Η οργάνωση του επαναστατημένου λαού

Η οργάνωση του επαναστατημένου λαού

"Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι χωρίς αυτό το γνώρισμα - χωρίς επαναστατική βία - το προλεταριάτο δε θα μπορούσε να νικήσει, όμως δεν μπορεί να υπάρχει αμφιβολία και ότι η επαναστατική βία αποτελούσε απαραίτητη και δικαιολογημένη μέθοδο της επανάστασης σε ορισμένες μόνο στιγμές ανάπτυξής της, μόνο όταν υπήρχαν ορισμένες και ειδικές συνθήκες, ενώ η οργάνωση των προλεταριακών μαζών, η οργάνωση των εργαζομένων ήταν και παραμένει η πολύ πιο βαθιά, μόνιμη ιδιότητα αυτής της επανάστασης και όρος της νίκης της. Να, σ' αυτή την οργάνωση των εκατομμυρίων εργαζομένων βρίσκονται και οι καλύτεροι όροι της επανάστασης, η πιο βαθιά πηγή των νικών της".

Β. Ι. Λένιν 20/3/1919 (1)

Η Οχτωβριανή Επανάσταση υπήρξε κορυφαία και από τούτη την άποψη. Οτι δηλαδή η δημιουργικότητα, η αυτενέργεια του λαού, ξεχειλίζοντας με εκρηκτικούς ρυθμούς μέσα στις συνθήκες της επαναστατικής κατάστασης, γέννησε τα σοβιέτ (συμβούλια εργατών και στρατιωτών αντιπροσώπων).

Γύρω από το κορυφαίο ερώτημα τι είναι, τι εκπροσωπούν και τι οφείλουν να κάνουν τα σοβιέτ, έγινε σκληρή ιδεολογική και πολιτική αντιπαράθεση ανάμεσα στους μπολσεβίκους και τους οπορτουνιστές. Η απάντηση σ' αυτό το ερώτημα ήταν καθοριστική για τη φύση, το χαρακτήρα κάθε πολιτικής δύναμης και, βέβαια, για την τύχη της επανάστασης. H αντιπαράθεση αυτή πήρε και διεθνείς διαστάσεις (π. χ. πολεμική Λένιν κατά Κάουτσκι, στο έργο "Η προλεταριακή επανάσταση και ο αποστάτης Κάουτσκι" (1918), όπου δίνεται - για μια ακόμη φορά - μια ολοκληρωμένη απάντηση στις οπορτουνιστικές αντιλήψεις γύρω από το ζήτημα της επανάστασης και του κράτους, με βάση την πείρα του 1917).

Οι πρόγονοι

Δεν ήταν η πρώτη φορά, το 1917, που εμφανίζονταν τα σοβιέτ στη Ρωσία. Η ηττημένη επανάσταση του 1905 είχε δώσει ήδη πολύτιμη εμπειρία. Εκείνη την εποχή, από την πρώτη στιγμή, αν και βρισκόταν αναγκαστικά ξενιτεμένος, ο Λένιν διέβλεψε με μεγάλη διορατικότητα και ακρίβεια το χαρακτήρα των σοβιέτ και την προοπτική τους σε σχέση με την εξέλιξη της επανάστασης. Οι αναλύσεις του Μαρξ για την "έφοδο του προλεταριάτου προς τον ουρανό", την ιστορική εμπειρία που είχε καταθέσει στο θησαυροφυλάκιο της ιστορίας η Παρισινή Κομμούνα, 34 χρόνια πριν, στέκονται πυξίδα για τη γενίκευση της πείρας του 1905.

Περιγράφοντας την πορεία των σοβιέτ, ο Λένιν γράφει πως αυτά εμφανίστηκαν ως "όργανα απεργιακής πάλης". Κάτω από την πίεση της ανάγκης, πολύ γρήγορα έγιναν "όργανα γενικής επαναστατικής πάλης" ενάντια στην κυβέρνηση. Μετατράπηκαν, ακολουθώντας την επαναστατική πλημμυρίδα, σε "όργανα εξέγερσης" (2). Τα αποκαλεί επίσης "μια μη διατυπωμένη επίσημα πλατιά μαχητική συμμαχία των σοσιαλιστών και των επαναστατών δημοκρατών", αλλά ακόμη και των "ακομματικών" επαναστατών εργατών (3). Μα πάνω απ' όλα τονίζει ότι τα σοβιέτ του 1905 ήταν τα έμβρυα μιας νέας εξουσίας, της δικτατορίας του προλεταριάτου και της αγροτιάς. Και ήταν, πρόβλεψε ο μεγάλος επαναστάτης, αναπόφευκτο να ξαναεμφανιστούν σε μια νέα άνοδο της επανάστασης.

1917 - Η επανεμφάνιση

Πραγματικά, το 1917 τα σοβιέτ επανεμφανίζονται το Φλεβάρη, στο πρώτο στάδιο της επανάστασης, το αστικοδημοκρατικό. Τώρα είναι σοβιέτ εργατών και στρατιωτών μαζί (ο μεγάλος όγκος του στρατού αποτελείται από αγρότες). Εμφανίζονται και αμιγή σοβιέτ αγροτών. Ηγετική δύναμη αναδείχνεται "με το σπαθί της" η εργατική τάξη, πρώτα απ' όλα οι εργάτες των μεγάλων εργοστασίων. Τα σοβιέτ είναι νέου τύπου μαζικές πολιτικές οργανώσεις, ένα επαναστατικό μέτωπο, με την έννοια ότι συσπειρώνουν, οργανώνουν, καθοδηγούν την επαναστατική πάλη των καταπιεζομένων τάξεων, ότι εκφράζουν τη συμμαχία της εργατικής τάξης με τους μισοπρολετάριους και την αγροτιά (στην εξέλιξή τους με τη φτωχολογιά του χωριού). Συμμετέχουν και δρουν μέσα σ' αυτά διάφορες πολιτικές δυνάμεις. "Τα σοβιέτ ήταν γνήσιες οργανώσεις των μαζών του λαού, των εργατών και των αγροτών ...της τεράστιας πλειοψηφίας του λαού" (4). Και επειδή είναι όλα αυτά μαζί, όπως και το 1905, τα σοβιέτ είναι, πρώτα απ' όλα και πάνω απ' όλα, τα φύτρα της νέας εξουσίας, της δικτατορίας του προλεταριάτου.

Τα εμβρυώδη όργανα της νέας εξουσίας είναι αδιάσπαστα δεμένα με τον επαναστατημένο λαό. Οι αντιπρόσωποι είναι εκλεγμένοι και ανακλητοί κάθε στιγμή. Τα σοβιέτ εκφράζουν με τη μεγαλύτερη δυνατή πιστότητα τις διαθέσεις των επαναστατημένων μαζών. Τσακίζουν την προηγούμενη κρατική μηχανή, δρώντας έξω από κάθε νομιμότητα, επιβάλλουν με τη βία, με τη δύναμη, με τα ένοπλα τμήματά τους και με μαζικές ενέργειες το δίκαιο των εκατομμυρίων καταπιεζομένων ενάντια στη χούφτα των καταπιεστών τους. Ετσι εκφράζουν μια ταξική δικτατορία και ταυτόχρονα έναν ανώτερο τύπο δημοκρατίας.

Ωστόσο, ο Λένιν δεν αποσπάται καθόλου από τις προϋποθέσεις ύπαρξης των σοβιέτ, δεν τα "αγιοποιεί". Τονίζει εμφαντικά τη σημασία του συσχετισμού των δυνάμεων μέσα σ' αυτά, για την εξέλιξη και το ρόλο τους. Βασίζει την τακτική του μπολσεβίκικου κόμματος όχι σε αφηρημένα σχήματα, αλλά στη συγκεκριμένη ανάλυση του τι αντιπροσωπεύουν σε κάθε στιγμή της επανάστασης τα σοβιέτ. Δε διστάζει να χρησιμοποιήσει τις πιο βαριές λέξεις για να περιγράψει την πραγματικότητα. Ετσι το σύνθημα του Απρίλη του 1917 "Ολη η εξουσία στα σοβιέτ" αποσύρεται τον Ιούλη, γιατί τα σοβιέτ "πρόδωσαν". "Πνιγμένα", διαβρωμένα από το μικροαστικό κύμα, παρέδωσαν την εξουσία, που είχαν ουσιαστικά στα χέρια τους, στους αστούς. Οι μικροαστοί οπορτουνιστές, οι εσέροι και οι μενσεβίκοι ηγέτες, "εκπόρνευσαν"τα σοβιέτ (5). Τα έκαναν εξαρτήματα της αστικής τάξης, συμμάχους της στο χτύπημα της επανάστασης, στις διώξεις κατά των μπολσεβίκων.

Ομως τα σοβιέτ, τονίζει ο Λένιν, θα μπορούν να αναπτυχθούν πραγματικά, μόνο όταν πάρουν όλη την κρατική εξουσία, γιατί αλλιώς δεν έχουν τι να κάνουν, αλλιώς είναι ή απλά έμβρυα (κι ένα έμβρυο δεν μπορεί να παραμείνει για πολύ καιρό έμβρυο) ή παιχνιδάκια. Η "δυαδική εξουσία" σημαίνει παράλυση των σοβιέτ (6). Σοβιέτ και αστική δημοκρατία δε συμβιβάζονται. Η μπροστά προς ένα νέο τύπο κράτους, τη δικτατορία του προλεταριάτου, ή πίσω προς τη δικτατορία της αστικής τάξης. Μέσος δρόμος δεν υπάρχει.

Το Σεπτέμβρη, μετά από σκληρότατη διαπάλη με τους οπορτουνιστές μικροαστούς, οι μπολσεβίκοι παίρνουν για πρώτη φορά την πλειοψηφία στα σοβιέτ. Ηταν η καθοριστική στροφή για την επανάσταση. Κάτω από την καθοδήγηση του κομμουνιστικού κόμματος τα σοβιέτ ξαναγεννιούνται, εκφράζουν πάλι την επαναστατική δυναμική. Το σύνθημα "Ολη η εξουσία στα σοβιέτ" επανέρχεται. Γίνεται πράξη με την ένοπλη εξέγερση και την κατάληψη της εξουσίας στις 24 Οχτώβρη (7 Νοέμβρη με το νέο ημερολόγιο) 1917.

Ο Λένιν συμπυκνώνει τον καθοριστικό ρόλο των σοβιέτ στα εξής λίγα λόγια: "Αν η λαϊκή δημιουργία των επαναστατικών τάξεων δεν είχε δημιουργήσει τα σοβιέτ, τότε η προλεταριακή επανάσταση θα ήταν στη Ρωσία υπόθεση χαμένη, γιατί είναι αναμφισβήτητο πως το προλεταριάτο δε θα μπορούσε να κρατήσει την εξουσία με τον παλιό μηχανισμό και ένας καινούριος μηχανισμός δεν μπορεί να δημιουργηθεί αμέσως" (7).

Η αξιοποίηση της πείρας

Τα επαναστατικά κινήματα, που ξέσπασαν από τότε στον κόσμο, είτε πέτυχαν είτε απέτυχαν στους σκοπούς τους, επιβεβαίωσαν την εμπειρία της μεγάλης επανάστασης του Οχτώβρη. Οι επαναστατημένοι λαοί δημιουργούν, μέσα στις ιδιαίτερες συνθήκες της πάλης τους, μαζικά επαναστατικά κοινωνικοπολιτικά μέτωπα, όργανα εξέγερσης και συνάμα έμβρυα μιας νέας λαϊκής εξουσίας. Ανάλογη πλούσια εμπειρία έχουμε και στην Ελλάδα. Η ένδοξη για το επαναστατικό μας κίνημα, και καθοριστική για τη νεότερη ελληνική ιστορία, δεκαετία 1940-'50 δίνει πολύτιμα διδάγματα και χρειάζεται να μελετηθεί ακόμη περισσότερο από αυτή την άποψη.

Η εμπειρία της δημιουργίας των σοβιέτ (η μετέπειτα εξέλιξή τους ξεφεύγει από τα όρια αυτού του σημειώματος) δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως επετειακή ανάμνηση, αλλά ως μια από τις ζωντανές πηγές από τις οποίες αντλεί το επαναστατικό εργατικό κίνημα, το κομμουνιστικό κίνημα στις μέρες μας. Πολύ περισσότερο που προβλέπουμε πως ο 21ος αιώνας "θα είναι ο αιώνας μιας καινούριας ανόδου του παγκόσμιου επαναστατικού κινήματος και μιας νέας σειράς κοινωνικών επαναστάσεων" (8).

Στο Πρόγραμμα του Κόμματός μας έγινε προσπάθεια να αξιοποιηθούν οι ιστορικές παρακαταθήκες των προηγούμενων "εφόδων προς τον ουρανό". Παραθέτουμε ένα μικρό, σχετικό με το θέμα μας, απόσπασμα:

"Στην πορεία της πάλης και στο βαθμό που βαθαίνει ο αντικαπιταλιστικός του χαρακτήρας (σ. σ. του αντιιμπεριαλιστικού αντιμονοπωλιακού μετώπου πάλης), αποκτά τα χαρακτηριστικά ενός επαναστατικού λαϊκού μετώπου, οργανωμένου από τα κάτω και από τα πάνω, ικανού να συσπειρώνει στη δράση όλο και ευρύτερες λαϊκές μάζες. Αποκτά ποιοτικά γνωρίσματα ανώτερα από τα μαζικά κινήματα και τις οργανώσεις τους.

Τα όργανα αυτού του Μετώπου είναι τα επιτελεία του αγώνα σε κάθε επίπεδο, οργανωτές, καθοδηγητές σκληρών ταξικών συγκρούσεων. Δεν περιορίζονται στην άσκηση πίεσης και ελέγχου πάνω στο αστικό κράτος και στους άλλους αστικούς θεσμούς. Κινητοποιούν το λαό, ώστε να ματαιώνει αντιλαϊκές επιλογές, να μην πειθαρχεί στους επάνω. Διαμορφώνουν μέσα στην πάλη νέους λαϊκούς θεσμούς, σε σύγκρουση με τους αστικούς θεσμούς που νομιμοποιούν τη δικτατορία των μονοπωλίων. Διαπαιδαγωγούν και προετοιμάζουν το λαό να αξιοποιεί όλες τις μορφές πάλης και να είναι σε θέση να τις εναλλάσσει γρήγορα και ανάλογα με τις εξελίξεις. Τα καθοδηγητικά όργανα του αντιιμπεριαλιστικού αντιμονοπωλιακού λαϊκού μετώπου, οι λαογέννητοι θεσμοί που εμφανίζονται στη διάρκεια της αναμέτρησης και των ταξικών αγώνων αποτελούν τα έμβρυα της νέας πολιτικής εξουσίας της εργατικής τάξης και των συμμάχων της" (9).

Ελένη ΚΑΤΡΟΔΑΥΛΗ

1. Β. Ι. Λένιν, "Απαντα", τ. 38, σελ. 74.

2. ο. π., τ. 12, σελ. 13.

3. ο. π., τ. 12, σελ. 130.

4. ο. π., τ. 34, σελ. 59.

5. ο. π., τ. 34, σελ. 305.

6. ο. π., τ. 34, σελ. 305.

7. ο. π., τ. 34, σελ. 305-306.

8. Πρόγραμμα του ΚΚΕ, εκδ. ΚΕ του ΚΚΕ, 1996, σελ.16.

9. ο. π., σελ. 30-31.

    

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

14/12/2008

 -- Θεωρητικά ζητήματα για τη στρατηγική και τακτική του Κομμουνιστικού Κόμματος

4/11/2007

 -- Η οργάνωση του επαναστατημένου λαού

6/11/2005

 -- Ανέδειξε τον πρωτοπόρο, επαναστατικό, ηγετικό ρόλο της εργατικής τάξης

12/11/1997

 -- Ωριμάζει η πανεθνική κρίση

10/4/1996

 -- ΑΤΙΤΛΟ

Λαϊκή Συσπείρωση: Είδος σε εξαφάνιση τα αναλώσιμα ιατρικά στα νοσοκομεία των Επτανήσων

Ερώτηση με θέμα την υποχρηματοδότηση στα νοσοκομεία της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων κατέθεσαν εν όψει της συνεδρίασης του Σαββάτου του Περιφερειακού Συμβουλίου τα μέλη της παράταξης Λαϊκή Συσπείρωση.

Η ερώτηση αναφέρει τα εξής: «Στη Ζάκυνθο, βιώνουμε καθημερινά μια απαράδεκτη και επικίνδυνη κατάσταση, όσον αφορά την παροχή Υγειονομικής περίθαλψης στα λαϊκά στρώματα του νησιού. Η έλλειψη ιατροφαρμακευτικού υλικού και ο κίνδυνος πλήρους αδυναμίας λειτουργίας των ιατρικών μέσων και μηχανημάτων είναι πλέον ορατός.
Στο Γενικό Νοσοκομείο Ζακύνθου, οι αναλώσεις σε ιατροφαρμακευτικό υλικό μειώθηκαν από τα 2,8 εκ. ευρώ το 2010, σε 984 χιλ. ευρώ το 2011, ενώ ο προϋπολογισμός για το 2012 έχει εγκρίνει δαπάνες μόνο μέχρι 800.000 ευρώ, επεκτείνοντας τη χρήση γενοσήμων-αντιγράφων φαρμάκων.
  Ο συνολικός προϋπολογισμός μειώθηκε δραματικά σε 3,8 εκ. ευρώ το 2011 σε σχέση με το 2010 που ανήλθε σε 5 εκ. ευρώ. Μέσα σε αυτή την απαράδεκτη κατάσταση, μεγάλο μέρος των χρεών σε μεγαλοπρομηθευτές του Νοσοκομείου εξοφλήθηκαν, μειώνοντας τις οφειλές από 16,5 εκ. ευρώ το 2010, σε 2,5 εκ. ευρώ το 2011. Όλα αυτά την ώρα που κινδυνεύει η υγεία του λαού και οι εργαζόμενοι δεν έχουν πληρωθεί δεδουλευμένα, εξαιρέσιμα και νυχτερινά.
   Στο Νοσοκομείο της Κέρκυρας συχνά δεν υπάρχουν αναλώσιμα υλικά για βιοχημικές και άλλες εξετάσεις, υπάρχει μεγάλη έλλειψη Νοσηλευτικού και Διοικητικού προσωπικού, δεν λειτουργεί ο Μαγνητικός Τομογράφος. Ματαιώνονται προγραμματισμένα χειρουργεία εξαιτίας έλλειψης Νοσηλευτικού Προσωπικού.
   Αντίστοιχη κατάσταση υπάρχει στα Νοσοκομεία Λευκάδας και Κεφαλονιάς και σε όλα τα Κέντρα Υγείας καθώς και στις μονάδες του ΙΚΑ.
   Η κατάσταση που διαμορφώνεται στη δημόσια παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των λαϊκών στρωμάτων, είναι επικίνδυνη και εγκληματική.
  Ευθύνη έχουν οι προηγούμενες κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ, και η τωρινή ΠΑΣΟΚ, ΝΔ, ΛΑΟΣ, που υλοποιούν τις αποφάσεις της Ε.Ε., τις οποίες άλλωστε ψήφισαν.
  Το πρόβλημα δεν πρόκειται να λυθεί με τον Ε.Ο.Π.Υ.Υ., καθώς για το 2012 προβλέπεται κρατική επιδότηση ύψους 0,6% του ΑΕΠ για 10 εκατομμύρια ασφαλισμένους, όταν για το ΙΚΑ, με τους μισούς ασφαλισμένους, η επιδότηση ήταν 1,4% του ΑΕΠ.
   Η παράδοση των υπηρεσιών υγείας στο ιδιωτικό κεφάλαιο με τη μέθοδο της υποχρηματοδότησης του Δημόσιου Τομέα, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Αυτό σημαίνει μεγάλη επιβάρυνση της υγείας του λαού.
  Η Λαϊκή Συσπείρωση καλεί τους εργαζόμενους να απαιτήσουν πλήρη χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό των δημόσιων μονάδων υγείας και των ασφαλιστικών Ταμείων, για δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη όλων, ασφαλισμένων και ανασφάλιστων, χωρίς όρους και προϋποθέσεις.
Καμία κλίνη νοσηλευτικού ιδρύματος σε ιδιώτες.
Το νέο Νοσοκομείο Ζακύνθου και Κέρκυρας, τα Νοσοκομεία Λευκάδας και Κεφαλονιάς, τα Κέντρα Υγείας και οι μονάδες του ΙΚΑ, όπως και όλα τα Νοσοκομεία στη χώρα μας, έγιναν με χρήματα του ελληνικού λαού και υπάρχει το παλλαϊκό αίτημα για καλή λειτουργία τους, να αντιμετωπίζουν όλα τα περιστατικά Δωρεάν. Να δίνουν βάρος στην πρόληψη. Να λειτουργούν τα Κέντρα Υγείας και τα ιατρεία του ΙΚΑ. Να καταργηθούν τα χαράτσια.
  Ερωτάται ο κ. Περιφερειάρχης πώς προτίθεται να ενεργήσει, γιατί υπάρχει πολύ σοβαρό πρόβλημα υγείας και περίθαλψης του λαού των νησιών μας.
Το Περιφερειακό Συμβούλιο μετά τις αποφάσεις που έχει πάρει με αιτήματα προς την κυβέρνηση για τη λύση των προβλημάτων των Νοσοκομείων των Ιόνιων Νησιών, απαιτείται να ενεργοποιηθεί ώστε με πιο αποφασιστικό τρόπο να διεκδικήσει τη λύση των οξυμένων προβλημάτων».
 

«Οι Έλληνες στη διαδικασία οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ», Μέρος Ε: Η ταξική πάλη συνεχίζεται: το κίνημα της κολεκτιβοποίησης

Δυστυχώς, η στενότητα του χρόνου δεν μας επιτρέπει να αναπτύξουμε ικανοποιητικά όλες τις πτυχές της σοσιαλιστικής οικοδόμησης: τις προκλήσεις της ΝΕΠ, τη διαδικασία της εκβιομηχάνισης, πως αναπτύσσονταν η πρωτοβουλία μέσα από τα Πλάνα, τη λειτουργία της σοβιετικής δημοκρατίας και κοινωνίας, των συνεταιρισμών, κ.α. στοιχεία που παρατίθενται με άγνωστες εν πολλοίς λεπτομέρειες στο βιβλίο.

Αναγκαστικά λοιπόν θα πρέπει να επικεντρώσουμε κάπου. Και αυτό το κάπου δεν είναι άλλο από την κολεκτιβοποίηση, ένα από τα πλέον πολυσυζητημένα κεφάλαια της σοβιετικής Ιστορίας. Γιατί στη κολεκτιβοποίηση; Γιατί αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πτυχές της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, με έντονο το στοιχείο της ταξικής πάλης, που επηρέασε σίγουρα πολλούς Έλληνες, μιας και στη πλειοψηφία τους ήταν αγρότες. Και γιατί μέσα από τη μελέτη της αναδεικνύεται το μέγεθος της διαστρέβλωσης που επιχειρεί διαχρονικά η αντικομμουνιστική αναθεώρηση της Ιστορίας.

-Καταρχάς, τι ήταν η κολεκτιβοποίηση; Συχνά ακούμε ότι ήταν κάτι το μη-απαραίτητο, μια εμμονή, ένα καπρίτσιο των κομμουνιστών ή του Στάλιν (στον οποίο προσωποποιείται σκόπιμα μια ολόκληρη κοινωνικοπολιτική διαδικασία). Ως γνωστόν, αμέσως μετά την Επανάσταση η σοβιετική εξουσία προχώρησε στην αναδιανομή της γης στους μη-έχοντες. Στη συνέχεια όμως –και μέσα από τις ευνοϊκές συνθήκες της ΝΕΠ- οι κουλάκοι άρχισαν να συγκεντρώνουν και πάλι την αγροτική παραγωγή στα χέρια τους. Οι κουλάκοι δεν ήταν «μεσαίοι αγρότες», αλλά μικροί καπιταλιστές της υπαίθρου, είχαν μέσα παραγωγής, μύλους, αποθήκες, κλπ. Οι μικροί αγρότες, μην έχοντας τη δυνατότητα πολλοί να καλλιεργήσουν τα χωράφια τους, αναγκάζονταν να νοικιάσουν π.χ. εργαλεία, σπόρους, κλπ. από τους κουλάκους. Μια κακή σοδειά αρκούσε για βρεθούν χρεωμένοι και να «χάσουν» τη γη τους. Σχεδόν το 1/3 των Ελλήνων αγροτών στη περιοχή Σαρτάν για παράδειγμα βρίσκονταν το 1926 και πάλι χωρίς γη.

«Κουλάκοι ενάντια στην κολεκτιβοποίηση: ερείπια ενός αγροτικού σπιτιού στην Βαλμάσκα (Ουκρανία) που ανήκε σε έναν κολχόζνικο αγρότη, το οποίο κάηκε από τους κουλάκους.»

Η συγκέντρωση αυτή της παραγωγής επέτρεψε στους κουλάκους να ασκούν σοβαρές οικονομικές και πολιτικές πιέσεις στη σοβιετική κοινωνία. Μείωναν τη τροφοδότηση των πόλεων απειλώντας τις με πείνα, ασκούσαν έλεγχο στις τιμές των αγαθών κρατώντας τις σκόπιμα υψηλές για να πετύχουν περισσότερο κέρδος, στέκονταν τροχοπέδη στην ανάπτυξη της σοσιαλιστικής βιομηχανίας που είχε ανάγκη το αγροτικό προϊόν, κλπ. Η αντιμετώπιση του προβλήματος λοιπόν ήταν ζωτικής σημασίας για την Σοβιετική Ένωση και την εξέλιξη της σοσιαλιστικής οικοδόμησης. Έτσι, αποφασίστηκε η σταδιακή συνένωση των μικρών νοικοκυριών σε μεγάλες παραγωγικές μονάδες.

-«Μα η κολεκτιβοποίηση έγινε απότομα» θα πει κάποιος. Το 1930 πάνω το 50% των αγροτών ήταν σε κολχόζ. Και όμως το πρώτο πεντάχρονο πλάνο προέβλεπε μόνο ένα 10% επί του συνόλου των αγροτών ως το 1932. Η ώθηση επομένως αυτή δεν δόθηκε από τα πάνω. Αν μη τι άλλο η ραγδαία πορεία της δημιουργούσε προβλήματα στον κεντρικό σχεδιασμό, ο οποίος προέβλεπε παράλληλα και την ανάπτυξη των απαραίτητων τεχνικών μέσων. Η κολεκτιβοποίηση εξελίχθηκε σε κίνημα που πολλοί χαρακτήρισαν μια δεύτερη Επανάσταση, μεγαλύτερη ίσως σε σημασία και από ότι του 1917. Ο ενθουσιασμός αυτός οδήγησε στη πρόωρη δημιουργία πολλών κολχόζ, που δεν ήταν στο «Πλάνο».

-«Μα έγινε με το ζόρι, με την άσκηση πίεσης και βίας από πλευράς των κομμουνιστών». Ας δούμε όμως τι γράφει η σχετική ανακοίνωση-οδηγία της ΚΕ του Κόμματος των Μπολσεβίκων: «Δεν πρέπει να ιδρύουμε κολχόζ με τη βία. Αυτό θα ήταν ανόητο και αντιδραστικό. Το κολχόζνικο κίνημα πρέπει να στηρίζεται στην ενεργό υποστήριξη των βασικών μαζών της αγροτιάς…Μπορούμε να πούμε πως η αρχή της εθελοντικής προσχώρησης και του υπολογισμού των τοπικών ιδιομορφιών δεν παραβιάζεται σε μια σειρά περιοχές; Όχι δυστυχώς, δεν μπορούμε να το πούμε…Ποιον ωφελούν αυτές οι διαστρεβλώσεις;…Κανέναν εκτός από τους εχθρούς μας! Που μπορούν να οδηγήσουν…; Στην ενίσχυση των εχθρών μας και στη δυσφήμηση της ιδέας του κολχόζνικου κινήματος.»[i]

-Μα δεν μπορούσε το πανίσχυρο κομμουνιστικό κόμμα που «ήλεγχε» δήθεν τα πάντα, να «ελέγξει» και τις όποιες υπερβολές, αυθαιρεσίες ή λάθη που διαπιστώνονταν κατά τη διάρκεια της κολεκτιβοποίησης; Και όμως, ορισμένοι τείνουν να «ξεχνούν» ότι την εποχή εκείνη Κομματικές Οργανώσεις υπήρχαν μόλις μία ανά τέσσερα χωριά. Η απουσία αυτή των Κομματικών Οργανώσεων από την επαρχία έδωσε στα υπολείμματα του τσαρισμού τη δυνατότητα να ασκούν σημαντικό ρόλο στα πολιτικά πράγματα της τοπικής κοινωνίας.

-Πέρασαν λοιπόν στην αντεπίθεση. Όταν καμιά φορά μιλάμε για ταξική πάλη στη Σοβιετική Ένωση μετά την Επανάσταση και ιδιαίτερα την περίοδο της κολεκτιβοποίησης ορισμένοι γελούν. Όμως πως αλλιώς θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν οι 1.678 ένοπλες εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν μόλις τους τρεις πρώτους μήνες του 1930 (χώρια της Ουκρανίας) και συνοδεύτηκαν από δολοφονίες μελών του Κόμματος και των σοβιέτ, κολχόζνικών και ακτιβιστών του κινήματος;

Σύντομα όμως οι δυνάμεις της αντεπανάστασης νικήθηκαν κατά κράτος, κάτι που δεν θα μπορούσε να είχε συμβεί αν η σοβιετική εξουσία δεν είχε πίσω της την υποστήριξη της συντριπτικής πλειοψηφίας του λαού.

Πορεία των μαθητών και των πιονιέρων διαμαρτυρόμενοι για τους φυγόπονους και αδικαιολόγητες απόντες από τη δουλειά στα κολχόζ, χωριό Μπουγκάς της περιοχής Στάλιν, 1932 (Αρχείο Ελληνισμού Μαύρης Θάλασσας)

-Τελικά πέτυχε η κολεκτιβοποίηση; Να τι έγραφε το γνωστό περιοδικό «Economist» στις 15 Οκτωβρίου 1932: «Με μια πρώτη ματιά το κολεκτιβοποιημένο χωριό φαντάζει όμοιο με το παραδοσιακό Ρωσικό χωριό. Στην ουσία όμως πρόκειται για κάτι το τελείως καινούριο. Η ζωή ενός αγρότη σε ένα τέτοιο χωριό διαφέρει σχεδόν ολοκληρωτικά από εκείνη του παραδοσιακού μουζίκου. Αντί να βρίσκεται περιορισμένος σε έναν μικρόκοσμο στον οποίο αναγκαζόταν να καλλιεργεί διάφορα στενά κομμάτια γης που συνέθεταν την ιδιοκτησία του με την βοήθεια ενός και μόνο αλόγου, μετατράπηκε σε συνέταιρος μιας μεγάλης έκτασης γης, χρησιμοποιώντας μεθόδους καλλιέργειας μεγάλης κλίμακας, καθώς και μηχανήματα τα οποία ούτε καν είχε ακουστά στο παρελθόν. Επιπλέον, υπέστη μια κοινωνική, πολιτική και οικονομική αλλαγή. Η συνεισφορά του στην συλλογική προσπάθεια τον δραστηριοποιεί [εντάσσει] σε διάφορες νέες εμπειρίες με τους γείτονές του. Εξ αυτών, η οργάνωση της εργασίας αποτελεί φυσικά την πιο σημαντική.»[ii]

Η διαχείριση του κολχόζ αποτελούσε μια πρωτοφανή για τον αγρότη –μέχρι πρόσφατα δουλοπάροικο- άσκηση δημοκρατίας. Ο προϋπολογισμός και η διαχείριση του πλεονάσματος του κολχόζ αποφασιζόταν από κοινού σε σχετικές συνελεύσεις (με απλή πλειοψηφία, στις οποίες όμως έπρεπε να συμμετέχουν τουλάχιστον τα 2/3 των αγροτών-μελών του κολχόζ): «τι ποσό θα έπρεπε να αξιοποιηθεί για επενδύσεις και τι ποσοστό θα διαμοιραζόταν ως μπόνους σε χρήμα ή σε είδος. Αν θα έχτιζαν έναν νέο αχυρώνα, μια αποθήκη για τα ζώα, ή ένα σιλό. Ή ένα κέντρο διασκέδασης, ένα σύλλογο, ή ένα κινηματογράφο. Έναν παιδικό σταθμό, ένα σπίτι νεότητας, ή μια κλινική…»[iii]

Το ελληνικό κολχόζνικο κίνημα σημείωσε σημαντικές επιτυχίες, κατακτώντας πρωτοπόρες θέσεις, όπως π.χ. στην Ουκρανία (όπου είχαν σχηματιστεί συλλογικά αγροκτήματα πολύ πριν την επίσημη έναρξη της κολεκτιβοποίησης). Πολλοί Έλληνες τιμήθηκαν με τίτλους όπως «Διακεκριμένος Αγρότης» ή «Ήρωας της Σοσιαλιστικής Δουλειάς». Αναδείχθηκαν πανεθνικά σύμβολα του κινήματος, όπως στην περίπτωση της Πάσα Αγγελίνα, που το 1936, κατά την Πανενωσιακή Συνάντηση των Πρωτοπόρων στην Αγροτική Οικονομία, τιμήθηκε με το παράσημο Λένιν. Ήταν μόλις 24 χρονών.

Πολλές μαρτυρίες συνηγορούν στα παραπάνω. Ο Γιώργος Πασαλίδης αναφέρει πως οι Έλληνες διαπρέπανε στο κολχόζ κατακτώντας υψηλό βιοτικό επίπεδο.[iv] Ο δε Χαράλαμπος Καλπακίδης σημειώνει πως με την ένταξή τους στο κολχόζ (1930), το κράτος τους έδωσε σπίτι, καθώς και ένα κομμάτι γης (3 στρέμματα) για ατομική χρήση. Τα προϊόντα που παρήγαν προορίζονταν είτε για ατομική κατανάλωση είτε πωλούνταν στη λαϊκή αγορά. Στο παρελθόν, οι κάτοικοι του χωριού όπου ζούσε –στην πλειοψηφία τους Πόντιοι πρόσφυγες- νοικιάζανε τη γη την οποία καλλιεργούσαν.[v]

Σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς πολλών αντικομμουνιστών συγγραφέων, οι ίδιες οι εκθέσεις του ελληνικού Υπουργείου των Εξωτερικών, αναφέρουν ως μοναδικούς «χαμένους» της αναδιοργάνωσης της αγροτικής παραγωγής μια μικρή μειοψηφία μεγάλων γαιοκτημόνων που αποτελούσαν «εν ύπαιθρω αληθινήν αριστοκρατίαν».[vi]

Αντιπρόσωποι του 3ου Περιφερειακού Συνεδρίου των Σοβιέτ του Ντόνμπας. Στην αριστερή πλευρά η Πάσα Αγγελίνα. (Αρχείο Ελληνισμού Μαύρης Θάλασσας)

Η Πάσα Αγγελίνα (1912-1959) γεννήθηκε στο Σταρομπέσεβο του Ντονέτσκ σε αγροτική οικογένεια. Εντάχθηκε στο κολχόζνικο κίνημα από μικρή ηλικία. Στα 18 της εκπαιδεύτηκε ως οδηγός τρακτέρ στην σχολή του τοπικού Μηχανοτρακτερικού Σταθμού (ΜΤΣ), ενώ 3 χρόνια μετά κατάφερε με δική της πρωτοβουλία να συστήσει αμιγώς γυναικείο συνεργείο οδηγών τρακτέρ (αποτελούμενο εξ ολοκλήρου από νεαρές κοπέλες αγροτικών οικογενειών). Το συνεργείο της Π. Αγγελίνα σύντομα ανέλαβε την καλλιέργεια εφτά κολχόζ όπου πέτυχε εξαιρετικές επιδόσεις. Το 1935 κλήθηκε να συμμετάσχει στο Πανενωσιακό Συνέδριο των Πρωτοπόρων Κολχόζνικων που διεξήχθη στην Μόσχα και το 1936 κλήθηκε και πάλι μαζί με όλο της το συνεργείο προκειμένου να λάβουν μέρος στην Πανενωσιακή Συνάντηση των Πρωτοπόρων στην Αγροτική Οικονομία. Στην τελευταία η ίδια τιμήθηκε με το παράσημο Λένιν (σε ηλικία 24 ετών), ενώ στα υπόλοιπα μέλη του συνεργείου απενεμήθη το παράσημο της Κόκκινης Σημαίας της Εργασίας.

Σύντομα, η Π. Αγγελίνα μετατράπηκε σε πανεθνικό αντιπρόσωπο του πνεύματος πρωτοβουλίας και εφευρετικότητας στην εξερεύνηση, εφαρμογή και μεταλαμπάδευση βέλτιστων τρόπων καλλιέργειας, το οποίο μεταδόθηκε αστραπιαία σε όλη την ΕΣΣΔ. Η συμβολή της έχει ιδιαίτερη σημασία, αφού επικεντρώθηκε στην ένταξη και ενεργή συμμετοχή των γυναικών στο κολχόζνικο κίνημα. Στο σύνθημα που έριξε η ίδια «Εκατό χιλιάδες φίλες στο τρακτέρ» ανταποκρίθηκαν διακόσιες χιλιάδες!

Το 1940 αποφοίτησε από την Αγροτική Ακαδημία «Τιμιριάζεφ» της Μόσχας, ενώ κατά την διάρκεια του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου ρίχτηκε στην μάχη της αγροτικής παραγωγής στα μετόπισθεν, τελειοποιώντας ακόμα περισσότερο τις τεχνικές καλλιέργειας που είχε εφαρμόσει στο παρελθόν. Για την προσφορά της αυτή τιμήθηκε το 1946 με το Βραβείο Στάλιν (Κρατικό Βραβείο της ΕΣΣΔ) και το 1947 με τον τίτλο Ηρωίδα της Σοσιαλιστικής Εργασίας (τον οποίο κατέκτησε ξανά το 1958). Ως μέλος του ΚΚΣΕ, εκλέχθηκε επανειλημμένα αντιπρόσωπος από το 18^ο ως το 21^οΣυνέδριο του Κόμματος, ενώ διετέλεσε επίσης Βουλευτής του Ανωτάτου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ. Πέθανε από βαριά ασθένεια στις αρχές του 1959.

---

[i] Στάλιν Ι Β, «Ίλιγγος από τις επιτυχίες: Ζητήματα του κολχόζνικου κινήματος», Άπαντα, τόμος 12, σελ.218-227

[ii] Farbman M (1932) «Creating a New Agricultural System», στο«Economist», τεύχος 15 Οκτωβρίου

[iii] Webb S & Webb B (1935) σελ.274-275

[iv] Συνέντευξη Ρ41: Πασαλίδης Γιώργος, Πετιγκρόρσκ (ΙΑΠΕ)

[v] Συνέντευξη Ρ67: Χαράλαμπος Καλπακίδης, Γιούρεβιτς, Άντλερ Σότσι Γεωργίας (ΙΑΠΕ)

[vi] Ελληνική Πρεσβεία της Μόσχας, 2 Μαρτίου 1930, Φάκελος Β/8/1/Α, Ιστορικό και Διπλωματικό Αρχείο Υπουργείου Εξωτερικών (Συλλογή Ν. Σαλπιστή) και σχετικό έγγραφο πως παρατίθεται στο Τσαλαχούρης Κ (-) «Ο Ελληνισμός της Σοβιετικής Ένωσης» (Αθήνα: Νέα Σύνορα-Α. Α.Λιβάνη) σελ.146-147.

Να σημάνει συναγερμός στους τόπους δουλειάς!

ΠΑΝΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ

Να σημάνει συναγερμός στους τόπους δουλειάς!

Καμιά αναμονή, καμιά αυταπάτη τονίζει το ΠΑΜΕ καλώντας σε πανεργατικό ξεσηκωμό! Δυναμική παρέμβαση, χτες, έξω από το ξενοδοχείο όπου διαμένει η αντιπροσωπεία της τρόικας

Από τη δυναμική κινητοποίηση των ταξικών δυνάμεων στο «Χίλτον»

Μήνυμα πανεργατικού ξεσηκωμού ενάντια στην κυβέρνηση, στην πλουτοκρατία και τους συμμάχους τους απηύθυναν οι ταξικές δυνάμεις, με δυναμική κινητοποίηση, χτες, από τα χαράματα, έξω από το ξενοδοχείο όπου διαμένει η αντιπροσωπεία της τρόικας στην Αθήνα, και λίγο πριν πέσουν στο τραπέζι των «κοινωνικών εταίρων» οι νέες εφιαλτικές ανατροπές. «Μην τους ανέχεστε άλλο, έξω η τρόικα από την Ελλάδα, κάτω η κυβέρνηση και τα κόμματα της πλουτοκρατίας. Οχι άλλο αίμα για την κερδοφορία του κεφαλαίου. Να σημάνει συναγερμός παντού στους χώρους δουλειάς, στις εργατικές - λαϊκές γειτονιές, για να απαλλαγούμε μια για πάντα από αυτή την πολιτική», ηχούσε το κάλεσμα απ' τα μεγάφωνα. Τα συνθήματα δε σταμάτησαν λεπτό: «Του λαού δυνάστες, κλέφτες και ληστές, τρόικα - κυβέρνηση και καπιταλιστές», «Εδώ εδώ μ' αγώνα ταξικό, γιατί εμείς δε ζούμε με 400 ευρώ» και «Δε σας θέλει ο λαός παρτ' τις τσάντες σας και μπρος».

Σε μια συμβολική κίνηση, οι διαδηλωτές κατέβασαν από τον ιστό του ξενοδοχείου τη σημαία της ΕΕ και την έκαψαν. Η κινητοποίηση βρήκε μεγάλη ανταπόκριση από τους περαστικούς, δεκάδες διερχόμενα αυτοκίνητα κόρναραν καθώς περνούσαν. Στο σημείο έφτασαν αστυνομικές δυνάμεις μετά από αίτημα της τρόικας να παρέμβει εισαγγελέας για να αποχωρήσει από το ξενοδοχείο. Η προσπάθεια τρομοκράτησης όμως έπεσε στο κενό.

Κλιμάκωση με πανεργατική απεργία

Σε ανακοίνωσή της άλλωστε για τη χτεσινή συνάντηση των «κοινωνικών εταίρων» η Εκτελεστική Γραμματεία του ΠΑΜΕ τονίζει: «Είναι εγκληματικές οι ευθύνες της πλειοψηφίας της ΓΣΕΕ, που και σήμερα συμμετέχει στον διάλογο μαζί με τους συνεταίρους της, το ΣΕΒ, τη ΓΣΕΒΕΕ, την ΕΣΕΕ. Οι εργαζόμενοι να πουν όχι στο διάλογο - απάτη. Καμιά εμπιστοσύνη στην ηγεσία της ΓΣΕΕ. Είναι έτοιμη να συμφωνήσει σε όλα με το ΣΕΒ στο όνομα της ανταγωνιστικότητας. Μάλιστα, η ΓΣΕΕ μαζί με τον ΣΕΒ, τη ΓΣΕΒΕΕ, την ΕΣΕΕ θα καταθέσουν στην κυβέρνηση ολοκληρωμένη πρόταση για την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Τόσο πολύ ενδιαφέρονται για τα δικαιώματα της εργατικής τάξης... Τον τρόπο ψάχνουν για να πέσουν στα μαλακά. Τα περί κόκκινων γραμμών είναι μεγάλη κοροϊδία αφού τα ίδια έλεγε και σε προηγούμενους διαλόγους και την ίδια στιγμή έσκαβε το λάκκο των εργαζομένων.

Καμιά αναμονή, καμιά αυταπάτη δεν πρέπει να έχουν οι εργαζόμενοι για τα αποτελέσματα του διαλόγου. Κάθε φορά που η ηγεσία της ΓΣΕΕ καθόταν στο τραπέζι του διαλόγου, το έκανε για να παραχωρήσει δικαιώματα και κατακτήσεις των εργαζομένων.

Ολοι με το ΠΑΜΕ στις αρχές του Φλεβάρη για πανεργατική απεργία, για κλιμάκωση του αγώνα, ενάντια στη λεηλασία των εισοδημάτων μας».

Στο μεταξύ, την προκήρυξη 24ωρης απεργίας για τις αρχές Φλεβάρη αποφάσισαν και τα Εργατικά Κέντρα Αγρινίου και Λευκάδας. Ενώ την άμεση συνεδρίαση της διοίκησης του Εργατικού Κέντρου Βόλου για να ληφθούν αποφάσεις για απεργιακές κινητοποιήσεις, σε αγωνιστικό συντονισμό με τα 13 Εργατικά Κέντρα και τις 7 Ομοσπονδίες που έχουν πάρει σχετική απόφαση, ζητούν οι σύμβουλοι της ΔΑΣ στο ΔΣ.

    

ΓΣΕΕ - ΕΡΓΟΔΟΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ

Με μοιρασμένους ρόλους χτυπάνε τους εργάτες

Διευρύνοντας την ατζέντα του διαλόγου - απάτη με όλες τις αντεργατικές αξιώσεις, οι κοινωνικοί εταίροι συνεχίζουν τις συζητήσεις τους, προτείνοντας και τη συμμετοχή σε αυτές της κυβέρνησης

Με τη συμμετοχή της κυβέρνησης - όπως προτάθηκε χτες - θα συνεχιστεί ο διάλογος-απάτη των εργοδοτικών οργανώσεων και της ΓΣΕΕ και με «διευρυμένη ατζέντα» επί όλων των θεμάτων, για να επιτευχθεί μια Στρατηγική Συμφωνία, με την οποία θα ενταφιαστούν οι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας και οι μισθοί θα γίνουν θυσία στην ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, δηλαδή στην κερδοφορία των επιχειρήσεων.

Ολα όσα έχουν πάρει πίσω από τους εργαζόμενους το τελευταίο διάστημα, αλλά και όσα ετοιμάζουν για να δώσουν τη χαριστική βολή, είναι κατακτήσεις που κερδήθηκαν με σκληρούς ταξικούς αγώνες και αίμα. Με τέτοιους αγώνες επιβάλλεται η εργατική τάξη και οι σύμμαχοί της να βάλουν εμπόδια και να αποτρέψουν τα βάρβαρα μέτρα με κλιμάκωση του αγώνα. Παρά το ότι συγκυβέρνηση, τρόικα, εργοδοτικές οργανώσεις βιάζονται να πάρουν αντεργατικά μέτρα, βρίσκουν μπροστά τους σημαντικές δυσκολίες, έχουν το φόβο του εργατικού λαϊκού κινήματος και αυτοί οι φόβοι πρέπει να γίνουν ο χειρότερος εφιάλτης τους.

Ετσι η χτεσινή συνάντηση ΓΣΕΕ, ΣΕΒ, ΓΣΕΒΕΕ και ΕΣΕΕ αναδείχτηκε - όπως και ήταν αναμενόμενο - σε βήμα προώθησης των αντεργατικών αξιώσεων, με προεξάρχοντα τον ΣΕΒ, ο οποίος με τις θέσεις του έθεσε επί τάπητος την εκ βάθρων ανατροπή των συμβάσεων.

Προκλητικές αξιώσεις

Μεταξύ άλλων διεκδικεί «πάγωμα» των κατώτερων αποδοχών όσο διαρκεί η κρίση, κατάργηση των ωριμάνσεων (τριετίες, αυτόματα επιδόματα) σε όλες τις συμβάσεις και τις κλαδικές, πληρωμή από τις επιχειρήσεις 4 ημερομίσθια για 5ήμερη εργασία και απαίτηση η 5η ημέρα να καλύπτεται από το ΕΣΠΑ, με πρόσχημα την κατάρτιση, και μετά απ' αυτά ο πρόεδρός του προκλητικά ισχυρίστηκε ότι βιομήχανοι και εργαζόμενοι βρίσκονται στην ίδια μοίρα. «Είμαστε συνταξιδιώτες σ' ένα πλοίο που βουλιάζει. Αν καταλάβουμε ότι η μοίρα μας είναι κοινή θα μπορέσουμε να συγκλίνουμε και σε κοινές θέσεις»! Ο πρόεδρος του ΣΕΒ Δ. Δασκαλόπουλος επιβεβαίωσε ότι έγινε «ένας ουσιαστικός διάλογος» που θα συνεχιστεί «ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη μείωση του μη μισθολογικού κόστους και τη διευρυμένη ατζέντα για όλα τα θέματα που επηρεάζουν αρνητικά την ανταγωνιστικότητα που και αυτά τα βάζουμε στο τραπέζι του διαλόγου» (βλέπε ρεπορτάζ αναλυτικά θέσεις του ΣΕΒ). Επιβεβαιώνονται έτσι πέρα για πέρα οι θέσεις και οι καταγγελίες του ΠΑΜΕ, για τα αντεργατικά σχέδια που εξυφαίνονται στο τραπέζι του διαλόγου από όλους τους συμμετέχοντες.

«Στρατηγική συμφωνίας και όχι σύγκρουσης»

Ακολουθώντας τη θέση του ΣΕΒ και ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ Β. Κορκίδης υπογράμμισε πως «οι κοινωνικοί εταίροι υιοθετήσαμε στο τραπέζι του διαλόγου μια έξυπνη (!) στρατηγική συμφωνίας και όχι σύγκρουσης... Τις τελευταίες ημέρες δοκιμάστηκε η συνοχή όλων μας ...τελικά κυριάρχησε η συναίνεση». Τοποθετήσεις που δείχνουν ότι η συναίνεση των εργαζομένων, η υποταγή τους στη σφαγή μισθών και συμβάσεων είναι κρίσιμο ζήτημα για τους εργοδότες γιατί το μόνο που φοβούνται είναι η αντίσταση και οι αγώνες των εργατών. Μάλιστα, ο επικεφαλής της ΕΣΕΕ τάχθηκε υπέρ της υπογραφής «ενός "κοινωνικού πρωτοκόλλου" που θα συνοδεύει τη νέα δανειακή σύμβαση και θα περιλαμβάνει το πάγωμα των μισθών, τη μείωση του μη μισθολογικού κόστους... και μια ρήτρα προστασίας της ΕΓΣΣΕ...». Δηλαδή αφού επιτευχθεί τουλάχιστον το πάγωμα των κατώτερων ημερομισθίων, στην πράξη η μείωσή τους για τα επόμενα χρόνια, αυτό το ονομάζει «ρήτρα προστασίας»!

Υπέρ της συμφωνίας των «κοινωνικών εταίρων» τάχθηκε και ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ Δ. Ασημακόπουλος, ο οποίος πρόσθεσε ότι στη «διαβούλευση εντός των ημερών θα μπει και η κυβέρνηση», μίλησε για «συλλογική προσπάθεια των εταίρων» που πρέπει να καταλήξει και να προτείνει πριν από τους άλλους. Μάλιστα, επιχειρώντας να στηρίξει τις αντεργατικές παρεμβάσεις, ανέπτυξε το επιχείρημα ότι «δεν μπορεί να απέχουν οι κοινωνικοί εταίροι και οι αποφάσεις να λαμβάνονται από την κυβέρνηση και τους δανειστές». Απέκρυψε, βέβαια, το γεγονός ότι όλοι τους έχουν την ίδια στρατηγική και λειτουργούν σε διατεταγμένη υπηρεσία με μοιρασμένους ρόλους.

Η ΓΣΕΕ παραπλανά τους εργάτες

Να αποκρύψει την αλήθεια και να αντιστρέψει πλήρως την πραγματικότητα επιχείρησε ο πρόεδρος της ΓΣΕΕ Γ. Παναγόπουλος, ο οποίος, παραπλανώντας συνειδητά τους εργαζόμενους, ισχυρίστηκε ότι η συζήτηση έγινε «σε ένα κλίμα που θέλω να σας περιγράψω: Να μην προχωρήσει κι άλλο η βίαιη υποτίμηση που αποτελεί τη συνταγή της τρόικας και εφαρμόζει η κυβέρνηση. Να μην υποτιμηθεί κι άλλο η αξία της μισθωτής εργασίας». Ετσι αντί η ΓΣΕΕ να χτυπήσει συναγερμό μπροστά στις αξιώσεις του ΣΕΒ, διαδίδει ότι δε συμβαίνει τίποτα και πως με τους εργοδότες συζητά σε κλίμα που θα προστατευτεί η αξία της μισθωτής εργασίας. Αραγε η μέχρι τώρα βίαιη υποτίμηση, οι απολύσεις, η μείωση μισθών, η μη εφαρμογή ούτε των συμβάσεων που ισχύουν δε γίνεται από τον ΣΕΒ και απ' αυτούς που ο πρόεδρος της ΓΣΕΕ αποκαλεί «εταίρους» και κάθεται στο ίδιο τραπέζι;

Η ΓΣΕΕ γνωρίζει τι διακυβεύεται και τις αξιώσεις του κεφαλαίου συνολικά για τις συμβάσεις και τους μισθούς και δεν είναι τυχαίο ότι στις δηλώσεις του ο Γ. Παναγόπουλος επικεντρώθηκε στο ζήτημα της ΕΓΣΣΕ και του 13ου και 14ου μισθού (που και αυτά αμφισβητούνται), αλλά υποβάθμισε σκόπιμα τις ανατροπές που αξιώνονται για τις κλαδικές και ομοιοεπαγγελματικές συμβάσεις παραπέμποντας στις Ομοσπονδίες. Γι' αυτό επιτέθηκε και στο ΠΑΜΕ για άλλη μια φορά, που παρεμπόδισε το διάλογο, «δεν δικαιώνεται» «και διαδίδει διάφορα», όπως ισχυρίστηκε για τις ταξικές δυνάμεις. Μόνο που οι εργάτες γνωρίζουν ότι το ΠΑΜΕ για όσα προειδοποιούσε δυστυχώς δικαιώθηκε μέχρι κεραίας. Οι ανατροπές που πριν μερικά χρόνια, ακόμα και μήνες, θεωρούνταν από πολλούς εργαζόμενους αδιανόητες, σήμερα εξελίσσονται, τις βιώνουν τραγικά όλοι οι εργαζόμενοι. Ομως και τότε και τώρα, η πλειοψηφία της ΓΣΕΕ, έχοντας κάνει σημαία τις θέσεις του κεφαλαίου, συνεργάζεται με τους εκπροσώπους του, αφοπλίζει το εργατικό κίνημα, βρίσκεται και αυτή σε διατεταγμένη υπηρεσία.

    

ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΒΟΗΘΕΙΑ

ΓΙΑ ΝΑ ΝΙΚΗΣΟΥΝ ΟΙ ΑΠΕΡΓΟΙ ΕΡΓΑΤΕΣ ΤΗΣ  ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΑΣ
ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΒΟΗΘΕΙΑ

Οι 400 εργαζόμενοι της ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ είναι σε απεργία για τρίτη συνεχόμενη εβδομάδα ενάντια στην απόφαση της εργοδοσίας να απολύσει 34 εργάτες, για να τους εκβιάσει να δεχθούν εκ περιτροπής εργασία με ελαστικό ωράριο και μείωση αποδοχών κατά 40%. Η παραγωγή του εργοστασίου και τα κέρδη αυξήθηκαν φέτος, η εργοδοσία όμως εκβιάζει τους εργάτες, ότι, αν δεν σκύψουν το κεφάλι, θα απολύσει συνολικά 180 εργάτες.
Πολύτιμη βοήθεια στην εργοδοσία προσφέρουν οι πλειοψηφίες στην Ομοσπονδία Μετάλλου και στο Εργατικό Κέντρο Ελευσίνας, που όχι μόνο δεν έχουν κάνει το παραμικρό για να στηρίξουν τους απεργούς, αλλά και τους "συμβουλεύουν" να υποταχθούν, τους συκοφαντούν, προσπαθούν να τους διαιρέσουν
 Η εργοδοσία της ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΑΣ,  και οι υπόλοιποι μεγαλοεπιχειρηματίες, αξιοποιούν τους αντεργατικούς νόμους των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ, την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης,  για να μειώνουν μισθούς και μεροκάματα, να εκβιάζουν και να απολύουν.
Αυτή η πολιτική, θα συνεχιστεί με την συγκυβέρνηση του «μαύρου μετώπου» ΠΑΣΟΚ – ΝΔ – ΛΑ.Ο.Σ. και θα χειροτερέψει. Η διαμόρφωση της νέας κυβέρνησης είναι απαίτηση της ελληνικής πλουτοκρατίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στόχος τους δεν είναι να σώσουν το λαό αλλά να τον υποτάξουν για να τον οδηγήσουν στο σφαγείο της δανειακής σύμβασης και των νέων μνημονίων.

Ο αγώνας των εργατών της ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΑΣ είναι και δικός μας.
Η νίκη τους θα είναι νίκη όλων των εργαζομένων.

Η απάντηση των χαλυβουργών στους εκβιασμούς της εργοδοσίας και η ηρωική στάση τους είναι παράδειγμα για όλους τους εργαζόμενους. Κανένας εργαζόμενος δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνος του την επίθεση κυβέρνησης, πλουτοκρατίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στον άγριο πόλεμο που μας έχουν κηρύξει, χρειάζεται συλλογική απάντηση.
Χρειάζεται να δυναμώσει η αλληλεγγύη, η κοινή δράση εργαζομένων του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα με τους αυτοαπασχολούμενους της πόλης και τους φτωχούς δράσης. Να γίνει πραγματικότητα το σύνθημα ΕΝΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΚΑΙ ΟΛΟΙ ΓΙΑ ΕΝΑΝ.
Η αλληλεγγύη και η κοινή δράση να εκφραστεί στον αγώνα ενάντια στις απολύσεις και την εφεδρεία, ενάντια στα νέα φοροχαράτσια, στον αγώνα για να καταργηθούν οι πληρωμές των ασθενών στις δημόσιες μονάδες υγείας, για να έχουν πλήρη, δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη οι άνεργοι και οι οικογένειες τους.
Καλούμε όλα τα σωματεία και όλους τους υγειονομικούς να στηρίξουν έμπρακτα τον αγώνα των εργατών της ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΑΣ, με την παρουσία τους έξω από το εργοστάσιο, με ενίσχυση των ομάδων περιφρούρησης, με συγκέντρωση χρημάτων και τροφίμων για τις οικογένειες των απεργών.

Κοινωνικές τάξεις: πως εμφανίστηκαν; υπάρχουν ακόμα;

Η ιστορία όλων των μέχρι τώρα κοινωνιών, είναι ιστορία ταξικών αγώνων. Ελεύθερος και δούλος, πατρίκιος και πληβείος, βαρόνος και δουλοπάροικος, μάστορας και κάλφας, με μια λέξη καταπιεστής και καταπιεζόμενος, βρίσκονται σε μια ακατάπαυστη αντίθεση μεταξύ τους. Κάνουν αδιάκοπο αγώνα, πότε ανοιχτό, πότε σκεπασμένο, έναν αγώνα που τελειώνει κάθε φορά με το μετασχηματισμό ολόκληρης της κοινωνίας ή με την από κοινού καταστροφή των τάξεων… Ετσι ξεκινά το πρώτο κεφάλαιο, «Αστοί και προλετάριοι», του κλασικού έργου των Κ.Μαρξ – Φρ. Ενγκελς, «Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος».

Στη γερμανική έκδοση του έργου στα 1890, ο Ενγκελς, σχετικά με τη φράση «η ιστορία όλων των μέχρι τώρα κοινωνιών», γράφει την εξής υποσημείωση: «`Η ακριβέστερα η γραφτήιστορία. Στα 1847 η προϊστορία της κοινωνίας, η κοινωνική οργάνωση που είχε προηγηθεί από κάθε γραφτή ιστορία, ήταν σχεδόν άγνωστη. Τότε ο Χαξτχάουζεν ανακάλυψε την κοινή ιδιοκτησία της γης στη Ρωσία. Ο Μάουρερ απέδειξε ότι η κοινή ιδιοκτησία της γης αποτελεί την κοινωνική βάση απ’ όπου προήλθαν ιστορικά όλες οι φυλές. Υστερα ανακάλυψαν σιγά σιγά ότι οι αγροτικές κοινότητες με την κοινή κατοχή της γης, αποτελούσαν την πρωταρχική μορφή της κοινωνίας απ’ τις Ινδίες ως την Ιρλανδία. Τέλος, η εσωτερική οργάνωση αυτής της πρωτόγονης κομμουνιστικής κοινωνίας αποκαλύφθηκε στην τυπική της μορφή με την ανακάλυψη του Μόργκαν, που επιστέγαζε όλο του το έργο, για την αληθινή φύση του γένους και τη θέση του μέσα στη φυλή. Με τη διάλυση αυτών των πρωταρχικών κοινοτήτων, αρχίζει ο χωρισμός της κοινωνίας σε ξεχωριστές και τελικά ανταγωνιζόμενες τάξεις».

Ηεμφάνιση των τάξεων είναι φαινόμενο ιστορικό. Δεν υπήρχαν πάντα τάξεις. Ούτε θα υπάρχουν πάντα. Η πρώτη μορφή κοινωνικής οργάνωσης που εμφανίζεται στην ιστορία της ανθρωπότητας, η πρωτόγονη κοινοτική, ήταν κοινωνία αταξική. Η κοινωνία δεν ήταν χωρισμένη σε τάξεις. Υπήρχε ένας υποτυπώδης καταμερισμός εργασίας, ο φυσικός, βασικά ανάμεσα στα δυο φύλα. Οι άνθρωποι ζούσαν εξαρτημένοι σε μέγιστο βαθμό από τη φύση. Από αυτήν τρέφονταν, με καρπούς δέντρων, κυνήγι, ψάρεμα, κλπ., από αυτήν κάλυπταν όλες τις στοιχειώδεις ανάγκες της ζωής. Η παραγωγικότητα της εργασίας ήταν τόσο χαμηλή που δε δημιουργούσε υπερπροϊόν. Εφτανε ίσαίσα για τη συντήρηση και αναπαραγωγή της φυλής. Δεν υπήρχαν διαφορές και αντιθέσεις μεταξύ των ανθρώπων, όλοι είχαν τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις. Είχε, λοιπόν, αυτές τις στοιχειώδεις μορφές της ισότιμης συλλογικής οργάνωσης της κοινωνίας, γι’ αυτό ονομάζεται και «πρωτόγονος κομμουνισμός».

Εύλογα, λοιπόν, δημιουργείται το ερώτημα: Αφού δεν ήταν η πρωτόγονη κοινωνία χωρισμένη σε τάξεις, πώς στη συνέχεια χωρίστηκε σε τάξεις; Η ανάπτυξη των εργαλείων, δηλαδή των τότε μέσων παραγωγής, η ανακάλυψη και ανάπτυξη της γεωργίας και κτηνοτροφίας, μέσα από την εμπειρία των ίδιων των ανθρώπων, (δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι με την εργασία αναπτύσσεται η εμπειρία των ανθρώπων, σ’ αυτήν οφείλεται και ο εξανθρωπισμός του πιθήκου), δημιούργησε τις προϋποθέσεις για τον κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας. Ετσι ανεβαίνει η παραγωγικότητα της εργασίας, αρχίζουν να παρουσιάζονται πλεονάζοντα προϊόντα. Από τη στιγμή που αρχίζουν να παρουσιάζονται πλεονάζοντα προϊόντα, η συγκεκριμένη ομάδα που τα παράγει έχει τη δυνατότητα να τα ανταλλάσσει. Ο καταμερισμός της εργασίας και η άνοδος της παραγωγικότητας της εργασίας δημιουργεί και τις προϋποθέσεις εμφάνισης της ατομικής ιδιοκτησίας και της δουλείας, εφόσον από την εργασία δημιουργείται περίσσευμα, που είναι δυνατό να το ιδιοποιηθούν οι κάτοχοί του. Αρχίζει, δηλαδή, η αποσύνθεση του πρωτόγονου κοινοτικού συστήματος και η διαίρεση της κοινωνίας σε τάξεις. Εμφανίζεται η πρώτη, ιστορικά, ταξική κοινωνία, που είναι η δουλοκτητική. Αυτό γίνεται ανάμεσα στην 4η και 3η περίπου χιλιετηρίδα π.Χ.

Από εδώ και πέρα ο Μαρξ και ο Ενγκελς θεωρούν όλη την ιστορία της κοινωνίας, σαν ιστορία διαφορετικών, αλληλοδιάδοχων τρόπων αφαίρεσης του υπερπροϊόντος από τον άμεσο παραγωγό, ιστορία διαφορετικών μορφών εξαναγκασμού και εκμετάλλευσης του ανθρώπου από άλλο άνθρωπο, που κατέχει τα μέσα παραγωγής, και διαφορετικών μορφών κοινωνικής οργάνωσης στις οποίες υπάρχουν και παλεύουν διαφορετικές τάξεις.

Από αυτή την άποψη, ο Μαρξ και ο Ενγκελς, πρώτοι έδωσαν την επιστημονική ερμηνεία για την εξέλιξη των κοινωνιών, την ιστορική κίνηση της κοινωνίας και των παραγόντων που καθορίζουν αυτή την κίνηση.

Η μεγάλη προσφορά του Μαρξ δεν είναι ότι ανακάλυψε τη διαίρεση της κοινωνίας σε τάξεις, ή το ότι διαφορετικές τάξεις πάλευαν μεταξύ τους. Αυτό είχε γίνει και από άλλους επιστήμονες πριν τον Μαρξ. «Οσο για μένα – γράφει ο Μαρξ – δε μου ανήκει η τιμή ούτε ότι εγώ ανακάλυψα την ύπαρξη των τάξεων στη σύγχρονη κοινωνία, ούτε ότι εγώ ανακάλυψα την πάλη ανάμεσά τους. Πολύ πριν από μένα αστοί ιστορικοί, είχαν περιγράψει την ιστορική εξέλιξη αυτής της πάλης των τάξεων και αστοί οικονομολόγοι την οικονομική ανατομία των τάξεων. Ο,τι καινούριο έκανα εγώ, ήταν για να αποδείξω:

1. ότι η ύπαρξη των τάξεων συνδέεται απλώς με ορισμένες φάσεις ανάπτυξης της παραγωγής,

2. ότι η ταξική πάλη οδηγεί αναγκαστικά στη δικτατορία του προλεταριάτου,

3. ότι η ίδια αυτή η δικτατορία αποτελεί μονάχα το πέρασμα στην κατάργηση όλων των τάξεων και σε μια αταξική κοινωνία». (Κ. Μαρξ-Φ. Ενγκελς, «Διαλεκτά Εργα», τ. 11, σελ. 530).

Ηβάση της διαίρεσης της κοινωνίας σε τάξεις πρέπει να αναζητείται πάντα στην υλική παραγωγή και μάλιστα στις σχέσεις παραγωγής, την οικονομική βάση της κοινωνίας, που σε τελευταία ανάλυση το βασικό στοιχείο τους είναι η σχέση των ανθρώπων με τα μέσα της παραγωγής.

Ο Λένιν, στο έργο του «Μεγάλη Πρωτοβουλία», έδωσε τον εξής ορισμό στο ζήτημα, τι είναι τάξεις:

«Τάξεις ονομάζονται μεγάλες ομάδες ανθρώπων που ξεχωρίζουν μεταξύ τους, από τη θέση που έχουν μέσα σε ένα ιστορικά καθορισμένο σύστημα της κοινωνικής παραγωγής, από τη σχέση τους που είναι στο μεγαλύτερο μέρος κατοχυρωμένη και διατυπωμένη με νόμους, προς τα μέσα παραγωγής, από το ρόλο τους στην κοινωνική οργάνωση της εργασίας και συνεπώς από τους τρόπους που ιδιοποιούνται τη μερίδα του κοινωνικού πλούτου που διαθέτουν και το μέγεθος αυτής της μερίδας. Τάξεις είναι οι ομάδες εκείνες ανθρώπων, που η μια μπορεί να ιδιοποιείται τη δουλιά της άλλης, χάρη στη διαφορά της θέσης που κατέχει μέσα στο καθορισμένο ιστορικά σύστημα της κοινωνικής παραγωγής».

Ανάλογα με τη θέση τους σε κάθε κοινωνικό σύστημα οι τάξεις διαιρούνται σε βασικές και μη βασικές. Βασικές θεωρούμε τις τάξεις, που η ύπαρξή τους προσδιορίζει τον καθορισμένο ιστορικά τρόπο παραγωγής, άρα και τον καθορισμένο ιστορικά κοινωνικοοικονομικό σχηματισμό. Ετσι στη δουλοκτητική κοινωνία βασικές τάξεις ήταν οι δουλοκτήτες και οι δούλοι. Στη φεουδαρχική, οι φεουδάρχες και οι δουλοπάροικοι, στον καπιταλισμό είναι οι καπιταλιστές και οι προλετάριοι. Πρόκειται, λοιπόν, για τάξεις, που η μια είναι κυρίαρχη, έχει την εξουσία, αυτή η εξουσία πηγάζει από την ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής και τον τρόπο που καρπώνεται τον κοινωνικά παραγόμενο πλούτο. Η άλλη βασική τάξη, είναι εκμεταλλευόμενη από την κυρίαρχη τάξη, υποταγμένη στην κυριαρχία της εκμεταλλεύτριας τάξης.

Καταργήθηκαν οι κοινωνικές τάξεις;

Στο προηγούμενο άρθρο, σχετικά με την άποψη του Γάλλου καθηγητή Πολιτικής Ιστορίας και Φιλοσοφίας, που εξέφρασε σε συνέντευξή του στην ισπανική εφημερίδα «El Pais» και αναδημοσίευσε η εφημερίδα «Η Καθημερινή», 12/6/2004, ότι«σήμερα δεν υπάρχουν συνεκτικές κοινωνικές τάξεις: Ζούμε μια κατάσταση εντελώς διαφορετική, αντιμετωπίζουμε μια κοινωνική πραγματικότητα πολύ εξατομικευμένη, δεδομένου ότι αυτό που έχει σημασία στο νέο τρόπο παραγωγής είναι πρωτίστως τα ατομικά προσόντα. Δεν είμαστε πλέον μια ταξική κοινωνία αλλά μια κοινωνία ατόμων», και ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός «ότι άλλαξε η μορφή του ίδιου του καπιταλισμού»,αναφερθήκαμε διεξοδικά στο ότι πράγματι άλλαξε η μορφή του καπιταλισμού αλλά σε αντίθετη κατεύθυνση απ’ αυτήν που εκτιμά ο Γάλλος καθηγητής. Δηλαδή, ότι από τον ατομικό καπιταλιστή, η κοινωνικοποίηση της παραγωγής και η συγκεντροποίηση του κεφαλαίου οδήγησαν στο συλλογικό καπιταλιστή. Και πάντως συνεχίζουν να κυριαρχούν οι καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής, δηλαδή η καπιταλιστική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής. Επομένως, συνεχίζει να υπάρχει η τάξη των καπιταλιστών, άρα υπάρχει και η εργατική τάξη. Η άποψη περί «κοινωνίας των ατόμων», λόγω της πρωτεύουσας σημασίας που αποκτούν τα «ατομικά προσόντα» στο «νέο τρόπο παραγωγής», όπως αναφέρει ο Γάλλος καθηγητής, από τη σκοπιά βεβαίως του ιστορικού υλισμού είναι αντιεπιστημονική. Πρώτ’ απ’ όλα είναι αυθαίρετο το στοιχείο της «πρωτεύουσας σημασίας» που αποκτούν τα «ατομικά προσόντα». Μπορεί να μεγαλώνει ολοένα και περισσότερο ο καταμερισμός της εργασίας, και αυτή είναι αντικειμενική διαδικασία στα πλαίσια της ολοένα αυξανόμενης κοινωνικοποίησης της παραγωγής, αλλά αυτό δε σημαίνει και «εξατομίκευση». Ισα ίσα το αντίθετο συμβαίνει. Γιατί η συγκεντροποίηση του κεφαλαίου, η πολυκλαδική οργάνωση των τεραστίων διαστάσεων επιχειρηματικών ομίλων, ο ανταγωνισμός οδηγούν στην ολοένα και μεγαλύτερη συνένωση των διαφορετικών κεφαλαίων, που μπορεί να δραστηριοποιούνται σε διαφορετικούς τομείς, κλάδους, πέρα από τη συνένωση των καπιταλιστών ιδιοκτητών μετοχών και μέσω μετοχών του κεφαλαίου.

Πρώτ’ απ’ όλα η καθετοποίηση της παραγωγής οδηγεί στην ολοένα και μεγαλύτερη συνένωση διαφορετικών κλάδων παραγωγής. Ας δούμε, για παράδειγμα, την παραγωγή τροφίμων και ποτών στη μεγάλη της κλίμακα. Οι καπιταλιστικοί όμιλοι ξεκινούν από την ιδιοκτησία ή ενοικίαση μεγάλων καλλιεργήσιμων εκτάσεων, παράγουν αγροτικά προϊόντα τα οποία στη συνέχεια μέσω της αντίστοιχης βιομηχανίας μεταποίησης ρίχνουν στην αγορά ως τελικό προϊόν.

Αλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της τάσης η πολεμική βιομηχανία, που συνενώνει τη βιομηχανία χάλυβα με τη βιομηχανία νέων τεχνολογιών. `Η η αεροπορική βιομηχανία, που επίσης συνενώνεται με τον κλάδο της πληροφορικής, των αυτοματισμών. Το ίδιο ισχύει και με τις σύγχρονες εργαλειομηχανές, ή τις μηχανές τυπογραφείου κλπ. Τα παραδείγματα μπορεί να είναι πολλά.

Το βασικό όμως ζήτημα στο οποίο επιμελώς παραλείπει να αναφερθεί ο κύριος καθηγητής είναι οι σχέσεις ιδιοκτησίας. Γιατί η σχέση κάθε μέλους της κοινωνίας ως προς τα μέσα παραγωγής είναι το καθοριστικό για το σε ποια κοινωνική τάξη ανήκει και όχι τα ατομικά του προσόντα. Τα οποία μπορεί να είναι και τα πιο ξεχωριστά και ιδιαίτερα, αλλά αυτό ουδόλως επηρεάζει αυτή τη σχέση με την ιδιοκτησία, ακόμη μπορεί να μην επηρεάζει ούτε τη θέση του μέσα στο κοινωνικά οργανωμένο σύστημα παραγωγής. Μήπως σήμερα η πλειοψηφία των πτυχιούχων επιστημόνων δεν προσφέρει μισθωτή εργασία στις καπιταλιστικές επιχειρήσεις;

Επομένως, εδώ πρέπει να προσεγγίσουμε το ζήτημα «κοινωνικές τάξεις» και από πού καθορίζονται, πολύ συγκεκριμένα. Τι είναι λοιπόν οι κοινωνικές τάξεις;

Ο Φρ. Ενγκελς έδωσε τον εξής συνοπτικό ορισμό των δύο βασικών τάξεων της καπιταλιστικής κοινωνίας: «Με τη λέξη αστική τάξη εννοούμε την τάξη των σύγχρονων καπιταλιστών, που είναι κάτοχοι των βασικών μέσων παραγωγής και που εκμεταλλεύονται τη μισθωτή εργασία. Με τη λέξη προλεταριάτο εννοούμε την τάξη των σύγχρονων μισθωτών εργατών που, επειδή δεν κατέχουν καθόλου δικά τους μέσα παραγωγής, είναι αναγκασμένοι να πουλούν την εργατική τους δύναμη για να μπορούν να ζήσουν» (Σημείωση του Φρ. Ενγκελς στην αγγλική έκδοση του έργου «Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος» του 1888).

Δεν αρκεί όμως μόνο το κριτήριο των σχέσεων με τα μέσα παραγωγής, αν και είναι το καθοριστικό. Απαιτείται, για να γίνεται σωστός και ολοκληρωμένος προσδιορισμός των τάξεων και των στρωμάτων, η μελέτη με βάση όλα τα κριτήρια του ορισμού που έδωσε ο Β. Ι. Λένιν για τις τάξεις στο έργο του «Μεγάλη Πρωτοβουλία» («Απαντα», τ. 39, σελ. 15).

Ο Λένιν, στο έργο του «Μεγάλη Πρωτοβουλία», έδωσε τον εξής ορισμό στο ζήτημα, τι είναι τάξεις:

«Τάξεις ονομάζονται μεγάλες ομάδες ανθρώπων που ξεχωρίζουν μεταξύ τους, από τη θέση που έχουν μέσα σε ένα ιστορικά καθορισμένο σύστημα της κοινωνικής παραγωγής, από τη σχέση τους, που είναι στο μεγαλύτερο μέρος κατοχυρωμένη και διατυπωμένη με νόμους, προς τα μέσα παραγωγής, από το ρόλο τους στην κοινωνική οργάνωση της εργασίας και συνεπώς από τους τρόπους που ιδιοποιούνται τη μερίδα του κοινωνικού πλούτου που διαθέτουν και το μέγεθος αυτής της μερίδας. Τάξεις είναι οι ομάδες εκείνες ανθρώπων, που η μια μπορεί να ιδιοποιείται τη δουλιά της άλλης, χάρη στη διαφορά της θέσης που κατέχει μέσα στο καθορισμένο ιστορικά σύστημα της κοινωνικής παραγωγής».

Ανάλογα με τη θέση τους σε κάθε κοινωνικό σύστημα οι τάξεις διαιρούνται σε βασικές και μη βασικές. Βασικές θεωρούμε τις τάξεις που η ύπαρξή τους προσδιορίζει τον καθορισμένο ιστορικά τρόπο παραγωγής, άρα και τον καθορισμένο ιστορικά κοινωνικοοικονομικό σχηματισμό. Ετσι στη δουλοκτητική κοινωνία βασικές τάξεις ήταν οι δουλοκτήτες και οι δούλοι. Στη φεουδαρχική, οι φεουδάρχες και οι δουλοπάροικοι, στον καπιταλισμό είναι οι καπιταλιστές και οι προλετάριοι. Πρόκειται, λοιπόν, για τάξεις, που η μια είναι κυρίαρχη, έχει την εξουσία, αυτή η εξουσία πηγάζει από την ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής και τον τρόπο που καρπώνεται τον κοινωνικά παραγόμενο πλούτο. Η άλλη βασική τάξη είναι εκμεταλλευόμενη από την κυρίαρχη τάξη, υποταγμένη στην κυριαρχία της εκμεταλλεύτριας τάξης.

Με βάση όλα τα παραπάνω συνάγεται το συμπέρασμα ότι οι τάξεις συνεχίζουν να υπάρχουν, ο καθοριστικός συνεκτικός παράγοντας που τις καθορίζει είναι η σχέση τους με τα μέσα παραγωγής, ποια κοινωνική ομάδα είναι ιδιοκτήτης τους. Αρα και η αντιεπιστημονική εκτίμηση του κυρίου καθηγητή περί «εξατομίκευσης» αντικειμενικά εντείνει τη διάσπαση της εργατικής τάξης. Ο ίδιος βεβαίως προτείνει να συνενώσουμε τους ανθρώπους σε «κοινότητες με βάση την εμπειρία». Προτείνει δηλαδή μιας άλλης μορφής κοινωνική οργάνωση, η οποία δεν έχει αντικειμενικά οικονομική βάση, με δεδομένες τις κυρίαρχες καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής. Επομένως, είναι και ανιστόρητη, ως αντικαταστάτρια του καπιταλισμού κοινωνία, ή συνειδητή προσπάθεια προβολής μιας ουτοπίας ως εναλλακτικής στην υπάρχουσα πραγματικότητα διεξόδου προκειμένου να διαιωνίζεται ο καπιταλισμός. Και έχει το σκοπό του ως προς αυτό, αλλά γι’ αυτό στο επόμενο.

Β. Ι. Λένιν: “Η οικονομία και η πολιτική στην εποχή της δικτατορίας του προλεταριάτου”

Από τη συλλογή «Για τη σοσιαλιστική οικοδόμηση», εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», σελ. 179-190

Ο Λένιν σε ομιλία του σε πλατεία της Πετρούπολης, 19 του Ιούλη 1920

Για τη δεύτερη επέτειο της Σοβιετικής εξουσίας είχα σκεφτεί να γράψω μια μικρή μπροσούρα πάνω στο θέμα που αναφέρεται στον τίτλο. Μέσα όμως στη φασαρία της καθημερινής δουλειάς δεν μπόρεσα ως τώρα να προχωρήσω πέρα από την προκαταρκτική προετοιμασία ορισμένων μερών της. Γι’ αυτό αποφάσισα να δοκιμάσω να εκθέσω σύντομα, περιληπτικά τις πιο ουσιώδεις, κατά τη γνώμη μου, σκέψεις πάνω στο ζήτημα αυτό. Είναι αλήθεια πως ο περιληπτικός χαρακτήρας της έκθεσης παρουσιάζει πολλές δυσχέρειες και μειονεκτήματα. Ωστόσο όμως, προκειμένου για ένα μικρό άρθρο περιοδικού μπορεί ίσως να αποδειχτεί κατορθωτός ο περιορισμένος τούτος σκοπός: Να γίνει τοποθέτηση του ζητήματος και να δοθεί ο σκελετός για τη συζήτησή του από τους κομμουνιστές των διαφόρων χωρών.

Θεωρητικά δε χωράει αμφιβολία πως ανάμεσα στον καπιταλισμό και στον κομμουνισμό υπάρχει μια ορισμένη μεταβατική περίοδος. Η περίοδος αυτή δεν μπορεί παρά να συγκεντρώνει τα γνωρίσματα ή τις ιδιότητες και των δυο αυτών συστημάτων κοινωνικής οικονομίας. Η μεταβατική αυτή περίοδος δεν μπορεί παρά να είναι περίοδος πάλης ανάμεσα στον καπιταλισμό που πεθαίνει και στον κομμουνισμό που γεννιέται, ή με άλλα λόγια: ανάμεσα στον καπιταλισμό που ηττήθηκε, μα δεν εξοντώθηκε, και στον κομμουνισμό που γεννήθηκε, μα που είναι ακόμη πολύ αδύνατος.

Οχι μόνο για ένα μαρξιστή, αλλά και για κάθε μορφωμένο άνθρωπο που ξέρει λίγο-πολύ τη θεωρία της εξέλιξης, δεν μπορεί παρά να είναι αυτονόητη η ανάγκη μιας ολόκληρης ιστορικής εποχής, που θα έχει τα διακριτικά αυτά γνωρίσματα της μεταβατικής περιόδου. Και όμως το χαρακτηριστικό όλων των συζητήσεων για το πέρασμα στο σοσιαλισμό, που ακούμε από τους σημερινούς εκπροσώπους της μικροαστικής δημοκρατίας (και τέτοιοι είναι, παρά την ψευτοσοσιαλιστική ταμπέλα τους, όλοι οι εκπρόσωποι της II Διεθνούς, μαζί και άνθρωποι σαν τον Μακ Ντόναλντ και τον Ζαν Λονγκέ, τον Κάουτσκι και τον Φρίντριχ Αντλερ), είναι ότι ξεχνούν εντελώς αυτή την εξόφθαλμη αλήθεια. Εκείνο που χαρακτηρίζει τους μικροαστούς δημοκράτες είναι η αποστροφή προς την ταξική πάλη, τα ονειροπολήματα να την αποφύγουν, η προσπάθεια να εξομαλύνουν και να μετριάζουν, να αμβλύνουν τις οξύτητες. Γι’ αυτό οι δημοκράτες αυτοί είτε αρνούνται εντελώς να αναγνωρίσουν την ύπαρξη μιας ολόκληρης ιστορικής μεταβατικής περιόδου από τον καπιταλισμό στον κομμουνισμό, είτε θεωρούν καθήκον τους να επινοήσουν σχέδια συμφιλίωσης των δυο αντιμαχόμενων δυνάμεων, αντί να καθοδηγήσουν τον αγώνα της μιας απ’ αυτές τις δυνάμεις.

Στο γραφείο του το 1918, διαβάζοντας την «Πράβντα»

Η δικτατορία του προλεταριάτου στη Ρωσία δεν μπορεί παρά να έχει αναπόφευκτα ορισμένες χαρακτηριστικές ιδιομορφίες σε σύγκριση με τις προηγμένες χώρες, λόγω της πολύ μεγάλης καθυστέρησης και του μικροαστικού χαρακτήρα της χώρας μας. Οι βασικές όμως δυνάμεις – και οι βασικές μορφές κοινωνικής οικονομίας – είναι στη Ρωσία οι ίδιες όπως και σ’ οποιαδήποτε καπιταλιστική χώρα, γι’ αυτό οι ιδιομορφίες αυτές δεν μπορούν να αφορούν το πιο βασικό.

Οι βασικές αυτές μορφές κοινωνικής οικονομίας είναι: Ο καπιταλισμός, η μικρή εμπορευματική παραγωγή, ο κομμουνισμός. Και οι βασικές δυνάμεις είναι, η αστική τάξη, η μικροαστική τάξη (κυρίως η αγροτιά), το προλεταριάτο.

Η οικονομία της Ρωσίας στην εποχή της δικτατορίας του προλεταριάτου παρουσιάζεται με τη μορφή της πάλης που διεξάγει στα πρώτα της βήματα η κομμουνιστικά συνενωμένη – σε κλίμακα ενός τεράστιου κράτους – εργασία ενάντια στη μικρή εμπορευματική παραγωγή και ενάντια στον καπιταλισμό που διατηρείται ή που ξαναγεννιέται πάνω στη βάση αυτής της παραγωγής.

Στη Ρωσία η εργασία συνενώθηκε σε κομμουνιστική βάση, πρώτο, στο βαθμό που καταργήθηκε η ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής και δεύτερο, στο βαθμό που η προλεταριακή κρατική εξουσία οργανώνει σε πανεθνική κλίμακα τη μεγάλη παραγωγή στην κρατική γη και στις κρατικές επιχειρήσεις, κατανέμει την εργατική δύναμη ανάμεσα στους διάφορους κλάδους της οικονομίας και τις επιχειρήσεις και διανέμει στους εργαζόμενους μεγάλες ποσότητες ειδών κατανάλωσης που ανήκουν στο κράτος.

Μιλάμε για «πρώτα βήματα» του κομμουνισμού στη Ρωσία (όπως το λέει και το Πρόγραμμα του Κόμματός μας, που ψηφίστηκε το Μάρτη του 1919), γιατί όλοι αυτοί οι όροι πραγματοποιήθηκαν σ’ εμάς μόνο εν μέρει ή με άλλα λόγια: Η πραγματοποίηση αυτών των όρων βρίσκεται μόνο στο αρχικό της στάδιο. Μεμιάς, με ένα επαναστατικό χτύπημα, έγινε ό,τι γενικά είναι δυνατό να γίνει μεμιάς: Λόγου χάρη, την πρώτη κιόλας μέρα της δικτατορίας του προλεταριάτου, στις 26 του Οχτώβρη 1917 (8 του Νοέμβρη 1917), καταργήθηκε η ατομική ιδιοκτησία της γης χωρίς αποζημίωση των μεγάλων ιδιοκτητών, απαλλοτριώθηκαν οι μεγάλοι γαιοκτήτες. Μέσα σε μερικούς μήνες απαλλοτριώθηκαν, επίσης χωρίς αποζημίωση, όλοι σχεδόν οι μεγάλοι καπιταλιστές, οι ιδιοκτήτες εργοστασίων, μετοχικών επιχειρήσεων, τραπεζών, σιδηροδρόμων, κτλ. Η κρατική οργάνωση της μεγάλης παραγωγής στη βιομηχανία, το πέρασμα από τον «εργατικό έλεγχο» στην «εργατική διεύθυνση» των εργοστασίων, των σιδηροδρόμων – όλα αυτά στις βασικές και κύριες γραμμές τους έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. Οσον αφορά όμως τη γεωργία, αυτή η δουλειά μόλις τώρα άρχισε («σοβιετικά νοικοκυριά», μεγάλα νοικοκυριά, οργανωμένα από το κράτος των εργατών σε κρατική γη). Επίσης μόλις τώρα άρχισαν να οργανώνονται οι διάφορες συντροφιές των μικρογεωργών, σαν μορφές περάσματος από τη μικρή εμπορευματική γεωργία στην κομμουνιστική*. Το ίδιο πρέπει να πούμε και για την κρατική οργάνωση της κατανομής των προϊόντων σε αντικατάσταση του ιδιωτικού εμπορίου, δηλαδή για την κρατική συγκέντρωση και τον εφοδιασμό των πόλεων με σιτηρά και της υπαίθρου με βιομηχανικά προϊόντα. Θα παραθέσουμε πιο κάτω τα στατιστικά στοιχεία που έχουμε πάνω σ’ αυτό το ζήτημα.Το αγροτικό νοικοκυριό εξακολουθεί να παραμένει μικρή εμπορευματική παραγωγή. Στο σημείο αυτό έχουμε μια εξαιρετικά πλατιά και με πολύ βαθιές, πολύ γερές ρίζες, βάση του καπιταλισμού. Πάνω στη βάση αυτή διατηρείται και ξαναγεννιέται ο καπιταλισμός σε σκληρότατη πάλη ενάντια στον κομμουνισμό. Μορφές αυτής της πάλης είναι: Ο μαυραγοριτισμός και η κερδοσκοπία ενάντια στη συγκέντρωση από το κράτος σιτηρών (καθώς και άλλων προϊόντων) και γενικά ενάντια στην κατανομή προϊόντων από το κράτος.

Για να κάνουμε πιο κατανοητές τις αφηρημένες αυτές θεωρητικές θέσεις θα παραθέσουμε συγκεκριμένα στοιχεία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Λαϊκού Επιτροπάτου Επισιτισμού, από την 1η του Αυγούστου 1917 ως την 1η του Αυγούστου 1918, η κρατική συγκέντρωση σιτηρών στη Ρωσία έδωσε περίπου 30 εκατομμύρια πούτια. Τον επόμενο χρόνο έδωσε κάπου 110 εκατομμύρια πούτια. Στους τρεις πρώτους μήνες της επόμενης (1919-1920) καμπάνιας οι συγκεντρωμένες ποσότητες σιτηρών ανέρχονται, όπως φαίνεται, στα 45 περίπου εκατομμύρια πούτια έναντι 37 εκατομμυρίων πουτιών στους ίδιους μήνες (Αύγουστος – Οχτώβρης) του 1918.

Οι αριθμοί αυτοί μιλούν εύγλωττα για μια αργή, μα σταθερή βελτίωση της κατάστασης, με την έννοια της νίκης του κομμουνισμού κατά του καπιταλισμού. Η βελτίωση αυτή συντελείται παρά τις πρωτάκουστες στον κόσμο δυσκολίες που προκαλεί ο εμφύλιος πόλεμος, τον οποίο οργανώνουν οι Ρώσοι και ξένοι καπιταλιστές, εντείνοντας όλες τις δυνάμεις των πιο ισχυρών κρατών του κόσμου.

Γι’ αυτό, όσα ψέματα και αν λένε, όσο και αν συκοφαντούν οι αστοί όλων των χωρών και οι φανεροί και οι κρυφοί βοηθοί τους (οι «σοσιαλιστές» της II Διεθνούς), παραμένει αναμφισβήτητο πως στο βασικό οικονομικό πρόβλημα της δικτατορίας του προλεταριάτου έχουμε εξασφαλισμένη τη νίκη του κομμουνισμού ενάντια στον καπιταλισμό. Ακριβώς γι’ αυτό η αστική τάξη όλου του κόσμου αφρίζει από λύσσα ενάντια στον μπολσεβικισμό, οργανώνει στρατιωτικές εισβολές, συνωμοσίες κτλ. κατά των μπολσεβίκων, γιατί καταλαβαίνει περίφημα το αναπόφευκτο της νίκης μας στον τομέα της αναδιοργάνωσης της κοινωνικής οικονομίας, αν δε μας πνίξει με τη στρατιωτική βία. Δε θα τα καταφέρει όμως να μας πνίξει μ’ αυτό τον τρόπο.

Ως ποιο ακριβώς σημείο έχουμε ήδη νικήσει τον καπιταλισμό στο σύντομο χρονικό διάστημα που είχαμε στη διάθεσή μας και με τις πρωτοείδωτες στον κόσμο δυσκολίες, μέσα στις οποίες αναγκαστήκαμε να δράσουμε, φαίνεται από τα παρακάτω συνοπτικά στοιχεία. Η Κεντρική Διεύθυνση Στατιστικής μόλις τώρα ετοίμασε για δημοσίευση τα στοιχεία που δείχνουν την παραγωγή και την κατανάλωση σιτηρών όχι για όλη τη Σοβιετική Ρωσία, αλλά για 26 κυβερνεία:

Τα συνοπτικά στοιχεία είναι τα εξής:

{ ΕΔΩ ΜΠΑΙΝΕΙ ΠΙΝΑΚΑΣ }

Επομένως τα μισά σχεδόν σιτηρά τα προμηθεύει στις πόλεις το Λαϊκό Επιτροπάτο Επισιτισμού και τα άλλα μισά οι μαυραγορίτες. Μια λεπτομερειακή έρευνα για τη διατροφή των εργατών των πόλεων το 1918, έδωσε αυτή ακριβώς την αναλογία. Για τα σιτηρά που προμηθεύεται από το κράτος ο εργάτης πληρώνει δέκα φορές λιγότερα απ’ ό,τι πληρώνει στους μαυραγορίτες. Η κερδοσκοπική τιμή των σιτηρών είναι δέκα φορές μεγαλύτερη από την κρατική τιμή. Αυτό δείχνει η προσεκτική μελέτη των προϋπολογισμών των εργατών.

Τα στοιχεία που παραθέσαμε, αν τα καλομελετήσουμε, μας δίνουν μια πιστή εικόνα όλων των βασικών χαρακτηριστικών της σημερινής οικονομίας της Ρωσίας.

Οι εργαζόμενοι απαλλάχτηκαν από τους προαιώνιους καταπιεστές και εκμεταλλευτές, τους τσιφλικάδες και τους καπιταλιστές. Αυτό το βήμα προς τα μπρος μιας πραγματικής ελευθερίας, μιας πραγματικής ισότητας, βήμα πρωτοφανέρωτο στον κόσμο ως προς το μέγεθος, τις διαστάσεις και την ταχύτητά του, δεν το παίρνουν υπόψη τους οι οπαδοί της αστικής τάξης (μαζί και οι μικροαστοί δημοκράτες), που μιλούν για ελευθερία και ισότητα με την έννοια της κοινοβουλευτικής αστικής δημοκρατίας, που ψευδόμενοι συνειδητά την ανακηρύσσουν «δημοκρατία» γενικά η «καθαρή δημοκρατία» (Κάουτσκι).

Οι εργαζόμενοι όμως παίρνουν υπόψη τους την πραγματική ακριβώς ισότητα, την πραγματική ελευθερία (απαλλαγή από τους τσιφλικάδες και τους καπιταλιστές) και γι’ αυτό τάσσονται τόσο σταθερά στο πλευρό της Σοβιετικής εξουσίας.

Στην αγροτική αυτή χώρα οι πρώτοι που κέρδισαν, που κέρδισαν πιο πολύ απ’ όλους, που κέρδισαν αμέσως από τη δικτατορία του προλεταριάτου, είναι οι αγρότες γενικά. Στη Ρωσία, στο καθεστώς των τσιφλικάδων και των καπιταλιστών, ο αγρότης πεινούσε. Ο αγρότης ποτέ ως τώρα, στη διάρκεια πολλών αιώνων της ιστορίας μας, δεν είχε τη δυνατότητα να δουλεύει για τον εαυτό του: Πεινούσε, ενώ παρέδινε εκατοντάδες εκατομμύρια πούτια σιτηρά στους καπιταλιστές, στις πόλεις και στο εξωτερικό. Για πρώτη φορά στο καθεστώς της δικτατορίας του προλεταριάτου ο αγρότης δούλεψε για τον εαυτό του και τράφηκε καλύτερα από τον κάτοικο της πόλης. Για πρώτη φορά ο αγρότης είδε έμπρακτα την ελευθερία: Την ελευθερία να τρώει το ψωμί του, την ελευθερία από την πείνα. Κατά τη διανομή της γης, όπως είναι γνωστό, καθιερώθηκε η ανώτατη ισότητα: Στην τεράστια πλειοψηφία των περιπτώσεων οι αγρότες μοιράζουν τη γη «ανάλογα με τα στόματα».

Σοσιαλισμός σημαίνει εξάλειψη των τάξεων.

Για να εξαλειφθούν οι τάξεις πρέπει, πρώτο, να ανατραπούν οι τσιφλικάδες και οι καπιταλιστές. Αυτό το μέρος του καθήκοντος το εκπληρώσαμε, αλλά είναι μονάχα ένα μέρος και μάλιστα όχι το πιο δύσκολο. Για να εξαλειφθούν οι τάξεις πρέπει, δεύτερο, να εξαλειφθεί η διαφορά ανάμεσα στον εργάτη και στον αγρότη, να γίνουν όλοι εργαζόμενοι. Αυτό δεν μπορεί να γίνει μεμιάς. Αυτό είναι ένα καθήκον ασύγκριτα πιο δύσκολο και αναγκαστικά μακρόχρονο. Είναι ένα καθήκον που δεν μπορεί να εκπληρωθεί με την ανατροπή μιας οποιασδήποτε τάξης. Μπορεί να εκπληρωθεί μόνο με την αναδιοργάνωση όλης της κοινωνικής οικονομίας, με το πέρασμα από το ατομικό, χωριστό, μικροεμπορευματικό νοικοκυριό στο κοινωνικό μεγάλο νοικοκυριό. Ενα τέτοιο πέρασμα είναι αναγκαστικά εξαιρετικά μακρόχρονο. Τα βιαστικά και απερίσκεπτα διοικητικά νομοθετικά μέτρα μπορούν μόνο να επιβραδύνουν και να δυσκολέψουν το πέρασμα αυτό. Μπορεί να επιταχυνθεί το πέρασμα αυτό μόνο αν βοηθηθεί ο αγρότης κατά τρόπο που να αποκτήσει τη δυνατότητα να καλυτερέψει σε τεράστιο βαθμό όλη την τεχνική της γεωργίας και να τη μετασχηματίσει ριζικά.

Για να εκπληρωθεί το δεύτερο και δυσκολότατο μέρος του καθήκοντος αυτού, το προλεταριάτο, που νίκησε την αστική τάξη, πρέπει να εφαρμόσει απαρέγκλιτα την παρακάτω βασική γραμμή στην πολιτική του απέναντι στην αγροτιά: Το προλεταριάτο πρέπει να κάνει ξεχωρισμό, διαχωρισμό του εργαζόμενου αγρότη από τον αγρότη ιδιοκτήτη – του αγρότη μεροκαματιάρη από τον αγρότη έμπορο – του αγρότη δουλευτή από τον αγρότη κερδοσκόπο.

Στο διαχωρισμό αυτό βρίσκεται όλη η ουσία του σοσιαλισμού.

Και δεν είναι παράξενο που οι σοσιαλιστές στα λόγια και μικροαστοί δημοκράτες στα έργα (oι Μάρτοφ και oι Τσερνόφ, οι Κάουτσκι και Σία) δεν καταλαβαίνουν αυτή την ουσία του σοσιαλισμού.

Ο διαχωρισμός που αναφέραμε εδώ είναι πολύ δύσκολος, γιατί στη ζωντανή πραγματικότητα όλες oι ιδιότητες του «αγρότη», όσο και αν είναι διαφορετικές, όσο και αν είναι αντιφατικές, είναι συγχωνευμένες σε ένα σύνολο. Ωστόσο, ο διαχωρισμός είναι εφικτός, και όχι μόνο είναι εφικτός, αλλά απορρέει αναπόφευκτα από τις συνθήκες του αγροτικού νοικοκυριού και της αγροτικής ζωής. Τον εργαζόμενο αγρότη τον καταπίεζαν αιώνες ολόκληρους oι τσιφλικάδες, οι καπιταλιστές, οι έμποροι, οι κερδοσκόποι και το κράτος τους, συμπεριλαμβανομένων και των πιο δημοκρατικών αστικών δημοκρατιών. Ο εργαζόμενος αγρότης επί αιώνες έτρεφε μέσα του το μίσος και την έχθρα απέναντι σ’ αυτούς τους καταπιεστές και εκμεταλλευτές. Και αυτή η «ανατροφή» που πήρε από τη ζωή, αναγκάζει τον αγρότη να αναζητά τη συμμαχία με τον εργάτη ενάντια στον καπιταλιστή, ενάντια στον κερδοσκόπο, ενάντια στον έμπορο. Ταυτόχρονα όμως οι οικονομικές συνθήκες, οι συνθήκες της εμπορευματικής οικονομίας, κάνουν αναπόφευκτα τον αγρότη (όχι πάντα, αλλά στην τεράστια πλειονότητα των περιπτώσεων) έμπορο και κερδοσκόπο.

Τα στατιστικά στοιχεία που παραθέσαμε πιο πάνω δείχνουν παραστατικά τη διαφορά ανάμεσα στον εργαζόμενο αγρότη και τον αγρότη κερδοσκόπο. Ο αγρότης, λόγου χάρη, που πρόσφερε το 1918-1919 στους πεινασμένους εργάτες των πόλεων 40 εκατομμύρια πούτια σιτηρά με σταθερές, κρατικές τιμές, παραδίνοντάς τα στα κρατικά όργανα, παρ’ όλες τις ελλείψεις αυτών των οργάνων, που τις νιώθει θαυμάσια η εργατική κυβέρνηση, αλλά δεν μπορεί να τις εξαλείψει στην πρώτη περίοδο του περάσματος στο σοσιαλισμό, αυτός λοιπόν ο αγρότης είναι αγρότης εργαζόμενος, ισότιμος σύντροφος του σοσιαλιστή-εργάτη, ο πιο σίγουρος σύμμαχός του, ο πραγματικός αδελφός του στον αγώνα ενάντια στο ζυγό του κεφαλαίου. Ενώ ο αγρότης που πούλησε στα κρυφά 40 εκατομμύρια πούτια σιτηρά σε τιμή δέκα φορές μεγαλύτερη από την κρατική, εκμεταλλευόμενος την ανάγκη και την πείνα του εργάτη της πόλης, εξαπατώντας το κράτος, ενισχύοντας και προκαλώντας παντού την απάτη, τη ληστεία, τις κατεργαριές, ε, αυτός ο αγρότης είναι κερδοσκόπος, σύμμαχος του καπιταλιστή, είναι ταξικός εχθρός του εργάτη, είναι εκμεταλλευτής. Γιατί, το να έχεις πλεονάσματα σιτηρών, που τα μάζεψες από την κρατική γη με εργαλεία και που για την κατασκευή τους δούλεψε με τον έναν ή τον άλλο τρόπο όχι μόνο ο αγρότης, αλλά και ο εργάτης και τα λοιπά, το να έχεις πλεονάσματα σιτηρών και να κερδοσκοπείς μ’ αυτά, σημαίνει πως είσαι εκμεταλλευτής του πεινασμένου εργάτη.

Παραβιάζετε την ελευθερία, την ισότητα, τη δημοκρατία, μας φωνάζουν από όλες τις μεριές, αναφερόμενοι στην ανισότητα του εργάτη και του αγρότη στο Σύνταγμά μας, στη διάλυση της Συντακτικής, στην κατάσχεση των πλεονασμάτων σιτηρών και τα λοιπά. Εμείς απαντούμε: Δεν υπήρξε στον κόσμο κράτος που να έχει κάνει τόσα πολλά για την εξάλειψη της πραγματικής ανισότητας, της πραγματικής σκλαβιάς, που εξαιτίας τους αιώνες ολόκληρους υπόφερε ο αγρότης δουλευτής. Ποτέ όμως δε θα αναγνωρίσουμε ισότητα στον αγρότη κερδοσκόπο, όπως δε θα αναγνωρίσουμε την «ισότητα» του εκμεταλλευτή με τον εκμεταλλευόμενο, του χορτάτου με τον πεινασμένο, την «ελευθερία» του πρώτου να ληστεύει τον δεύτερο. Και στους μορφωμένους εκείνους ανθρώπους που δε θέλουν να καταλάβουν αυτή τη διαφορά, θα φερόμαστε όπως φερόμαστε στους λευκοφρουρίτες, έστω και αν οι άνθρωποι αυτοί ονομάζονται δημοκράτες, σοσιαλιστές, διεθνιστές, Κάουτσκι, Τσερνόφ, Μάρτοφ.

Σοσιαλισμός σημαίνει εξάλειψη των τάξεων. Η δικτατορία του προλεταριάτου έκανε για την εξάλειψη αυτή ό,τι μπορούσε. Οι τάξεις όμως δεν μπορούν να εξαλειφθούν μεμιάς.

Οι τάξεις έμειναν και θα μείνουν στην εποχή της δικτατορίας του προλεταριάτου. Η δικτατορία θα είναι περιττή, όταν εξαλειφθούν οι τάξεις. Μα αυτές δε θα εξαλειφθούν χωρίς τη δικτατορία του προλεταριάτου.

Οι τάξεις έμειναν, αλλά η καθεμιά τους μεταβλήθηκε στην εποχή της δικτατορίας του προλεταριάτου, άλλαξαν και οι σχέσεις μεταξύ τους. Η ταξική πάλη δεν εξαφανίζεται στη δικτατορία του προλεταριάτου, μονάχα παίρνει διαφορετικές μορφές.

Στον καπιταλισμό το προλεταριάτο ήταν τάξη καταπιεζόμενη, στερημένη από κάθε ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής, η μόνη τάξη που ήταν άμεσα και ολοκληρωτικά αντιμέτωπη στην αστική τάξη και γι’ αυτό η μόνη που μπορούσε να είναι ως το τέλος επαναστατική. Το προλεταριάτο, αφού ανέτρεψε την αστική τάξη και κατάκτησε την πολιτική εξουσία, έγινε κυρίαρχη τάξη: Κρατά στα χέρια του την κρατική εξουσία, διαθέτει τα κοινωνικοποιημένα πια μέσα παραγωγής, καθοδηγεί τα ταλαντευόμενα, ενδιάμεσα στοιχεία και τάξεις, καταπνίγει την αυξημένη δραστηριότητα της αντίστασης των εκμεταλλευτών. Ολα αυτά είναι ειδικά καθήκοντα της ταξικής πάλης, καθήκοντα που πρώτα το προλεταριάτο δεν τα έβαζε και δεν μπορούσε να τα βάλει.

Η τάξη των εκμεταλλευτών, των τσιφλικάδων και των καπιταλιστών, δεν εξαλείφθηκε και δεν μπορεί να εξαλειφθεί αμέσως στη δικτατορία του προλεταριάτου. Οι εκμεταλλευτές τσακίστηκαν, αλλά δεν εξοντώθηκαν. Τους έμεινε η διεθνής βάση, το διεθνές κεφάλαιο, του οποίου αποτελούν τμήμα. Τους έμειναν ορισμένα μέσα παραγωγής, τους έμειναν χρήματα, τους έμειναν πολύ μεγάλες κοινωνικές σχέσεις. Μεγάλωσε εκατοντάδες και χιλιάδες φορές η δραστηριότητα της αντίστασής τους ακριβώς επειδή ηττήθηκαν. Η «τέχνη» να διοικούν το κράτος, το στρατό, να διευθύνουν την οικονομία τούς δίνει πολύ, πάρα πολύ μεγάλη υπεροχή, γι’ αυτό η σημασία τους σε σχέση με το ποσοστό τους στο σύνολο του πληθυσμού είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη. Η ταξική πάλη των εκμεταλλευτών που ανατράπηκαν ενάντια στην πρωτοπορία των εκμεταλλευομένων που νίκησε, δηλαδή ενάντια στο προλεταριάτο, έγινε αφάνταστα πιο σκληρή. Και δεν μπορούσε να γίνει διαφορετικά, αν θέλουμε να μιλάμε για επανάσταση, αν δε θέλουμε να υποκαταστήσουμε αυτή την έννοια (όπως κάνουν όλοι oι ήρωες της II Διεθνούς) με ρεφορμιστικές αυταπάτες.

Τέλος, η αγροτιά, όπως και όλοι οι μικροαστοί γενικά, κατέχει και στη δικτατορία του προλεταριάτου μια μέση, ενδιάμεση θέση: Από τη μια μεριά, είναι μια αρκετά σημαντική (και στην καθυστερημένη Ρωσία τεράστια) μάζα εργαζομένων, που τη συνενώνει το κοινό συμφέρον των εργαζομένων να λυτρωθούν από τον τσιφλικά και τον καπιταλιστή, από την άλλη μεριά είναι oι σκόρπιοι μικρονοικοκυραίοι, οι ιδιοκτήτες και οι έμποροι. Αυτή η οικονομική θέση της αγροτιάς την κάνει αναπόφευκτα να ταλαντεύεται ανάμεσα στο προλεταριάτο και στην αστική τάξη. Σε συνθήκες όμως όξυνσης της πάλης ανάμεσα στο προλεταριάτο και στην αστική τάξη, σε συνθήκες μιας απίστευτα απότομης συντριβής των κοινωνικών σχέσεων, σε συνθήκες της πιο μεγάλης προσκόλλησης των αγροτών ακριβώς, και των μικροαστών γενικά, στο παλιό, το ρουτινιασμένο, το αμετάβλητο, είναι φυσικό και αναπόφευκτο να παρατηρούμε ανάμεσά τους περάσματα από τη μια πλευρά στην άλλη, ταλαντεύσεις, μεταστροφές, δισταγμούς κτλ.

Το καθήκον του προλεταριάτου απέναντι σ’ αυτή την τάξη – ή σ’ αυτά τα κοινωνικά στοιχεία – είναι να εξασφαλίσει την ηγεσία, να αγωνιστεί για να αποκτήσει επιρροή σ’ αυτήν. Να τραβήξει με το μέρος του τους ταλαντευόμενους, τους ασταθείς – να τι πρέπει να κάνει το προλεταριάτο.

Αν συγκρίνουμε όλες τις βασικές δυνάμεις ή τάξεις και τις σχέσεις μεταξύ τους, που έχουν υποστεί αλλαγές από τη δικτατορία του προλεταριάτου, θα δούμε τι κολοσσιαία θεωρητική ανοησία, τι στενοκεφαλιά αποτελεί η ξεφτισμένη, μικροαστική αντίληψη για το πέρασμα στο σοσιαλισμό «μέσω της δημοκρατίας» γενικά, αντίληψη που τη βλέπουμε σε όλους τους εκπροσώπους της II Διεθνούς. Στην πρόληψη που κληρονομήθηκε από την αστική τάξη για το απόλυτο, εξωταξικό περιεχόμενο της «δημοκρατίας», να πού βρίσκεται η βάση αυτού του λάθους. Ενώ στην πραγματικότητα και η δημοκρατία, στις συνθήκες της δικτατορίας του προλεταριάτου, περνά σε μια ολωσδιόλου νέα φάση, και η ταξική πάλη ανεβαίνει σε ψηλότερη βαθμίδα, υποτάσσοντας όλες και τις κάθε λογής μορφές.

Οι γενικολογίες για ελευθερία, ισότητα και δημοκρατία ισοδυναμούν στην πραγματικότητα με μια τυφλή επανάληψη εννοιών, που αποτελούν πιστή απεικόνιση των σχέσεων της εμπορευματικής παραγωγής. Να θέλει κανείς να εκπληρώσει με τις γενικολογίες αυτές τα συγκεκριμένα καθήκοντα της δικτατορίας του προλεταριάτου σημαίνει πως περνά σε όλη τη γραμμή στις θεωρητικές θέσεις, στις θέσεις αρχών της αστικής τάξης. Από την άποψη του προλεταριάτου το ζήτημα μπαίνει μόνο έτσι: Απαλλαγή από την καταπίεση ποιας τάξης; Ισότητα ποιας τάξης με ποιαν; Δημοκρατία πάνω στη βάση της ατομικής ιδιοκτησίας ή πάνω στη βάση της πάλης για την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας; κτλ.

Ο Ενγκελς από καιρό είχε εξηγήσει στο «Αντι-Ντύρινγκ» πως η έννοια της ισότητας, που είναι πιστή απεικόνιση των σχέσεων της εμπορευματικής παραγωγής, μετατρέπεται σε πρόληψη, όταν δεν κατανοηθεί η ισότητα με την έννοια της εξάλειψης των τάξεων. Αυτή τη στοιχειώδη αλήθεια για τη διαφορά της αστικοδημοκρατικής έννοιας της ισότητας από τη σοσιαλιστική την ξεχνούν διαρκώς. Οταν όμως δεν την ξεχνά κανείς, γίνεται ολοφάνερο ότι το προλεταριάτο που ανάτρεψε την αστική τάξη, κάνει με την πράξη αυτή το πιο αποφασιστικό βήμα προς την εξάλειψη των τάξεων και ότι για την ολοκλήρωση αυτού του έργου πρέπει να συνεχίσει την ταξική του πάλη, χρησιμοποιώντας το μηχανισμό της κρατικής εξουσίας και εφαρμόζοντας απέναντι στην αστική τάξη που ανατράπηκε και απέναντι στους ταλαντευόμενους μικροαστούς διάφορες μεθόδους πάλης, επηρεασμού και επίδρασης.

30.Χ.1919.

* Τα «σοβιετικά νοικοκυριά» και οι «γεωργικές κομμούνες» στη Σοβιετική Ρωσία υπολογίζονται σε 3.536 και 1.961 περίπου – τα γεωργικά αρτέλ σε 3.696. Η Κεντρική Διεύθυνση Στατιστικής μας κάνει τώρα μια ακριβή απογραφή όλων των σοβιετικών νοικοκυριών και των κομμούνων. Τα αποτελέσματα θα αρχίσουν να μας έρχονται το Νοέμβρη του 1919.