ΕΣΣΔ: Το τίμημα της Αντιφασιστικής Νίκης

Κατιούσα

Η κατάσταση της ΕΣΣΔ την επαύριο του Δεύτερου παγκόσμιου πολέμου ήταν από πολλές απόψεις παράδοξη. Σε μεγάλο βαθμό, χάρη στην ΕΣΣΔ είχε νικηθεί η χιτλερική Γερμανία. Ο Κόκκινος Στρατός, που αριθμούσε πάνω από 11 εκατομμύρια άντρες είχε φτάσει στον Έλβα, είχε καταλάβει το Βερολίνο και τη Βιέννη, είχε απελευθερώσει την Πράγα, τη Βουδαπέστη, τη Βαρσοβία, το Βελιγράδι και το Βουκουρέστι. Στην ανατολή, είχε απελευθερώσει τη Μαντζουρία και τη Βόρεια Κορέα. Η στρατιωτική δύναμη της ΕΣΣΔ ήταν, συνεπώς, σημαντική, καθώς και το γόητρό της. Στα μάτια των Ευρωπαϊκών λαών εμφανιζόταν σαν ο απελευθερωτής και σαν ο νικητής του Χίτλερ. Ταυτόχρονα, ήταν μεγάλη η αδυναμία της εξαιτίας ακριβώς των ανθρώπινων και ολικών απωλειών, που είχε υποστεί!

Οι Σοβιετικοί ιστορικοί μιλούν για πάνω από 20 εκατομμύρια νεκρούς, θύματα του Δεύτερου παγκόσμιου πολέμου, αλλά δεν έχουν δώσει συγκεκριμένα στοιχεία ούτε για το συνολικό αριθμό, ούτε για τις μεθόδους τους υπολογισμού. Εμείς μπορέσαμε να συνυπολογίσουμε τον αριθμό των αιχμαλώτων και των εκτοπισμένων, που πέθαναν στα στρατόπεδα σε 5 περίπου εκατομμύρια άτομα. Υπολείπονται οι νεκροί πολίτες, που μακελεύτηκαν από τους Γερμανούς στα κατεχόμενα εδάφη, οι στρατιώτες του Κόκκινου Στρατού που σκοτώθηκαν στις μάχες, τα θύματα των βομβαρδισμών, και τέλος τα θύματα της πείνας και των επιδημιών, όπως οι 700.000 νεκροί του Λένινγκραντ.
Γνωρίζουμε τον πληθυσμό του 1940 κι εκείνον του 1956, τουλάχιστο σύμφωνα με εκτίμηση σοβιετικής πηγής. Ανερχόταν σε 191.700.000 το 1940 και σε 200.200.000 κατοίκους το 1956, μέσα στα σημερινά εδαφικά όρια (μ’ εξαίρεση την περιοχή του Καλίνινγκραντ, δηλαδή του παλιού Καίνιγσμπεργκ στην ανατολική Πρωσσία, αλλά ουσιαστικά όλος ο πληθυσμός γερμανικής καταγωγής είχε μεταναστεύει). Σε 16 χρόνια επομένως η συνολική αύξηση ανερχόταν σε 8.500.000 άτομα.  Ο πληθυσμός ορισμένων δημοκρατιών που είχαν καταληφθεί στη διάρκεια του πολέμου ήταν μάλιστα μικρότερος το 1956 απ’ ότι το 1940, κι αυτή είναι η περίπτωση της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας.

Αν παραδεχτούμε μίαν αύξηση του πληθυσμού κατά 2,5 ως 3,5 εκατομμύρια άτομα το χρόνο, στα χρόνια που άμεσα προηγήθηκαν από τον πόλεμο, λαμβανομένων υπόψη των ρυθμών των γεννήσεων και των θανάτων, μπορούμε να πούμε πως, αν δεν υπήρχε ο πόλεμος, ο πληθυσμός θα μπορούσε μέσα σε 16 χρόνια να είχε αυξηθεί κατά 48 εκατομμύρια άτομα, αν υποθέσουμε μια μέση αύξηση 3 εκατομμυρίων ατόμων το χρόνο. Το έλλειμμα ανέρχεται επομένως σε 39.500.000 άτομα. Κατά ένα μέρος, δεν πρόκειται για θανάτους, αλλά για μη αύξηση, για πτώση του ρυθμού των γεννήσεων στη διάρκεια του πολέμου και μετά τον πόλεμο, λόγω ακριβώς των απωλειών του πολέμου. Είναι δύσκολο να υπολογίσουμε αυτό το έλλειμμα για τα 16 χρόνια, στα όποια αναφέρεται η μελέτη μας. Μπορούμε να το εκτιμήσουμε σε 6 εκατομμύρια άτομα για την περίοδο του πολέμου και σε περίπου άλλα τόσα για τη μεταπολεμική περίοδο, δηλαδή συνολικά σε 12 εκατομμύρια. Υπολείπονται συνεπώς 25.500.000 θάνατοι, που οφείλονται στον πόλεμο. Έτσι κατά ένα μέσον υπολογισμό, ο αριθμός των νεκρών βρίσκεται μεταξύ 23 και 27 εκατομμυρίων, δηλαδή είναι ελαφρά μεγαλύτερος από κείνον που δίνουν οι Σοβιετικοί.
Θυμίζουμε, πως μονάχα ο αριθμός των θυμάτων από τον άμαχο πληθυσμό κατά την πολιορκία του Λένινγκραντ είναι μεγαλύτερος από το σύνολο των αγγλοαμερικανικών απωλειών του Δευτέρου παγκόσμιου πολέμου και μεγαλύτερος από τις γαλλικές απώλειες.
Το σύνολο των γαλλικών, αγγλικών και αμερικανικών απωλειών αντιπροσωπεύει επομένως το ένα πέμπτο των σοβιετικών απωλειών. Αν κάνουμε αυτή τη σύγκριση δεν είναι για να εκφράσουμε θλίψη ή για να μεμφθούμε κάποιον για κάτι, αλλά για να συνειδητοποιήσουμε αυτή την αφαίμαξη, που δεν έχει προηγούμενο στην Ιστορία. Μια βαθύτερη μελέτη του προβλήματος των θυμάτων του πόλεμου θα έδειχνε ότι η καταστροφή ήταν ακόμα πιο μεγάλη, αν πάρουμε υπόψη την ποιοτική πλευρά του θέματος. Ο αριθμός των νέων αντρών και γυναικών που σκοτώθηκαν έχει πράγματι μεγαλύτερη σημασία από εκείνον των γέρων και των παιδιών. Γιατί έχει επιπτώσεις στη μελλοντική εξέλιξη του ρυθμού των γεννήσεων και των θανάτων, αλλά κυρίως γιατί πρόκειται για πρόσωπα, που είναι συνήθως καταρτισμένα, που έχουν διαπλαστεί στα σκληρά χρόνια της προπολεμικής περιόδου. Πόσοι ειδικευμένοι εργάτες, τεχνικοί, επιστήμονες θερίστηκαν έτσι προτού ακόμα μπορέσουν να συνεισφέρουν στην εθνική οικονομία! Δεν μπορούμε να κατανοήσουμε τη φύση των εμποδίων που έπρεπε να υπερπηδηθούν κατά τη μεταπολεμική περίοδο αν δεν έχουμε στο νου αυτούς τους αριθμούς — ενώ αντίθετα οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν αναπτύξει την οικονομία τους χάρη στον πόλεμο. Ας σκεφτούμε ακόμα τον αριθμό των θυμάτων, που οφείλονται, σ’ εξωτερικούς και σ’ εμφύλιους πολέμους από το 1914 και πέρα:

Πρέπει να θυμίσουμε αυτούς τους αριθμούς σ’ όσους (και είναι πολλοί στη Γαλλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Δυτική Ευρώπη) συγκρίνουν την ανάπτυξη της ΕΣΣΔ μ’ εκείνη των προηγμένων καπιταλιστικών χωρών και ν’ αναρωτηθούμε που θα βρισκόταν η σοβιετική παραγωγή στα 1974 ή στα 1980, αν οι ιστορικές συνθήκες ήταν παρόμοιες μ’ εκείνες των Ηνωμένων Πολιτειών. Το ένα πέμπτο των Σοβιετικών, που ζούσαν μεταξύ του 1917 και του 1945, πέθαναν εξαιτίας των πολέμων. Αν παρθεί υπόψη η πτώση του ρυθμού των γεννήσεων, ο σοβιετικός πληθυσμός, που ανερχόταν σε 250 εκατομμύρια στις αρχές του 1973 θα έπρεπε να είχε φτάσει στα 325 περίπου εκατομμύρια άτομα.
Όσο για τις υλικές απώλειες, κι αυτές δεν ήταν μικρότερες, σύμφωνα με τους σοβιετικούς υπολογισμούς, 1.700 πόλεις και 70.000 χωριά (πράγμα, που αντιστοιχεί σε στέγαση 25 εκατομμυρίων ατόμων) είχαν αφανιστεί, 31.850 εργοστάσια (που απασχολούσαν 4 εκατομμύρια μισθωτούς), 65.000 χιλιόμετρα σιδηροδρομικών γραμμών, 4.100 σιδηροδρομικοί σταθμοί, 15.800 ατμομηχανές, 428.000 βαγόνια είχαν ρημαχτεί και στην ύπαιθρο 98.000 κολχόζ, 1.876 σοβχόζ, 2.890 σταθμοί γεωργικών μηχανών, 7 εκατομμύρια άλογα, 20 εκατομμύρια χοίροι, 17 εκατομμύρια βοοειδή, 27 εκατομμύρια πρόβατα, είχαν σκοτωθεί.
Σέ ρούβλια, η σοβιετική εκτίμηση των απωλειών είναι της τάξεως των 2.596 δισεκατομμυρίων. Η Ουκρανία, η Λευκορωσία, οι Βαλτικές δημοκρατίες και η Μολδαβική Δημοκρατία είχαν ερημωθεί από τον πόλεμο καθώς και το δυτικό τμήμα της Ρωσικής Δημοκρατίας, το πιο πλούσιο και το πιο πυκνοκατοικημένο. Το εθνικό εισόδημα αντιπροσώπευε μονάχα τα 83% εκείνου του 1940 κι επρόκειτο άλλωστε για ένα μέσον όρο, γιατί η πολεμική βιομηχανία είχε απορροφήσει σχεδόν όλες τις επενδύσεις κι αντιπροσώπευε ένα σημαντικό ποσοστό αύξησης σε σχέση με την προπολεμική περίοδο, ενώ στις βιομηχανίες καταναλωτικών αγαθών σημειώνονταν αισθητή πτώση, σχεδόν στο μισό.

Αν πάρουμε υπόψη και σ’ αυτό τον τομέα επίσης τις καταστροφές του Πρώτου παγκόσμιου πολέμου, του εμφύλιου πολέμου και του Δεύτερου παγκόσμιου πολέμου, μπορούμε να παρατηρήσουμε το 1974, ότι η οικονομική ανάπτυξη της ΕΣΣΔ δεν πραγματοποιήθηκε σε 56 χρόνια: από το 1917 ως το 1974, αλλά μονάχα από το 1927 (όταν ολοκληρώθηκε η ανοικοδόμηση) ως το 1941 κι από το 1949 (όταν περατώθηκε η ανοικοδόμηση μετά το Δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο) ως το 1974, δηλαδή σε 39 χρόνια.
Σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες η πραγματική ανάπτυξη της ΕΣΣΔ είναι κατά 25 χρόνια βραχύτερη. Ας θυμίσουμε επιπλέον πως το 1917 υπήρχε κιόλας μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις δυο χώρες.
Στο βαθμό που απελευθερώνονταν τα κατεχόμενα εδάφη άρχιζε και η ανοικοδόμησή τους. Τον Αύγουστο του 1943 είχε συγκροτηθεί ήδη μια επιτροπή για την ανοικοδόμηση των ζωνών που απελευθερώνονταν. Πρόεδρός της ήταν ο Μαλενκόφ και μέλη της ο Μπέρια, ο Μικογιάν, ο Βοζνεσένσκι και ο Αντρέγιεφ.
Ο Πιέρ Κοτ έμεινε 4 μήνες στη Σοβιετική Ένωση το πρώτο εξάμηνο του 1944, σαν απεσταλμένος της Προσωρινής κυβέρνησης της Γαλλικής δημοκρατίας, που είχε την έδρα της στο Αλγέρι. Μπόρεσε να επισκεφθεί πολλές σοβιετικές πόλεις, όπου οι καταστροφές ήταν τεράστιες. Η Ίστρα, μια πόλη 10.000 κατοίκων, κοντά στη Μόσχα, είχε καεί εντελώς από τους Γερμανούς. Το Μάη του 1944 είχε κατά ένα μεγάλο μέρος ξαναχτιστεί από ξύλο και τούβλο. Οι γυναίκες είχαν ανεγείρει στην αρχή ένα πριονιστήριο, ένα κεραμοποιείο, ένα σιδηρουργείο και ένα ξυλουργείο, χρησιμοποιώντας τ’ απομεινάρια που είχαν βρει μέσα στα ερείπια. Χάρη σ’ αυτή την ντόπια βιομηχανία, είχαν χτίσει σπίτια, δημόσια κτίρια κι ένα νοσοκομείο. Αυτές οι ταξιαρχίες γυναικών και νέων έκαναν όλα αυτά τα έργα ύστερα από μια περίοδο εντατικής μαθητείας κάτω από την καθοδήγηση μερικών παλιών τεχνιτών. Πρόκειται για μια προσωρινή ανοικοδόμηση, που, όμως, παίρνει υπόψη της τα πολεοδομικά σχέδια για το μέλλον.
Το Στάλινγκραντ μετά τη μάχη δε διέθετε πια, στα 1943, παρά μόνο 398.000 μ2 χρησιμοποιήσιμα (μετά από αναστηλώσεις) από τα 3.500.000 μ2, που διέθετε στις αρχές του 1942. Την 1η  Γενάρη 1944, είχαν ανοικοδομηθεί 775.159 μ2, και έμεναν σ’ αυτά 248.000 κάτοικοι (έναντι 500.000 τις παραμονές της μάχης). Το ίδιο συνέβαινε και με την Οδησσό, όπου οι καταστροφές ήταν, όμως, λιγότερο σημαντικές.
Η Σοβιετική Ένωση δεν μπορούσε να βασίζεται για την ανοικοδόμησή της στην αμερικανική βοήθεια. Μπορούσε, βέβαια, να ελπίζει να πάρει επανορθώσεις στη δική της ζώνη κατοχής κι είχε συγκροτήσει στα τέλη του 1944 μια επιτροπή για τον παροπλισμό των γερμανικών εργοστασίων, μ’ επικεφαλής το Μαλενκόφ, αλλά η σοβιετική ζώνη κατοχής δεν ήταν η πιο αναπτυγμένη βιομηχανική περιοχή και είχε υποστεί σημαντικές καταστροφές στη διάρκεια του πολέμου. Πέρα απ’ αυτό, φαίνεται πως οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν δεν ήταν καθόλου αποτελεσματικές. Μια επιτροπή με πρόεδρο το Μικογιάν επέκρινε αυστηρά τον τρόπο με τον όποιο είχε πραγματοποιηθεί ο παροπλισμός των εργοστασίων και πρότεινε να ξανατεθούν σε λειτουργία τα εργοστάσια επιτόπου και κάτω από σοβιετική διεύθυνση. Στις 19 Αυγούστου 1945, ο Στάλιν ζήτησε από το Γκοσπλάν να εκπονήσει ένα νέο πεντάχρονο σχέδιο, το τέταρτο, για την περίοδο 1946 -1950.
Ο Στάλιν, στο λόγο του προς τους εκλογείς της Μόσχας στις 9 Φλεβάρη 1946, αρκέστηκε να μιλήσει γενικά για το τέταρτο πεντάχρονο σχέδιο κι ανάγγειλε, ότι θα χρειάζονταν τουλάχιστο τρία πεντάχρονα σχέδια για να τριπλασιαστεί ο όγκος της σοβιετικής βιομηχανίας σε σχέση με την προπολεμική περίοδο και να φτάσει στα 60 εκατομμύρια τόνους ατσάλι, στα 500 εκατομμύρια τόνους κάρβουνο, στα 60 εκατομμύρια τόνους πετρέλαιο. Ταυτόχρονα υπενθύμισε την αναγκαιότητα να συνεχιστεί να δίνεται η προτεραιότητα στη βαριά βιομηχανία.
Το τρίτο σχέδιο αποσκοπούσε στην ανασυγκρότηση της χώρας και καθόριζε τους εξής στόχους («Πράβντα» της 16 Μάρτη 1946) :

Προσδοκώντας τις μελλοντικές βελτιώσεις, η ζωή εξακολουθούσε να είναι σκληρή για τους Σοβιετικούς. Η συγκομιδή του 1945 (47.300.000 τόνοι) δεν ήταν καλή κι εκείνη του 1946 ήταν κακή (39.600.000 τόνοι). Η διανομή ειδών με το δελτίο, συνεχίστηκε μέχρι το 1947 και οι μερίδες εξακολουθούσαν να μην είναι μεγάλες. Το Δεκέμβρη του 1945, η μερίδα ψωμιού ήταν 400 γραμμάρια για τους εργάτες και τους υπάλληλους. Η κολχόζνικη αγορά ήταν ελεύθερη καθώς και τα λεγόμενα εμπορικά μαγαζιά, αλλά οι τιμές που σημείωναν αισθητή πτώση από το 1944, ήταν, ωστόσο, υψηλές ακόμα.
Η ανασυγκρότηση έθετε σοβαρά προβλήματα, όπως το πρόβλημα του περάσματος από την πολεμική στην ειρηνική οικονομία και το πρόβλημα του πληθωρισμού. Παρά την αποστράτευση ενός τμήματος τού Κόκκινου Στρατού αμέσως μετά το τέλος τού πολέμου κατά της Γερμανίας, η διεθνής κατάσταση δεν επέτρεπε μια πολύ μεγάλη μείωση του στρατιωτικού προϋπολογισμού. Η ΕΣΣΔ δεν κατείχε το ατομικό όπλο. Έπρεπε να το κατασκευάσει κι αυτή με τη σειρά της — γιατί όσο δεν το είχε θα παρέμενε τρωτή απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες — αλλά αυτό της κόστιζε πολύ ακριβά, πόσο ακριβώς, δεν το ξέρουμε. Δύσκολα πάντως μπορεί κανείς να κατασκευάζει ατομικές βόμβες και ταυτόχρονα ν’ αναπτύσσει γρήγορα την παραγωγή των καταναλωτικών αγαθών. Είναι αλήθεια, πως ο πόλεμος επιτάχυνε τη μεταφορά της βιομηχανίας ανατολικά, ξετίναξε τη γραφειοκρατία, που είχε αναπτυχτεί στη διεύθυνση των επιχειρήσεων, βελτίωσε την παραγωγικότητα της εργασίας. Είναι αλήθεια, πως ο αγώνας δρόμου στους εξοπλισμούς την επομένη του Δεύτερου παγκόσμιου πολέμου έσπρωχνε τη Σοβιετική Ένωση να δημιουργήσει μια βιομηχανία ατομικής ενέργειας και την υποχρέωνε να βάλει με τόλμη τις βάσεις μιας διαστημικής βιομηχανίας, αλλά ταυτόχρονα αυτό την ανάγκαζε να θυσιάζει σημαντικά ποσά στην πολεμική βιομηχανία. Το σοβιετικό εθνικό εισόδημα όμως, ήταν πολύ κατώτερο από το αμερικανικό (περίπου το ένα τέταρτο στα 1945), λόγω της αφετηριακής καθυστέρησης στα 1917, που είχε επιταθεί από τις καταστροφές των πολέμων. Έτσι, όταν ο μέσος  Αμερικανός δαπανούσε ένα δολάριο για το ατομικό όπλο, ο μέσος Σοβιετικός δαπανούσε τέσσερα… Τί άλλο, όμως, μπορούσε να κάνει η Σοβιετική Ένωση; Μπορούσε ν’ αφήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες να έχουν το μονοπώλιο του ατομικού όπλου; Αυτό ήταν φυσικά αδύνατο, αλλά ταυτόχρονα αυτό σήμαινε ότι έπρεπε να διατηρηθεί μια πολεμική προσπάθεια που το μέγεθός της εύκολα μπορεί κανείς να το φανταστεί, αν όχι υπολογίζοντάς το με αριθμούς τουλάχιστο συλλαμβάνοντάς το με τον κοινό νου.
Από το 1945, τα πληθωριστικά φαινόμενα, που είχαν συγκρατηθεί στη διάρκεια του πολέμου εμφανίζονται πιο απειλητικά, και τόσο περισσότερο όσο η κατάσταση στη γεωργία αντί να βελτιώνεται, χειροτερεύει. Η σοβιετική κυβέρνηση, αφού ανακοίνωσε, στις 28 Αυγούστου 1946, ότι η διανομή ειδών με το δελτίο θα διατηρούνταν για ένα χρόνο ακόμα, ανάγγειλε τον επόμενο μήνα μίαν αύξηση της τιμής αυτών των ειδών. Ταυτόχρονα η διαχείριση της οικονομίας γνώριζε μείζονες δυσχέρειες, τις ίδιες που είχαν διαπιστωθεί και προπολεμικά.
Το πιο αξιοσημείωτο είναι, ότι η Σοβιετική Ένωση, ενώ αντιμετώπιζε τόσες δυσκολίες κι ήταν ερειπωμένη και μάλιστα πεινασμένη την επομένη του πολέμου — παρά τη νίκη — μπόρεσε να ανορθώσει την οικονομία της, να πραγματοποιήσει τους στόχους του τέταρτου πεντάχρονου σχεδίου καθώς και τους πιο μακροπρόθεσμους, που είχε ορίσει ο Στάλιν στο λόγο του της 9 Φλεβάρη 1946. Κι αυτό, γιατί η σοσιαλιστική οικονομία, παρά τις κάθε λογής τροχοπέδες, πού προέρχονταν από την επιδομή, διατηρούσε μέσα της μίαν ικανότητα προσαρμογής και ανάπτυξης χωρίς προηγούμενο στην ιστορία, όπως το είχε δείξει περίτρανα ο πόλεμος. Η συλλογική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής και ανταλλαγής, καταργώντας τα ιδιαίτερα συμφέροντα, τους κεφαλαιούχους και το κέρδος, αποδέσμευε μια τεράστια δύναμη, που συνέβαλε στην άνοδο των παραγωγικών δυνάμεων χωρίς κανένας φραγμός να μπορέσει να εμποδίσει την ανάπτυξή τους.
Το 1946, έχει αρχίσει η ανοικοδόμηση, αλλά θα πρέπει να περατωθεί με το τέταρτο πεντάχρονο σχέδιο. Λόγω της πολιτικής του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού, η απειλή ενός ατομικού πολέμου βαραίνει πάνω στους λαούς, που έχουν τόσο πολύ υποφέρει, τόσο πολύ πολεμήσει, τόσο πολύ ελπίσει και που δεν ποθούν παρά την ειρήνη. Η ΕΣΣΔ, όμως, δεν είναι πιά ένα «πολιορκημένο φρούριο». Στα δυτικά σύνορά της έχουν συγκροτηθεί λαϊκά κράτη, που η εξωτερική πολιτική τους θεμελιώνεται πάνω στη φιλία με τη Σοβιετική Ένωση και που τα οικονομικά και κοινωνικά καθεστώτα τους αλλάζουν προς σοσιαλιστική κατεύθυνση. Στην Ανατολή και τη νότια Ανατολή βροντάει η Κινέζικη επανάσταση, που η φλόγα της ξεπήδησε από τη Σοβιετική επανάσταση. Σ’ όλες τις χώρες, που ήταν μέχρι τότε υποτελείς στον ιμπεριαλισμό, σ’ όλες τις ηπείρους, στην Αφρική, την Ασία, την κεντρική και τη νότια Αμερική γεννιούνται ισχυρά εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα, που τη σημασία τους ο Λένιν είχε δείξει στα τελευταία του γραφτά.
Τα μεταπολεμικά χρόνια δε θα είναι, ασφαλώς, εύκολα για τους Σοβιετικούς, αλλά πρέπει πάντα να θυμόμαστε τα δύσκολα χρόνια του πολέμου, τις αφάνταστες ταλαιπωρίες και τον χωρίς προηγούμενο ηρωισμό των λαών της Σοβιετικής Ένωσης. Μέσα από τις μεταπτώσεις μιας πολυτάραχης ιστορίας, ο σοσιαλισμός, οικοδομείται βήμα προς βήμα, όχι βέβαια όπως θα μπορούσε να τον οραματίζεται κανείς μέσα από ένα χρυσόδετο βιβλίο, αλλά όπως τον φτιάχνει η ζωή, ξεκινώντας από καταστάσεις και ανθρώπους, που τους έχει κληροδοτήσει το παρελθόν. Όπως έγραφε ο Ιλία Έρενμπουργκ το βράδι της 9 Μάη 1945:
«Σίγουρα, όλοι μας εκείνη τη μέρα, ο καθένας μας, ένιωθε πως δρασκελίσαμε ένα καινούργιο διάσελο, ίσως το πιο μεγάλο, πως μια εποχή είχε λήξει, και πως μια νέα άρχιζε τώρα. Ήξερα πως η αυριανή, η μεταπολεμική ζωή θα ήταν σκληρή… Η χώρα ήταν ερειπωμένη και φτωχή. Είχε χάσει τα πιο νέα, τα πιο γερά, ίσως τα καλύτερα παιδιά της».
Η ΕΣΣΔ έμπαινε στη σύγχρονη εποχή…
(Αποσπάσματα από την “Ιστορία της Σοβιετικής Ένωσης”, του Ζαν Ελλενστέιν (τόμος Β΄, εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 1977)
Δείτε εδώ όλες τις αναρτήσεις του Αφιερώματος της Κατιούσα στην Οχτωβριανή Επανάσταση

Καμία συμμετοχή στα επικίνδυνα ιμπεριαλιστικά σχέδια

ΚΟΜΜΑΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΚΚΕ

Συγκέντρωση στις 6 Μάρτη στη Θεσσαλονίκη - Θα μιλήσει ο Δημήτρης Κουτσούμπας

Ενάντια στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και την εμπλοκή της Ελλάδας

 

Την Τρίτη 6 Μάρτη στις 7.00 μ.μ. στο Άγαλμα Βενιζέλου, θα πραγματοποιηθεί η συγκέντρωση της Κομματικής Οργάνωσης Κεντρικής Μακεδονίας του ΚΚΕ ενάντια στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και την εμπλοκή της Ελλάδας, με ομιλητή τον ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Δημήτρη Κουτσούμπα. Θα ακολουθήσει πορεία στο αμερικανικό προξενείο.

Προσυγκεντρώσεις των ΚΟ έχουν οριστεί στις 6.00 μ.μ., στο Βαρδάρη και το Συντριβάνι.

Στο πλαίσιο των προετοιμασιών για την επιτυχία της συγκέντρωσης, οι Οργανώσεις του Κόμματος πραγματοποιούν μεγάλη πολιτική εξόρμηση, με συσκέψεις, συγκεντρώσεις και περιοδείες σε τόπους δουλειάς και λαϊκές γειτονιές. (Διαβάστε αναλυτικά εδώ).


Με την ανακοίνωση στο χέρι, με συνθήματα και πανό σε κεντρικά σημεία, το κάλεσμα του ΚΚΕ φτάνει σε χιλιάδες εργαζόμενους. Τα μέλη και οι φίλοι του Κόμματος καλούν την εργατική τάξη, τους αυτοαπασχολούμενους, τους νέους και τις γυναίκες να καταδικάσουν τους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ που εμπλέκει το λαό και τη χώρα όλο και πιο βαθιά σε αυτούς.

Καμία συμμετοχή στα επικίνδυνα ιμπεριαλιστικά σχέδια

Στο κάλεσμα της ΚΟ Κεντρικής Μακεδονίας του ΚΚΕ, μεταξύ άλλων αναφέρεται:
 «Το ΚΚΕ καλεί τον ελληνικό λαό, που ανησυχεί για τις εξελίξεις στα Βαλκάνια και την ευρύτερη περιοχή, να δει την ουσία του προβλήματος, το δάσος και όχι το δέντρο. Να ξεπεράσει τον αποπροσανατολισμό, που καλλιεργούν τόσο η κυβέρνηση όσο και οι δυνάμεις που επενδύουν στον εθνικισμό, στη διαίρεση των λαών. Και οι δύο πλευρές κρύβουν το επικίνδυνο σκηνικό που στήνεται.
Η περιοχή μας μυρίζει μπαρούτι. ΝΑΤΟ - ΗΠΑ - ΕΕ προετοιμάζουν νέα επικίνδυνα σχέδια για να ενισχύσουν την παρουσία τους.

(...) Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ έχει αναλάβει ρόλο "σημαιοφόρου" του ΝΑΤΟ. Επεκτείνει τις αμερικανοΝΑΤΟικές βάσεις στην Ελλάδα. Δαπανά τεράστια ποσά, που χρυσοπληρώνει ο ελληνικός λαός για την αγορά ΝΑΤΟικού πολεμικού υλικού. Αναβαθμίζει τη συνεργασία με κράτη - δολοφόνους, όπως το Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία.

Για τις ανάγκες των ευρωατλαντικών σχεδίων αναζωπυρώνεται και το ζήτημα των σχέσεων με την ΠΓΔΜ. Επιχειρείται να παραπλανηθεί ο λαός με την "ονοματολογία", να συγκαλυφθούν τα πραγματικά προβλήματα, που είναι ο αλυτρωτισμός, η ένταξη της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ.

Ο στόχος της "γεωστρατηγικής αναβάθμισης" δεν έχει καμία σχέση με την ειρήνη και την ασφάλεια των λαών. Η κυβέρνηση διεκδικεί για λογαριασμό του ελληνικού κεφαλαίου μερίδιο απ' το πλιάτσικο σε βάρος των λαών. Βάζει τον ελληνικό λαό σε μεγάλους κινδύνους. Είναι η άλλη όψη της αντιλαϊκής πολιτικής.
(...) Καμία συμμετοχή στα επικίνδυνα ιμπεριαλιστικά σχέδια. Να κλείσουν η βάση της Σούδας και όλες οι ξένες βάσεις στην Ελλάδα. Να επιστρέψουν οι Έλληνες στρατιωτικοί από αποστολές εκτός συνόρων. Αποδέσμευση από ΝΑΤΟ και ΕΕ.

Οι λαοί μπορούν να βαδίσουν το δικό τους ελπιδοφόρο δρόμο, της κοινής πάλης, για να διώξουν τους ιμπεριαλιστές από τα Βαλκάνια και την ευρύτερη περιοχή, για να ανατρέψουν το βάρβαρο καπιταλιστικό σύστημα που γεννά φτώχεια και πολέμους. Αλληλεγγύη και κοινή πάλη των λαών ενάντια στα σχέδια των ιμπεριαλιστών.»

Αναχωρήσεις λεωφορείων

Λεωφορεία βάζουν οι ΚΟ για τη διευκόλυνση της συμμετοχής του εργαζόμενου λαού στη συγκέντρωση στη Θεσσαλονίκη.

Λεωφορεία θα αναχωρήσουν από την ύπαιθρο της Θεσσαλονίκης στις 5.00 μ.μ. από: Πλατεία Λαγκαδά, Κύμινα, Μηχανιώνα, Ωραιόκαστρο και Χορτιάτη.

Επίσης, από Κατερίνη στις 4.30 μ.μ., Σέρρες στις 4.30 μ.μ. από το Εργατικό Κέντρο, Βέροια στις 4.30 μ.μ. από την πλατεία Ωρολογίου, Νάουσα στις 4.45 μ.μ., Κιλκίς στις 4.45 μ.μ. από την πλατεία Ειρήνης, Έδεσσα στις 4.30 μ.μ., Μαυροβούνι στις 4.45 μ.μ., Γιαννιτσά στις 5.00 μ.μ., Κοζάνη στις 5.00 μ.μ. από την κεντρική πλατεία.

Γλάστρες κάνναβης στα μπαλκόνια…

        

Μεγάλη προβολή γνώρισε η παρουσία του Γ. Παπανδρέου στην Επιτροπή της Βουλής όπου συζητιόταν το νομοσχέδιο για τη «φαρμακευτική κάνναβη», θέμα στο οποίο άλλωστε ο πρώην πρωθυπουργός θεωρείται «μετρ». Ο Γ. Παπανδρέου υπερθεμάτισε για το νομοσχέδιο, λέγοντας ότι η καλλιέργεια και επεξεργασία της κάνναβης για την παραγωγή ιατρικών σκευασμάτων μπορεί να λειτουργήσει ως «αναπτυξιακός μοχλός», αλλά δεν έμεινε μόνο σε αυτό. Αναπαράγοντας τις γνωστές απόψεις του, υπερασπίστηκε την ελεύθερη χρήση της κάνναβης και την καλλιέργεια για «προσωπικούς λόγους», τις γνωστές «γλάστρες στο μπαλκόνι».

Μ’ έναν σμπάρο δυο τρυγόνια δηλαδή: Από τη μια, δίνει στήριξη στο σχεδιασμό της κυβέρνησης να προσφέρει νέες διεξόδους επένδυσης σε συσσωρευμένα κεφάλαια και, από την άλλη, βρίσκει το κατάλληλο βήμα για να αναζωπυρώσει τη συζήτηση περί απελευθέρωσης της κάνναβης, αμπαλάροντας με «προοδευτικό» μανδύα όλα τα σάπια επιχειρήματα που ακούγονται κατά καιρούς. Για την ικανότητά του μάλιστα να συνδυάζει «αρμονικά» τις μπίζνες για το κεφάλαιο με την αναπαραγωγή απόψεων που αμβλύνουν το κριτήριο της νέας γενιάς απέναντι στη χρήση των ναρκωτικών, ο πρώην πρωθυπουργός λέγεται πως απέσπασε το χειροκρότημα όχι μόνο των βουλευτών της Δημοκρατικής Συμπαράταξης, αλλά και των συναδέλφων τους από τον ΣΥΡΙΖΑ.

Η επί δεξιά στροφή της Νέας Δημοκρατίας και ο κύριος Δαβάκης

Όταν σύμπασα η αξιωματική αντιπολίτευση, με προεξάρχοντες τον Αντώνη Σαμαρά, τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Άδωνι Γεωργιάδη (δηλαδή τους τέως και νυν εκλεγμένους προέδρους της και τον αντιπρόεδρό της), θέλοντας να καταγγείλουν την κυβέρνηση ως αντιδημοκρατική, την παρουσιάζουν ως "καθεστώς Μαδούρο", σάμπως ο Νικόλας Μαδούρο να είναι δικτάτορας και όχι εκλεγμένος και επανεκλεγμένος πρόεδρος της χώρας του, κόντρα σε μια αντιπολίτευση η οποία στηρίζεται και χρηματοδοτείται από τις ΗΠΑ...

... όταν ο προαλειφόμενος για πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δεν διστάζει να δηλώσει ότι δεν πιστεύει στην ισότητα των ανθρώπων, διότι η ισότητα είναι αντίθετη στην ανθρώπινη φύση...

... όταν ο προκάτοχος του σημερινού αρχηγού τής Νέας Δημοκρατίας, δεν δίσταζε ως πρωθυπουργός να δηλώσει ότι τα παιδιά των ελλήνων δεν βρίσκουν θέση στα νηπιαγωγεία και στους παιδικούς σταθμούς επειδή οι θέσεις "καταλαμβάνονται από τα παιδιά των λαθρομεταναστών (προσοχή στο "λαθρο-") κι αυτό είναι κάτι που πρέπει να τελειώσει"...

... όταν ο Αντώνης Σαμαράς, υπό τα χειροκροτήματα των βουλευτών τού κόμματός του, απειλεί θεούς και δαίμονες με εκφράσεις που θα ταίριαζαν θαυμάσια σε αφεντικά οργανώσεων όπως η Μαφία ή η Κόζα Νόστρα ("Θα τους πάω ως το τέλος και δεν θα γλιτώσουν")...

... όταν ο ίδιος προσφεύγει στην δικαιοσύνη "ως έλληνας πολίτης και πρώην πρωθυπουργός αυτής της χώρας", εκτιμώντας προφανώς ότι η δικαιοσύνη πρέπει να του επιφυλάξει καλύτερη αντιμετώπιση απ' ότι αν προσέφευγε απλώς ως πολίτης...

... όταν αυτός ο πρώην πρωθυπουργός μηνύει τον εκλεγμένο πρωθυπουργό τής χώρας, τον υπουργό αναπληρωτή δικαιοσύνης και τρεις ανώτερους λειτουργούς τής δικαιοσύνης για σύσταση συμμορίας και για "σταλινικής εμπνεύσεως σκευωρία"...

... όταν αυτός ο ίδιος ο φανατικός υπέρμαχος της αστικής δημοκρατίας, που στα σαράντα χρόνια τής πολιτικής του σταδιοδρομίας πολιτεύθηκε άμεμπτος, με μοναδικό του γνώμονα το συμφέρον τού έθνους (δικά του λόγια), ζητάει την επ' αυτοφώρω σύλληψη δημοσιογράφου, το έγκλημα του οποίου ήταν να αναδημοσιεύσει μία από τις αμέτρητες γελοιογραφίες που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο...

... όταν συμβαίνουν όλα αυτά (και όχι μόνο αυτά), τότε είναι ολοσδιόλου αδικαιολόγητη η έκπληξη που -παριστάνουν πως- ένοιωσαν ορισμένοι από τον ρατσιστικό λόγο ενός τριτοτέταρτου βουλευτίσκου σε κάποιο χωριό τής Λακωνίας, ενώπιον μιας χούφτας χωρικών. Για άγρα ψήφων βγήκε ο άνθρωπος, ανάμεσα σε καραδεξιούς βρέθηκε (για να μη πω ανάμεσα σε νοσταλγούς τού βασιλιά και της χούντας)... τί περιμέναμε να πει;

Η αλήθεια είαι ότι εδώ και πολλά χρόνια η Νέα Δημοκρατία στρέφεται όλο και περισσότερο προς τα δεξιά. Όχι απλώς εν γνώσει αλλά και με τις ευλογίες τής ηγεσίας της. Μήπως δεν είναι ο πρώην πρόεδρός της που έφερε στο κόμμα με μεταγραφή από τον ακροδεξιό ΛαΟΣ τον Γεωργιάδη, τον Βορίδη και τον Πλεύρη; Μήπως δεν είναι ο ίδιος ο πρώην πρόεδρος εκείνος που έκανε τους δυο πρώτους υπουργούς; Μήπως αυτό ο ίδιος πρώην πρόεδρος δεν είναι που έκανε υφυπουργό εθνικής άμυνας τον λάκωνα βουλευτή Θανάση Δαβάκη; Ή μήπως δεν είναι ο νυν πρόεδρος εκείνος που έχρισε αντιπρόεδρό του τον υμνητή τής χούντας ακροδεξιό τηλεβιβλιοπώλη; Αυτοί είναι. Ο Δαβάκης τους πείραξε;

Η αλήθεια είναι ότι χρόνια τώρα ο Θανάσης Δαβάκης ειρωνεύεται και μυκτηρίζει τον κεντροδεξιό προσανατολισμό τής Νέας Δημοκρατίας και μάχεται υπέρ της δεξιάς στροφής τού κόμματός του. Σε άρθρο του με τίτλο "Κοψοχέρηδες τέλος!", δημοσιευμένο στις 18/3/2015, είναι σαφής (οι υπογραμμίσεις δικές μου):

Οι δημοσκοπήσεις που μελετούν τις μετακινήσεις των ψηφοφόρων δεν μας δείχνουν μόνο ότι χάνουμε σταθερά διψήφιο ποσοστό δεξιών ψηφοφόρων προς τη Χρυσή Αυγή, τους ΑΝΕΛ και τον ΛΑΟΣ. Δείχνουν, ακόμη χειρότερα, μαζικές «ανίερες», θα λέγαμε παλιότερα, μετακινήσεις προς τον ΣΥΡΙΖΑ και αριστερότερα. Πρόσωπα που διατηρούν τη συντηρητική τους συγκρότηση συνειδητά και φορτίζοντας την κίνησή τους με πολύ νόημα περνούν στην αντίπερα όχθη για να βρουν αντιμνημονιακή παρηγοριά στα αδιέξοδα που έφερε η πολύχρονη κρίση στη ζωή τους. Ο δρόμος προς την Αριστερά δεν περνάει πλέον από το κέντρο. Ο κόσμος δείχνει να πιστεύει ότι οι ακραίες συνθήκες απαιτούν καθαρές λύσεις.

Το κέντρο στην Ελλάδα έχει ανεπανόρθωτα συνδεθεί με τους βολεμένους και έχει φορτωθεί πολλή υποκρισία. Εμείς που συμμετέχουμε στον εσωκομματικό διάλογο της Ν.Δ. «ανακαλύψαμε την Αμερική» και ερωτευθήκαμε για μια φορά ακόμη το κέντρο. Ας λένε δημοσκοπήσεις και επιστημονικές αναλύσεις ότι οι απώλειές μας είναι ασύγκριτα περισσότερες προς τα δεξιά. Το γνωστό βιολί παίζει ακατάπαυστα, «να ξανακατακτήσουμε το κέντρο», «ο μεσαίος χώρος φτιάχνει κυβερνητικές πλειοψηφίες» κ.λπ. κ.λπ.

Παρά το γνωστό σύνθημα έχουμε αφήσει τον λαό να ξεχάσει τι σημαίνει Δεξιά. Διαχρονικά αδιαφορήσαμε για τον ιδεολογικό αγώνα και τώρα περιορίζουμε την επιχειρηματολογία μας σε διαχειριστικά επιχειρήματα. Αφήσαμε την Κεντροαριστερά να ορίσει το κοινωνικό αιτούμενο και διεκδικούμε απλώς τον ρόλο του καλύτερου διεκπεραιωτή του. Εγκαταλείψαμε τις αξίες μας και τις αφήσαμε να ξεθωριάσουν σαν φωτογραφίες της παλιάς Ελλάδας. Αν δεν πλησιάσουμε τον συντηρητικό ψηφοφόρο από την αρχή, θα καταντήσουμε ένα μικρό κεντροδεξιό κόμμα, ένα ΠΑΣΟΚ δεξιά του ΠΑΣΟΚ. Πρέπει να μιλήσουμε ξανά για τις ιδέες, τις αξίες και τα οράματα του πολίτη που παραμένει σε πείσμα των ΜΜΕ δεξιός και όταν πιέζεται και αηδιάζει πηγαίνει ακόμη δεξιότερα. Να θυμηθούμε το φιλότιμο, να επαναφέρουμε τον σεβασμό σε ιερά και όσια, να αναδείξουμε τη σεμνότητα, τη μετριοπάθεια και την αγάπη για την ελευθερία και την πατρίδα. Να προβάλουμε την ατομική ευθύνη που δεν κρύβεται πίσω από μια αόριστη κοινωνία. Να επαναφέρουμε στο προσκήνιο τον νομοταγή οικογενειάρχη, που απαιτεί ένα ασφαλές πλαίσιο για τον ίδιο και την οικογένειά του. Να ξαναχτίσουμε τους πυλώνες μιας ακμάζουσας Ελλάδας και να διώξουμε τη νοοτροπία της κοινωνικής παρακμής την οποία εκκόλαψαν οι ιστορικοί μας αντίπαλοι, που δεν έπαψαν ποτέ να αποκαλούνται αριστεροί.

Ίσως όλα αυτά δεν τα έχουν υπ' όψη τους ούτε ο "πολύ ενοχλημένος" πρόεδρος του κόμματος ούτε όσοι έπεσαν από τα σύννεφα ακούγοντας τον Θανάση Δαβάκη να καθυβρίζει συλλήβδην τους αθίγγανους και να λυπάται τα παιδιά τους "που γεννιούνται χωρίς να το θέλουν" (!!!). Εμείς, όμως, τα ξέρουμε και γι' αυτό ουδεμία έκπληξη αισθανθήκαμε.

Οκτώβριος 2013, άσκηση "Πυρπολητής". Σε πρώτο πλάνο ο πρωθυπουργός και ο υπουργός
εθνικής άμυνας. Σε δεύτερο πλάνο, η αναπληρώτρια υπουργός και ο υφυπουργός.

Όσο για την αποστροφή τού λάκωνα βουλευτή "παρακαλώ και απαγορεύω σε οποιονδήποτε αθίγγανο, γύφτο, και δεν συμμαζεύεται, να με ψηφίσει", δεν χρειάζεται να ανησυχεί κανείς. Τα λόγια είναι εύκολα. Έπεα πτερόεντα αλλά, όταν φτάσει η ώρα των εκλογών, οι φάκελλοι με τα σταυρωμένα ψηφοδέλτια και τα εικοσάρικα θα βρουν τον δρόμο τους προς τους καταυλισμούς των ρομά σε όλη την Ελλάδα. Άλλωστε, όπως συμβαίνει πάντοτε, κάποια απ' αυτά τα εικοσάρικα θα ξεχαστούν μέσα στους φακέλλους και θα κάνουν τα χείλη των μελών μερικών εφορευτικών επιτροπών να γελάσουν. Στο κάτω-κάτω, ίσως αυτά τα εικοσάρικα να είναι ό,τι καλύτερο έχει προσφέρει μέχρι σήμερα σ' αυτούς τους ανθρώπους η αστική μας δημοκρατία...

Το μόνο το οποίο όντως μας εξέπληξε είναι ο τρόπος με τον οποίο ζήτησε συγγνώμη ο αμετροεπής δεξιοδέξιος βουλευτής. Για την ακρίβεια, μόνο συγγνώμη δεν ζήτησε. Μάλλον ως τκεμηρίωση των αρχικών του λόγων μπορεί να εκληφθεί η επιμονή του σε "αυξημένα κρούσματα παραβατικότητας" και "εμπλοκή ανηλίκων". Αλλά κι αυτό το περιμέναμε επειδή είναι γνωστή η ποιότητα τέτοιων ανδρών, οπότε η έκπληξη βρίσκεται στην επόμενη φράση: "Πάνω στην ένταση της στιγμής κατέφυγα σε κάποιες γενικεύσεις, οι οποίες δεν εκφράζουν ούτε εμένα, ούτε φυσικά το κόμμα στο οποίο ανήκω". Με άλλα λόγια, ο κύριος Δαβάκης λυπάται επειδή είπε πράγματα που δεν τα πίστευε.

Αυτό μάλιστα, είναι κατανοητό. Φυσικά και δεν το πίστευε αυτό που είπε, ότι δηλαδή δεν θέλει να τον ξαναψηφίσουν "αθίγγανοι, γύφτοι και δεν συμμαζεύεται". Μέχρι να ολοκληρωθεί η στροφή επί δεξιά, η αστική δημοκρατία τού κυρίου Δαβάκη χρειάζεται τις ψήφους των πάντων. Με κάθε τρόπο. 

“Είχα την τύχη να ζήσω μερικά χρόνια από το μέλλον της ανθρωπότητας”

Σφυροδρέπανος

Η πολιτική εξδήλωση της ΚΟΑ “εμείς που σπουδάσαμε στο σοσιαλισμό” έμοιαζε κατά κάποιον τρόπο με συνάντηση παλιών συμμαθητών: παλιοί φίλοι και γνωστοί, αναμνήσεις, πειράγματα, πολλά από αυτά στη ρωσική -που ήταν κι η βασική γλώσσα συνεννόησης πέρα από τα ελληνικά- πλατιά χαμόγελα και αρκετή συγκίνηση, μεταξύ άλλων για αυτούς που λείπουν και πιο ειδικά για τις χώρες που τους σπούδασαν: τη Σοβιετική Ένωση και τις άλλες Λαϊκές Δημοκρατίες και σοσιαλιστικές χώρες της ΚΑ Ευρώπης.
Δεν ήταν λοιπόν μια τυπική συνάντηση παλιών συμμαθητών, σαν τις άλλες. Αυτή είχε πολιτική ομιλία και καθαρό πρόσημο (αντί για σύναξη ετερόκλιτων χαρακτήρων που έτυχε να βρεθούν στα ίδια θρανία) και κάτι σαν “τιμώμενο πρόσωπο” το σοσιαλισμό που γνωρίσαμε -και υπερασπιζόμαστε. Ιδίως όσοι τον έζησαν από κοντά, είχαν την τύχη να σπουδάσουν εκεί και ξέρουν πολύ καλά τι ακριβώς ήταν αυτό που χάσαμε, έστω κι αν έζησαν στα τελευταία χρόνια της παρακμής του.

Δεν ήταν προφανώς όλοι οι παλιοί συμμαθητές και δεν εννοώ μόνο αυτούς που δεν μπόρεσαν να παραβρεθούν πχ λόγω απόστασης -αν και ήρθε τελικά κόσμος από όλη την Ελλάδα. Δεν ήταν πχ αυτοί που είχε στείλει το ΠΑΣΟΚ στα χρόνια της Περεστρόικα να σπουδάσουν -ναι, γινόταν κι αυτό- ή όσοι είχαν πάει μεν με υποτροφία από το Κόμμα, αλλά στην πορεία πέρασαν απέναντι να συναντήσουν τους άλλους, παλιούς και νέους Πασόκους, χύνοντας πολιτική χολή ενάντια στον υπαρκτό -που δεν υπάρχει πια.
Από μια άποψη, δεν υπήρχε σημειολογικά καλύτερο μέρος, για να γίνει αυτή η εκδήλωση από το Κρεμλίνο του Πειραιά, κάτω από τα γραφεία όπου ιδρύθηκε το ΚΚΕ πριν από 100 χρόνια. Από μια άλλη άποψη, ο χώρος αποδείχτηκε πολύ μικρός για να χωρέσει όλους τους (άμεσα ή μη) ενδιαφερόμενους και ίσως χρειαζόταν ένα… μικρό γήπεδο ή μια μεγάλη αίθουσα εκδηλώσεων (σαν αυτήν στον Περισσό, που παραείναι όμως χρωματισμένη -πιο πολύ και από το Κρεμλίνο). Λαμβάνεται υπόψη για την επόμενη φορά, γιατί είναι βέβαιο πως θα υπάρξει, με βάση τη θερμή, μαζική ανταπόκριση, που ξεπέρασε κάθε προσδοκία.
Ένα άλλο ερώτημα ήταν σχετικά με το χρόνο αυτής της εκδήλωσης, που ίσως έπρεπε να έχει γίνει νωρίτερα (αργήσατε 42 χρόνια, είπε μια απόφοιτος από το κοινό, χωρίς να προκύπτει κάποιο ορόσημο το 1976, πέρα από την επιστροφή των πρώτων πολιτικών προσφύγων ίσως). Αλλά έδεσε ωραία με τη συμπλήρωση των 100 χρόνων από την Οχτωβριανή -και την ίδρυση του κόμματος). Σε κάθε περίπτωση, ο πάγος έσπασε, ο δρόμος χαράχτηκε, και τώρα το βασικό είναι υπάρξει συνέχεια.
Μια συνέχεια που μπορεί να διασφαλιστεί με τα στοιχεία επικοινωνίας που έδωσαν όσοι βρέθηκαν (και ήθελαν να τα δώσουν βέβαια) στους διοργανωτές, πάνω σε μια αίτηση που είχε στο φόντο, ως υδατογράφημα, το χάρτη της ΕΣΣΔ. Αν και το φόντο πίσω από το βήμα της εκδήλωσης ήταν ένας χάρτης με όλες τις χώρες της σοσιαλιστικής κοινότητας στην Ευρώπη. Και τέλος πάντων, το βασικό από γεωγραφική-πολιτική άποψη, όπως είπε ο ομιλητής, Μάκης Παπαδόπουλος, με προσεκτικά επιλεγμένη διατύπωση, είναι να μην μπερδεύουμε εκείνες τις χώρες με αυτές που βρίσκονται σήμερα γεωγραφικά στην ίδια θέση. Και είναι ζήτημα πόσοι -ακόμα κι από τους παρευρεθέντες στην εκδήλωση- πέφτουν σε αυτό το λάθος.

Αυτό που ξεχώρισε από την ομιλία ήταν το κάλεσμα στους… απόφοιτους του σοσιαλισμού να συμβάλουν με διάφορους τρόπους τόσο στην απόκρουση του αντικομμουνισμού και του αντισοβιετικσμού ειδικότερα στις σχολές, όσο ερευνητικά, στη μετάφραση αρχειακού υλικού, ή στην αναζήτηση των αιτιών επικράτησης της αντεπανάστασης. Κι ήταν κοινή διαπίστωση του κοινού (που έζησε σε μια χώρα όπου όλα σχεδόν ήταν κοινά, ενώ τώρα περισσεύουν οι “κοινές γυναίκες”, ως σημάδι “ελευθερίας” και του θριάμβου του καπιταλισμού) πως είναι επιτακτική η ανάγκη να οργανωθούν οι άμυνες και μια συλλογική απάντηση στα αναρίθμητα κρούσματα αντικομμουνισμού στα ελληνικά πανεπιστήμια. “Μόνη μου δεν μπορώ να το κάνω, όλοι μαζί όμως έχουμε πολλές δυνατότητες” είπε μια απόφοιτος, “αρκεί αυτό να μην έχει καμία σύνδεση με πρεσβείες κι επιμελητήρια”, προσέθεσε με νόημα.
Η ίδια απόφοιτος δοκίμασε και τα αντανακλαστικά του κοινού, λέγοντας για πλάκα κάτι για την Πετρούπολη -που πιο πριν την είχε πει με το σωστό της όνομα: Λένινγκραντ- για να κερδίσει τις άμεσες, ουρανομήκεις διαμαρτυρίες των συμφοιτητών της, που την ανακάλεσαν στην παλιά (μα πάντα νέα) τάξη πραγμάτων.
Οι σύντομες παρεμβάσεις που ακολούθησαν ήταν ίσως το πιο ζωντανό και ενδιαφέρον μέρος της εκδήλωσης, και είχαν τα πάντα: βετεράνους με τρεμάμενη φωνή και χέρια (ένας σπούδασε στο Χάρκοβο, που σήμερα ελέγχεται από τη φασιστική κυβέρνηση της Ουκρανίας), την κόρη του Βάσου Γεωργίου -παλιού, ιστορικού στελέχους του ΚΚΕ που εν είναι πια στη ζωή- αναφορές σε αυτό που κάποιοι ονόμασαν “παιδομάζωμα” ενώ ήταν παιδοσώσιμο, καθώς και στη χαρούμενη ΣΔ του Ουζμπεκιστάν και τη Ρουμανία όπου γλεντούσε ο κόσμος. Καθώς επίσης και συγκίνηση για τις πρώτες γενιές που σπούδασαν σε αυτές τις χώρες και έχουν αποχωρήσει (στη μεγάλη τους πλειοψηφία) από το προσκήνιο και τη ζωή, αλλά και μεγάλη ευγνωμοσύνη για το σοβιετικό (και όχι μόνο) λαό που τους σπούδασε.

Με δυο λόγια ήταν όλες παρεμβάσεις από “τους τυχερούς της ιστορίας” όπως είπε κάποιος, περήφανος που ανήκει σε αυτούς. Για να προσθέσει μια άλλη συντρόφισσα-απόφοιτος πως είναι “περήφανη, γιατί είχα την τύχη να ζήσω επτά χρόνια από το μέλλον της ανθρωπότητας”. Κι αυτή είναι αξία ανεκτίμητη. Μεγαλύτερη και από τη συγκίνηση που πρόσφεραν στο καλλιτεχνικό πρόγραμμα κάποια συγκροτήματα που έκαναν θραύση στην εποχή τους, τρεις και τέσσερις δεκαετίες πριν, όπως το συγκροτημα “Ερμής” (τι να μας πουν κι ο Ολύμπιανς…).

Στο κλείσιμο, ο Μάκης Παπαδόπουλος είπε πως το ΚΚΕ θα σκεφτεί με ποιον τρόπο και ποιες συγκεκριμένες μορφές μπορεί να αξιοποιήσει καλύτερα στην πράξη αυτή τη μαζική ανταπόρκιση και προσφορά. Έχει συνεπώς ενδιαφέρον να δούμε τις σχετικές πρωτοβουλίες το επόμενο διάστημα.
Σημειωτέον πως ο ομιλητής δεν είχε την τύχη να σπουδάσει σε σοσιαλιστική χώρα -όπως είπε κι ο ίδιος. Κι εξέφρασε μια δόση -καλώς εννοούμενης- “ζήλειας”, που την νιώσαμε ως θεατές της εκδήλωσης, και εμείς της μειοψηφίας που “δε σπουδάσαμε στο σοσιαλισμό” και θαυμάζαμε τους υπόλοιπους. Αυτούς που είχαν την τύχη να ζήσουν από κοντά κάποια από τα χρόνια του μέλλοντος της ανθρωπότητας. Κι αυτό είναι πολύ σπουδαίο προνόμιο για να πάει χαμένο και να μείνει έτσι, αναξιοποίητο.

Τι ήτανε δίκαιο και τι έγινε πράξη!

Ήταν δίκαιο τα ΜΑΤ να μην παρεμβαίνουν σε διαδηλώσεις εργαζομένων, να διαλυθούν κτλ.

Έγινε πράξη τα ΜΑΤ να επεμβαίνουν με μεγάλο ζήλο σε διαδηλώσεις εργαζομένων, να σπάνε κεφάλια εκπαιδευτικών, συνταξιούχων, εργατών.

Μόλις καταλαγιάσει ο θυμός που προκάλεσε η εικόνα των «ματωμένων» εκπαιδευτικών, όταν φύγει το κάψιμο στα μάτια και στα πνευμόνια από τα χημικά, τότε όλοι όσοι αγωνίζονται ας τα θεωρήσουν όλα αυτά ένα μεγάλο μάθημα.

Και είναι ένα μεγάλο μάθημα, αφού διδάσκει ότι οι κυβερνήσεις, στο πλαίσιο της «ευέλικτης ζώνης» των υποσχέσεων, των εθνικών (στημένων) διάλογων, κανένα πρόβλημα δεν έχουν να εξαπατούν τους εργαζομένους τάζοντας τα πάντα.

Όταν όμως βλέπουν τους εργαζομένους να κινητοποιούνται, τότε ζορίζονται και καταφεύγουν στον αυταρχισμό και την καταστολή.

Το δίκαιο του αιτήματος να έχουν όλα τα παιδιά, όταν αρχίζει η σχολική χρονιά, τον δάσκαλο τους, δεν χρειάζεται να το εξηγήσουμε.

Η κοινωνία, οι γονείς, το λαϊκό κίνημα δεν θα επιτρέψει την πολιτική που σπάει τα κεφάλια των ανθρώπων που μορφώνουν, διαπαιδαγωγούν τα παιδιά.

Ήταν δίκαιο, έτσι τουλάχιστον ισχυριζόταν η κυβέρνηση όταν ήταν στην αντιπολίτευση, η μονιμοποίηση των αναπληρωτών.

Έγινε πράξη η κοροϊδία χιλιάδων συναδέλφων με τον εκάστοτε Υπουργό να τάζει χιλιάδες διορισμούς, με πλάνα διορισμών μέσα στην τριετία και ούτε έναν διορισμό!

Ήταν δίκαιο οι αναπληρωτές να έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους μόνιμους συναδέλφους.

Έγινε πράξη η συνέχιση του καθεστώτος εργασιακής γαλέρας για τους αναπληρωτές, η απόλυση αναπληρωτών με χρόνια νοσήματα, ο εξαναγκασμός σε παραίτηση συναδέλφου αναπληρώτριας με επαπειλούμενη εγκυμοσύνη αφού δικαιούται μόνο 15 μέρες άδεια (βλέπε ανακοίνωση ΠΑΜΕ Κοζάνης).

Ήταν δίκαιο και θα έσχιζαν το μνημόνιο, θα το καταργούσαν με ένα νόμο και ένα άρθρο.

Έγινε πράξη η ψήφιση νέων μνημονίων που περιέχουν ενσωματωμένο και το μνημόνιο για την Παιδεία, υλοποιώντας όλες τις αντιδραστικές μεταρρυθμίσεις της εργαλειοθήκης του ΟΟΣΑ:

• Απολύσεις αναπληρωτών,
• Αξιολόγηση,
• Συγχωνεύσεις – Καταργήσεις σχολείων,
• Αύξηση ωραρίου κτλ.

Ήταν δίκαιο η στήριξη των αναπληρωτών, που κάθε χρόνο αναγκάζονται να μετακομίζουν στις εσχατιές της Ελλάδας.

Έγινε πράξη οι αναπληρωτές να κοιμούνται σε παραλίες και σε αυτοκίνητα, και όταν συναντήθηκαν με τους εκπροσώπους της κυβέρνηση διεκδικώντας επιδότηση του ενοικίου, αυτοί που έπαιρναν χιλιάρικα για το δικό τους ενοίκιο να απαντάνε ότι δεν το επιτρέπουν τα δημοσιονομικά

Ήταν δίκαιο η μονιμοποίηση όλων των αναπληρωτών.

Έγινε πράξη η διαμόρφωση κριτηρίων που αφήνουν χιλιάδες αναπληρωτές εκτός πινάκων, που σπέρνουν την διχόνοια, την ανθρωποφαγία μεταξύ των συμβασιούχων στην εκπαίδευση.

Η διαδήλωση που πραγματοποιήθηκε έξω από το Υπ. Παιδείας ήταν μια καλή αρχή για να ξυπνήσει από το «λήθαργο» το κίνημα των εκπαιδευτικών.

Η συμμετοχή χιλιάδων νέων συναδέλφων, ανεξάρτητα σε ποια υποομάδα συμβασιούχων ανήκουν, είναι ελπιδοφόρα, όταν μάλιστα είχαν να ξεπεράσουν και όλα τα εμπόδια που έβαζε με την στάση της η πλειοψηφία της Δ.Ο.Ε.

Η κυβέρνηση με την συναίνεση των κομμάτων ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΠΟΤΑΜΙ, Ε.Κ., προωθεί αντιδραστικές μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση:

• Την αξιολόγηση και αυτοαξιολόγηση του σχολείου, την προώθηση αντιδραστικών αλλαγών στη δομή και το περιεχόμενό του με το νόμο για τις νέες δομές στην εκπαίδευση, που θα οδηγήσουν σε νέες συγχωνεύσεις δομών (π.χ. τα ΚΕΔΔΥ).
• Τις συγχωνεύσεις σχολείων, το 30ωρο και την εφαρμογή του Π.Δ. 79 για τα 25άρια τμήματα.
• Τις αλλαγές στο Λύκειο και συνολικά τη Δευτεροβάθμια, που οδηγούν σε ένα ακόμα πιο ταξικό σχολείο, κομμένο και ραμμένο στα μέτρα των απαιτήσεων της Ε.Ε., του ΣΕΒ και του ΟΟΣΑ.
• Το νόμο για τη Δίχρονη Υποχρεωτική Προσχολική Αγωγή, που παραπέμπει την υλοποίησή της στο μέλλον, μεταφέροντας την ευθύνη στους Δήμους και χωρίς να παίρνει ούτε ένα μέτρο σε υποδομές, προσωπικό και χρηματοδότηση.

Τα παραπάνω αφορούν όλους τους εκπαιδευτικούς, μονίμους και αναπληρωτές, και γι’ αυτό πρέπει όλοι μαζί να βρούμε τον βηματισμό της αντίστασης, να μην αφήσουμε το σχολείο να μετατραπεί σε «εργασιακή γαλέρα», να υπερασπιστούμε τα μορφωτικά δικαιώματα των μαθητών.

Στέλιος Παλαρμάς
Γραμματέας του Συλλόγου Δασκάλων και Νηπιαγωγών Ν. Αχαϊας

“Η πιο σκοτεινή ώρα” – Τσώρτσιλ, βρετανικό φλέγμα, μεταμφιέσεις και κλισέ

Δύσκολες Νύχτες

Έχοντας παρακολουθήσει αρκετές βιογραφικές ταινίες ιστορικών προσώπων, καταλήγω ότι είναι ένα από τα πιο δύσκολα είδη για να βγει μια πραγματικά καλή ταινία. Για την ακρίβεια, είμαι αρκετά σίγουρη πως υπάρχουν βυζαντινά αγιολογικά κείμενα που εμπεριέχουν λιγότερους κοινούς τόπους από το μέσο βιογραφικό ιστορικό δράμα.

Η “Πιο σκοτεινή ώρα” αδυνατεί να ξεφύγει από τις παγίδες του είδους της, και το μόνο που μπορώ να αναγνωρίσω είναι πως ξεφεύγει από το δίπολο αγιογραφία-καρικατούρα που επίσης χαρακτηρίζει τέτοια έργα, αλλά αυτό μόνο και μόνο επειδή καταφέρνει να τα συνδυάζει αμφότερα στην παρουσίαση του Ουίνστων Τσώρτσιλ. Από τη μια ο διορατικός ηγέτης που, παρά τις ταλαντεύσεις του, παίρνει στις πλάτες του την έξοδο της Βρετανίας στον πόλεμο, κι από την άλλη ένας μέθυσος τυπάκος που κάνει bullying στη γραμματέα του την πρώτη μέρα της πρόσληψής της (στην πραγματικότητα η Ελίζαμπεθ Λέητον ξεκίνησε την πορεία της δίπλα στον Τσώρτσιλ ένα χρόνο μετά τα γεγονότα της ταινίας), ψελλίζοντας ενίοτε ακατάληπτα πράγματα.

Η ταινία διαδραματίζεται τον κρίσιμο Μάη του 1940, όταν το Εργατικό Κόμμα απαιτεί την παραίτηση του συντηρητικού πρωθυπουργού Νέβιλ Τσάμπερλαιν λόγω αδυναμίας αντιμετώπισης του χιτλερικού κινδύνου. Ο ίδιος επιθυμεί να ορίσει ως διάδοχό του το Λόρδο Χάλιφαξ, ωστόσο η άρνησή του φέρνει στο προσκήνιο τον Τσώρτσιλ, τον οποίο τόσο ο βασιλιάς όσο και οι περισσότεροι μες στο κόμμα του αντιμετωπίζουν με καχυποψία, για λόγους που εξηγούνται ακροθιγώς στην ταινία, κι οι οποίοι φυσικά δεν είχαν να κάνουν με τα αντιδημοκρατικά κι αποικιοκρατικά του φρονήματα, που μοιράζονταν με τους ομοϊδεάτες του, και ματαίως θα ψάξει να βρει κάποιος στο έργο, μαζί με τον παθιασμένο αντικομμουνισμό του.

Δε θέλω να σταθώ σε επιμέρους ιστορικές ανακρίβειες, κάποιες από τις οποίες εξάλλου δικαιολογούνται ποιητική αδεία κι ούτως ή άλλως μιλάμε για μυθοπλασία κι όχι ντοκυμανταίρ, θα ήθελα ωστόσο να σταθώ σε ένα σημείο πραγματικά ενοχλητικό ακόμα και από μια αστική σκοπιά παρουσίασης των γεγονότων: Δεν περίμενα σαφώς να φωτιστούν οι ενδοαστικές αντιθέσεις που βρίσκονταν πίσω τόσο από την πολιτική κατευνασμού όσο κι από την τελική εγκατάλειψή της, ούτε να μην παρουσιαστεί η ιστορία ως αποτέλεσμα της βούλησης “μεγάλων ανδρών”, νομίζω όμως όταν αν κάποιος δεν έχει ξανακούσει τίποτε για το ιστορικό πλαίσιο της εποχής, θα μείνει με την εντύπωση ότι οι Τσάμπερλαιν-Χάλιφαξ ήταν περιστέρια της ειρήνης που ήθελαν να αποτρέψουν την αιματοχυσία και σίγουρα άνθρωποι αγνών προθέσεων. Μπορεί οι ίδιοι κάλλιστα να το πίστευαν αυτό για τον εαυτό τους, οποιοσδήποτε ωστόσο καταπιάνεται με την ιστορία έστω και με τις ελευθερίες που επιτρέπει το κινηματογραφικό μέσο, οφείλει να μη συγχέει τόσο απόλυτα την αντίληψη που έχουν οι πρωταγωνιστές της για τα κίνητρά τους με τα ίδια τα κίνητρα. Στο τέλος  μάλιστα, σε μια πορεία εθνικής ενότητας συμμετέχουν -λιγότερο ή περισσότερο εγκάρδια- στην αποκατάσταση του βρετανικού μεγαλείου στηρίζοντας την καταληκτήρια ομιλία της ταινίας (“Θα παλέψουμε σε θάλασσες και ωκεανούς”). Εκείνο εξάλλου το οποίο υπαινίσσεται επί της ουσίας η ταινία, είναι πως η βρετανική ομοψυχία κι αυτοθυσία περίπου μόνη της έσωσε τον κόσμο από το Χίτλερ, στο κείμενο στο τέλος του έργου αναφέρεται πολύ χαρακτηριστικά η φράση “Η Βρετανία και οι σύμμαχοι της”, έτσι χωρίς περιττές λεπτομέρειες.

Ένα από τα επαναλαμβανόμενα κλισέ των βιογραφιών που κάνει κι εδώ την εμφάνισή του, είναι η παρουσία γυναικείων χαρακτήρων που δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να λειτουργούν ως αξεσουάρ του πρωταγωνιστή και να μας υπενθυμίζουν τη μόδα και τα χτενίσματα της εποχής. Κι αν η ιδιαίτερα ταλαντούχα Κριστίν Σκοτ Τόμας στο ρόλο της συζύγου παίρνει λίγη ζωή σε κάποιες σκηνές, η συμπαθής Λίλυ Τζέιμς ως γραμματέας περιφέρει τη χαριτωμένη παρουσία της κατά τα 9/10 της ταινίας με βλέμμα ξελιγωμένης γκρούπι, με μηδενική συμβολή στην πλοκή ή την εξέλιξη των χαρακτήρων.

Ένα άλλο στερεότυπο ιστορικών δραμάτων που εδώ φτάνει σε κωμικές ακρότητες, είναι η εμφάνιση ενός πλήθους ξένων που αναγνωρίζουν το διάσημο της υπόθεσης και του αυτοσυστήνονται έτοιμοι να δηλώσουν τη στήριξή τους. Κατά μία έννοια, η σκηνή στο μετρό είναι η πιο ενδιαφέρουσα της ταινίας, κι αυτό λέει πολλά για το πόσο συναρπαστικό είναι το υπόλοιπο. Έχω διαβάσει αντικρουόμενες απόψεις για το κατά πόσον ο Τσώρτσιλ χρησιμοποιούσε όντως το μετρό στις μετακινήσεις του, σε κάθε περίπτωση η ιδέα και μόνο ότι έκανε σφυγμομέτρηση υπέρ ή κατά του πολέμου ρωτώντας τους επιβάτες είναι αδιανόητα κιτς, η εκτέλεσή της ακόμα περισσότερο. Το βλέμμα ξελιγωμένης γκρούπι αντιγράφουν πιστά ένας-ένας οι επιβάτες του βαγονιού (μόνο ένα μωρό εμφανίζεται ατάραχο στη θέα του ηγέτη, για να εισπράξει ως δίκαιη τιμωρία τον καπνό απ’ το πούρο του Τσώρτσιλ καταπάνω του), οι οποίοι ενθουσιασμένοι συστήνονται στον πρωθυπουργό και δηλώνουν ένας μετά τον άλλον πως ποτέ δε θα παραδοθούν, μεταξύ τους κι ένα παιδάκι, γιατί δεν ήταν αρκετά εκβιαστική συναισθηματική η σκηνή, ήθελε και το κερασάκι της. Φανταστείτε τώρα αυτή τη συγκινητική στιγμή ένωσης λαού και ηγέτη να την βλέπαμε σε καμιά ταινία για το Στάλιν, σε πόσες πτώσεις θα ακούγαμε τις λέξεις “προσωπολατρία” και “χειραγώγηση”.

Και ο Γκάρυ Όλντμαν κύριε; Είναι αλήθεια πως ακόμα και οι πλέον επιφυλακτικοί κριτές της ταινίας βρήκαν τα καλύτερα να πουν για την ερμηνεία του πραγματικά πολυτάλαντου Άγγλου ηθοποιού. Αφενός όμως θεωρώ ότι το επιτελείο μακιγιάζ χρεώνεται ένα σημαντικό μερίδιο της επιτυχίας, αν τελικά έρθει το αγαλματίδιο του α’ ανδρικού ρόλου (γιατί για το μακιγιάζ αυτό καθαυτό θα είναι σκάνδαλο να μην απονεμηθεί), αφετέρου θεωρώ ότι ο θεατρικός και στομφώδης τρόπος ερμηνείας παραπέμπει περισσότερο στον αλήστου μνήμης “Παπαφλέσσα” με τον Παπαμιχαήλ, παρά σε ταινία του 21ου αιώνα. Επειδή το σύνολο των ηθοποιών παίζει με τον ίδιο τρόπο, η ευθύνη δε βαραίνει τον πρωταγωνιστή, αλλά τον σκηνοθέτη του Τζο Ράιτ που προφανώς τέτοιες οδηγίες έδωσε και το ταλαντούχο καστ τις ακολούθησε πιστά.

Τελικό συμπέρασμα: Αν η προοπτική δύο ωρών, παρακολουθώντας αξιοσέβαστους Βρετανούς με μαύρο κοστούμι και ημίψηλο καπέλο να μιλούν με επιτηδευμένη οξφορδιανή προφορά σας φαίνεται ελκυστική, είστε στο κατάλληλο μέρος. Όλοι οι υπόλοιποι θα βρείτε σίγουρα πιο δημιουργικούς τρόπους να διαθέσετε το χρόνο σας, πχ. ξεφυλλίζοντας το συναξάρι του όσιου Συμεώνος του Στυλίτου.

Δείτε εδώ όλες τις κριτικές στο “Οσκαρικό αφιέρωμα” της Κατιούσα

Κυριάκος Μητσοτάκης: Η Οδύσσεια ενός πολιτικού κρατούμενου

Δύσκολες Νύχτες

Σήμερα κλείνει τα 50 του χρόνια ο Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά κόσμον Κούλης, κι η Κατιούσα εν είδει γενέθλιας ευχής θυμάται κάποια χαρακτηριστικά στιγμιότυπα από την πορεία του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, από τον καιρό που ήταν ακόμα υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης της κυβέρνησης Σαμαρά μέχρι σήμερα, όπου παρά τις ομολογουμένως φιλότιμες προσπάθειες του ίδιου και του κόμματός του να μας κατσικώσουν στο σβέρκο την κυβέρνηση Σύριζα για τις επόμενες τουλάχιστον δύο τετραετίες, συγκεντρώνει σοβαρές πιθανότητες για επόμενος πρωθυπουργός της χώρας.
Καθαρίστριες-εργολάβοι

Μια από τις πρώτες φορές που ο Μητσοτάκης συγκέντρωσε μαζικά τα φώτα της δημοσιότητας, ήταν στις 16 Δεκεμβρίου 2013, όταν σε ερώτηση εκπροσώπου των απολυμένων τότε καθαριστριών του Υπουργείου Οικονομικών έκανε την πρόταση-τομή οι απολυμένες να συστήσουν “Κοινωνική Επιχείρηση”, οι οποίες μάλιστα “θα προτιμούνταν” από το δημόσιο, ώστε να λύσουν το πρόβλημα βιοπορισμού τους. “Θα γίνουμε δηλαδή επιχειρηματίες;” ήταν η εύλογη απορία που ακολούθησε. “Θα γίνετε επιχειρηματίες”, επιβεβαίωσε αμέσως ο υπουργός, διότι ως γνωστόν αν χάσεις το ψωμί σου στο δημόσιο, εκείνο που σε σώζει είναι το παντεσπάνι της επιχειρηματικής πρωτοβουλίας. Δυστυχώς οι καθαρίστριες σε μια από τις λίγες περιπτώσεις τήρησης προεκλογικών δεσμεύσεων του Σύριζα επαναπροσελήφθησαν, και μια μοναδική ευκαιρία σύγκλισης με πετυχημένα μοντέλα του εξωτερικού, όπως τα διαφήμιζε ο Μητσοτάκης χάθηκε. Το άθλιο καθεστώς των εργολαβιών με τις εργασιακές συνθήκες κάτεργου ωστόσο διατηρήθηκε κι από την πρώτη φορά αριστερά, γιατί πάνω απ’ όλα το κράτος έχει συνέχεια.

Το ψωμί της ξενιτιάς είναι πικρό

Ειδικά όταν πρόκειται για πολιτική εξορία, σε μια καθοριστική για τη διαμόρφωση της προσωπικότητας του ατόμου, όπως είναι η βρεφική και νηπιακή ηλικία. Αξέχαστη ήταν η στιγμή τον Ιούλη του 2016, όταν ο πρόεδρος πια της ΝΔ δήλωνε από βήματος βουλής ότι η αριστερά δε διαθέτει το μονοπώλιο στους αγώνες καθότι: “Εγώ έξι μηνών ήμουν πολιτικός κρατούμενος και έχασα έξι χρόνια από τη ζωή μου στην εξορία. Μαθήματα δημοκρατίας, η παράταξη του Κωνσταντίνου Καραμανλή που έφερε τη δημοκρατία, δεν δέχεται”. Τα κύματα γέλωτος που ξέσπασαν από τους άκαπνους κι αναίσθητους συναδέλφους του, έκαναν τον Κούλη να αναφωνήσει με αγανάχτηση: “Γιατί γελάτε κύριοι;”. Ο μόνος που θα μπορούσε να τον καταλάβει, αν και δυστυχώς δεν έκανε δημόσια δήλωση συμπαράστασης, είναι ο έτερος πολιτικός κρατούμενος και μετανάστης βιοπαλαιστής ΓΑΠ, ο οποίος στα ξένα εργάστηκε από υλοτόμος μέχρι κηπουρός, ενώ κατά δήλωση του “έχει καθαρίσει τη μισή Στοκχόλμη”.

Γιατί δε βγαίνει η τροχαία στο τηλέφωνο;
Η ασύλληπτη τραγωδία στη Μάνδρα, για την οποία τα μαχαίρι φτάνει στο κόκκαλο έτι μία φορά, είχε και τις ανάλαφρες πινελιές της, για τις οποίες φρόντισε ο λογαριασμός του προέδρου της ΝΔ στο twitter. Έτσι λοιπόν, στον εν λόγω λογαριασμό ανέβηκε ανάρτηση στην οποία σημειωνόταν η εξής ρηξικέλευθη πρόταση:

Κανένας δεν μπορεί αν πει με βεβαιότητα αν ο συντάκτης του τουί έχει πάρει διαζύγιο με την κοινή λογική ή απλώς με το συντακτικό της κοινής νεοελληνικής. Όπως και ‘να χει, ο Κούλης φέρθηκε με την πυγμή και τη γενναιότητα που αρμόζει σε κάθε μεγάλο ηγέτη, βγάζοντας στη σέντρα το δαπιτοτρολ Nick Romanos που ανήκει στους διαχειριστές του λογαριασμού να ερμηνεύσει τη σιβυλλική δήλωση, να αναλάβει την ευθύνη του τιτιβίσματος και να αποδώσει την πανελλήνια έκρηξη θυμηδίας σε διαδικτυακή συριζαϊκή σκευωρία.
Φυσική ανισότητα
Εκτός από τις βαρυσήμαντες παρεμβάσεις του σε θέματα επικαιρότητας, ο Κούλης έχει να προσφέρει και βαθυστόχαστες φιλοσοφικές παρατηρήσεις για την ανθρώπινη φύση και τα χαρακτηριστικά της. Στην περασμένη ΔΕΘ αίσθηση προκάλεσε απόσπασμα ομιλία του στο οποίο σημείωνε ” Δεν τρέφω αυταπάτες για μια κοινωνία χωρίς ανισότητες. Κάτι τέτοιο είναι αντίθετο στην ανθρώπινη φύση και όσοι το επιχείρησαν καταστρατήγησαν τελικά την ίδια τη Δημοκρατία και τα ατομικά δικαιώματα.” Θα έλεγε κανείς πως ο ομοϊδεάτης του, Ανδρέας Ανδριανόπουλος, υπερθεματίζοντας στην εν λόγω ρήση, έκλεψε τη λάμψη που άρμοζε στην οξυδερκή φράση με το περίφημο τουί που έκανε λόγω για λιοντάρια που τρώνε ζέβρες και ελέφαντες που πατούν την τίγρη. Σημασία έχει ότι και οι δύο έχουν δίκιο, καθώς αν η φύση ήθελε την ισότητα, θα μας έκανε όλους γόνους Μητσοτάκηδων.
Η θεωρία του ενός άκρου
Και συγκεκριμένα του αριστερού, το οποίο όπως κατέδειξε κατά τη διάρκεια αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση στη βουλή στις αρχές του περασμένου Ιούλη, αποτελεί πρακτικά τη μόνη μήτρα της τρομοκρατίας στη χώρα.” Η τρομοκρατία -θα το επαναλάβω άλλη μια φορά, η τρομοκρατία, όχι η βία- με μία εξαίρεση, την τραγική δολοφονία του Π. Φύσσα, είχε προέλευση από τη μήτρα της άκρας αριστεράς. Είτε σας αρέσει είτε όχι”, ήταν τα ακριβή λόγια του προέδρου, ο οποίος με πνεύμα μεγαθυμίας δέχτηκε να εξαιρέσει το Φύσσα από τα θύματα της ακροαριστερής τρομοκρατίας (με σκουρόχρωμους σαν το δολοφονημένο ποδηλάτη Λουκμάν δεν καταδέχτηκε να ασχοληθεί καν, ο δε Τεμπονέρας είναι τουλάχιστον προϊστορική υπόθεση), πολύ κακώς λέμε εμείς, διότι όπως “είναι γνωστό” στο πανελλήνιο ο… Ρουπακιάς “υπήρξε” κνίτης.
Στενές επαφές τρίτου τύπου στον Υμηττό

Απλώς υπενθυμίζουμε τη σκηνή. Δε χρειάζονται περσότερα.

Η ευρωπαϊκή πορεία του ΠΑΟΚ και ο κουβάς για το περσινό Μπαρτσελόνα-Παρί

Τα αθλητικά είναι από τα γέρα χαρτιά του Κυριάκου Μητσοτάκη, όπως αποδεικνύει και η ευχή που έδωσε στο Θοδωρή Ζαγοράκη το περασμένο φθινόπωρο για “καλή ευρωπαϊκή πορεία” της ομάδας, σε μια στιγμή που η τελευταία είχε ήδη αποκλειστεί από τις σχετικές διοργανώσεις.

Ανεπανάληπτες στιγμές κληρονομικού χαρίσματος αλλά και πολιτικής αντιπαράθεσης επιπέδου μας είχε χαρίσει μαζί με τον Αλέξη Τσίπρα στο τουίτερ πέρσι με αφορμή την τότε αναμέτρηση της Μπαρτσελόνα με την Παρί Σαιν-Ζερμέν και το θρυλικό 6-1. Ο πρωθυπουργός έκανε καζούρα με βάση αποτυχημένη πρόβλεψη Κούλη υπέρ της Παρί πριν τον αγώνα, για να λάβει την εξίσου εμπνευσμένη απάντηση πως “Καλά, μια λάθος πρόβλεψη για το Champions League έκανα, δεν έχασα και τα αποτελέσματα της ΕΛΣΤΑΤ”.

Ο Εξαρχειοδαμαστής
Τα Εξάρχεια πάντα δέσποζαν απειλητικά στο φαντασιακό του μέσου νεοδημοκράτη, ωστόσο επί Μητσοτάκη έλαβαν διαστάσεις σχεδόν μεταφυσικές, χώρα που αν πιστέψουμε κατά καιρούς τηλεοπτικά ρεπορτάζ, τα σύνορά τους πλέον ξεκινούν λίγο έξω από τη Λισαβώνα και σταματούν κάπου πριν το κέντρο της Ουλάν-Μπατόρ. Ο Κούλης δε δίστασε εξάλλου να τους προσδώσει και μια ποιητική διάσταση, όταν απαντώντας στο φιλόσοφο (ΝΕ ΤΙ;) Στέλιο Ράμφο, που είπε κάτι παγκοσμίως πρωτότυπα περί ανάγκης αυτοκριτικής του πολιτικού συστήματος, επεσήμανε τα εξής: “Η ΝΔ έχει κάνει την αυτοκριτική της για το παρελθόν. Όμως η ΝΔ, παρά τα λάθη της ήταν πάντα στη σωστή μεριά της ιστορίας κ. Ράμφο. Δεν είμαι σίγουρος ότι η σημερινή κυβέρνηση αντέχει την αυτοκριτική γιατί αν την έκανε θα έπρεπε να κάνει τη μόνη αξιοπρεπή επιλογή, να αποχωρήσει από την εξουσία. Αν δεν δαμάσει κανείς τα εσωτερικά του Εξάρχεια, τότε δεν θα μπορέσει να αντιμετωπίσει και τα πραγματικά Εξάρχεια” . Στον ίδιο ανήκει εξάλλου η παροιμιώδης φράση περί “άβατου των Εξαρχείων”, το οποίο από το Σεπτέμβρη του 2016 δήλωνε πως θα “τελειώσει τον πρώτο μήνα”, προφανώς για να έχει χρόνο μετά να περιλάβει άλλες ενοχλητικές συνοικίες.
Χρόνια πολλά και του χρόνου γενέθλια ως πρωθυπουργός. Το ταλέντο ως φελλός το διαθέτει κι είναι κρίμα να μην ξεδιπλωθεί κι από θέση εξουσίας. Ρωτήστε και κάναν εξωγήινο να σας το επιβεβαιώσει.

Ο Πούτιν συνεχίζει να καπηλεύεται το σοβιετικό παρελθόν: “Αν μπορούσα να αλλάξω την ιστορία, θα εμπόδιζα την κατάρρευση της ΕΣΣΔ”

 

Η δήλωση έρχεται να φουντώσει τη φιλολογία για τη θετική στάση του Πούτιν απέναντι στη Σοβ. Ένωση και την προσπάθειά του να παρουσιαστεί η σημερινή καπιταλιστική Ρωσία ως διάδοχη κατάσταση και δικαιούχος της βαριάς σοβιετικής κληρονομιάς, του ιστορικού της φορτίου και της θέσης που είχε στη διεθνή πολιτική σκηνή. Είναι όμως έτσι;

Κατιούσα

 

“Αν μπορούσα να αλλάξω ένα ιστορικό γεγονός, θα ήταν η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης” είπε ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, σε συνάντησή του με πολιτικούς υποστηρικτές του, στο Καλίνινγκραντ -την πόλη που είναι απομονωμένη από την υπόλοιπη ρωσική επικράτεια, σε μια λωρίδα γης στη Βαλτική θάλασσα.

Η δήλωση αυτή έρχεται να φουντώσει τη φιλολογία για τη θετική στάση του Πούτιν απέναντι στη Σοβιετική Ένωση και την προσπάθειά του να παρουσιαστεί η σημερινή καπιταλιστική Ρωσία ως διάδοχη κατάσταση και δικαιούχος της βαριάς σοβιετικής κληρονομιάς, του ιστορικού της φορτίου και της θέσης που είχε στη διεθνή πολιτική σκηνή.


Μόνο που τα γεγονότα είναι πεισματάρικα πράγματα. Η δήλωση αυτή γίνεται σε μια Ρωσία, όπου τις τελευταίες δεκαετίες έχει συντελεστεί πραγματική γενοκτονία σε σχέση με το σοβιετικό παρελθόν, με δραματική πτώση του μέσου προσδόκιμου ζωής και συνεχείς περικοπές στα δικαιώματα και τις κατακτήσεις των λαών της πρώην ΕΣΣΔ. Γίνεται επίσης από έναν ηγέτη, που στο παρελθόν προσπάθησε πχ να αφαιρέσει το ιστορικό λάβαρο του Κόκκινου Στρατού από τον εορτασμό της μεγάλης Αντιφασιστικής Νίκης των Λαών, και γενικώς να καθαρίσει τη σοβιετική ιστορία από κάθε επικίνδυνο συμβολσμό, από κάθε ζωντανό, διαχρονικό μήνυμα, και να κρατήσει -για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας- ένα απλό εξωτερικό περίβλημα, που δείχνει, υποτίθεται, την ιστορική συνέχεια.

Δεν είναι καθόλου παράλογο πάντως να γίνονται τέτοιες δηλώσεις από τη ρωσική πολιτική ηγεσία, που επιχειρεί να παίξει επιδέξια το “φιλοσοβιετικό” της χαρτί, υπηρετώντας συγκεκριμένες σκοπιμότητες.

Αφενός γνωρίζει πολύ καλά από πρώτο χέρι το κύμα μαζικής νοσταλγίας για τη Σοβιετική Ένωση και τον υπαρκτό σοσιαλισμό, που επικρατεί στις λαϊκές μάζες της Ρωσίας και όσους έχουν μέτρο σύγκρισης με το παρελθόν, και θέλει να το αξιοποιήσει πολιτικά με ανέξοδες δηλώσεις ή κινήσεις, όπως για το μαυσωλείο του Λένιν. Αφετέρου είναι πολύ λογικό η ρώσικη αστική τάξη να “νοσταλγεί” με τη σειρά της τα όρια της πρώην σοβιετικής επικράτειας, να επιχειρεί να σπάσει την περικύκλωση, τον αρνητικό συσχετισμό και τον κλοιό γύρω της, επιδιώκοντας να σταθεροποιήσει τις θέσεις της και να ελέγξει πολιτικά πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, όπως την Ουκρανία.

Αλίμονο όμως σε αυτούς που θα ξεγελαστούν από τη “σοβιετική προβιά” του Πούτιν και θα επιδιώξουν κάποια λυκοφιλία μαζί του. Πόσο μάλλον αν πρόκειται για άτομα που αυτοπροσδιορίζονται ως κομμουνιστές, στη Ρωσία και όχι μόνο…

http://www.katiousa.gr 

ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΡΙ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ

Κι επειδή για βδομάδες μέσα ενημέρωσης και πολιτικά κόμματα επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους στις δωροδοκίες και  το  ξέπλυμα μαύρου χρήματος στην υπόθεση Novartis αλλά και στην υλοποίηση έργων του Μετρό στην Αθήνα  η διαφθορά πάλι παρουσιάζεται ως σημαντικός κίνδυνος για την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη. Και οι προβληματισμοί για τη σημασία που της αποδίδεται δεν είναι άκαιροι.

               Η αλήθεια είναι πως σε όλα τα χρόνια της κρίσης –που μονιμοποιήθηκε πια- ραγδαίως αυξήθηκε η συζήτηση για τη διαφθορά και την αναζήτηση εκείνων των τεχνικών εργαλείων που θα την αντιμετωπίσουν, ενώ εστιάζεται το ενδιαφέρον στην κρισιμότητα της διαφθοράς,  ως δημόσιου προβλήματος,  και στην ποσοτικοποίηση του φαινομένου. Μάλιστα καμπάνιες ευαισθητοποίησης και δείκτες   μέτρησής της εντείνουν την αίσθηση της απειλητικής παρουσίας της.  Οι διεθνείς δείκτες μέτρησής της, που επιφυλάσσουν μια ιδιαίτερα υψηλή  κατάταξη για την Ελλάδα και  ενισχύουν την κατεστημένη αντίληψη για ένα δυσλειτουργικό κράτος με προβληματικό δημόσιο τομέα ο οποίος απαρτίζεται από υπαλλήλους που, μεταξύ άλλων …δεινών, είναι επιρρεπείς στη διαφθορά, χρησιμοποιήθηκαν για να δικαιωθούν πολιτικές επιλογές συρρίκνωσης των κοινωνικών παροχών και ιδιωτικοποίησης δημοσίων αγαθών.  

  Η όλη συζήτηση όμως περί διαφθοράς τελικά αποκαλύπτει τη ρευστότητα της έννοιας, που γίνεται προσπάθεια να προσδιοριστεί  χρησιμοποιώντας έννοιες όπως το δημόσιο συμφέρον, τις πεποιθήσεις και τις επικρατούσες αξίες της κοινής γνώμης, το όφελος  κλπ. με αρκετή ασάφεια, όταν στο καπιταλιστικό σύστημα δεν αναγνωρίζονται ως κυρίαρχα τα πραγματικά συμφέροντα και τα συνακόλουθα ζωτικά δικαιώματα των ανθρώπων αλλά η αύξηση της κερδοφορίας του κεφαλαίου. Κι επειδή τα πολιτικά συστήματα στον καπιταλισμό λειτουργούν προς όφελος του κεφαλαίου η νομιμοποίηση της κάθε μορφής κερδοφορίας καθιστά κάθε φορά αρκετά ασαφές το περιεχόμενο της διαφθοράς. Και γι’ αυτό, με μια τόσο ευμετάβολη σημασία προσφέρεται για  αντικείμενο πολιτικής διαπραγμάτευσης και σύγκρουσης σε διαφορετικές περιπτώσεις και πεδία.   Αυτό  το βλέπουμε από το πώς το φαινόμενο της διαφθοράς χρησιμοποιήθηκε  για την  περαιτέρω απαξίωση του δημόσιου τομέα και των εργαζόμενων σε αυτόν, όπως χρησιμοποιείται και τώρα από τον ΣΥΡΙΖΑ για απαξίωση των προκατόχων του στην κυβέρνηση. Η δε περιπτωσιολογία περισσότερο καταδεικνύει τη ρευστότητα της έννοιας «διαφθορά» και λιγότερο αποκαλύπτει  τις αιτιώδεις σχέσεις που την γεννούν.

               Η τρέχουσα έννοια της διαφθοράς λαμβάνει κυρίως οικονομική χροιά και χωρίς να λαμβάνει υπόψη το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο, επιδιώκει να παρουσιάσει ως ανιστορική ακόμα και την ίδια την οργάνωση των καπιταλιστικών δυτικών κοινωνιών και να εμπεδώσει την πίστη σε μια ηθική καθαρότητά τους. Εξάλλου η διαφθορά κυρίως  εμφανίζεται ως κοινωνική παθολογία των μη αναπτυγμένων χωρών και θεωρώντας πως οι προηγμένες καπιταλιστικές χώρες  την ελέγχουν παραβλέπουμε το γεγονός πως σ’ αυτές έχουν υπάρξει σειρά σκανδάλων μεγάλης περιπλοκότητας και μεγέθους. Σε σχέση με την Ελλάδα μάλιστα υπάρχει η άποψη  πως η διαφθορά είναι αποτέλεσμα της αντίθεσης μεταξύ  παράδοσης και εκσυγχρονισμού από τον οποίο δεν μπορεί να διαφύγει. Αποδίδεται δηλ. κυρίως σε πολιτισμικές ιδιοτυπίες της χώρας και της συγκρότησης του κράτους της. Αναζητούνται λοιπόν οι αιτίες στην πρώιμη εγκαθίδρυση του κοινοβουλευτισμού, χωρίς αντίστοιχη αλλαγή των παραγωγικών δομών της χώρας μέσω εκβιομηχάνισης, με τη δημιουργία πελατειακών δικτύων γύρω από τους θεσμούς του νεοσύστατου κράτους, ενώ η διεύρυνση του κράτους μετά τη μεταπολίτευση που ενέτεινε ακόμα περισσότερο  την κομματοκρατία δημιούργησε θύλακες διαφθοράς στις δημόσιες υπηρεσίες..

               Κι επειδή κυρίως εντοπίζουμε το αίτιο της διαφθοράς στο μεμονωμένο, αυτόνομο άτομο το οποίο σταθμίζει το όφελος της διαφθοράς σε σχέση με το κόστος της ενδεχόμενης αποκάλυψης και τιμωρίας του αναζητούμε και  την αιτία στην κακή ηθική κλίση του ατόμου. Σ’ αυτήν την περίπτωση όμως το κοινωνικό περιβάλλον μένει στο περιθώριο και χανόμαστε σε ατραπούς αναζήτησης της ουσίας του ανθρώπου. Η δε κυρίαρχη θεώρηση της διαφθοράς από την οπτική του ατομικισμού συνάπτεται με ηθικές συνδηλώσεις και γίνεται όχημα της πολιτικής στο σύνολο σχεδόν των καπιταλιστικών χωρών. Έτσι χρησιμοποιείται  η οικονομική κρίση σαν ευκαιρία για επίσπευση των πολιτικών για αντιμετώπισή της με την παραγωγή νομοθετημάτων, αυστηροποίηση κανονιστικών πλαισίων, ανάπτυξη εξειδικευμένων θεσμών κλπ.  Και ...συμπτωματικά βέβαια τα μέτρα που προτείνονται για την καταπολέμησή της δεν διαφοροποιούνται από αυτά του κυρίαρχου παραδείγματος διακυβέρνησης, δηλαδή της ιδιωτικοποίησης, του ανταγωνισμού και ενός γενικού αιτήματος για διαφάνεια.

Κι αν τις προηγούμενες δεκαετίες, στην ευρύτερη εικόνα της παγκόσμιας οικονομίας απουσίαζε ή  ήταν περιορισμένη η ρητορική περί διαφθοράς αυτό είχε άμεση σχέση με  το ότι  οι πρακτικές της διαφθοράς χρησιμοποιήθηκαν κατά κόρον στο παρελθόν από τις ισχυρές καπιταλιστικές χώρες, ώστε να ανοίξουν τις κλειστές οικονομίες. Όπως και σήμερα, επειδή σε ένα πλήρες παγκοσμιοποιημένο καπιταλιστικό περιβάλλον το διακύβευμα έχει αλλάξει και  ζητείται πια να είναι  δεδομένο το κόστος των συναλλαγών και σεβαστοί οι κανόνες του παιχνιδιού, εισάγεται η ηθική για να συμβάλλει στο νέο ζητούμενο. Κι έτσι εξηγείται και η προθυμία των ΗΠΑ για έρευνα και αποκάλυψη εκείνων των εταιρειών των ανταγωνιστικών κρατών που παραβιάζουν τους όρους του παιχνιδιού.

Η διαφθορά λοιπόν και οι πολιτικές καταπολέμησής της στο καπιταλιστικό σύστημα  θα μπορούσαμε να πούμε πως δεν είναι δυο αντιθετικοί πόλοι, αλλά μάλλον ένα συνεχές σε διαρκή διαπραγμάτευση, αναλόγως των εξυπηρετούμενων συμφερόντων στα οποία  αυτό που καλούμε με αρκετή, είναι αλήθεια, ασάφεια ως δημόσιο συμφέρον σπάνια ή ως παράπλευρη μάλλον …ωφέλεια συμπεριλαμβάνεται.

                                             (Διασκευασμένο από υλικό του Δ.Δ)