον Ταΰγετο. Είχαμε οργανωθεί καλά, είχαμε ελευθερώσει χωριά, είχαμε κάνει χωριά δικά μας... Επαιρνα εγώ ένα πλάνο για ένα μήνα π.χ. να φέρω κουβέρτες, τρόφιμα και πήγαινα στα χωριά και τα έφερνα... Ημουν στην Επιμελητεία.

...Το '47 πέρασε, μπήκαμε στο '48...
Η μητέρα πεθαίνει στη σπηλιά

Ενα βράδυ, σε μια σκληρή μάχη που έδωσε το αντάρτικο - είμαστε θυμάμαι σ' ένα αλώνι - λέει ένας αντάρτης. «Απόψε θα 'χουμε πολλά θύματα» (Ηταν η μάχη της «γραμμένης Πέτρας»). Παρεμβαίνει η μάνα μου: «Δε θα γίνει τίποτα, σηκωθείτε και γλεντήστε, τραγουδήστε, χορέψτε!». Ηταν πολύ ψύχραιμος άνθρωπος, μαχητική, με προσωπικότητα. Ερχεται μια μέρα ο Σφακιανός, ο αντάρτης - στέλεχος, από την Κρήτη, και μας φέρνει το μαντάτο: «Κατεβαίνει η ένατη μεραρχία».

Και η ένατη μεραρχία ήρθε. Το τάγμα έπρεπε να προετοιμαστεί. Τακτοποιεί τον άμαχο πληθυσμό, τακτοποιεί τους διμοιρίτες, τα τρόφιμα - ήταν πανέτοιμο για μια επιδρομή στρατού. Είχαμε συνεργεία, είχαμε νοσοκομεία, μια οργανωμένη ζωή πολύ καλή, πάρα πολύ καλή...

 Εγώ φεύγω, με παίρνει μια ομάδα και πάμε σ' ένα σημείο πάνω από τη Σπάρτη. Η μάνα μου σε μια πλαγιά με την αδελφή μου, τη μικρή και τους παίρνει ο αδελφός μου. Με διαταγή της διοίκησης τους πάει σε μια σπηλιά με τους τραυματίες, μια νοσοκόμα, την Κατίνα Πλιάκα, το γιατρό το Νίκο Κωστάκη, τη γυναίκα του Κώστα Ξυδέα, που ήταν διοικητής του Αρχηγείου Ταϋγέτου, με τα δυο παιδάκια τους - Αλέξανδρο και Χρήστο.

Τους άφησαν λίγα τρόφιμα που αρκούσαν μόνο για μερικές μέρες. Για κακή τύχη, πάνω ακριβώς από τη σπηλιά ήρθε και εγκαταστάθηκε ένας λόχος πεζικού του κυβερνητικού στρατού και κανείς δεν μπορούσε να πλησιάσει τους αμάχους. Χωρίς νερό και φαΐ σε λίγες μέρες οι βαριά τραυματισμένοι άρχισαν να πεθαίνουν, ενώ όσοι απέμειναν ήταν σαν ζωντανοί νεκροί, είχαν πάρει ασκητική όψη. Οταν κάποια μέρα ο λόχος απομακρύνθηκε, βρήκε ευκαιρία ο Μήτσος και μπήκε στη σπηλιά, όπου αντίκρισε το φρικτό θέαμα. Εβγαλαν τους επιζώντες έξω και τους έδωσαν λίγο στάρι και πλιγούρι. Ομως ξαφνικά επέστρεψε ο στρατός. Η μητέρα μας παρακαλούσε το Μήτσο να φύγει για να γλιτώσει η διμοιρία. Μπροστά στο δίλημμα - και πιστεύοντας ότι ο στρατός θα λυπηθεί τους ετοιμοθάνατους - έφυγε, ενώ τα παιδάκια του Ξυδέα έκλαιγαν και ζητούσαν τον πατέρα τους... Ο στρατός που τους βρήκε, τους εκτέλεσε όλους στη ρεματιά. Ακόμα και τα δυο παιδάκια του Ξυδέα τα σκότωσαν, με το επιχείρημα «ούτε σπόρος από κακή κολοκυθιά».

Στις 12 Μάη του 1948 ο αδελφός μου ο Νίκος, που ήταν κομματικό μέλος και ανθυπολοχαγός του ΔΣΕ, φεύγει για μυστική αποστολή, να βρει έναν καπετάνιο. Σύνδεσμος έμπιστος μαζί του ο Σταύρος ο Πιερουτσάκος, από τη Μάνη.

Στο δρόμο που πήγαιναν έπεσαν προδομένοι σε ενέδρα, χτυπάνε τον αδελφό μου στο βουνό της Καστοριάς, σε μια περιοχή του Ταΰγετου και του σπάνε το πόδι. Πέφτει σε μια γούβα και φωνάζει: «Σταύρο, φύγε, θα σε σκοτώσουνε»! Μένει ο Νίκος τραυματισμένος, μόνος, ρίχνει όλες του τις σφαίρες και με την τελευταία αυτοκτονεί. Γιατί άμα τον πιάνανε ζωντανό θα τον ψήνανε...

...Την άλλη μέρα φυλάγαμε σκοπιά σ' ένα ύψωμα. Ξαφνικά, βλέπω στο απέναντι ύψωμα, σε μια κορυφογραμμούλα στρατιώτες - και από μακριά δεν μπορούσες να διακρίνεις αν ήταν εχθροί ή φίλοι. Κοιτάμε πιο πέρα γύρω μας, βλέπουμε στο γκρεμό ερχόταν ένας επάνω. Λέω στη Γεωργία, τη συντρόφισσά μου: «Γεωργία, είμαστε κυκλωμένοι». «Σώπα ρε». «Κοίτα γύρω γύρω». Δεν προλάβαμε να τα πούμε, παρατάμε τα πάντα και φεύγουμε, πάμε σ' ένα σημείο απ' όπου είχαμε ξεκινήσει το πρωί. Βαράγανε μέσα στα δέντρα και πέφτανε οι αντάρτες κάτω σαν κοτσύφια.

Πάω και κάθομαι σ' ένα κλαδί, σ' ένα πεύκο και φορούσα πράσινα. Ερχονται δυο απέναντί μου και λένε «Πού να 'ναι ρε, οι Κασταναίοι»; Ο ένας ήταν πατριώτης μου, απ' αυτούς που είχαν σκοτώσει την προηγούμενη τον αδελφό μου. Πιο κάτω σ' ένα βραχάκι κάθονταν οι δυο κοπέλες, η Αννα και η Γεωργία η Μπάκα από την Καλαμάτα. Παραπέρα πιάνουνε την άλλη συντρόφισσα.


 ...Καθώς ήμουνα σκαρφαλωμένη στην αρχή δε με είδαν. Ερχεται ένας στρατιώτης με το οπλοπολυβόλο του, με βλέπει. «Κατέβα κάτω μωρή, πείξε - δείξε...». Κατεβαίνω, παίρνει το όπλο, μου δίνει μια κοντακιά στο κεφάλι, πετάγεται το αίμα ποτάμι. Με οδηγεί στο λοχαγό, που του λέει να με πάει να αναγνωρίσω τους σκοτωμένους. Εμείς όμως στις οργανώσεις που συζητούσαμε είχαμε πάρει οδηγίες: αν δούμε κάποιο καπετάνιο, βαθμοφόρο, να μην πούμε ποιος είναι, μόνο να πούμε ότι είναι ο μάγειρας, ο τσαγκάρης κλπ. για να μη δώσουμε ικανοποίηση και να ενισχύσουμε το... ηθικό του εχθρού. Για καλή μου τύχη είχαμε πάει το προηγούμενο βράδυ σ' ένα χωριό έξω από τη Σπάρτη και μπήκα με την ομάδα μου σ' ένα σπίτι όπου ήταν μια οικογένεια. Η γυναίκα, έγκυος, πήγε και κάθισε πάνω σ' ένα τσουβάλι με λουκάνικα μην τις τα πάρουμε. Εμείς δεν κάναμε πράξεις άσχημες, να αρπάζουμε τρόφιμα και ν' αφήνουμε αρνητική εικόνα στο λαό - έπρεπε να είμαστε διακριτικότατοι. Της λέει ο διμοιρίτης μας: «Δε θέλουμε να σας τα πάρουμε, δώστε μας ό,τι έχετε και θα φύγουμε». Αντί για λουκάνικα, φορτώθηκε ο αδελφός μου ο μικρός ένα τσουβαλάκι τάχα πως ήταν αλάτι και ήταν λίπασμα και πάμε στο βουνό - μας έδωσαν κι ένα βάζο συκόμελο. Την άλλη μέρα λοιπόν που οι κυβερνητικοί θέλησαν να πάρουν έναν οδηγό να τους καθοδηγήσει, βλέπω πως ήταν ο πατέρας αυτής της οικογένειας. Με αναγνώρισε, τον αναγνώρισα και είπε πως «δεν πειράξαμε τίποτα και δεν έχω να πω τίποτα». Μου έδωσαν ένα φαντάρο Θεσσαλό να με πάει να αναγνωρίσω τους σκοτωμένους κάτω από το δέντρο. Ανάμεσά τους ήταν ένας διμοιρίτης πολύ μαχητικός, πολύ καλός, αλλά εγώ είπα πως ήταν «ο ράφτης» μετά ο άλλος «ο τσαγκάρης», «ο μάγειρας». Τότε λέει ο Θεσσαλός φαντάρος - Στέλιο τον λέγανε: «Εγώ αυτή την κοπέλα θα την πάρω». Ερχεται ο λοχαγός και με βρίσκει. «Ξέρεις τίποτα, ο Στέλιος μου είπε πως θα σε πάρει». «Ακούστε να δείτε -του απαντάω- εγώ δε βγήκα στο βουνό να παντρευτώ, βγήκα να γλιτώσω τη σαπίλα του φασισμού». Κι έρχεται μετά το ίδιο το παιδί, ο Θεσσαλός - όταν βρήκε τον τρόπο και τον χρόνο - και μου λέει: «Μπράβο σου! Εγώ το είπα να σε γλιτώσω, να μη σε χτυπήσουν άλλο».

Μας παίρνουν, πέντε κοπέλες, μας φορτώνουν τις μπαζούκες κι εμένα, καθώς είχα κάτι κοκαλάκια στα μαλλιά μου μου έλεγαν κάτι λόγια που δεν εκφράζονται... Οταν μας πήγαν στο αστυνομικό τμήμα καθόταν ένα τομάρι στην πόρτα και μόλις έφτανες σε χτυπούσε. Φέρνουνε μαζί μας κι έναν φαντάρο που εμείς είχαμε πιάσει αιχμάλωτο και για να σωθεί το 'παιζε αριστερός. Τώρα, μόλις μπήκε μέσα, άρχισε να μας λέει, να μας λέει, να μας βρίζει. Τον πιάνουμε στο ξύλο εμείς οι κοπέλες και τον κάνουμε μαύρο. Ακουστήκαμε! Κατεβαίνει κάτω ο διοικητής και ρωτάει να μάθει. Του απαντάμε ότι μας έβρισε, μας είπε «πείξες, δείξες, πουτ..., καριόλες κλπ.». «Γιατί μωρέ, ρωτάει ο διοικητής, δεν είσαστε; δεν είσαστε πουτάνες;». Πετιέται μια κοπέλα, η πιο μεγάλη και του λέει: «Ακουσε κ. Διοικητά, αν είμαστε π..... φέρτε γιατρό». Τότε είχαμε άγνοια εμείς για τα ερωτικά... φωνάζουνε πρώτη την Μπάκα, που είπε για γιατρό, στο γραφείο και την εξέτασαν αυτή κι ύστερα όλες μας. Είμαστε παρθένες. Εκεί ήταν που πρωτάκουσα τη λέξη «άμεμπτη» από το γιατρό. «Είναι άμεμπτες κ. Διοικητά». «Αυτοί οι πειρασμοί;», λέει ο διοικητής και μένει άφωνος. (Η αλήθεια είναι πως οι κοπέλες ήταν όλες κούκλες. Τις είχαν επονομάσει «Σειρήνες του Ταΰγετου»).

Το απόγευμα μάς πάνε στη Σπάρτη, στο κρατητήριο στο Μενελάιο. Ηταν εκεί καμιά σαρανταριά ακόμα κρατούμενες...

Από τη Σπάρτη μάς πάνε στην Τρίπολη και στο δρόμο μάς κάναν εικονική εκτέλεση. Αλλά εμείς αυτά τα είχαμε διδαχτεί ότι μπορούν να συμβούν...

Εκεί άρχισα το λεύκωμα με αφιερώσεις που έκαναν οι συγκρατούμενές μου. Αλλες επέζησαν, άλλες εκτελέστηκαν, άλλες έμειναν χρόνια φυλακή...

ΠΗΓΗ: ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΝΙΚΗΣ ΚΑΣΤΑΝΗ.

 Αναρτήθηκε από Oberon