Ελένη Μπέλλου: Ο μόνος δρόμος για την κατάργηση του φασισμού είναι η κοινωνική επανάσταση (VIDEO - ΦΩΤΟ)

Ελένη Μπέλλου: Ο μόνος δρόμος για την κατάργηση του φασισμού είναι η κοινωνική επανάσταση 

Σε εκδήλωση - βιβλιοπαρουσίαση της νέας έκδοσης της «Σύγχρονης Εποχής» με τίτλο «Φασισμός και Κοινωνική Επανάσταση», που διοργάνωσε η ΚΟ Κεντρικής Μακεδονίας του ΚΚΕ, στη Θεσσαλονίκη, μίλησε απόψε η Ελένη Μπέλλου, μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο αμφιθέατρο «Παναγιωτόπουλος» της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ.

Η Ελένη Μπέλλου, αναφέρθηκε στη γενικότερη χρησιμότητα τέτοιων βιβλίων και συσχέτισε την πολιτική σκέψη του Κόμματος για τα σημερινά προβλήματα με βάση την πείρα από την πολιτική σκέψη και δράση στο παρελθόν.

Όπως είπε, «μελετώντας το βιβλίο "Φασισμός και Κοινωνική Επανάσταση" έχουμε την ευκαιρία να δούμε τι σημαίνει "φασισμός γέννημα του συστήματος", γέννημα σε ποια φάση της εξέλιξής του, ποιος είναι ο μόνος δρόμος για την κατάργηση του φασισμού, η κοινωνική επανάσταση, δηλαδή η σοσιαλιστική.

Γιατί κανένας άλλος δρόμος "διόρθωσης του καπιταλισμού", επαναφοράς του στις ράγες της "Αστικής Δημοκρατίας" δεν μπορεί να εξασφαλίσει την εξάλειψη του φασιστικού φαινομένου, ακόμα κι αν μείνει σε χειμερία νάρκη για δεκαετίες.

Φασιστική ή στρατιωτική ή άλλου τύπου δικτατορία, είναι η άλλη όψη του καπιταλιστικού νομίσματος που πάει μαζί με την αστική δημοκρατική όψη του.

Το βιβλίο του Ντατ μας δίνει την ιστορική αντίληψη όλων των συνθηκών του μεσοπολέμου, όπου αναπτύχθηκε ο φασισμός στην Ιταλία, στη Γερμανία, στην Αυστρία, μας δίνει τη δυνατότητα να αντιληφθούμε καλύτερα τη σχέση οικονομίας-πολιτικής στις σημερινές συνθήκες.

Και για σήμερα έχει αξία να κατανοήσουμε την εξής αλληλουχία παραγόντων:

Α΄ ευρωπαϊκός (ή παγκόσμιος) πόλεμος - επαναστατική άνοδος σε σειρά χωρών, όμως με νίκη μιας εργατικής, σοσιαλιστικής επανάστασης μόνο στη Ρωσία. Αντίθετα, η σοσιαλδημοκρατία στη διακυβέρνηση μέσω της αστικής δημοκρατίας έγινε παράγοντας ήττας των επαναστατικών εξεγέρσεων -εμφάνιση γενικευμένης και συγχρονισμένης βαθιάς οικονομικής κρίσης στον αναπτυγμένο καπιταλισμό- άνοδος του φασισμού με στοιχεία λαϊκισμού και αντιδραστικού εγκλωβισμού και οργάνωσης κατεστραμμένων μεσαίων στρωμάτων, πολιτικά καθυστερημένων τμημάτων ανέργων, νεολαίας - στρατιωτικοποίηση της οικονομίας των πιο ανεπτυγμένων καπιταλιστικών χωρών, με δημοκρατική ή φασιστική μορφή διακυβέρνησης, εγχώρια και διεθνώς απροκάλυπτη ανοχή των αστικών θεσμών και του κεφαλαίου, στην άνοδο του φασισμού - ναζισμού - ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου αρχικά με επιμέρους, επικεντρωμένες ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις της Γερμανίας και των συμμάχων της που δεν καταδικάστηκαν από Γαλλία-Βρετανία-ΗΠΑ.

Ο Ντατ αναλύει τις κοινωνικές - οικονομικές και πολιτικές συνθήκες όπου αναπτύχθηκε και διακυβέρνησε ο φασισμός - ναζισμός, από την 3η προς την 4η δεκαετία του 20ού αιώνα.

Μπορούμε αβίαστα να υποστηρίξουμε ότι ισχύουν και σήμερα, φαντάζει σαν να είναι γραμμένη σήμερα η κωδικοποίησή του για τους όρους ανόδου του φασισμού. Λέει: "Ποιοι είναι οι γενικοί όροι που ευνοούν την άνοδο του φασισμού; Μπορούμε να τους απαριθμήσουμε εν συντομία: 1) η ένταση της οικονομικής κρίσης και της ταξικής πάλης, 2) η εντεινόμενη απογοήτευση από τον κοινοβουλευτισμό, 3) η ύπαρξη ευρέων μικροαστικών, μεσαίων στρωμάτων, του εξαθλιωμένου προλεταριάτου και των τμημάτων των εργατών υπό καπιταλιστική επιρροή, 4) η απουσία αυτοτελούς ταξικά συνειδητής ηγεσίας του κύριου όγκου της εργατικής τάξης".

Στο βιβλίο φαίνεται πεντακάθαρα η πρόβλεψη του Ντατ, σωστότερα η πρόβλεψη της ΚΔ για τον τότε επικείμενο ιμπεριαλιστικό πόλεμο, για την αναμενόμενη επίθεση στην ΕΣΣΔ.

Από όλο το βιβλίο απορρέει το εξής ζήτημα: με ποια γραμμή προετοιμάζεται το εργατικό κίνημα για ν’ αντιμετωπίσει το φασισμό, τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, ξεκαθαρίζοντας ότι ο πόλεμος δεν είναι αποκλειστική επιλογή του φασισμού, αλλά συνολικά του καπιταλισμού και με τη δημοκρατική του όψη.

Και σήμερα βλέπουμε ότι ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος κάλλιστα μπορεί να διεξάγεται από τις λεγόμενες δημοκρατικές κυβερνήσεις, όπως της ΕΕ ενάντια στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία.

Λέει ο συγγραφέας για τις συμμαχίες στις σελ. 187-188:

"Η αντίληψη ενός μπλοκ φασιστικών κρατών στη βάση κοινής φασιστικής πολιτικής αποτελεί μύθο. η συμμαχία μεταξύ τέτοιων κρατών μπορεί να διαμορφωθεί μόνο στην περίπτωση όπου οι άμεσοι στόχοι της εξωτερικής πολιτικής των ενδιαφερόμενων ιμπεριαλιστικών σχηματισμών θα την καθιστούσαν δυνατή σε κάθε περίπτωση, με την όποια πολιτική μορφή. Ωστόσο, εάν το φασιστικό σχήμα αποτελούσε γενικευμένη πολιτική για όλες τις ηγέτιδες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, αυτό θα σήμαινε αποκλειστικά άμεση όξυνση των ανταγωνισμών και ταχεία έλευση του πολέμου".

Τι σημαίνει αυτό;

Τα καπιταλιστικά κράτη κάνουν τις μεταξύ τους συμμαχίες ανάλογα με την κοινότητα των στόχων της εξωτερικής τους πολιτικής κι όχι ανάλογα με το πολιτικό ρεύμα και την απόχρωση της αστικής ιδεολογίας του κόμματος που είναι στην κυβέρνηση.

Πρόκειται για μεγάλη αλήθεια πολύ χρήσιμη στο εργατικό κίνημα.

Σκεφτείτε το κουβάρι των συμμαχιών των καπιταλιστικών κρατών σε σχέση με τον πόλεμο στη Συρία.

Σκεφτείτε γιατί δε συμμάχησε το φασιστικό καθεστώς του Μεταξά στην Ελλάδα με το φασιστικό καθεστώς στην Ιταλία, αλλά ήταν αντίπαλα.

Αυτό λέει κάτι, ότι το εργατικό - λαϊκό κίνημα δεν πρέπει να εγκλωβίζεται σε μια αστική συμμαχία.

Αυτό που εμείς βλέπουμε καθαρά σήμερα και με βάση τη μελετημένη πείρα μας, δυστυχώς δεν είναι ακόμα καθαρό συνολικά στο κομμουνιστικό κίνημα π.χ. στη Συρία, στην Αίγυπτο, στην Ουκρανία και βέβαια πολύ περισσότερο δεν ήταν καθαρό στο κομμουνιστικό κίνημα στη δεκαετία του 1940, κατά το ξέσπασμα, την εξέλιξη και τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Αντίθετα, οι αστοί πολιτικοί και διπλωμάτες έχουν πάντα καθαρά τα ζητήματα της ταξικής πάλης».

Η Ελένη Μπέλλου, αναφέρθηκε στο θέμα της ετοιμότητας του κομμουνιστικού κινήματος για την έκβαση της ταξικής πάλης κατά την έξοδο από τον πόλεμο στη χώρα μας αλλά και σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Γαλλία, η Ισπανία, εξετάζοντας κυρίως τον «προσανατολισμό της πρωτοπορίας του κύριου όγκου της εργατικής τάξης».

Σημείωσε ότι «σε όλο το βιβλίο, ο Ντάτ πραγματεύεται αυτό το θέμα, όχι μόνο το φασισμό, αλλά τη στρατηγική του επαναστατικού εργατικού κινήματος απέναντι στο φασισμό, δεν είναι τυχαίος ο τίτλος του βιβλίου του "Φασισμός και κοινωνική επανάσταση".

Ο Ντάτ βάζει το ζήτημα της πάλης του επαναστατικού εργατικού κινήματος απέναντι σε δυο διαφορετικά ιδεολογικοπολιτικά ρεύματα, μπορεί κανείς να πει και εκ διαμέτρου αντίθετα: το οπορτουνιστικό - ρεφορμιστικό και το φασιστικό - ναζιστικό.

Όπως ξέρετε, συνήθως το οπορτουνιστικό ρεφορμιστικό ρεύμα καλεί σε ένα μέτωπο για τη σωτηρία του καπιταλιστικού συστήματος από τη φασιστική εκδοχή του.

Όμως πότε ο φασισμός έρχεται πιο κοντά στο ενδεχόμενο να κυβερνήσει;

Όταν η σοσιαλδημοκρατική πολιτική αδυνατεί να διαφοροποιηθεί από τη φθαρμένη στις λαϊκές συνειδήσεις φιλελεύθερη διαχείριση.

Όταν η σοσιαλδημοκρατία υπόσχεται ρυθμίσεις που τελικά αδυνατεί να πραγματοποιήσει, γιατί σε συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες δεν τις χρειάζεται, δεν τις θέλει το κεφάλαιο.

Τότε η απογοήτευση κατεστραμμένων λαϊκών στρωμάτων, αυτοαπασχολούμενων, αγροτών, ανέργων, ανώριμων τμημάτων της εργατικής τάξης, κυρίως νέων, στρέφονται στο φασισμό.

Δηλαδή τμήμα λαϊκών μαζών αντιδραστικοποιείται σε συνθήκες αδυναμίας της αστικής εξουσίας, κρίσης στα κόμματά της με τη φιλελεύθερη ή σοσιαλδημοκρατική εκδοχή τους, αδυναμίας στη λειτουργία του αστικού κοινοβουλευτισμού, δηλαδή σε συνθήκες όξυνσης όχι μόνο της αντίθεσης κεφαλαίου - εργασίας, αλλά και των ενδοαστικών και ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων.

Σε αυτές τις συνθήκες η πρωτοπορία του εργατικού κινήματος, του κύριου όγκου της εργατικής τάξης, πρέπει να κρατήσει καλά το τιμόνι, να μην τα διπλώνει, να μην υποχωρήσει στις πιέσεις και τις ταλαντεύσεις των μαζών, με σταθερότητα να τις οδηγήσει στην επαναστατική γραμμή.

Με αυτά τα συμπεράσματα από το παρελθόν ας σκεφτούμε τις εξελίξεις στη χώρα μας, από τις εκλογές του 2012 έως σήμερα.

Τι έχουμε σήμερα ως τάσεις:

• Εκλογική συντριβή του κυβερνητικού σοσιαλδημοκρατικού κόμματος, του ΠΑΣΟΚ.

Εμφάνιση νέου σοσιαλδημοκρατικού κόμματος του ΣΥΡΙΖΑ που προέκυψε από ένα περιορισμένης εμβέλειας οπορτουνιστικό πυρήνα, το ΣΥΝ και κάποιες άλλες ομάδες του οπορτουνισμού και της σοσιαλδημοκρατίας.

Μετακίνηση του οπορτουνισμού σε μέχρι πρότινος περιθωριακά σχήματα, διάφορα, που συσπειρώθηκαν στο ΝΑΡ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ΣΕΚ κλπ.

• Απόσχιση ορισμένων αστικών εθνικιστικών δυνάμεων (ΑΝΕΛ) αλλά και μοναρχικών - φασιστικών/ναζιστικών και απότομη άνοδο της «Χρυσής Αυγής», μέσω της σχέσης της με δυνάμεις του κρατικού μηχανισμού.

Δηλαδή έχουμε μετακινήσεις από κυβερνητικά φθαρμένα σε νέα κόμματα και με ενίσχυση του φασισμού - ναζισμού.

Έχουμε καταδίκη αστικών κομμάτων, χωρίς καταδίκη της αστικής πολιτικής και μάλιστα εν μέρει εγκατάλειψη του κόμματος που ανοιχτά, απερίφραστα καταδικάζει την οικονομική κυριαρχία και πολιτική εξουσία του κεφαλαίου. Τέτοια ήταν η μετακίνηση από ΚΚΕ προς ΣΥΡΙΖΑ ή άλλο κόμμα ή αποχή.

Αυτή η αντιδραστικοποίηση δεν έχει ανατραπεί παρά την οξύτητα των προβλημάτων».

Ολοκληρώνοντας την ομιλία της η Ελένη Μπέλλου σημείωσε:

«Αν το εργατικό-λαϊκό κίνημα δε γίνει αμείλικτο απέναντι στο ρεφορμισμό-οπορτουνισμό, στην παλιά ή νέα σοσιαλδημοκρατία είτε λέγεται "Αριστερά" είτε "Αριστερά του δημοκρατικού σοσιαλισμού" είτε "Κομμουνιστική Αναγέννηση", τότε ο ρεφορμισμός - οπορτουνισμός θα εξελιχθεί σε δύναμη αναχαίτισης, ακόμα και προδοσίας και αιματοκυλίσματος του εργατικού κινήματος.

Κάποιος καλοπροαίρετος μπορεί να σκεφτεί: Το εργατικό κίνημα πρέπει να είναι αμείλικτο απέναντι στην αστική τάξη, στο δεξιό, ακροδεξιό, φασιστικό ιδεολογικό ρεύμα της. Γιατί να γίνει αμείλικτο με την "Αριστερά" αφού κλασικά η σοσιαλδημοκρατία υπόσχεται κάτι καλύτερο στη ζωή των εργατών-υπαλλήλων, ένα συμβιβασμό, συνεννόηση μεταξύ κεφαλαίου – εργατών, από τον οποίο σταδιακά, εξελικτικά μπορεί να έρθει και ο λεγόμενος δημοκρατικός σοσιαλισμός;

Απαντάμε: Γιατί αυτή η αντίληψη είναι που από τα μέσα παραλύει το κίνημα που το οδηγεί στον εκφυλισμό και στη διάλυση, ακόμα και στο αιματοκύλισμα επαναστατικά εξεγερμένων μαζών, στην ανοιχτή προδοσία τους.

Αυτό θα το δείτε στο βιβλίο που αναλύει τα γεγονότα της περιόδου 1918-1923 στη Γερμανία, στην Ουγγαρία, στην Ιταλία, τις συνθήκες που εξέθρεψαν το φασισμό.

Θα προσθέσω και έναν ακόμα λόγο για να σκεφτούμε με βάση τα κριτήρια που μας δίνει η ανάλυση του Ντάτ.

Στα τελευταία 5 χρόνια, σε σειρά χωρών, π.χ. στην Αίγυπτο, στη Συρία, στην Τουρκία, στη Βραζιλία, στην Αργεντινή, σήμερα στην Ουκρανία βλέπουμε ότι οξύνονται οι ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις παίρνουν τη μορφή της ανοιχτής σύγκρουσης.

Βλέπουμε να συμμετέχουν λαϊκές δυνάμεις "κάτω από ξένη σημαία" σε σύγκρουση για ξένα προς τα δικά τους συμφέροντα, ενώ θα έπρεπε να συγκροτήσουν το δικό τους αγώνα ενάντια σε κάθε τμήμα της αστικής τάξης, φιλο-ρωσικής ή φιλο-γερμανικής/φιλο-ευρωενωσιακής.

Η στάση της ΕΕ δείχνει πως όλα υποτάσσονται στην πάλη για τη μοιρασιά των αγορών κι όλα τ' άλλα που λέγονται είναι ψέματα - προσχήματα - παγίδες για να εγκλωβίζονται οι εργατικές και λαϊκές μάζες.

Η ΕΕ ενώ χαρακτηρίζει ως «ολοκληρωτισμό» οποιαδήποτε κυβερνητική αλλαγή που δε στηρίζεται στις αστικές επιλογές, ενώ καταδικάζει τη βία, δε διστάζει ν’ αξιοποιήσει και τη βία και την ανατροπή κυβερνήσεων όταν αυτή εξυπηρετεί τα συμφέροντά της, όπως έγινε στην Ουκρανία. Δε διστάζει ν’ αξιοποιήσει τη δράση ακραία εθνικιστικών-φασιστικών, αντικομμουνιστικών στοιχείων που δρουν ως μονάδες κρούσης.

Επικροτεί ουσιαστικά τους νοσταλγούς του Χίτλερ, τις σβάστικες στους δρόμους του Κιέβου και βέβαια την καταστροφή των αγαλμάτων του Λένιν. Τα παραπάνω αποτελούν άλλη μία απόδειξη ότι ο φασισμός μπορεί να καταπολεμηθεί μόνο στο βαθμό που καταπολεμάται ο καπιταλισμός.

Το βιβλίο του Ντατ είναι χρήσιμο και στην αποκάλυψη της τακτικής του φασισμού-ναζισμού, του τρόπου που αιχμαλωτίζει μικροαστικές και λαϊκές δυνάμεις, γενικότερα είναι πολύ πλούσιο σε διδάγματα γι’ αυτό επίκαιρο και χρήσιμο, αναγκαίο για κάθε ριζοσπαστικά σκεπτόμενο, πολύ περισσότερο για κάθε ΚΝίτη - ΚΝίτισσα, κάθε κομμουνιστή, κάθε αγωνιστή».

Για τις βομβιστικές επιθέσεις στο Βόλκογκραντ

 Για τις βομβιστικές επιθέσεις στο Βόλκογκραντ

Το άγαλμα των παιδιών που παίζουν στο φόντο της κατεστραμμένης από τους Ναζί πόλης, Στάλινγκραντ, 1942

Στις 12:45 της 29ης Δεκέμβρη του 2013, λίγο πριν την έναρξη των χειμερινών Ολυμπιακών του Σότσι, μια ισχυρότατη έκρηξη συντάραξε τον σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης Βόλκογκραντ, γνωστότερης ιστορικά ως Στάλινγκραντ, στη Ρωσία. 18 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 44 τραυματίστηκαν από την έκρηξη, που προκλήθηκε από βομβιστή-καμικάζι.

Την επόμενη μέρα, στις 8:30 το πρωί, μια δεύτερη έκρηξη βόμβας, ίδιου ακριβώς τύπου, σημειώθηκε σε τρόλεϊ της πόλης, σκοτώνοντας 16 ανθρώπους και τραυματίζοντας 41. Ο προφανής (και δεδηλωμένος, αργότερα) στόχος ήταν το οικονομικό σαμποτάρισμα των Ολυμπιακών του Σότσι, για το οποίο χρησιμοποιήθηκαν βέβαια και μη ένοπλα μέσα. Αλλά ακόμα και αυτός ο προφανής στόχος συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια να σταλεί στη διεθνή κοινή γνώμη ένα μήνυμα για την πολιτικοστρατιωτική ανημπόρια της Ρωσίας, να φανεί η χώρα ως "γίγαντας με πύλινα πόδια", που δεν μπορεί να βάλει τάξη ούτε στα εσωτερικά της. Το χάος που επικράτησε προσωρινά στη μαρτυρική πόλη και ο αιφνιδιασμός της Μόσχας ήταν, αν το δούμε από εξω-Ρωσική σκοπιά, ένα άκρως ενθαρρυντικό μήνυμα, ιδιαίτερα αν κάποιος σχεδίαζε να φέρει την αντιπαράθεση με τη χώρα αυτή στα άκρα. Σημειώνεται εδώ ότι οι αντι-Ρωσικές και φιλο-ΕΕ διαδηλώσεις του Euromaidan είχαν ξεκινήσει από τις 21 Νοεμβρίου του 2013, πέντε εβδομάδες πριν.

Στις 19 Ιανουαρίου 2014, η ευθύνη για τις δύο αιματηρότατες βομβιστικές ενέργειες αναλήφθηκε από μια Ρωσική Ισλαμιστική Οργάνωση, την Vilayat Dagestan, τμήματος του λεγόμενου "Εμιράτου του Καυκάσου."

Το "Εμιράτο του Καυκάσου" φιλοδοξεί να ιδρύσει ανεξάρτητο Ισλαμικό κράτος στον Βόρειο Καύκασο. Ηγέτης του, τουλάχιστο μέχρι πρόσφατα, ήταν ο Τσετσένος Ντόκου Ουμαρόφ, ο υπαριθμόν ένα καταζητούμενος τρομοκράτης της Ρωσίας, του οποίου η σημερινή τύχη είναι αβέβαιη. Το 2010 και το 2011, ο Ουμαρόφ θεωρείται πως οργάνωσε τις βομβιστικές επιθέσεις στο Μετρό της Μόσχας και στο Διεθνές Αεροδρόμιο Ντομεντόβο, οι οποίες σκότωσαν δεκάδες και τραυμάτισαν εκατοντάδες ανθρώπους.

Σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύτηκε στην Huffington Post στις 24 Ιανουαρίου, το "Εμιράτο" είναι σαλαφιστική ισλαμική συνομάδωση. Το ίδιο άρθρο παρατηρεί ότι από το 2007, το "Εμιράτο" μοιάζει να μετακινείται σταθερά προς την ιδεολογική γραμμή της Αλ Κάιντα.

Στο βίντεο με το οποίο αναλάμβανε την ευθύνη, η Vilayat Dagestan ξεκαθάριζε ότι θα εξαπολύσει ένοπλη πάλη (τζιχάντ) κατά κάθε ανθρώπου τον οποίο αντιλαμβάνεται ως εχθρό του σαλαφικού Ισλάμ.

Στις 1 Μαρτίου 2014, οι Russian Times, μεταξύ άλλων ΜΜΕ, ανέφεραν ότι ο Ντμίτρι Γιάρος, ηγέτης του "Δεξιού Τομέα" της Ουκρανίας, το δυτικό τμήμα της οποίας είχε στο μεταξύ πέσει σε ακροδεξιά και φασιστικά χέρια μετά το πραξικόπημα στο οποίο οδήγησε το λεγόμενο Euromaidan, απήυθυνε κάλεσμα στον Ντόκου Ουμαρόφ. Στην δήλωσή του, ο Γιάρος έλεγε ότι "πολλοί Ουκρανοί, με τα όπλα στα χέρια", στήριξαν ως τώρα το κίνημα των Τσετσένων, και ότι τώρα είχε έρθει η ώρα οι σαλαφιστές "να υποστηρίξουν την Ουκρανία". Η δήλωση κατέληγε με κάλεσμα στον Ουμαρόφ να "ενεργοποιηθεί" στην "πάλη ενάντια στη Ρωσία."

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των RT, το μήνυμα του Γιάρος εμφανίστηκε σε σελίδα του Δεξιού Τομέα στα κοινωνικά δίκτυα και ακολούθως εξαφανίστηκε, ενώ ο Δεξιός Τομέας αρνήθηκε ευθύνη για αυτό, λέγοντας πως η σελίδα του "χακαρίστηκε" από αγνώστους.

Την ίδια μέρα, στις 1 Μαρτίου δηλαδή, οι Washington Times δημοσίευαν άρθρο για την σημασία που έχει για τις αμερικανικές επιδιώξεις στην Κριμαία η Μουσουλμανική κοινότητα των Τατάρων, η οποία θεωρείται έντονα αντι-Ρωσική λόγω της πολιτικής απόφασης του Στάλιν (μετά από πρόταση του Λ. Μπέρια)  να τους απομακρύνει από την Κριμαία για να αποφύγει τη χρήση τους ως "πέμπτης φάλαγγας" από τους Ναζί. Σύμφωνα με επικριτικό για τον Στάλιν δημοσίευμα, 6-7.000 Τάταροι συνεργάστηκαν με τους Ναζί και πολέμησαν στο πλευρό τους κατά τη διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου. Είναι μια από τις πάμπολλες φορές που οι ΗΠΑ εκμεταλλεύονται ή επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τον κοινοτισμό και την πολιτική του "διαίρει και βασίλευε", προωθώντας και χρηματοδοτώντας θρησκευτικές και φυλετικές μειονότητες για να αποσταθεροποιήσουν κράτη και κυβερνήσεις. Η πιο πρόσφατη ήταν η Συρία.

Λίγες μέρες πριν, στις 26 Φερουαρίου, διέρρευσε ότι οι ΗΠΑ είχαν "διακριτικά" βγάλει από τον κατάλογο των καταζητουμένων τρομοκρατών τον Αμπού Μουχαμάντ Αλ-Τζουλανί, ηγέτη της οργάνωσης Αλ Νουσρά, η οποία έχει άμεση σχέση με την Αλ Κάιντα, και η οποία πρωταγωνίστησε και πρωταγωνιστεί στον ένοπλο αγώνα για ανατροπή της κυβέρνησης Άσαντ, σύμφωνα με τα επιτελικά σχέδια των ΗΠΑ.

Στις 27 Φεβρουαρίου, τέλος, η εφημερίδα "Βήμα" δημοσίευσε άρθρο για ρεπορτάζ της Washington Times, σύμφωνα με το οποίο πληροφοριοδότης του FBI είχε επαφές με τον Οσάμα Μπιν Λάντεν πριν τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. Την ύπαρξή του όμως αγνοούσε η επιτροπή που διερεύνησε τις επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους. Ως γνωστόν, οι σχέσεις συμμαχίας ΗΠΑ (CIA, FBI, Στρατού)-Αλ Κάιντα θεμελιώθηκαν κατά τον "δια αντιπροσώπου" πόλεμο εναντίον των Σοβιετικών στο Αφγανιστάν.

Η ενδεχόμενη σχέση --οργανωτική και τακτική-- των βομβιστικών επιθέσεων στο Βόλκογκραντ με τα γεγονότα στην Ουκρανία δεν έχει ακόμη διερευνηθεί.

Το Κομμουνιστικό Κίνημα των Ελλήνων της Αιγύπτου

Το Κομμουνιστικό Κίνημα των Ελλήνων της Αιγύπτου

Ο «Ριζοσπάστης» ξεκινά σήμερα τη δημοσίευση κειμένου με θέμα το κομμουνιστικό κίνημα των Ελλήνων της Αιγύπτου. Το κείμενο έχει γράψει ο Στέλιος Μπεβεράτος που είχε συμμετάσχει στο κομμουνιστικό κίνημα στην Αίγυπτο. Σήμερα δημοσιεύουμε το Α' Μέρος

«Ο Ελλην», το περιοδικό που άρχισε να εκδίδεται στην ελληνική παροικία της Αιγύπτου το Μάρτη του 1942

Σκοπός του κειμένου αυτού είναι να αναδείξει την ανάγκη, αλλά και τη δυνατότητα που έχουν οι κομμουνιστές, που για διάφορους λόγους βρέθηκαν στο εξωτερικό, να οργανώνονται και να δρουν σαν κομμουνιστές, να παλεύουν, ακόμα και κάτω από δύσκολες συνθήκες, για την πραγμάτωση των στόχων του κόμματός τους. Στην περίπτωση των Ελλήνων κομμουνιστών για την πραγμάτωση των στόχων του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας.

Σ' όλη την 95χρονη πορεία του ΚΚΕ, η δράση των κομμουνιστών στο εξωτερικό ήταν πολύπλευρη και σημαντική. Ανάμεσα στην αξιόλογη αυτή δράση μια ιδιαίτερη θέση κατέχει η δράση των Ελλήνων κομμουνιστών στην Αίγυπτο. Αυτό, όχι λόγω του μεγέθους της οργάνωσής τους ή της δραστηριότητάς τους, που μπορεί να είναι σε χαμηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με Κομματικές Οργανώσεις και τη δράση τους σε άλλες χώρες (κυρίως αυτές στις οποίες μεταπολεμικά συγκεντρώθηκε μεγάλος αριθμός Ελλήνων εργαζομένων μεταναστών ή πολιτικών προσφύγων), αλλά γιατί ένα μεγάλο μέρος της ιστορίας του κομμουνιστικού κινήματος των Ελλήνων της Αιγύπτου είναι άμεσα συνδεμένο με τους αγώνες του ελληνικού λαού σε μια από τις πιο κρίσιμες φάσεις της ιστορίας του, την περίοδο του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, κατά την οποία οι Αγγλοι ιμπεριαλιστές και η ελληνική κυβέρνηση των φυγάδων ανέπτυξαν στη Μέση Ανατολή κάθε είδους μηχανορραφίες και άσκησαν ωμή βία για να εξασφαλίσουν συνθήκες διατήρησης της αστικής εξουσίας στην Ελλάδα μετά τον πόλεμο.

Σχετικά με τη βαθιά ταξική διαφοροποίηση της ελληνικής παροικίας, ενδεικτική μελέτη αναφέρει ότι μόνο το 5% των Ελλήνων της Αιγύπτου ήταν κεφαλαιούχοι, έμποροι ή βιομήχανοι, το 35% ήταν βιοτέχνες και το 60% φτωχοί εργαζόμενοι ή άνεργοι

Η ιδιαιτερότητα του κομμουνιστικού κινήματος των Ελλήνων της Αιγύπτου έχει ακόμα σχέση - και μάλιστα σε μεγάλο βαθμό - με τη γενική πολιτική και κοινωνική κατάσταση που επικρατούσε στην Αίγυπτο στα χρόνια της ανάπτυξης της ελληνικής παροικίας και με την ιδιομορφία της παροικίας όπως διαμορφώθηκε στο πλαίσιο αυτής της κατάστασης.
Βεβαίως, το κυριότερο είναι ότι στην πολιτική κατεύθυνση που πήρε το ελληνικό κομμουνιστικό κίνημα στην Αίγυπτο, δηλαδή στις αδυναμίες που το χαρακτήρισαν, βάρυνε η γενικότερη πολιτική γραμμή που διαμορφώθηκε στο πλαίσιο του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος. Αυτό το γεγονός, μαζί με άλλα, στάθηκε εμπόδιο στη δυνατότητα να ασκήσει τον αυτοτελή ιδεολογικοπολιτικό και οργανωτικό ρόλο του.
Τέλος, σημαντικό ρόλο για τα όρια του προσανατολισμού και της δράσης του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος στην Αίγυπτο έπαιξε και η πολυδιάσπαση για μεγάλο χρονικό διάστημα του αιγυπτιακού κομμουνιστικού κινήματος και άλλες σοβαρές αδυναμίες του, που είχαν ως αποτέλεσμα να μην έχει τη δυνατότητα να αγκαλιάσει καθοδηγητικά το κομμουνιστικό κίνημα της ελληνικής παροικίας, ώστε να ενταχθεί και αυτό στους αγώνες, κοινωνικούς και πολιτικούς, του αιγυπτιακού λαού. Ο τελευταίος αυτός παράγοντας συνέτεινε, χωρίς να δικαιολογεί στο ακέραιο, στο να μείνει το ελληνικό κομμουνιστικό κίνημα για μια μεγάλη περίοδο της ιστορίας του μακριά από τους αγώνες του αιγυπτιακού λαού και προσηλωμένο, σχεδόν αποκλειστικά, στα παροικιακά προβλήματα και στους πολιτικούς - απελευθερωτικούς αγώνες του ελληνικού λαού.

Στη διάνοιξη της διώρυγας του Σουέζ (1859-1869) εργάστηκαν 5.000 Ελληνες

Για τους πιο πάνω λόγους γίνεται λοιπόν απαραίτητη, κατ' αρχάς, μια σύντομη αναδρομή στο ιστορικό της ανάπτυξης της ελληνικής παροικίας στην Αίγυπτο (στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα) μέχρι τη δραστική συρρίκνωσή της, στα τέλη της δεκαετίας του 1950 αρχές της δεκαετίας του 1960, καθώς και στις συνθήκες που επικρατούσαν στην Αίγυπτο κατά την ίδια περίοδο.

Οι συνθήκες στην Αίγυπτο - Η ελληνική παροικία

Είναι γνωστό ότι Ελληνες εγκατεστημένοι στην Αίγυπτο υπήρχαν και κατά τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας στην Ελλάδα και την Αίγυπτο. Ομως, στα νεότερα χρόνια, η ελληνική παροικία άρχισε να αναπτύσσεται ουσιαστικά αμέσως μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον τουρκικό ζυγό.
Οι εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες ζωής στην Ελλάδα ώθησαν χιλιάδες να μετακινηθούν προς την Αίγυπτο, πολλές φορές με πρόθεση αυτή η μετακίνηση να είναι προσωρινή. Η προσωρινότητα όμως στις περισσότερες περιπτώσεις μετατρεπόταν σε μόνιμη εγκατάσταση. Οι μετανάστες αυτοί ήταν έτοιμοι, προκειμένου να επιζήσουν, να κάνουν οποιαδήποτε δουλειά. Παράλληλα, τουλάχιστον ένα μέρος από αυτούς είχαν και σχετικά περισσότερα επαγγελματικά εφόδια από τη μάζα των Αιγυπτίων. Ετσι βλέπουμε να αναπτύσσεται μια πολυάριθμη ελληνική μερίδα της εργατικής τάξης στην Αίγυπτο που την αποτελούσαν εργάτες με κάποια ειδίκευση (χτίστες, μαραγκοί, βυρσοδέψες, μεταξουργοί, ναυτικοί κ.ά.) ή υπάλληλοι, σερβιτόροι κλπ., αλλά και χιλιάδες απλοί χειρώνακτες. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι από τους 7.000 περίπου Ευρωπαίους που εργάστηκαν στη διάνοιξη της διώρυγας του Σουέζ (1859-1969) οι 5.000 ήταν Ελληνες (Δωδεκανήσιοι κατά το μεγαλύτερο μέρος). Τα πληρώματα των βυθοκόρων που χρησιμοποιήθηκαν στη δεύτερη φάση της διάνοιξης ήταν Ελληνες ναυτικοί. Στην κατασκευή του πρώτου Νειλοφράκτη του Ασουάν (1898-1912), όπως αναφέρεται σε σχετική αναμνηστική πλάκα, «το εργατικό δυναμικό που χρησιμοποιήθηκε ήταν Αιγύπτιοι και Ελληνες» (οι σχεδιαστές ήταν Αγγλοι και οι τεχνίτες Ιταλοί).
Αλλά αυτή ήταν η μία πλευρά της δημιουργίας της ελληνικής παροικίας στην Αίγυπτο.
Η άλλη είναι η συγκρότηση της ελληνικής μερίδας της μεγαλοαστικής τάξης που αποτελούνταν αρχικά από Αγγλους, Γάλλους, Ιταλούς, Ελληνες, Εβραίους κ.ά. μεγαλέμπορους, κτηματίες, βιομήχανους κ.λπ., που ήρθαν στην Αίγυπτο τις περισσότερες φορές με περιουσία ήδη δημιουργημένη από το εξωτερικό και στους οποίους ο κυρίαρχος τότε «αντιβασιλεύς» της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας Μοχάμεντ Αλι παραχώρησε άφθονα προνόμια, αγροτικές εκτάσεις κ.λπ., για να πετύχει οικονομική ανάπτυξη σε όφελος του ίδιου και μιας μερίδας πάμπλουτων, κυρίως ξένων, μεγαλοαστών και σε βάρος του αιγυπτιακού λαού.
Σχετικά με τη θέση των Ελλήνων εργαζομένων, τα επαγγέλματα, τις αποδοχές, το βιοτικό επίπεδο κ.λπ. είναι σημαντικό να σημειωθεί εδώ ότι τόσο οι τοποτηρητές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όσο και οι μετέπειτα (από το 1882) κυρίαρχοι της Αιγύπτου Αγγλοι αποικιοκράτες έκαναν πάντοτε το παν για να κρατήσουν καθυστερημένο τον αιγυπτιακό λαό, αναλφάβητο σχεδόν στο σύνολό του, μακριά από θέσεις ευθύνης ή εργασίες που απαιτούν κάποιες γνώσεις στην παραγωγή κ.λπ. Οι Αγγλοι στα χρόνια της κυριαρχίας τους ακολούθησαν την τακτική ορισμένων παραχωρήσεων προς τις υπάρχουσες μειονότητες για μια σχετικά πιο ευνοϊκή οικονομική μεταχείριση. Την ίδια τακτική ακολούθησαν βέβαια στις δικές τους επιχειρήσεις και οι Ελληνες βιομήχανοι, μεγαλοκτηματίες, μεγαλέμποροι κ.λπ., που μπορούσαν να πετούν στους Ελληνες εργαζόμενους ένα επιπρόσθετο ξεροκόμματο, προκειμένου οι τελευταίοι να αισθάνονται προνομιούχοι και οι ίδιοι οι εργοδότες να κρατούν σε απόσταση το εξαθλιωμένο αιγυπτιακό προλεταριάτο. Η εικόνα που βλέπουμε ως και τα μέσα της δεκαετίας του '50 είναι απ' αυτή την άποψη απόλυτα χαρακτηριστική. Στις μεγάλες επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας (νερό, ηλεκτρικό ρεύμα, τραμ, τηλέφωνο), που ήταν κυρίως αγγλικών, γαλλικών, βελγικών και ιταλικών συμφερόντων, καθώς βέβαια και στην εταιρεία της διώρυγας του Σουέζ και τις άλλες μεγάλες επιχειρήσεις όλο ανεξαιρέτως το διευθυντικό, επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό ήταν Εγγλέζοι, Γάλλοι, Ιταλοί, Βέλγοι, Μαλτέζοι και άλλοι Ευρωπαίοι, αλλά κανένας Αιγύπτιος. Στις μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις (εκκοκκιστήρια βάμβακα, ελαιουργεία, καπνεργοστάσια, υφαντουργεία, βυρσοδεψεία, μεγάλες αγροτικές εκμεταλλεύσεις, τράπεζες, εμπορικές επιχειρήσεις κ.λπ.) όλο το στελεχικό δυναμικό ήταν Ελληνες ή άλλοι Ευρωπαίοι.
Οπως ήταν φυσικό, σε συνθήκες μεγάλης καθυστέρησης της αιγυπτιακής κοινωνίας γενικά, ένα μέρος από τους φτωχούς Ελληνες μετανάστες ήταν εύκολο να ασχοληθεί με το μικρεμπόριο, τη βιοτεχνία κ.λπ. Ετσι βλέπουμε να δημιουργείται μια σχετικά πολυάριθμη μερίδα από αυτοαπασχολούμενους ή με ελάχιστο προσωπικό επαγγελματοβιοτέχνες και μικρέμπορους (μπακάληδες, φουρνάρηδες, κουρείς, ράφτες, επιπλοποιοί κ.λπ.). Παράλληλα δημιουργήθηκε μια σημαντική μερίδα από ελευθεροεπαγγελματίες επιστήμονες (γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί, γεωπόνοι κ.λπ.) που είχαν σπουδάσει στην Ελλάδα ή σε χώρες της Δυτικής Ευρώπης και από σχετικά καλά αμειβόμενο διευθυντικό και άλλο στελεχικό προσωπικό.
Σχετικά με τη βαθιά ταξική διαφοροποίηση της ελληνικής παροικίας, ενδεικτικά είναι τα αποτελέσματα ειδικής μελέτης που έκανε ο διευθυντής της Ξενακείου Σχολής της Ελληνικής Κοινότητας Καΐρου, Γιώργης Αθανασιάδης, το 1947, από την οποία είχε προκύψει ότι μόνο το 5% των Ελλήνων της Αιγύπτου ήταν κεφαλαιούχοι, έμποροι ή βιομήχανοι, το 35% ήταν βιοτέχνες και το 60% φτωχοί εργαζόμενοι ή άνεργοι.
Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι, παρά τη γενικά προνομιούχα θέση της ελληνικής παροικίας σε σχέση με τον αιγυπτιακό λαό, τα πλατιά λαϊκά στρώματά της ζούσαν σε συνθήκες πραγματικής φτώχειας.
Για το επίπεδο της φτώχειας που επικρατούσε διαχρονικά σε μεγάλη μερίδα της παροικίας χαρακτηριστικά είναι τα πιο κάτω στοιχεία:
Το 1871, στην Αλεξάνδρεια, από τα 423 παιδιά που φοιτούσαν στα σχολεία τα 229 δεν πλήρωναν δίδακτρα γιατί ήταν από άπορες οικογένειες. Στην ίδια πόλη, το 1919, από τα 3.367 παιδιά δεν πλήρωναν τα 2.253. Στο Αχιλλοπούλειο, το Παρθεναγωγείο του Καΐρου, το 1927, από τα 965 κορίτσια τα 697 δεν πλήρωναν γιατί επίσης ήταν από άπορες οικογένειες.
Για μια πιο πρόσφατη περίοδο, ο Γιώργης Αθανασιάδης έγραφε σε βιβλίο του ότι για τους 600 από τους 800 μαθητές της Ξενακείου Σχολής «αν δεν εξασφαλίζαμε στο μαθητικό συσσίτιο ένα πιάτο ζεστό φαΐ το μεσημέρι, δεν θα το βρίσκανε στο σπίτι τους».
Σχετικά με την αριθμητική δύναμη της ελληνικής παροικίας στην Αίγυπτο, ενδεικτικός είναι ο αριθμός αυτών που είχαν την ελληνική ιθαγένεια: 37.301 το 1882, 62.973 το 1907. Να σημειωθεί ότι τα χρόνια εκείνα υπήρχαν στην Αίγυπτο και αρκετές χιλιάδες Ελληνες με άλλες υπηκοότητες (Αυστρίας, Γαλλίας, Ιταλίας κ.ά.). Στο απόγειο της ανάπτυξης της παροικίας των Ελλήνων στην Αίγυπτο, στην περίοδο του μεσοπολέμου ως και λίγο μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, υπολογίζεται ότι ο αριθμός τους έφτασε τις 150.000.
Το κύριο χαρακτηριστικό αυτής της πολυάριθμης παροικίας είναι ότι ήταν ιδιαίτερα κλεισμένη στον εαυτό της. Εκτός από τις Κοινότητες, τις εκκλησίες και τα σχολεία, οι Ελληνες είχαν και τις δικές τους ξεχωριστές λέσχες, πολιτιστικούς και αθλητικούς συλλόγους, συνδέσμους παλαιών πολεμιστών, προσκοπείο, εθνικοτοπικές αδελφότητες (Πελοποννήσιων, Ηπειρωτών κ.λπ.), δικές τους καθημερινές εφημερίδες, περιοδικά, εκδοτικούς οίκους. Πολιτιστικά ήταν πολύ πιο συνδεμένοι με τη μητρόπολη και σχεδόν καθόλου με τους θεσμούς της χώρας στην οποία ζούσαν.
Το ίδιο ίσχυσε και για τη γλώσσα. Παρόλο που η αραβική τα τελευταία χρόνια διδασκόταν υποχρεωτικά στα ελληνικά σχολεία, ελάχιστοι την έμαθαν σωστά. Οι πιο πολλοί μπορούσαν να τη χρησιμοποιούν μόνο για τις τρέχουσες καθημερινές συναλλαγές και αρκετά σπαστά. Στο εμπόριο και στα «Μεικτά» Δικαστήρια, όπου δικάζονταν οι υποθέσεις που αφορούσαν συγχρόνως Αιγύπτιους και ξένους και που λειτουργούσαν μέχρι το 1946, οπότε καταργήθηκε το καθεστώς των «διομολογήσεων», δηλαδή των προνομίων για τους καπιταλιστές, επίσημη γλώσσα ήταν η γαλλική.
Σχετικά με τη δικαιοσύνη, χαρακτηριστικό είναι και το ότι για τις υποθέσεις μεταξύ Ελλήνων, μέχρι το τέλος των «διομολογήσεων», αρμόδια ήταν τα ελληνικά προξενικά δικαστήρια.
Σ' αυτά πρέπει να προστεθεί ότι σε όλη την περίοδο της άνθησης της παροικίας τους οι Ελληνες της Αιγύπτου κράτησαν και άλλους εξαιρετικά στενούς δεσμούς με την Ελλάδα. Παρακολουθούσαν στενά και κατά κάποιο τρόπο συμμετείχαν στην ελληνική πολιτική ζωή. Πολλοί είχαν συγγενείς στην Ελλάδα και επισκέπτονταν κατά καιρούς τον τόπο καταγωγής τους. Σχεδόν όλοι παρέμειναν στην Αίγυπτο με την ελληνική υπηκοότητα.
Στην πιο πάνω αναδρομή είδαμε την ταξική σύνθεση, το βαθύ ταξικό διαχωρισμό της ελληνικής παροικίας στην Αίγυπτο, αλλά και τη γενικά, στο σύνολο, προνομιούχο θέση της μέσα στην αιγυπτιακή κοινωνία.
Αυτά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ελληνικής παροικίας στην Αίγυπτο καθόρισαν τις συνθήκες μέσα στις οποίες συγκροτήθηκε και έδρασε το κομμουνιστικό της κίνημα.

Οι ρίζες του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος στην Αίγυπτο

Οπως είδαμε, στην Αίγυπτο, για ένα μεγάλο διάστημα κατά το 19ο αιώνα, αλλά και μέχρι το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ένα σημαντικό κομμάτι της εργατικής τάξης ήταν ξένοι. Αυτό είχε την αντανάκλασή του και στο εργατικό - συνδικαλιστικό κίνημα. Στα πρώτα του βήματα, στη διάρκεια του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου, η παρουσία στη συνδικαλιστική δραστηριότητα των ξένων, ιδίως Ελλήνων, Ιταλών και Αρμένηδων, ήταν σημαντική.
Μία από τις πρώτες μορφές οργάνωσης ήταν οι διάφορες αδελφότητες αλληλεγγύης (τσιγαράδες, ραφτάδες κ.ά.). Το πρώτο συμπαγές εργατικό συνδικάτο εμφανίστηκε στον κλάδο των τσιγαράδων. (Η καπνοβιομηχανία απασχολούσε τότε χιλιάδες εργάτες, καθώς τα τσιγάρα ήταν χειροποίητα). Το συνδικάτο απαρτιζόταν κυρίως από Ελληνες και Αρμένηδες. Αλλά συμπεριέλαβε και το βοηθητικό προσωπικό από Αιγύπτιους «κοφτάδες» και έδωσε σκληρές απεργιακές μάχες, κυρίως για τη βελτίωση των μεροκάματων. Να σημειωθεί ότι οι κινητοποιήσεις αυτές έγιναν σε μια περίοδο κατά την οποία οι συνθήκες εργασίας ήταν κυριολεκτικά απάνθρωπες (δωδεκάωρη εργασία, μεροκάματα πείνας) και δεν υπήρχε καθόλου εργατική νομοθεσία.
Αλλοι κλάδοι στους οποίους οι Ελληνες εργαζόμενοι ανέπτυξαν συνδικαλιστική δραστηριότητα ήταν οι μαραγκοί, οι εμποροϋπάλληλοι, οι υπάλληλοι δημοσίων κέντρων, οι εργάτες ζαχαροπλαστικής. Στους κλάδους αυτούς οι Ελληνες ίδρυσαν αρχικά ξεχωριστά συνδικάτα, τα οποία στη συνέχεια προσχώρησαν στις ευρύτερες συνδικαλιστικές Ενώσεις, όπως το Διεθνές Συνδικάτο Εμποροϋπαλλήλων. Ελληνες συνδικαλιστές εντάχθηκαν, σαν εκπρόσωποι των ξένων εργατών, στα αιγυπτιακά συνδικάτα που άρχισαν να αναπτύσσονται μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Παράλληλα με τη συνδικαλιστική δράση, στην παροικία άρχισαν να διαδίδονται και οι προοδευτικές επαναστατικές ιδέες. Για ένα διάστημα υπήρξε επιρροή του αναρχισμού, που μεταφέρθηκε στην Αίγυπτο από πολιτικούς φυγάδες από την Ισπανία και την Ιταλία. Ομως η νίκη της Μεγάλης Οχτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης στη Ρωσία και η ίδρυση του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας άσκησαν σημαντική επιρροή στους προοδευτικούς κύκλους των Ελλήνων της Αιγύπτου και οι πιο πρωτοπόροι ανάμεσά τους προσχώρησαν στην κομμουνιστική ιδεολογία.
Μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, αναπτύχθηκε ανάμεσα στις ξένες παροικίες της Αιγύπτου, με τη συμμετοχή και Αιγύπτιων διανοούμενων, μια πλούσια πολιτική - πολιτιστική δραστηριότητα στην οποία ήταν παρόντες και οι Ελληνες κομμουνιστές διανοούμενοι. Στο πλαίσιο της ελληνικής παροικίας η δραστηριότητα αυτή εκδηλώθηκε με την έκδοση των περιοδικών «Γράμματα» και «Νέα Ζωή», την έκδοση ή επανέκδοση έργων πρωτοπόρων Ελλήνων συγγραφέων και την ίδρυση δύο αξιόλογων σωματείων. Στην Αλεξάνδρεια ιδρύθηκε ο «Ομιλος Κοινωνικών Μελετών» και στο Κάιρο το «Εντευκτήριο». Τα δύο αυτά πολιτιστικά - πνευματικά κέντρα - στα οποία, μαζί με ευρύτερα δημοκρατικούς προοδευτικούς διανοούμενους, κατά το μεγαλύτερο μέρος από το χώρο των επιστημόνων, συμμετείχαν και κομμουνιστές - ανέπτυξαν πλούσια πολιτιστική και πολιτική δραστηριότητα με διαλέξεις, συζητήσεις, εκδόσεις. Χαρακτηριστικά το «Εντευκτήριο» του Καΐρου ανάλαβε την επανέκδοση της μελέτης του Γιώργου Σκληρού (Κωνσταντινίδη), που έζησε τα δέκα τελευταία χρόνια της ζωής του στο Κάιρο, «Το κοινωνικό μας ζήτημα», πρώτη απόπειρα μαρξιστικής ανάλυσης της ελληνικής κοινωνίας.
Οι πρώτες ομάδες Ελλήνων κομμουνιστών συγκροτήθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του '30. Συμμετείχαν σ' αυτές οι Σακελάρης Γιαννακάκης, ο Ελληνοκύπριος ποιητής Θεοδόσης Πιερίδης, οι συγγραφείς Γιάννης Χατζηανδρέας (Στρατής Τσίρκας), Νίκος Νικολαΐδης και Γιώργος Φιλίππου Πιερίδης (οι δυο τελευταίοι επίσης Ελληνοκύπριοι), ο Οδυσσέας Καραγιάννης κ.ά.
Ορισμένοι από τους πιο πάνω Ελληνες κομμουνιστές συμμετείχαν, μαζί με άλλους ξένους, και σε αιγυπτιακές κομμουνιστικές ομάδες. Ο Σακελάρης Γιαννακάκης από παλαιότερα συμμετείχε στην ομάδα του Αιγύπτιου διανοούμενου Χόσνι Οράμπι, στην Αλεξάνδρεια. Για τη δράση του είχε μάλιστα φυλακισθεί για ένα σύντομο διάστημα, από την κυβέρνηση του κόμματος Ουάφντ, το 1924. Μέσω της ομάδας του Οράμπι, ο Γιαννακάκης συνδέθηκε και με τον Αζίζ, γραμματέα του ΚΚ Αιγύπτου.
Η κομμουνιστική ομάδα των Ελλήνων, από την ίδρυσή της άρχισε να παρεμβαίνει στα παροικιακά ζητήματα. Προωθούσε θέσεις φιλίας και αλληλεγγύης με τον αιγυπτιακό λαό. Πλησίαζε κλάδους Ελλήνων εργαζομένων και τους παρότρυνε να συνδικαλιστούν.
Το 1932, το καθοδηγητικό όργανο της ελληνικής κομμουνιστικής ομάδας αποφάσισε να στείλει στην Κομμουνιστική Διεθνή, με διαμεσολάβηση του ΚΚΕ, σύνδεσμο, ώστε να συντονισθεί η δράση της ομάδας με το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα.
Η αποστολή ανατέθηκε στον Πέτρο Ιωαννίδη, στον οποίο δόθηκε και συστατική επιστολή του γραμματέα του ΚΚ Αιγύπτου Αζίζ. Ο Ιωαννίδης, μετά από προκαταρκτικές επαφές με το ΚΚΕ στην Αθήνα, συνάντησε τελικά τον Κ. Γυφτοδήμο (Καραγιώργη) - με τον οποίο γνωριζόταν από την ΟΚΝΕ - που τον έφερε σε επαφή με αντιπρόσωπο της Γ' Διεθνούς και πήγε τελικά στη Μόσχα. Εκεί του αποκάλυψαν ότι ο Αζίζ ήταν πράκτορας της αιγυπτιακής Ασφάλειας και είχε καταδώσει πολλές ομάδες, με αποτέλεσμα να φυλακισθούν πολλοί Αιγύπτιοι και να απελαθούν 27 Ελληνες και Αρμένηδες. Του είπαν ακόμα ότι ο Γιαννακάκης ήταν ύποπτος, το ίδιο και ο Οράμπι. Και απέκλεισαν κάθε συνεργασία. Κατά την επιστροφή του Ιωαννίδη δεν του επιτράπηκε να ξαναμπεί στην Αίγυπτο.
Η ελληνική κομμουνιστική ομάδα επιχείρησε ξανά να έλθει σε επαφή με την Κομμουνιστική Διεθνή, το 1955, με αποστολή του Οδυσσέα Καραγιάννη. Αλλά και πάλι του αρνήθηκαν κάθε συνδρομή και απλά του έδωσαν μια διεύθυνση για να υποβάλει η οργάνωση τις μελλοντικές εκθέσεις της.
Μετά από τις πληροφορίες ότι οι επαφές που είχε ο Σακελάρης Γιαννακάκης ήταν επικίνδυνες και παρόλο που κανείς δεν πίστευε ότι μπορούσε ο ίδιος να είναι ύποπτος, αποφασίστηκε η πλήρης απομόνωσή του και η ριζική αναδιοργάνωση της ομάδας. Καταρτίστηκε καινούργιο καθοδηγητικό όργανο από τους Θεοδόση και Αλεξάνδρα Πιερίδη, τον Γιάννη Χατζηανδρέα (Τσίρκα), τον Κώστα Βεγόπουλο, τον Οδυσσέα Καραγιάννη και τον Ελβετό Πολ Ζακό Ντεκόμπ, που ήταν και ο σύνδεσμος με μια διεθνή ομάδα. Με τον Σακελάρη Γιαννακάκη κρατήθηκε μια ενημερωτική επαφή, μέσω του Οδυσσέα Καραγιάννη.
Η καινούργια καθοδηγητική ομάδα, στην περίοδο που έχει επικρατήσει ο φασισμός στην Ιταλία και τη Γερμανία, η Ιταλία έχει εισβάλει και διεξάγει ιμπεριαλιστικό κατακτητικό πόλεμο στην Αιθιοπία και γίνονταν φανερά τα σημάδια του επερχόμενου γενικευμένου πολέμου, συμμετείχε με μέλη της στη «Λιγκ Πασιφίστ» («Ειρηνιστική Ενωση»), σε συνεργασία με Αιγύπτιους και άλλους ξένους φιλειρηνιστές. Οι Ελληνες κομμουνιστές δραστηριοποιήθηκαν κατά των φασιστικών καθεστώτων σε Γερμανία και Ιταλία και κατά του φρανκικού πραξικοπήματος στην Ισπανία.
Μετά την επιβολή στην Ελλάδα του δικτατορικού καθεστώτος του Μεταξά, η κύρια προσοχή της δράσης των Ελλήνων κομμουνιστών της Αιγύπτου στράφηκε στην παρεμπόδιση του εκφασισμού της παροικίας, στο ξεσκέπασμα των στόχων και των εγκλημάτων της δικτατορίας, στην υποστήριξη του αγώνα του ελληνικού λαού για την ανατροπή της.
Οταν τον Οκτώβρη του 1940 εκδηλώθηκε η επίθεση της Ιταλίας και αργότερα η γερμανική εισβολή στην Ελλάδα, οι Ελληνες κομμουνιστές της Αιγύπτου κατήγγειλαν την επίθεση και τα νέα εγκλήματα του φασισμού. Κατήγγειλαν την προδοτική στάση της μεταξικής δικτατορίας και των μηχανισμών της. Κάλεσαν σε μαζική συμμετοχή στον αντιφασιστικό αγώνα.
Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκαν πλατιά όσες προσβάσεις υπήρχαν στις Κοινότητες, στα εκπαιδευτικά ιδρύματα και στα ελληνικά σωματεία. Αξιοποιήθηκαν επίσης όσες δυνατότητες υπήρχαν για αρθρογραφία, καταγγελίες κ.λπ. στον αστικό Τύπο. Υποστηρίχθηκε ενεργά, με οικονομική ενίσχυση και με συμμετοχή στη σύνταξή της, η δημοκρατική εφημερίδα «Ο Κήρυξ», που εξέδιδε στο Κάιρο ο Ευάγγελος Σάμιος.
Κατά την εποχή αυτή, σε όλη τη διάρκεια του πολέμου και μετά απ' αυτόν, η δράση της μεγάλης πλειοψηφίας των Ελλήνων κομμουνιστών της Αιγύπτου, αρχικά με την καθοδήγηση της ομάδας που προαναφέρθηκε και αργότερα μέσα από τις γραμμές της κομμουνιστικής οργάνωσης «Αντιφασιστική Πρωτοπορία», που ιδρύθηκε στην αρχή του 1944, συνδέθηκε σχεδόν αποκλειστικά με το αντιφασιστικό και κομμουνιστικό κίνημα στην Ελλάδα, ουσιαστικά αποτέλεσε κομμάτι αυτού του κινήματος. Την ίδια περίοδο, ένας μικρός αριθμός Ελλήνων κομμουνιστών παρέμεινε σε αιγυπτιακές οργανώσεις, εστιάζοντας την προσοχή και συμμετέχοντας αποκλειστικά στους πολιτικούς και κοινωνικούς αγώνες του αιγυπτιακού λαού.

Φθηνό βιομηχανικό ρεύμα: Για ποιον;

Φθηνό βιομηχανικό ρεύμα: Για ποιον;

Οι εξελίξεις στη Χαλυβουργία αναδεικνύουν το πραγματικό δίλημμα για την εργατική τάξη σχετικά με το δρόμο ανάπτυξης που μπορεί να ικανοποιήσει τις ανάγκες της

Eurokinissi

Υπάρχει τρόπος να ξαναλειτουργήσουν τα εργοστάσια του κλάδου της Χαλυβουργίας, που κλείνουν το ένα μετά το άλλο, αυξάνοντας την τεράστια ουρά των ανέργων; Αν πιστέψουμε την κυβέρνηση και την αρμόδια Ενωση των μεγαλομετόχων των ενεργοβόρων βιομηχανιών (EBIKEN) το κρίσιμο ζήτημα που πρέπει να λυθεί δεν είναι άλλο από το «υψηλό ενεργειακό κόστος» της εγχώριας βιομηχανικής παραγωγής. Μάλιστα, η ηγεσία του ΥΠΕΚΑ ανακοίνωσε ήδη σχετικό πακέτο ελαφρύνσεων των εγχώριων βιομηχανικών ομίλων, ύψους 150 εκατομμυρίων ευρώ.

Παρ' όλα αυτά, οι διοικήσεις των χαλυβουργιών του Μάνεση ή του Αγγελόπουλου δεν αναίρεσαν ούτε καν τις πρόσφατες αποφάσεις τους σχετικά με τις απολύσεις και τη διαθεσιμότητα των εργαζομένων. Καθημερινά αποδεικνύεται ότι δεν υπάρχει κανένα θαυματουργό μέτρο φιλολαϊκής διαχείρισης που να μπορεί να εξαφανίσει την αιτία και τις συνέπειες της καπιταλιστικής κρίσης καθώς και τις συνεχείς θυσίες των εργαζομένων που απαιτούν τα μονοπώλια για να θωρακίσουν την ανταγωνιστικότητά τους.
Καμία κρατική ρύθμιση, που υπηρετεί το στόχο των μονοπωλιακών ομίλων να ανασχέσουν την πτώση του ποσοστού του κέρδους τους, δεν πρόκειται να μεταφραστεί σε αντίστοιχη βελτίωση της θέσης των εργαζομένων. Γιατί οι απαιτήσεις του κεφαλαίου για ευνοϊκές κρατικές ρυθμίσεις και η προσπάθειά του για να αυξήσει το βαθμό εκμετάλλευσης, να διασφαλίσει φθηνότερη εργατική δύναμη, υπηρετούν τον ίδιο στόχο: Την κερδοφορία του.
Γι' αυτό ούτε η μείωση των φορολογικών συντελεστών των επιχειρήσεων την προηγούμενη δεκαετία, ούτε η τάση της μείωσης της τιμής της πρώτης ύλης (σκραπ) την τελευταία τριετία δεν άμβλυναν την αντεργατική επίθεση στον κλάδο της Χαλυβουργίας. Το σύνολο των εξελίξεων στη Χαλυβουργία αναδεικνύει το πραγματικό δίλημμα για την εργατική τάξη σχετικά με το δρόμο ανάπτυξης που μπορεί να διασφαλίσει την ικανοποίηση των λαϊκών αναγκών.

Ο δρόμος των εργατικών θυσιών χωρίς τέλος

Η πορεία επιδείνωσης της κατάστασης των χαλυβουργών εργατών με τις απολύσεις, τις μειώσεις των μισθών, την κατεδάφιση των δικαιωμάτων τους είναι γνήσιο τέκνο του δρόμου της καπιταλιστικής ανάπτυξης και της συμμετοχής της χώρας στην ΕΕ. Οι εργάτες πληρώνουν χωρίς ημερομηνία λήξης:

α. Την καπιταλιστική κρίση υπερσυσσώρευσης του κεφαλαίου στον κλάδο των κατασκευών και ιδιαίτερα στην οικοδομή, που εκδηλώθηκε πολλά χρόνια πριν την έλευση της τρόικας στην Ελλάδα και την υπογραφή των μνημονίων. Στις αρχές του 2013, η παραγωγή στον κλάδο των κατασκευών βρισκόταν στο 39,6% του επιπέδου παραγωγής του 2005 και ιδιαίτερα στην οικοδομή στο 17,3% του 2005. Βασικά έργα υποδομής που αφορούν κοινωνικές ανάγκες (π.χ. αντισεισμική θωράκιση, αντιπλημμυρική προστασία) δεν αποτελούν σημερινή προτεραιότητα για τους κατασκευαστικούς ομίλους με κριτήριο το ποσοστό του κέρδους. Αυτός είναι ο βασικός λόγος που η βιομηχανική παραγωγή μπετόβεργας από τις χαλυβουργίες έχει πέσει σήμερα στο 15% του επιπέδου που υπήρχε πριν την εκδήλωση της καπιταλιστικής κρίσης στην Ελλάδα.

β. Την «απελευθέρωση» των τομέων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της ΕΕ, που οδήγησε σε υψηλές τιμές για να διασφαλίσουν τα κέρδη των μετοχών της ΔΕΗ, της ΔΕΠΑ και των άλλων ενεργειακών ομίλων. Με γνώμονα τη διασφάλιση της κερδοφορίας των ιδιωτικών ενεργειακών ομίλων, ενισχύθηκε επίσης η ηλεκτροπαραγωγή από το ακριβό εισαγόμενο φυσικό αέριο σε σχέση με τη φθηνότερη από εγχώριο παραγόμενο λιγνίτη και αυξήθηκε η φορολογία για την κρατική ενίσχυση των επενδύσεων «πράσινης Ενέργειας». Παράλληλα, η επιλογή της κυβέρνησης να προτάξει τα ατλαντικά ενεργειακά σχέδια έναντι των ανταγωνιστικών σχεδίων της Ρωσίας για τη μεταφορά του φυσικού αερίου είχε επιπτώσεις στη συμφωνία για την τιμή εισαγωγής του τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, τα τιμολόγια του εγχώριου βιομηχανικού ρεύματος δε βρίσκονται σήμερα σε σημαντική απόκλιση από τα αντίστοιχα του μέσου όρου της ΕΕ.

γ. Την παρατεταμένη καπιταλιστική κρίση στη ναυπηγική βιομηχανία. Ο κλάδος των ναυπηγείων, και γενικότερα των μεταφορικών μέσων, βρίσκεται σε πορεία συρρίκνωσης πριν από την εκδήλωση της κρίσης στην ελληνική οικονομία, με το σημερινό επίπεδο παραγωγής να φτάνει το 2013 μόλις στο 25% του 2005. Οι Ελληνες εφοπλιστές ναυπηγούν στην Κίνα και γενικότερα στα ασιατικά ναυπηγεία. Οι κοινοτικές δεσμεύσεις και ρήτρες απαγόρευσης παραγωγής νέων πλοίων για ακτοπλοϊκές ανάγκες επιδείνωσαν τη βαθιά κρίση υπερσυσσώρευσης του συγκεκριμένου κλάδου. Η αρνητική επίδραση στην εγχώρια Χαλυβουργία ήταν διπλή, αφού αφ' ενός δε βοηθούσε στη διαφοροποίηση των παραγόμενων εμπορευμάτων (π.χ. παραγωγή λαμαρίνας και όχι μόνο μπετόβεργας) και αφ' ετέρου στερούσε την παραγωγή φθηνής εγχώριας πρώτης ύλης (σκραπ) για τις χαλυβουργικές μονάδες, από τα διαλυτήρια των πλοίων.

δ. Τον ανταγωνισμό των ομίλων μέσα στην άναρχη καπιταλιστική αγορά. Ο ανταγωνισμός ανάμεσα στους ομίλους («Χαλυβουργική» του Αγγελόπουλου, «Βιοχάλκο» του Στασινόπουλου, «Χαλυβουργία Ελλάδας» του Μάνεση κ.λπ.) οξύνθηκε με τη συρρίκνωση της εγχώριας αγοράς. Την περίοδο που διανύουμε η μεγαλύτερη στροφή προς τις εξαγωγές κρίνεται επισφαλής, καθώς έχουν δρομολογηθεί επενδυτικά σχέδια στη Β. Αφρική (Αλγερία, Αίγυπτος κ.λπ.), που, αν ολοκληρωθούν, θα παράγουν φθηνότερο χάλυβα. Εξάλλου, το χρηματιστικό κεφάλαιο που ελέγχει τα εργοστάσια της χαλυβουργίας καθορίζει τις επενδυτικές επιλογές του με γνώμονα το ποσοστό του κέρδους του και έχει τη δυνατότητα να στραφεί σε άλλους κλάδους στους οποίους ήδη δραστηριοποιείται (π.χ. Αγγελόπουλοι στη ναυτιλία). Για παράδειγμα, η πρόβλεψη χαμηλής κερδοφορίας οδήγησε σε ναυάγιο το σχέδιο επενδυτικής συνεργασίας ΔΕΗ - «Χαλυβουργικής» για την κατασκευή μονάδων ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο στην Ελευσίνα το 2011. Αντίστοιχα, με κριτήριο την κερδοφορία του, ο όμιλος Στασινόπουλου μετέφερε τη φορολογική του έδρα στο Λουξεμβούργο, ενώ διατήρησε τη βιομηχανική παραγωγή στην Ελλάδα. Σε κάθε περίπτωση, η θωράκιση της ανταγωνιστικότητας των μονοπωλιακών ομίλων περνά μέσα από την κατεδάφιση των δικαιωμάτων και την αύξηση της εκμετάλλευσης της εργατικής τάξης.

Αυτήν την εφιαλτική πραγματικότητα για τους εργαζόμενους δεν μπορεί να την αντιστρέψει κανένα σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης, καμίας αστικής κυβέρνησης στο έδαφος του καπιταλισμού. Ακόμη και αν φύγει η τρόικα και αν καταργηθεί το σημερινό μνημόνιο, δεν πρόκειται να μεταβληθεί ο αντιλαϊκός χαρακτήρας του καπιταλιστικού δρόμου ανάπτυξης και των αντιλαϊκών δεσμεύσεων της ΕΕ που ισχύουν για όλα τα κράτη - μέλη. Γι' αυτό, εξάλλου, ο ΣΕΒ δεν έχει κανένα πρόβλημα να αναθέσει καθήκοντα καπιταλιστικής παραγωγικής ανασυγκρότησης σε μια αντιμνημονιακή κυβέρνηση με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ. Εξάλλου, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ήδη δοκιμαστεί στη στήριξη αιτημάτων των φαρμακοβιομήχανων, του Λαναρά, της «Αλουμίνιον ΑΕ» του ομίλου Μυτιληναίου και γενικότερα του ΣΕΒ. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, αποτελεί αυταπάτη ακόμη και η προσδοκία για ανάκτηση των τεράστιων απωλειών του λαού τα τελευταία χρόνια.

Μονόδρομος η οργάνωση της λαϊκής αντεπίθεσης

Το παράδειγμα του κλάδου της Χαλυβουργίας φωτίζει την αναγκαιότητα ενός ριζικά διαφορετικού δρόμου ανάπτυξης με επιστημονικό κεντρικό σχεδιασμό, κοινωνικοποίηση των συγκεντρωμένων μέσων παραγωγής και εργατικό έλεγχο. Υπογραμμίζει τη συντριπτική υπεροχή του δρόμου της εργατικής - λαϊκής εξουσίας για την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών.
Ας σκεφτούμε πόσο διαφορετική για τους εργαζόμενους του κλάδου και για το λαό συνολικά θα είναι η κατάσταση αν ακολουθήσουμε το δρόμο ανάπτυξης με γνώμονα την ικανοποίηση των λαϊκών αναγκών. Ο ενιαίος κρατικός φορέας Χαλυβουργίας θα παράγει διαφορετικά προϊόντα και όχι μόνο μπετόβεργες για να καλύψει τις ανάγκες άλλων βιομηχανικών κλάδων (π.χ. κατασκευές έργων υποδομής και λαϊκής κατοικίας, ναυπήγηση σύγχρονων πλοίων της ακτοπλοΐας, μεταφορικά μέσα), οι οποίοι θα έχουν απαλλαγεί από τον εφιάλτη της καπιταλιστικής κρίσης. Θα αξιοποιήσει τον ορυκτό πλούτο, τα κοιτάσματα χρωμίου και νικελίου καθώς και την υποδομή της ΛΑΡΚΟ, για να παράγει υψηλής ποιότητας ανοξείδωτο χάλυβα, με δυνατότητα εξαγωγών μετά από αμοιβαία επωφελείς διεθνείς συμφωνίες.
Θα στηριχθεί στη φθηνή Ενέργεια από τις σημερινές πλούσιες εγχώριες πηγές (λιγνίτη, υδροηλεκτρικών σταθμών κ.λπ.) και από τα αναξιοποίητα πλούσια κοιτάσματα υδρογονανθράκων. Θα κατανείμει συγκεντρωτικά, πανεθνικά, προγραμματισμένα τους εκάστοτε διαθέσιμους υλικούς πόρους, τα μέσα παραγωγής, το εργατικό δυναμικό με βάση προκαθορισμένους στόχους και προτεραιότητες για την κοινωνική ευημερία. Θα μπορεί να προβλέπει εύστοχα τις μελλοντικές ανάγκες προϊόντων χαλυβουργίας στους υπόλοιπους κλάδους της βιομηχανικής παραγωγής και γενικότερα της οικονομίας.
Θα στοχεύει στη ριζική βελτίωση των συνθηκών ζωής και εργασίας για τους χαλυβουργούς και τα παιδιά τους, στην προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος, στην ενίσχυση των δυνατοτήτων για ουσιαστική άσκηση του εργατικού ελέγχου.
Για να ανοίξει αυτός ο ελπιδοφόρος δρόμος, οι σημερινές αγωνιστικές πρωτοβουλίες για τις Συλλογικές Συμβάσεις, τις απολύσεις, την προστασία των ανέργων, την υγιεινή και την ασφάλεια ενάντια στην «απελευθέρωση» του τομέα Ενέργειας κ.λπ. πρέπει να σημαδέψουν τον πραγματικό αντίπαλο, την άρχουσα τάξη και τις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες που τη στηρίζουν. Να κλιμακωθούν με γραμμή ρήξης για αποδέσμευση από την ΕΕ, μονομερή διαγραφή του χρέους, κοινωνικοποίηση των μονοπωλίων στη Χαλυβουργία και στο σύνολο της οικονομίας.
Ο πραγματικός εχθρός, το μονοπωλιακό κεφάλαιο δε φοβάται ένα εργατικό κίνημα που υπηρετεί την «κυβερνητική εναλλαγή», υποκλίνεται στην αστική σημαία της ανταγωνιστικότητας και διεκδικεί «φθηνό βιομηχανικό ρεύμα» προς όφελος των μονοπωλιακών ομίλων. Η υιοθέτηση παρόμοιων αιτημάτων ισοδυναμεί με αποδοχή να συνεχίσει να πληρώνει η εργατική τάξη τις συνέπειες της κρίσης, καθώς και τα μέτρα στήριξης των μονοπωλίων (όπως οι ρυθμίσεις για το βιομηχανικό ρεύμα) για να διασωθούν τα κέρδη του κεφαλαίου και να επιστρέψουμε σε μία προσωρινή καπιταλιστική ανάκαμψη με μισθούς πείνας και ανύπαρκτα εργατικά δικαιώματα.
Γι' αυτό, η ανασύνταξη του εργατικού κινήματος προϋποθέτει σκληρή ιδεολογικοπολιτική αντιπαράθεση με τις προδοτικές συνδικαλιστικές ηγεσίες του εργοδοτικού συνδικαλισμού. Απαιτεί αποφασιστικό αγώνα για τη ριζική αλλαγή συσχετισμού σε κάθε χώρο δουλειάς, κάθε κλάδο, συνολικά στο εργατικό κίνημα. Γι' αυτό και χρειάζεται να ενισχυθεί η λαϊκή αντιπολίτευση απέναντι στα μονοπώλια, στο αστικό κράτος, σε κάθε αστική κυβέρνηση που υλοποιεί την πολιτική τους. Γι' αυτό και πρέπει να ενισχυθεί το ΚΚΕ παντού και στις εκλογικές μάχες που βρίσκονται μπροστά μας.

Του Μάκη ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ*
*Ο Μάκης Παπαδόπουλος είναι μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, υπεύθυνος της Ιδεολογικής Επιτροπής και του Τμήματος Οικονομίας της ΚΕ

ΟΥΚΡΑΝΙΑ Πεδίο σκληρής σύγκρουσης ή όταν τσακώνονται τα βουβάλια...

ΟΥΚΡΑΝΙΑ

Πεδίο σκληρής σύγκρουσης ή όταν τσακώνονται τα βουβάλια...

Το έδαφός της φιλοξενεί τους ρωσικούς αγωγούς φυσικού αερίου, αλλά και μεγάλα αποθέματα υδρογονανθράκων

Την «ετοιμότητα» του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου να προσφέρει «βοήθεια» προς την παραπαίουσα οικονομία της Ουκρανίας εξέφρασε η επικεφαλής του ΔΝΤ Χ. Λαγκάρντ, λίγες ώρες μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας της χώρας από τον Αρσένι Γιάτσενιουκ, στέλεχος της «πορτοκαλί επανάστασης» και άνθρωπο του στενού περιβάλλοντος της πρώην πρωθυπουργού Γιούλια Τιμοσένκο. Ο νέος πρωθυπουργός της χώρας, με την ανάληψη των καθηκόντων, δήλωσε ότι «τα ταμεία της χώρας είναι άδεια» και πως η κυβέρνησή του είναι έτοιμη «να κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί, ώστε να αποφύγει μία ενδεχόμενη στάση πληρωμών προς τους δανειστές της». Δήλωσε, ταυτόχρονα, «έτοιμος να συνεργαστεί με το ΔΝΤ και την ΕΕ για την εφαρμογή των απαιτούμενων μεταρρυθμίσεων», δίχως να δώσει περαιτέρω διευκρινίσεις, σημειώνοντας πάντως ότι η οικονομική κατάσταση της χώρας και όσα θα επακολουθήσουν θα τον καταστήσουν ίσως τον «πλέον αντιδημοφιλή πρωθυπουργό» στην ιστορία της Ουκρανίας.
Η Χ. Λαγκάρντ είπε ακόμη ότι πολύ σύντομα θα καταφθάσει στο Κίεβο ομάδα τεχνοκρατών του ΔΝΤ για την έναρξη προκαταρκτικών διαπραγματεύσεων με τις Αρχές της χώρας, αλλά και για να συντάξουν την πρώτη έκθεσή τους, όπου θα καταγράφεται η ακριβής κατάσταση της οικονομίας της. Ο υπηρεσιακός υπουργός Οικονομικών της χώρας Γιούρι Κολόμποφ δήλωσε ότι οι δανειακές υποχρεώσεις της Ουκρανίας απαιτούν περί τα 35 δισ. δολάρια μέχρι το τέλος του 2015 και στα άμεσα καθήκοντα της κυβέρνησής του είναι η αποτροπή της πτώχευσης, η σταθεροποίηση του εθνικού νομίσματος - έχει υποστεί απανωτές υποτιμήσεις τους τελευταίους μήνες - η διασφάλιση της καταβολής μισθών και συντάξεων και η ανάκτηση της «εμπιστοσύνης των επενδυτών».

«Σωτήρες» από ανατολή και δύση...

Οι δηλώσεις Λαγκάρντ, αλλά και της νέας κυβέρνησης της Ουκρανίας έγιναν εν μέσω πιεστικών δηλώσεων από μεγάλους «επενδυτές» που κατέχουν σημαντικά μερίδια του κρατικού χρέους της χώρας και οι οποίοι βεβαίως αναμένουν να εισπράξουν τα... προβλεπόμενα. Το ειδησεογραφικό πρακτορείο «Reuters» φιλοξένησε την περασμένη Παρασκευή δηλώσεις εκπροσώπου ενός τέτοιου ταμείου, της «Amundi» - επενδύει σε ομόλογα ποσά άνω του 1 τρισ. δολαρίων παγκοσμίως - σύμφωνα με την οποία η Ουκρανία σήμερα αποτελεί μεγάλο ρίσκο για τους «επενδυτές» και προέτρεπε σε «άμεσες ενέργειες» από πλευράς ΔΝΤ. Αυτή τη στιγμή, οι πιθανότητες κήρυξης στάσης πληρωμών από την κυβέρνηση υπολογίζονται άνω του 50% σύμφωνα με την ίδια πηγή, ιδιαίτερα για τα ομόλογα που πρέπει να αποπληρωθούν εντός του έτους.
Η πιθανότητα «χρεοκοπίας» της Ουκρανίας δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά. Ηδη από το 2008 το ΔΝΤ εισήλθε στη χώρα για την αποτροπή ενός τέτοιου κινδύνου. Τον Νοέμβρη του 2008, υπεγράφη συμφωνία «οικονομικής ενίσχυσης» ύψους 16,4 δισ. δολαρίων, η οποία ωστόσο δεν προχώρησε, εξαιτίας της απροθυμίας της τότε κυβέρνησης να εφαρμόσει τα μέτρα που τη συνόδευαν. Ακολούθησε το 2009 συμφωνία με τη Ρωσία που προέβλεπε μείωση της τιμής του φυσικού αερίου με αντάλλαγμα τη χρονική επέκταση της άδειας λειτουργίας της ρώσικης ναυτικής βάσης στην Κριμαία.
Το Αύγουστο του 2010 ο - έκπτωτος και καταζητούμενος πλέον από τη νέα κυβέρνηση - Πρόεδρος Γιανουκόβιτς προχώρησε σε νέα συμφωνία με το ΔΝΤ ύψους 15,1 δισ. δολαρίων που όμως και αυτή ακυρώθηκε το 2011, καθώς η χώρα δεν εφάρμοζε το συμφωνηθέν πρόγραμμα λιτότητας, αλλά και τις «μεταρρυθμίσεις» που προέβλεπαν την «απελευθέρωση» μιας σειράς τομέων της οικονομίας. Μεταξύ αυτών και του τομέα των υδρογονανθράκων, όπου υπάρχουν ιδιαίτερα «αισιόδοξα» σενάρια ως προς τα συνολικά αποθέματα που διαθέτει η Ουκρανία, όπως θα δούμε στη συνέχεια. Στο μεταξύ, το εξωτερικό χρέος φτάνει τα 140 δισ. δολάρια - περίπου στο 80% του ΑΕΠ, από 36% το 2011 - ο διεθνής οίκος αξιολόγησης «S&P» υποβαθμίζει την πιστοληπτική της ικανότητα σε επίπεδα χαμηλότερα και από αυτά της Ελλάδας - που σημειωτέον το συνολικό της χρέος υπερβαίνει το 170% του ΑΕΠ - και προειδοποίησε ότι είναι προ των πυλών της στάσης πληρωμών. Ο πρώην Πρόεδρος Γιανουκόβιτς στράφηκε στη Ρωσία εξασφαλίζοντας οικονομική «στήριξη» ύψους 15 δισ. δολαρίων και μείωση στην τιμή του φυσικού αερίου.
Πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι η ρώσικη οικονομική «βοήθεια» στην Ουκρανία δεν ήταν και τόσο «βοήθεια» και σίγουρα σε καμία περίπτωση δεν ήταν «δώρο» αλλά μια «πραγματιστική απόφαση» που θα της απέφερε επιστροφές τόκων περί τα 5%, όπως πολύ χαρακτηριστικά είχε επισημάνει ο Βλ. Πούτιν στις 19 του περασμένου Δεκέμβρη. Εκτός όλων των άλλων «διευκολύνσεων» που εξασφάλιζε από το κατά τ' άλλα «αδελφό έθνος»...

Τεράστια ενεργειακά αποθέματα

Τις τελευταίες μέρες και στον εγχώριο Τύπο, γίνεται λόγος για τους αγωγούς φυσικού αερίου που διαπερνούν το ουκρανικό έδαφος και διοχετεύουν το ρώσικο φυσικό αέριο στην αγορά της ΕΕ. Είναι γεγονός ότι περί το 25% των συνολικών ενεργειακών αναγκών της Ευρώπης καλύπτονται από το ρωσικό φυσικό αέριο, εκ των οποίων το 80% προέρχεται μέσω αυτών των αγωγών. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια υπάρχουν πολύ σοβαρές ενδείξεις ότι στο έδαφός της κρύβονται τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου και πετρελαίου που «άνοιξαν την όρεξη» στα μεγάλα δυτικά πετρελαϊκά μονοπώλια.
Κατά την διάρκεια του 2013 και υπό την προεδρία Γιανουκόβιτς, υπογράφηκαν συμφωνίες ύψους πολλών δισ. δολαρίων μεταξύ της Ουκρανίας και πετρελαϊκών κολοσσών, όπως η «Chevron», η «Eni», η «Shell», και η «Exon Mobil». Η πιο πρόσφατη συμφωνία, αξίας 10 δισ. δολαρίων με την αμερικανική «Chevron» ανακοινώθηκε τον περασμένο Νοέμβρη και προέβλεπε την παραχώρηση άδειας ερευνών και εξόρυξης σε μία έκταση 6.300 χλμ.² στην Ολέσκα της δυτικής Ουκρανίας. Επίσης, το Γενάρη του '13 η «Shell» εξασφάλισε ανάλογα δικαιώματα έναντι 10 δισ. δολαρίων σε μία έκταση σχεδόν 8.000 χλμ.² στην περιοχή Γιουζίβσκα στα ανατολικά της χώρας. Η εν λόγω συμφωνία χαρακτηρίστηκε από τον πρόεδρο του Αμερικανικού Γραφείου Εμπορίου στην Ουκρανία ως ένα «μεγάλο βήμα στην κατεύθυνση της ενεργειακής ανεξαρτησίας»... Στη δυτική ακτή της Μαύρης Θάλασσας έχουν παραχωρηθεί δικαιώματα ερευνών και εκμετάλλευσης στην «Exxon Mobil» και στα σύνορα με τη Ρουμανία είχε δοθεί το 2012 μία ακόμη άδεια στην αυστριακή OMV για την εκμετάλλευση διαπιστωμένων αποθεμάτων φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με έκθεση της αρμόδιας υπηρεσίας του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, η Ουκρανία διαθέτει τα τρίτα μεγαλύτερα αποθέματα υδρογονανθράκων στην Ευρώπη που ωστόσο μέχρι στιγμής παραμένουν ανεκμετάλλευτα. Σήμερα, η Ουκρανία καταναλώνει ετησίως 50 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, από αυτά η εγχώρια παραγωγή καλύπτει περίπου τα 20 δισ. κ.μ., με αποτέλεσμα οι υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις της ντόπιας βιομηχανίας της να εξαρτώνται από τις ρώσικες εισαγωγές. Οι εκτιμήσεις των ξένων μονοπωλιακών ομίλων που ξεκίνησαν τη δραστηριότητά τους στη χώρα, προβλέπουν ότι τα κοιτάσματα της Ολέσκα στη δυτική Ουκρανία μπορούν να αποδίδουν ετησίως 8-10 δισ. κ.μ. φυσικού αερίου, ενώ τα κοιτάσματα που βρίσκονται στα ρουμανικά σύνορα μπορούν μέσα στα επόμενα 10 χρόνια να αποδίδουν ετησίως 20 δισ. κ.μ.
Αρθρο των «Financial Times», τον περασμένο Νοέμβρη εκτιμούσε ότι εάν τα σχέδια εκμετάλλευσης των εγχώριων αποθεμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου προχωρήσουν σύμφωνα με τα συμφωνηθέντα, τότε η ρώσικη «Gazprom» θα είχε μεγάλες απώλειες εσόδων καθώς θα έχανε έναν από τους «καλύτερους πελάτες» της. Να σημειώσουμε ότι η Ουκρανία, παρά τη σοβαρή οικονομική κρίση που τη μαστίζει, διαθέτει μία αξιόλογη βαριά βιομηχανία και διαστημικό πρόγραμμα - κληρονομιά της Σοβιετικής περιόδου - που αντιπροσωπεύει το 35% περίπου του ΑΕΠ της. Το ίδιο άρθρο των «FT» τόνιζε ότι η συμφωνία εμπορικής σύνδεσης της Ουκρανίας με την ΕΕ θα προχωρούσε, καθώς ο πρώην Πρόεδρος Γιανουκόβιτς την προέκρινε έναντι της τελωνειακής σύνδεσης με τη Ρωσία, για την οποία εμφανιζόταν κατηγορηματικά αντίθετος.
Φαίνεται όμως ότι εκείνη η μερίδα της ουκρανικής αστικής τάξης που επέλεξε τη μέθοδο των «ελιγμών» ανάμεσα στα ιμπεριαλιστικά κέντρα με σκοπό να εξασφαλίσει μεγαλύτερο μερίδιο για τον εαυτό της κάπου... σκόνταψε. Είναι χαρακτηριστικό δημοσίευμα του «Russia Today» - ελεγχόμενου από την κυβέρνηση της Ρωσίας - όπου επισημαίνει πως ο Γιανουκόβιτς προσπάθησε να «παίξει» μεταξύ Ρωσίας και Δύσης, χάνοντας στο τέλος την υποστήριξη και από τους δύο...

Αυτό το σύστημα δεν σηκώνει αναμόρφωση

Αυτό το σύστημα δεν σηκώνει αναμόρφωση

Στην Ουκρανία στραμμένα τα βλέμματα, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή, όπου καταγράφεται ισχυρή στρατιωτική κινητικότητα. Αποτέλεσμα οξύτατων ενδοαστικών εντός Ουκρανίας και ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών.
Ας κρατήσουμε μια επισήμανση: Οτι ιστορικά η όξυνση των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών πάει χέρι χέρι με την ενίσχυση ομάδων και μηχανισμών που στο εσωτερικό των χωρών καλούνται να χτυπήσουν το εργατικό κίνημα. Σήμερα συμβαίνει εδώ, συμβαίνει και στην Ουκρανία. Οπως, για παράδειγμα, ο «Δεξιός Τομέας», δηλαδή οργανωμένοι ναζιστές.
Μια δεύτερη επισήμανση: Οι ίδιοι εδώ στη χώρα μας και στην ΕΕ που δηλώνουν ότι η Χρυσή Αυγή προσβάλλει τον ευρωπαϊκό πολιτισμό είναι και αυτοί που ως ΕΕ στηρίζουν τις νεοναζιστικές δυνάμεις στην Ουκρανία. Υιοθετούν τη θέση περί «εγκληματογόνων ιδεολογιών», που είναι και επίσημη πολιτική της ΕΕ.
Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι όχι μόνο στελέχη της ΝΔ, αλλά και η «Αυγή» - για παράδειγμα - επέλεξε να τοποθετηθεί για τις εξελίξεις στην Ουκρανία υιοθετώντας την αφήγηση του Μπαντέρα για τις αιτίες, μιλώντας για διώξεις του Στάλιν που κατά τους «αριστερούς» μας προκάλεσαν το μίσος ενάντια στη Ρωσία.
Στο εσωτερικό της χώρας μας δίνουν και παίρνουν οι αναλύσεις για την ανάγκη αξιοποίησης της γεωστρατηγικής θέσης της χώρας, για τα στρατηγικά πλεονεκτήματα, με εκτιμήσεις ότι η Ελλάδα μπορεί να παίξει με όλους ως παράγοντας σταθερότητας στην περιοχή. Εκφράζεται κριτική στην κυβέρνηση ΝΔ - ΠΑΣΟΚ και από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ, ότι πρέπει να έχει πιο ενεργό ρόλο στις διεθνείς εξελίξεις, ότι δεν αξιοποιεί σωστά την πλεονεκτική γεωστρατηγική της θέση, διατυπώνονται διαφωνίες για το πού θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα. Με σταθερό όμως στοιχείο την ανάγκη εμπλοκής στους διάφορους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς με διάφορα προσχήματα. Πρόκειται για επικίνδυνη γραμμή.
Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο εξελίσσεται και η προσπάθεια αναμόρφωσης του πολιτικού συστήματος, που θα μπορούσε να έχει όλα τα φώτα πάνω της αν δεν ήταν οι εξελίξεις στην Ουκρανία τόσο καταιγιστικές. Οι εξελίξεις, όμως, είναι τέτοιες που δεν σου επιτρέπουν να τις προσπερνάς. Η αστική τάξη δεν κάνει πίσω από την προσπάθεια να στήσει τρίτο πόλο, ικανό να εγκλωβίζει μεγάλες μάζες για τη σταθεροποίηση του συστήματος, καθώς και στην όποια περίοδο ανάκαμψης υπάρξει, τα ερείπια των κοινωνικών - εργατικών δικαιωμάτων θα κυριαρχούν (ψυχρός στα νούμερα για την κατάσταση των ελληνικών νοικοκυριών που παρέθεσε την Πέμπτη ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας).
Δεν είναι μόνο οι διάφορες συζητήσεις για τις εσωτερικές διαμάχες στα κόμματα της διαχείρισης, ούτε η υπόθεση με τους «58» και την «Ελιά». Στην αναμόρφωση του αστικού πολιτικού συστήματος εντάσσονται και οι εκλογές για την Τοπική Διοίκηση, οι διάφορες υποψηφιότητες των αστικών κομμάτων, η προβολή συγκλίσεων διαφορετικών κομμάτων σε συγκεκριμένους υποψηφίους, η προβολή της αναγκαιότητας στήριξης των κομμάτων του συστήματος σε υποψηφίους όπως ο Γ. Καμίνης και ο Γ. Μπουτάρης κ.λπ.
Για το λαό είναι κρίσιμο να μην παγιδευτεί στα σενάρια αναμόρφωσης του αστικού πολιτικού συστήματος και στα κόμματα του κεφαλαίου και του ευρωμονόδρομου, έγκαιρα να τα εγκαταλείψει, με όποια ταμπέλα και συγκρότηση κι αν εμφανίζονται. Κριτήριο για θετικές εξελίξεις υπέρ των λαϊκών συμφερόντων παραμένει η οργάνωση ισχυρής εργατικής - λαϊκής αντιπολίτευσης, η συγκρότηση της Λαϊκής Συμμαχίας, που θα βάλει εμπόδια στα αντιλαϊκά μέτρα και θ' ανοίξει το δρόμο για μια πραγματικά φιλολαϊκή διέξοδο από την κρίση. Καθοριστικός παράγοντας είναι η συστράτευση με το ΚΚΕ, η αποφασιστική ισχυροποίησή του.

«Δούρειος Ιππος»

Μέσα στο γενικό χαμό στήνεται κι ένα πανηγύρι αρκετών δισ. στην παραλία. Οπως αποκαλύπτει ο σημερινός «Ρ», με επικαιροποίηση παλιότερων αποφάσεων κάθε σπιθαμή δημόσιας γης γίνεται εμπορικά εκμεταλλεύσιμη με ...παραχώρηση στους δήμους που θα αναλάβουν και αυτήν τη βρώμικη δουλειά, να συμπράξουν με το ιδιωτικό κεφάλαιο για ένα κοινό επιχειρηματικό κέρδος. Με αφορμή τις εξελίξεις γύρω από το Ελληνικό το ΚΚΕ εξέφρασε έντονα την αντίθεσή του στις προσπάθειες ιδιωτικοποίησης - ξεπουλήματος όλης της περιοχής. Τόνισε την ανάγκη να επανασχεδιαστεί συνολικά και το ζήτημα με το αεροδρόμιο του Ελληνικού και την πρώην αμερικάνικη βάση, σε συνδυασμό με το αίτημα η παραλία να μην πάει στους ιδιώτες. Πρέπει να είναι περιουσία λαϊκή, να αναπτυχθεί προς το συμφέρον του λαού μας, της νεολαίας μας.
Η Τοπική Διοίκηση, ως τμήμα του κρατικού μηχανισμού, αναδεικνύεται σε βαστάζο επιχειρηματικών συμφερόντων και αυτό δεν είναι καινούριο: Συνολικά την τελευταία 20ετία, η Τοπική Διοίκηση αποτέλεσε βασικό εργαλείο προώθησης και εφαρμογής πολιτικών που στόχο έχουν την ανατροπή των εργασιακών σχέσεων, την παραπέρα ιδιωτικοποίηση - εμπορευματοποίηση κοινωνικών αγαθών και υπηρεσιών, το άνοιγμα νέων κερδοφόρων πεδίων δράσης για το κεφάλαιο. Από τα μέσα, περίπου, της δεκαετίας του '90, οι δημοτικές αρχές του ΠΑΣΟΚ, της ΝΔ και του ΣΥΡΙΖΑ (τότε ΣΥΝ) στήριξαν τις τότε κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ στη δημιουργία μιας γιγάντιας στρατιάς εργασιακών και πολιτικών ομήρων, που κυρίως αποτέλεσαν οι συμβασιούχοι ορισμένου χρόνου και έργου, πατώντας πάνω στην ανάγκη χιλιάδων ανθρώπων για ένα μεροκάματο.

Το μέτωπο στην Υγεία

Ανοιχτό παραμένει το μέτωπο στο χώρο της Υγείας, όπου όταν ολοκληρωθεί και ανεξάρτητα αν αυτό θα γίνει σε ένα μήνα ή περισσότερο, η μεταρρύθμιση στον τομέα της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας δεν θα οδηγήσει σε καλύτερες υπηρεσίες. Οι ασφαλισμένοι θα βρεθούν αντιμέτωποι με ακόμα λιγότερες και χειρότερες παροχές. Και θα πληρώνουν ακόμη περισσότερο από την τσέπη τους. Δεν είναι σίγουρο ότι οι υγειονομικές μονάδες θα είναι ίδιες με σήμερα - που άλλωστε και αυτές δεν ικανοποιούσαν όλες τις σύγχρονες λαϊκές ανάγκες - ενώ διαφαίνεται ότι θα είναι λιγότεροι οι γιατροί, το υγειονομικό προσωπικό και τα εργαστήρια. Προκύπτει άμεση κι εδώ η ανάγκη ο λαός, μαζί με τη δράση για την αντιμετώπιση συνολικά της αντιλαϊκής επίθεσης, να οργανώσει την πάλη του με άξονα το αίτημα για κατάργηση κάθε επιχειρηματικής δράσης στην Υγεία, αποκλειστικά δημόσιο και δωρεάν σύστημα Υγείας για όλους, με βασικό στοιχείο την πρόληψη. Να υπάρξουν επαρκή Κέντρα Υγείας, με ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες για ολοκληρωμένη Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Η συσπείρωση πάνω σ' αυτήν τη γραμμή μπορεί να πολλαπλασιάσει τη δυναμική του κινήματος, να βάλει εμπόδια στα σχέδια της κυβέρνησης, να ανοίξει το δρόμο για πιο ριζικές αλλαγές, προς όφελος της εργατικής - λαϊκής οικογένειας.

Σωρός τα ερείπια

Στο οικονομικό πεδίο το ένα μετά το άλλο τα στοιχεία που παρουσιάζονται αναδείχνουν τόσο την προφανή σαπίλα του συστήματος όσο και την επιτακτική ανάγκη της ανατροπής. Μόνο που για να γίνει συνείδηση αυτό, για να βγει - δηλαδή - ο λαός πρωταγωνιστής σ' αυτήν την πάλη, απαιτείται να σπάσει η αντίληψη της ανάθεσης σε άλλους να βγάλουν το φίδι απ' την τρύπα, να εμπιστευτεί ο λαός τη δύναμή του.
Τα στοιχεία από την ίδια την Τράπεζα της Ελλάδας είναι τρομακτικά: Το 23,1% επιβιώνει κάτω από το όριο της φτώχειας και το 50% των φτωχών ζει με λιγότερα από 4.000 ευρώ το χρόνο. Τα «κόκκινα» δάνεια αυξήθηκαν στο 31,2% το 2013 από 5,1% το 2008, ένας στους δύο και ποσοστό 45,8% δεν πληρώνει τη δόση του δανείου, ένα στα τρία και ποσοστό 31,2 δεν εξυπηρετείται. Οπως επισήμανε το ΚΚΕ, «η έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας επιβεβαιώνει το ΚΚΕ, που λέει ότι η όποια καπιταλιστική ανάκαμψη ακολουθήσει, θα πατήσει πάνω στα ερείπια των εργατικών - λαϊκών δικαιωμάτων, στο τσάκισμα των μικρών επαγγελματιών. Τα ερείπια θα παραμείνουν ερείπια, γιατί αυτό απαιτεί η καπιταλιστική κερδοφορία και η πολιτική της ΕΕ, που υπηρετούν τόσο η κυβέρνηση, όσο και η αξιωματική αντιπολίτευση».
Οι προτάσεις της τρόικας για ομαδικές απολύσεις, μειώσεις εργοδοτικών εισφορών, υλοποίηση των κατευθύνσεων του ΟΟΣΑ αποτελούν απαιτήσεις εγχώριων και ξένων επιχειρηματικών ομίλων που εντείνουν την εκμετάλλευση των εργαζομένων και εκτοπίζουν τους μικρούς επαγγελματίες και παραγωγούς, με στόχο να διασφαλίσουν την καπιταλιστική ανάκαμψη και κερδοφορία. Επιβεβαιώνουν - τονίζει το ΚΚΕ - ότι τα μνημόνια αποτελούν την εξειδίκευση της γενικής πολιτικής ΕΕ και κεφαλαίου. Επομένως και η σημερινή και όποια άλλη κυβέρνηση αποδέχεται αυτό το αντιλαϊκό πλαίσιο θα ακολουθεί την ίδια πολιτική, ανεξάρτητα από τις κορόνες για σκληρές διαπραγματεύσεις.

Στην Ουκρανία

Οι εξελίξεις στην Ουκρανία δεν αποτελούν «νίκη της δημοκρατίας», αλλά μια επικίνδυνη εξέλιξη, πρώτ' απ' όλα για τον ίδιο το λαό της Ουκρανίας. Η νέα ουκρανική κυβέρνηση συγκροτείται από αντιδραστικές πολιτικές δυνάμεις και εκπροσώπους τμημάτων της ουκρανικής ολιγαρχίας που απέκτησαν πολιτική και οικονομική ισχύ μέσα από τη λεηλασία του λαϊκού πλούτου και της σοσιαλιστικής σοβιετικής κληρονομιάς. Αναρριχήθηκαν στην εξουσία με τη στήριξη των ΗΠΑ και της ΕΕ, για την προώθηση των δικών τους γεωπολιτικών σχεδιασμών.
Οι εξελίξεις στην Ουκρανία αποδεικνύουν, για μια ακόμη φορά, ότι οι ναζιστικές οργανώσεις, όπως η ελληνική Χρυσή Αυγή, λειτουργούν ως όργανα του συστήματος, του κεφαλαίου, των ιμπεριαλιστικών κέντρων σε βάρος των λαών. Αποδεικνύεται επίσης ο ψευδεπίγραφος «αντιφασισμός» και «αντιρατσισμός» της ΕΕ, τη στιγμή που η ίδια η ΕΕ παρέχει κάλυψη σε αυτές τις οργανώσεις.
Αποδεικνύεται περίτρανα ότι όσο οι εργάτες και τα άλλα εκμεταλλευόμενα στρώματα δεν αναπτύσσουν τη δική τους αυτοτελή πολιτική δράση ενάντια στους εκμεταλλευτές τους, θα γίνονται «κλοτσοσκούφι» στα συμφέροντα των αστών. Είναι παράδειγμα για το τι συμβαίνει εάν οι εργαζόμενοι στοιχίζονται πίσω από τμήματα των αστικών τάξεων των χωρών τους, πίσω από ιμπεριαλιστικές συμμαχίες.

ΟΥΚΡΑΝΙΑ Μάχη για το ποιος θα «δαγκώσει» το «μήλον της Εριδος»

ΟΥΚΡΑΝΙΑ

Μάχη για το ποιος θα «δαγκώσει» το «μήλον της Εριδος»

Οι φασιστικές ομάδες κρούσης που αξιοποιούνται από το αστικό σύστημα στην Ουκρανία για τη χειραγώγηση του λαού

Οι εξελίξεις στην Ουκρανία ήταν και είναι ραγδαίες, όχι όμως κι απρόβλεπτες. Εδώ και καιρό πάνω της μαζεύονταν όλα αυτά τα «σύννεφα», που έδωσαν την ισχυρή πολιτική «καταιγίδα» των τελευταίων ημερών. Μια «καταιγίδα» που στοίχισε τη ζωή 87 ανθρώπων, τον τραυματισμό εκατοντάδων άλλων κι εκτός των άλλων «ανασύνθεσε» για τα καλά το πολιτικό σκηνικό της χώρας. Ο Πρόεδρος Β. Γιανουκόβιτς, επικεφαλής του «Κόμματος των περιοχών» κυνηγήθηκε από το θώκο του, οι δυνάμεις της «αντιπολίτευσης» (μεταξύ αυτών και απροκάλυπτα εθνικιστικές - ναζιστικές δυνάμεις) ανέλαβαν το «τιμόνι» της αστικής κυβερνητικής διαχείρισης.
Αλήθεια, όμως, τι είδους «σύννεφα» ήταν αυτά που προκάλεσαν αυτή την ισχυρή πολιτική «καταιγίδα»; Τι αποτέλεσε το «μπαρούτι» και τι το «φιτίλι» της συγκεκριμένης σύγκρουσης; Ποιες δυνάμεις επωφελήθηκαν και ποιο το μέλλον της χώρας; Ποια η στάση του κομμουνιστικού κινήματος απέναντι στις εξελίξεις;

Η κεντροαριστερή κυβέρνηση «γέφυρα» για τη «δεξιά» στροφή

Υποστηρικτές της καπιταλιστικής ανάπτυξης στη χώρα μας, όπου σταθούν κι όπου βρεθούν, αναμασούν την «καραμέλα» της μετατροπής της χώρας μας σε «ενεργειακό κόμβο», ως μια «σανίδα» σωτηρίας για το λαό. Σ' αυτό το «παραμύθι» της αποβλάκωσης δεν αρέσκονται μόνον η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, αλλά και στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ. Η Ουκρανία είναι, λοιπόν, ένας τέτοιος «κόμβος»! Εχει ένα τεράστιο και μοναδικό στον κόσμο σύστημα με 37,6 χιλιάδες χιλιόμετρα μεταφορικών αγωγών καθώς και 120 σταθμούς διατήρησης της πίεσης του φυσικού αερίου, αλλά και 13 υπόγειες αποθήκες φύλαξής του. Ετησίως από το έδαφος της Ουκρανίας μπορούν να μεταφέρονται έως και 130 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ρωσικού φυσικού αερίου. Πρόκειται ουσιαστικά για το μεγαλύτερο «κανάλι» εξαγωγής ρωσικού φυσικού αερίου, ακόμη και μετά την κατασκευή του υποθαλάσσιου στη Βαλτική θάλασσα αγωγού «Βόρειου Ρεύματος» (Nord Stream), χωρητικότητας 55 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων, που συνδέει απευθείας τη Ρωσία με τη Γερμανία, παρακάμπτοντας τις χώρες «μεταφορείς». Εσωσε, μήπως, αυτό το λαό της Ουκρανίας από τα δεινά της παλινόρθωσης του καπιταλισμού; ΟΧΙ!
Ορισμένοι άλλοι, όπως π.χ. το λεγόμενο «Σχέδιο Β» και η ΑΝΤΑΡΣΥΑ προβάλλουν σαν λύση για τους εργαζόμενους της χώρας μας την έξοδο από το ευρώ και την επιστροφή στο εθνικό νόμισμα ή ακόμη και την έξοδο από την ΕΕ, χωρίς όμως τους άλλους όρους που υπογραμμίζει στις θέσεις του το ΚΚΕ. Η Ουκρανία είναι, λοιπόν, μια τέτοια χώρα, όπου και εθνικό νόμισμα έχει (το γκρίβνα) και έξω από την ΕΕ είναι. Την έσωσε αυτό από τα κοινωνικά αδιέξοδα του καπιταλιστικού δρόμου ανάπτυξης; ΟΧΙ!
Τα τελευταία 20 και πλέον χρόνια, μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης και την ολοκλήρωση της διαδικασίας ανατροπής του σοσιαλισμού, ο λαός της Ουκρανίας βιώνει ένα προς ένα τα τεράστια κοινωνικά αδιέξοδα του καπιταλισμού: Φτώχεια κι εξαθλίωση για την πλειοψηφία του λαού και την ίδια ώρα συσσώρευση αμύθητου πλούτου στα χέρια μιας ολιγαρχίας. Η ανεργία κι εκεί στα ύψη, έχει οδηγήσει 5 με 7 εκατομμύρια Ουκρανούς (με βάση διαφορετικές μετρήσεις) στην εγκατάλειψη της χώρας προς αναζήτηση καλύτερης τύχης. Οι αστικές κυβερνήσεις φόρτωναν συνεχώς νέα βάρη στις πλάτες των εργαζόμενων στρωμάτων, καταργώντας τη μία μετά την άλλη τις κατακτήσεις που είχαν οι εργαζόμενοι στο σοσιαλισμό. Αυτό συνέβη τόσο με τις παλαιότερες κεντρώες κυβερνήσεις (π.χ. του Προέδρου Κούτσμα), όσο και με τις δεξιές (του Προέδρου Β. Γιούστσενκο), τις κεντροδεξιές (Γ. Τιμοσένκο) και τις «κεντροαριστερές» (του μέχρι πρότινος Προέδρου Β. Γιανουκόβιτς). Μάλιστα ο τελευταίος είχε τη διακριτική στήριξη και του Κομμουνιστικού Κόμματος Ουκρανίας. Οχι τόσο φανερά, όπως στην περίπτωση της κυβέρνησης του 2006-7, όπου το ΚΚ Ουκρανίας διέθετε 2 υπουργούς (Αγροτικής Οικονομίας και Βιομηχανικής Πολιτικής), ωστόσο, και η έκπτωτη πλέον κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ν. Αζάροφ (που υποδείχτηκε από τον Γιανουκόβιτς) πήρε ψήφο εμπιστοσύνης στις 24/12/2012 από το «Κόμμα των περιοχών» και από το ΚΚ Ουκρανίας. Μάλιστα τον Απρίλη του 2013 το ΚΚ Ουκρανίας πίεζε για σχηματισμό νέας «καθαρής κεντροαριστερής κυβέρνησης», με τη συμμετοχή και κομμουνιστών σ' αυτήν. Αν κι ο πρωθυπουργός Αζάροφ δεν υποχώρησε σ' αυτήν την πίεση, το ΚΚΟ δεν απέσυρε την υποστήριξή του ...«για να μη μείνει η χώρα ακυβέρνητη».
Συνοπτικά, λοιπόν, αποδείχτηκε στην πράξη πως με οποιοδήποτε «μείγμα» πολιτικής διαχείρισης τα κοινωνικοοικονομικά προβλήματα των εργαζομένων στην Ουκρανία όχι μόνον δεν λύθηκαν, αλλά αυξήθηκαν και οξύνθηκαν. Αυτά αποτέλεσαν και το «υγρό πυρ» της τελευταίας πολιτικής «ανάφλεξης». Αποδείχτηκε και στην περίπτωση της Ουκρανίας πως οι κυβερνήσεις της «κεντροαριστεράς - αριστεράς» (μάλιστα με τη στήριξη του ΚΚ Ουκρανίας) δεν είναι παρά η «γέφυρα» για την αναρρίχηση της δεξιάς και αυτή τη φορά με την απροκάλυπτη «σφραγίδα» των Ουκρανών ναζιστών.

Βαθιά διαίρεση της αστικής τάξης

Στο εσωτερικό της Ουκρανίας εδώ και χρόνια ωριμάζουν κι άλλες επιμέρους αντιθέσεις, πέρα από τη βασική αντίθεση που χαρακτηρίζει κάθε καπιταλιστική κοινωνία, δηλαδή την αντίθεση κεφαλαίου - εργασίας.
Ετσι, π,χ. στη σημερινή Ουκρανία υπάρχει η αντίθεση ανάμεσα στη Δυτική και στην Ανατολική Ουκρανία. Η Δυτική είναι βασικά αγροτική και έχει άλλη ιστορική πορεία, αφού ενσωματώθηκε στην ΕΣΣΔ μόνον μετά τον Β` Παγκόσμιο Πόλεμο, από εδάφη που είχαν χαθεί και ανήκαν σε Πολωνία, Ουγγαρία και Ρουμανία. Η Ανατολική και Νότια (Κριμαία) είναι βασικά βιομηχανική και είχε πάντα πολύ στενούς δεσμούς (γλωσσικούς, πολιτισμικούς) με τον πληθυσμό της Ρωσίας. Μάλιστα η Κριμαία μέχρι το 1954 ανήκε στη Σοβιετική Ρωσία. Τις διαφορές αυτές τις έχουμε κι άλλες φορές αναδείξει στον «Ρ», ενώ τώρα σ' αυτές εστιάζουν και άλλα αστικά ΜΜΕ.
Ωστόσο, η βασικότερη από τις επιμέρους αντιθέσεις στη δεδομένη φάση ήταν το βαθύ ρήγμα που εμφανίστηκε στο εσωτερικό της αστικής τάξης της χώρας.
Τμήμα της αστικής τάξης της Ουκρανίας εκτιμά πως μπορεί να βγει ωφελημένο αρχικά από τη σύνδεση και στην πορεία από την ενσωμάτωση της Ουκρανίας στην ΕΕ. Αυτό το κομμάτι της αστικής τάξης βρίσκει πολιτική έκφραση στις πολιτικές δυνάμεις της χθεσινής «αντιπολίτευσης», που εκπροσωπούνται από τα κόμματα «Μπατκίφσινα» («Πατρίδα») της πρώην πρωθυπουργού Γιούλια Τιμοσένκο, «Ουντάρ» («Γροθιά») του πρώην μποξέρ Βιτάλι Κλίτσκο, και το ακροδεξιό/ νεοφασιστικό «Σβομπόντα» («Ελευθερία»), του Ολεγκ Τιαγκνιμπόκ. Μεταξύ τους υπάρχουν και «κόντρες» όχι μόνο για τη διανομή της κυβερνητικής εξουσίας, αλλά και γιατί άλλοι καπιταλιστές επιθυμούν στενότερη συνεργασία με τη Γερμανία και άλλοι με τις ΗΠΑ. Αυτό εκφράζεται και στο πολιτικό επίπεδο, ωστόσο από κοινού αυτά τα κόμματα παρουσιάζουν την ΕΕ ως το «φάρμακο» για κάθε «ασθένεια» της Ουκρανίας. Εχουν πείσει σημαντικό τμήμα των εργαζομένων, κυρίως της Δυτικής και Κεντρικής Ουκρανίας, πως δεν υπάρχει άλλη λύση για την καλυτέρευση της ζωής τους από την προσέγγιση και τελικά την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ. Οπως επίσης το έχουν πείσει πως ισοδυναμεί με «εθνική καταστροφή» η ένταξη της Ουκρανίας στην Τελωνειακή Ενωση (ΤΕ) Ρωσίας, Λευκορωσίας, Καζαχστάν.
Αντίθετα, ένα άλλο, επίσης σημαντικό, τμήμα της αστικής τάξης της Ουκρανίας, οι επιχειρήσεις των οποίων προσανατολίζονται στη ρωσική αγορά (τόσο για τη χρήση φθηνών ενεργειακών πηγών, όσο και σ' ό,τι αφορά την πώληση των παραγόμενων προϊόντων) θέλει στενότερες σχέσεις με τη Ρωσία και την ένταξη στην Τελωνειακή Ενωση, που 'χει συγκροτηθεί ως πρώτο στάδιο της «Ευρασιατικής Οικονομικής Κοινότητας», μιας νέας διακρατικής καπιταλιστικής ένωσης, με «ατμομηχανή» τη Ρωσία. Βασικές πολιτικές δυνάμεις που στήριξαν την επιλογή αυτού του τμήματος της αστικής τάξης της Ουκρανίας ήταν το μέχρι πρόσφατα κυβερνητικό «Κόμμα των περιοχών» και το ΚΚ Ουκρανίας.

«Μήλον της Εριδος»

Σ' αυτήν την ενδοαστική αντίθεση ανάμεσα στους καπιταλιστές της Ουκρανίας παρενέβησαν ΕΕ και ΗΠΑ σε ανταγωνισμό με τη Ρωσία. Οι δυνάμεις αυτές συγκρούστηκαν πάνω στο «κορμί» της Ουκρανίας κι όπως φαίνεται θα συνεχίσουν αυτή τη σύγκρουση, αιματοκυλώντας το λαό της Ουκρανίας για τα συμφέροντά τους, για να μοιράσουν τις αγορές, τις πρώτες ύλες, τα δίκτυα μεταφοράς της Ενέργειας. Οι παραγωγικές δυνατότητες της χώρας, η βιομηχανία της, οι τεράστιες αγροτικές εκτάσεις της, το καταπληκτικό δίκτυο αγωγών αποτελούν το «μήλον της έριδος» για τα μονοπώλια των παραπάνω χωρών, που διαγκωνίζονται για το ποιος θα 'χει την «πρωτοκαθεδρία» στο «φαγοπότι» της εκμετάλλευσής τους και της εκμετάλλευσης του λαού της Ουκρανίας.

Δύο γραμμές στο κομμουνιστικό κίνημα

Πρέπει εδώ να σημειωθεί πως το ΚΚ Ουκρανίας, όπως και το ΚΚ Ρωσικής Ομοσπονδίας, προσεγγίζοντας αταξικά το ζήτημα των διακρατικών ενώσεων, τάχθηκαν υπέρ της ενσωμάτωσης της Ουκρανίας στην ΤΕ. Μάλιστα το ΚΚ Ουκρανίας, με το ξέσπασμα των πρώτων συγκρούσεων πρότεινε για το «ξεπέρασμα της κρίσης» ένα «πακέτο μέτρων», στο οποίο βασικά σημεία ήταν: α) Η διοργάνωση δημοψηφίσματος με το ερώτημα «σε ποια από τις δύο ενώσεις (ΕΕ ή ΤΕ) επιθυμείτε να μπούμε;». β) Η μετατροπή του πολιτεύματος από Προεδρική Δημοκρατία σε Προεδρευομένη, με την αφαίρεση αρμοδιοτήτων από τον Πρόεδρο. γ) Η μεταφορά αρμοδιοτήτων από την κεντρική εξουσία στις περιφέρειες και στην τοπική διοίκηση, όπως και η δημιουργία ενός «ανεξάρτητου λαϊκού οργάνου ελέγχου της εξουσίας».
Αντίθετα, η Ενωση Κομμουνιστών Ουκρανίας και το Κομμουνιστικό Εργατικό Κόμμα Ρωσίας (που είναι αισθητά μικρότερα σε πολιτική επιρροή) κατήγγειλαν τα παραπάνω κόμματα για τη στάση τους αυτή και σημείωναν στις τοποθετήσεις τους πως τόσο η ΕΕ, όσο και η ΤΕ είναι «δύο ιμπεριαλιστικές ενώσεις που είναι αντιδραστικές. Ολες οι ελπίδες για την "ευρωπαϊκή ολοκλήρωση" αφ' ενός και για την "επαναπροσέγγιση με τη Ρωσία" αφ' ετέρου δεν θα οδηγήσουν σε βελτίωση της θέσης των απλών εργαζομένων. Απλά θα λύσουν το ζήτημα ποιο τμήμα της αστικής τάξης θα λεηλατήσει τον ουκρανικό λαό και τον πλούτο της Ουκρανίας στο εγγύς μέλλον». Η ΕΚ Ουκρανίας και το ΚΕΚΡ σημείωναν στις ανακοινώσεις τους πως η λύση για το λαό της Ουκρανίας βρίσκεται στο δρόμο της ταξικής πάλης, της ανατροπής του καπιταλισμού, της σοσιαλιστικής επανάστασης. Απαντώντας, μάλιστα, σ' εκείνους που καλούσαν σε συνεργασία και στήριξη του «Κόμματος των περιοχών», με το σκεπτικό να μην αναρριχηθούν στην εξουσία οι φασίστες, σημείωναν πως οι κομμουνιστές είναι στην πρωτοπορία του αντιφασιστικού αγώνα, ωστόσο «η ολοκληρωτική νίκη κατά του φασισμού δεν είναι δυνατή χωρίς τη νίκη κατά του καπιταλισμού, επομένως η πλήρης και ολοκληρωτική νίκη κατά του εθνοφασισμού είναι η σοσιαλιστική επανάσταση!».
Μετά τις αιματηρές εξελίξεις, την άτακτη φυγή Γιανουκόβιτς, το όργιο βανδαλισμού σε βάρος των μνημείων του Λένιν και άλλων σοβιετικών και αντιφασιστικών μνημείων στη Δυτική και Κεντρική Ουκρανία, την κατάθεση νομοσχεδίου για την απαγόρευση τόσο του ΚΚ Ουκρανίας όσο και του «Κόμματος των περιοχών», το ΚΚ Ουκρανίας αναγνώρισε πως «οι μαζικές διαμαρτυρίες δεν απέκτησαν χαρακτήρα ταξικής σύγκρουσης». Το ΚΚΕ εκφράζει σταθερά την αλληλεγγύη του στους κομμουνιστές της Ουκρανίας και καταδικάζει κάθε προσπάθεια να τεθεί το ΚΚ Ουκρανίας και η κομμουνιστική ιδεολογία εκτός νόμου. Η συζήτηση που έχει ανοίξει για τις εξελίξεις στην Ουκρανία επιβάλλεται να συνεχιστεί. Το ερώτημα που, ωστόσο, προκύπτει είναι το εξής: Βοήθησε το εργατικό - λαϊκό κίνημα της Ουκρανίας η στάση που είχε όλα τα τελευταία χρόνια το ΚΚ Ουκρανίας; Βοήθησε ο εγκλωβισμός του στην αντίληψη των «κεντροαριστερών κυβερνήσεων»; Βοήθησε η στήριξη που παρείχε στη μια μερίδα των αστών κυβερνητικών διαχειριστών; Βοήθησε η αταξική προσέγγιση στο ζήτημα των διακρατικών καπιταλιστικών ενώσεων και η επιλογή να καλεί το λαό να επιλέξει ιμπεριαλιστή και ανάλογη ένωση (την ΤΕ); Βοήθησε η διασπορά αυταπατών πως στα πλαίσια του αστικού συστήματος, με ορισμένες πολιτικές μεταρρυθμίσεις, μπορεί να αποφευχθεί η αιματοχυσία; Κι αυτό την ώρα που ήταν κάτι παραπάνω από φανερό πως στη χώρα και στο έδαφος του καπιταλισμού συγκρούονται τεράστια οικονομικά συμφέροντα και ξένες δυνάμεις! Η εκτίμησή μας είναι πως δεν βοήθησε!

Δυσοίωνο το μέλλον, αλλά υπάρχει λύση για το λαό

Θα καταφέρει ο λαός της Ουκρανίας να ξεπεράσει το «σκόπελο» της διαίρεσής του σε εθνοτική και γλωσσική βάση; Θα μπορέσουν οι καπιταλιστές και ιμπεριαλιστικές δυνάμεις να βρούνε ένα συμβιβασμό που θα αποτρέψει (προσωρινά) μια εμφύλια σύγκρουση ή και έναν νέο ιμπεριαλιστικό πόλεμο;
Αυτά τα ερωτήματα πρέπει θα απαντηθούν στην πορεία των εξελίξεων. Εκείνο που είναι σίγουρο είναι πως οι εργαζόμενοι στην Ουκρανία θυμούνται ακόμη τα χρόνια του σοσιαλισμού και τον αναπολούν σε ποσοστό 56%. Και αυτό ενώ έχουν περάσει πάνω από 20 χρόνια και οι νέες γενιές δεν έχουν βιώσει τις τεράστιες κοινωνικές κατακτήσεις του.
Στις σημερινές συνθήκες «ο σοσιαλισμός παραμένει επίκαιρος και αναγκαίος όσο ποτέ. Αυτή είναι η προοπτική ενάντια σε κάθε καπιταλιστική διακρατική ένωση, για να ανοίξει ο δρόμος για μια οικονομία και κοινωνία που δεν θα λειτουργεί με βάση το κέρδος αλλά με βάση τις ανάγκες των εργαζομένων», τονίζεται στην Κοινή Ανακοίνωση για τις εξελίξεις στην Ουκρανία που υπογράφουν δεκάδες Κομμουνιστικά και Εργατικά Κόμματα και κυκλοφόρησε τη βδομάδα που μας πέρασε με πρωτοβουλία του ΚΚΕ και του Γερμανικού ΚΚ.

Ελισαίος ΒΑΓΕΝΑΣ
Μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, υπεύθυνος του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων της ΚΕ

Οι αστικοί σχεδιασμοί εντείνονται

Οι αστικοί σχεδιασμοί εντείνονται

Η αναμόρφωση του αστικού πολιτικού σκηνικού πηγαίνει χέρι - χέρι με την αναζήτηση άλλων μειγμάτων αστικής διαχείρισης της καπιταλιστικής κρίσης που να εξασφαλίζουν ρευστότητα στο μεγάλο κεφάλαιο, προώθηση των συμφερόντων του και απορρόφηση των λαϊκών αντιδράσεων. Μαζί και με μια συζήτηση για τα παραπέρα βήματα της ΕΕ, τη λειτουργία των ευρωενωσιακων μηχανισμών και θεσμών στο μέλλον. Αφορά κυρίως το ποιος μπορεί τελικά να αποτελέσει το σοσιαλδημοκρατικό πόλο - πυλώνα του συστήματος.

Σε ένα πρώτο επίπεδο εξελίξεων, οι πολυδιαφημισμένοι «58» (ή έστω η ηγεσία τους) αποφάσισαν να μην κατεβάσουν υποψήφιους στο κοινό ευρωψηφοδέλτιο της λεγόμενης ΕΛΙΑΣ (ΠΑΣΟΚ - Λοβέρδος κ.ά.). Για το γεγονός αυτό δόθηκαν πολλές εξηγήσεις, με πιο επικρατέστερη ότι αυτό οφείλεται στην απόφαση Σαμαρά - Βενιζέλου οι ευρωβουλευτές να εκλεγούν με σταυρό, άρα για διάφορους λόγους γινόταν δύσκολη έως απίθανη η εκλογή στελεχών των «58». Ωστόσο, είναι σίγουρο ότι οι διεργασίες για την αναμόρφωση του λεγόμενου κεντροαριστερού χώρου όχι μόνο δεν έχουν λήξει, αλλά θα ενταθούν το επόμενο διάστημα. Αυτό φανερώνουν άλλωστε οι επισημάνσεις ότι παρά την εκλογική κατεδάφιση του ΠΑΣΟΚ, η σοσιαλδημοκρατία συνεχίζει να έχει σημαντικά ερείσματα σε τμήματα εργαζομένων και ιδιαίτερα σε μεσαία στρώματα όπως έχουν δείξει οι αρχαιρεσίες σε συνδικάτα, φορείς όπως οι δικηγορικοί σύλλογοι κλπ. Επίσης δεν πρέπει να υποτιμήσουμε ότι οι ίδιες οι εκλογές του Μάη θα αποτελέσουν σταθμό για την αναμόρφωση του χώρου, κάτι που επισήμανε και ο ίδιος ο Βενιζέλος. Επίσης ως παράγοντας που κινείται στο χώρο της σοσιαλδημοκρατίας προβάλλεται και το κόμμα που ίδρυσε ο Στ. Θεοδωράκης με τον τίτλο «Το Ποτάμι».

Αλλο μείγμα

Πάντως το πιο ενδιαφέρον από την υπόθεση των «58» τη βδομάδα που πέρασε ήταν οι θέσεις τους για την «Ευρώπη». Θέτοντας το δικό τους κριτήριο για τις ευρωεκλογές, αναφέρουν ότι «στις ευρωεκλογές (...) Θα ψηφίσουμε για την αναγέννηση του αληθινού οράματος της Ευρώπης. Ευρώπη: Ούτε λιτότητα, ούτε λαϊκισμός». Εκφράζοντας τμήματα του κεφαλαίου που θέλουν ένα άλλο μείγμα διαχείρισης, με απελευθέρωση κεφαλαίων προς χρηματοδότησή τους, σημειώνουν: «Ο κίνδυνος για την Ευρώπη και τους λαούς της έρχεται από δύο διαφορετικές κατευθύνσεις. Από τη συνεχή λιτότητα και από τον εθνικολαϊκισμό όποιο χρώμα και αν έχει». Και παρακάτω: «Λέμε όχι στην αδιαλλαξία της λιτότητας, στο νεοφιλελεύθερο δογματισμό, στις αντιαναπτυξιακές πολιτικές που πνίγουν την πραγματική οικονομία». Είναι σαφές ότι οι θέσεις αυτές συμπίπτουν με την κριτική που εκφράζει και ο ΣΥΡΙΖΑ στην ΕΕ.
Η σύμπτωση καταγράφεται και σε άλλες τους προτάσεις που εξυπηρετούν το στόχο εξασφάλισης ρευστότητας στους καπιταλιστές: Αλλαγή του καταστατικού της ΕΚΤ ώστε να μπορεί να παρεμβαίνει στην πρωτογενή αγορά ομολόγων και να ασκεί το ρόλο δανειστή ύστατης ανάγκης. Κατάργηση της τρόικας και αντικατάστασή της από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Ενεργοποίηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και του Ευρωπαϊκού Επενδυτικού Ταμείου. Φόρο επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών για τη χρηματοδότηση του κράτους Πρόνοιας. Συμφωνία για μορφές αμοιβαιοποίησης του χρέους και διασφάλισής του. Καθιέρωση ευρωπαϊκού ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος για άπορους και αντίστοιχου επιδόματος ανεργίας, μέτρο διαχείρισης της ακραίας φτώχειας.
Υπέρ της ανάγκης άλλου μείγματος διαχείρισης επιχειρηματολογεί εσχάτως και το ΠΑΣΟΚ. Ειδικά μετά το πρόσφατο ταξίδι του προέδρου του, Ευ. Βενιζέλου, το Γενάρη σε Γαλλία και ΗΠΑ. Ελεγε χαρακτηριστικά ο Βενιζέλος στις 10/2, στη συνεδρίαση των σοσιαλδημοκρατών ευρωβουλευτών στο Στρασβούργο για «το πρόβλημα της τρόικας»: «Ξεκινάει μέσα από την πίεση των ισχυρών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, ιδίως της γερμανικής κυβέρνησης, να έρθει το ΔΝΤ και να εγκατασταθεί στην καρδιά της Ευρωζώνης». Μιλούσε για «σκληρούς συσχετισμούς, μεταξύ αυτών που είναι δημοσιονομικά "ενάρετοι" και αποφασίζουν και αυτών που είναι δημοσιονομικά "άσωτοι" και πρέπει να εφαρμόσουν τις αποφάσεις». Εστίαζε σε μια «πολιτική ανισορροπία στην Ευρώπη»: «Ποιοι είναι οι δημοσιονομικά "ενάρετοι"; Οι πέντε χώρες με τριπλό Α στην πιστοληπτική ικανότητα. Στην πραγματικότητα ποιες είναι οι χώρες αυτές; Μόνο η Γερμανία».
Στον απόηχο τέτοιων δηλώσεων, είχαμε αργότερα τοποθετήσεις όπως αυτή του γραμματέα της ΚΠΕ του ΠΑΣΟΚ Νίκου Ανδρουλάκη, ότι «η σημερινή Σοσιαλδημοκρατία (...) έδειξε αδυναμία να συγκρουστεί με την κυρίαρχη δεξιά αντίληψη περί της σκληρής λιτότητας που επέβαλε η ευρωπαϊκή ελίτ και αποδέχτηκε πολιτικές πλήρους απορρύθμισης».

«Αλλη» ΕΕ

Τόσο οι «58», όσο και οι άλλες κινήσεις της σοσιαλδημοκρατίας, υιοθετούν την κατεύθυνση της εμβάθυνσης της οικονομικής και πολιτικής ενοποίησης. Αναφέρεται χαρακτηριστικά στο ίδιο κείμενο:
«Η κρίση μας έδειξε ότι χωρίς σταθερότερη Οικονομική, Νομισματική και Δημοσιονομική Διακυβέρνηση, το κόστος που θα πληρώνουν οι ευρωπαϊκοί λαοί θα είναι βαρύ και η ενότητα της Ευρωζώνης θα κινδυνεύει. Χρειαζόμαστε ένα τολμηρό άλμα στην τραπεζική, δημοσιονομική, οικονομική και πολιτική ενοποίησή της».
Στον αντίποδα αυτής της λογικής και προσπαθώντας να εκφράσει τον αστικό εθνικιστικό «ευρωσκεπτικισμό», ο πρόεδρος των ΑΝΕΛ Πάνος Καμμένος σημείωνε ότι «αυτή τη στιγμή υπάρχουν δύο κόσμοι στην πολιτική. Εκείνοι οι οποίοι πιστεύουν στο φεντεραλισμό, στην ομοσπονδιοποίηση, στην κατάργηση των εθνών-κρατών - σε αυτό συμφωνούν το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και το Ευρωπαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα (ΠΑΣΟΚ - ΝΔ δηλαδή) - και υπάρχουν και οι άλλοι, οι αντιφεντεραλιστές, που πιστεύουμε στην έννοια του έθνους-κράτους. Αυτοί οι δύο κόσμοι θα συγκρουστούμε στις ευρωεκλογές. Εμείς δεν πιστεύουμε στη μείωση της εθνικής κυριαρχίας. Θα συναντηθούμε, λοιπόν, με δυνάμεις οι οποίες πιστεύουν στην παραμονή της εθνικά κυρίαρχης Ελλάδας».