«Η ΛΕΓΟΜΕΝΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΗ ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ»

   «Η ΛΕΓΟΜΕΝΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΗ ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ»

• 
  

του Καρλ Μαρξ

1. ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΗΣ ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗΣ

Είδαμε πώς το χρήμα μετατρέπεται σε κεφάλαιο, πώς από το κεφάλαιο παράγεται υπεραξία και πώς από την υπεραξία παράγεται περισσότερο κεφάλαιο. Ωστόσο η συσσώρευση του κεφαλαίου προϋποθέτει την υπεραξία, η υπεραξία την κεφαλαιοκρατική παραγωγή, και αυτή πάλι την ύπαρξη σχετικά μεγάλων μαζών κεφαλαίου και εργατικής δύναμης στα χέρια εμπορευματοπαραγωγών. Ετσι όλη αυτή η κίνηση φαίνεται να περιστρέφεται σ’ ένα φαύλο κύκλο, από τον οποίο βγαίνουμε μόνο αν υποθέσουμε μια «πρωταρχική» συσσώρευση («previous accumulation» τη λέει ο Ανταμ Σμιθ), που προηγείται από την κεφαλαιοκρατική συσσώρευση, μια συσσώρευση που δεν είναι το αποτέλεσμα του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής, αλλά η αφετηρία του.

Η πρωταρχική αυτή συσσώρευση παίζει στην πολιτική οικονομία τον ίδιο περίπου ρόλο που παίζει το προπατορικό αμάρτημα στη θεολογία. Ο Αδάμ δάγκασε το μήλο κι έτσι έπεσε το κρίμα πάνω σ’ όλο το ανθρώπινο γένος. Για να εξηγήσουν την προέλευση της πρωταρχικής συσσώρευσης, τη διηγούνται σαν ανέκδοτο του παρελθόντος. Σε μια πολύ παλιά εποχή υπήρχαν, από τη μια μεριά, μια επίλεχτη μερίδα ανθρώπων εργατικών, έξυπνων και προπάντων οικονόμων και, από την άλλη, τεμπέλικα χαμένα κορμιά που σπαταλούσαν σε γλέντια όλα όσα είχαν κι ακόμα παραπάνω. Είναι αλήθεια ότι ο μύθος του θεολογικού προπατορικού αμαρτήματος μας διηγιέται πώς ο άνθρωπος καταδικάστηκε να τρώει το ψωμί του με τον ιδρώτα του προσώπου του. Αντίθετα η ιστορία του οικονομικού προπατορικού αμαρτήματος μας αποκαλύπτει πώς γίνεται και υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν καθόλου ανάγκη να το κάνουν αυτό. Εξάλλου το ίδιο κάνει. Ετσι συνέβηκε, ώστε οι πρώτοι να συσσωρεύσουν πλούτο και οι δεύτεροι τελικά να μην έχουν τίποτα άλλο να πουλήσουν εκτός από το τομάρι τους. Κι από το προπατορικό αυτό αμάρτημα χρονολογείται η φτώχεια της μεγάλης μάζας, που παρ’ όλη την εργασία της εξακολουθεί να μην έχει τίποτα άλλο να πουλήσει εκτός από τον ίδιο τον εαυτό της, και ο πλούτος των λίγων, που διαρκώς αυξάνει, παρ’ όλο που από πολύ-πολύν καιρό έχουν παύσει να εργάζονται. Τέτια άνοστα παραμύθια σερβίρει ακόμα λχ. ο κ. Θιέρσος με επίσημη σοβαρότητα για την υπεράσπιση της propriete (ιδιοχτησίας) στους κάποτε τόσο πνευματώδεις γάλλους. Μόλις όμως διακυβεύεται η υπόθεση της ιδιοχτησίας, γίνεται ιερή υποχρέωση να υποστηριχθεί η άποψη του παιδικού αλφαβηταρίου, σαν η μόνη που ανταποκρίνεται σ’ όλες τις ηλικίες και βαθμίδες ανάπτυξης. Οπως είναι γνωστό, στην πραγματική ιστορία τον πρώτο ρόλο τον παίζουν η κατάχτηση, η υποδούλωση, ο φόνος μετά ληστείας, με δυό λόγια η βία. Στην ήπια όμως πολιτική οικονομία επικρατεί από ανέκαθεν το ειδύλλιο. Το δίκαιο και η «εργασία» ήταν από ανέκαθεν τα μοναδικά μέσα πλουτισμού, εξαιρώντας φυσικά κάθε φορά το «φετεινό χρόνο». Στην πραγματικότητα οι μέθοδες της πρωταρχικής συσσώρευσης κάθε άλλο παρά ειδυλλιακές ήταν.

Οπως τα μέσα παραγωγής και τα μέσα συντήρησης, έτσι και το χρήμα και το εμπόρευμα δεν είναι καθόλου από μιας εξαρχής κεφάλαιο. Χρειάζεται να μετατραπούν σε κεφάλαιο. Η μετατροπή όμως αυτή μπορεί να συντελεστεί μονάχα κάτω από ορισμένους όρους, που συνοψίζονται στα παρακάτω: πρέπει ν’ αντικρυστούν και νάρθουν σ’ επαφή δυό λογιών, πολύ διαφορετικοί ο ένας από τον άλλο, κάτοχοι εμπορευμάτων: από τη μια μεριά, κάτοχοι χρήματος, μέσων παραγωγής και μέσων συντήρησης, που σκοπός τους είναι ν’ αξιοποιήσουν το ποσό αξίας που κατέχουν, αγοράζοντας ξένη εργατική δύναμη. Από την άλλη, ελεύθεροι εργάτες, πουλητές της δικής τους εργατικής δύναμης κι επομένως πουλητές εργασίας. Ελεύθεροι εργάτες με τη διπλή έννοια, με την έννοια πώς ούτε αυτοί οι ίδιοι ανήκουν άμεσα στα μέσα παραγωγής, όπως οι δούλοι, οι δουλοπάροικοι κλπ., και με την έννοια πώς ούτε σ’ αυτούς ανήκουν τα μέσα παραγωγής, όπως γίνεται λχ. στους αγρότες που διαχειρίζονται μόνοι το νοικοκυριό τους κλπ., απεναντίας είναι ελεύθεροι, απαλλαγμένοι απ’ αυτά, τα στερούνται. Με την πόλωση αυτή της αγοράς εμπορευμάτων δημιουργούνται οι βασικοί όροι της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής. Η σχέση του κεφαλαίου προϋποθέτει το χωρισμό των εργατών από την ιδιοχτησία των όρων πραγματοποίησης της εργασίας. Από τη στιγμή που η κεφαλαιοκρατική παραγωγή στέκει πια στα δικά της πόδια, δε διατηρεί μόνο αυτό το χωρισμό, μα και τον αναπαράγει σε ολοένα αυξανόμενη κλίμακα. Επομένως, το προτσές που δημιουργεί τη σχέση του κεφαλαίου δεν μπορεί να είναι άλλο από το προτσές χωρισμού του εργάτη από την ιδιοχτησία στους όρους της εργασίας του, ένα προτσές που, από τη μια μεριά, μετατρέπει σε κεφάλαιο τα μέσα συντήρησης και παραγωγής της κοινωνίας, και, από την άλλη, τους άμεσους παραγωγούς σε μισθωτούς εργάτες. Επομένως, η λεγόμενη πρωταρχική συσσώρευση δεν είναι τίποτ’ άλλο παρά το ιστορικό προτσές χωρισμού του παραγωγού από τα μέσα παραγωγής. Εμφανίζεται σαν «πρωταρχικό», γιατί αποτελεί την προϊστορία του κεφαλαίου και του αντίστοιχού του τρόπου παραγωγής.

Η οικονομική διάρθρωση της κεφαλαιοκρατικής κοινωνίας πρόκυψε από την οικονομική διάρθρωση της φεουδαρχικής κοινωνίας. Η διάλυση της δεύτερης έχει απελευθερώσει τα στοιχεία της πρώτης.

Ο άμεσος παραγωγός, ο εργάτης, απόχτησε τη δυνατότητα να διαθέτει το άτομό του μονάχα αφού είχε παύσει νάναι δεμένος με τη γη και να είναι δουλοπάροικος ή υποτελής σ’ ένα άλλο πρόσωπο. Για να γίνει ελεύθερος πουλητής εργατικής δύναμης που μεταφέρει το εμπόρευμά του παντού όπου βρίσκει αγοραστές, έπρεπε ακόμα νάχει ξεφύγει από την κυριαρχία των συντεχνιών, των κανονισμών τους σχετικά με τους μαθητευόμενους και τους καλφάδες και από τις άλλες περιοριστικές διατάξεις σχετικά με την εργασία. Ετσι η ιστορική κίνηση που μετατρέπει τους παραγωγούς σε μισθωτούς εργάτες εμφανίζεται από τη μια σαν απελευθέρωσή τους από τις φεουδαρχικές υποχρεώσεις και από το συντεχνιακό εξαναγκασμό. Και για τους αστούς ιστοριογράφους μας υπάρχει μονάχα αυτή η πλευρά. Από την άλλη όμως αυτοί οι νεοαπελευθερωμένοι γίνονται πουλητές του ίδιου του εαυτού τους μόνον αφού τους έχουν πρώτα ληστέψει όλα τα μέσα τους παραγωγής και τους έχουν αποστερήσει όλες τις εγγυήσεις για την ύπαρξή τους, που τους παραχωρούσαν οι παλιοί φεουδαρχικοί θεσμοί. Και η ιστορία αυτής της απαλλοτρίωσής τους είναι γραμμένη στα χρονικά της ανθρωπότητας με γράμματα από αίμα και φωτιά.

Οι βιομήχανοι κεφαλαιοκράτες, αυτοί οι νέοι κυρίαρχοι, ήταν με τη σειρά τους υποχρεωμένοι να εκτοπίσουν όχι μόνο τους συντεχνιακούς χειροτέχνες μαστόρους, μα και τους φεουδάρχες άρχοντες που κατείχαν τις πηγές του πλούτου. Από την πλευρά αυτή η άνοδός τους παρουσιάζεται σαν καρπός ενός νικηφόρου αγώνα ενάντια στη φεουδαρχική εξουσία και στα εξοργιστικά προνόμιά της, καθώς κι ενάντια στις συντεχνίες και στα δεσμά που είχαν βάλει οι συντεχνίες στην ελεύθερη ανάπτυξη της παραγωγής και στην ελεύθερη εκμετάλλευση του ανθρώπου από τον άνθρωπο. Οι ιππότες όμως της βιομηχανίας κατάφεραν να εκτοπίσουν τους ιππότες του ξίφους μόνο γιατί εκμεταλλεύτηκαν γεγονότα, για τα οποία ήταν τελείως αθώοι. Ανέβηκαν με μέσα εξίσου πρόστυχα με τα μέσα που ο ρωμαίος απελεύθερος είχε κάποτε μετατραπεί σε αφέντη του patronus (κυρίου) του.

Η αφετηρία της εξέλιξης που παράγει και το μισθωτό εργάτη και τον κεφαλαιοκράτη ήταν η υποδούλωση του εργάτη. Η εξέλιξη συνίστατο σε μια αλλαγή στη μορφή αυτής της υποδούλωσης, στη μετατροπή της φεουδαρχικής εκμετάλλευσης σε κεφαλαιοκρατική. Για να κατανοήσουμε την πορεία της δε χρειάζεται ν’ ανατρέξουμε τόσο πίσω. Μόλο που τις πρώτες αρχές της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής τις βρίσκουμε κιόλας σποραδικά στο 14ο και 15ο αιώνα σε μερικές πόλεις της Μεσογείου, η κεφαλαιοκρατική εποχή χρονολογείται μόλις από το 16ο αιώνα και δω. Εκεί που κάνει την εμφάνισή της έχει συντελεστεί από καιρό η κατάργηση της δουλοπαροικίας κι από αρκετό καιρό έχει αρχίσει να σβήνει το πιο λαμπρό πούχει δόσει ο μεσαίωνας, η ύπαρξη κυρίαρχων πόλεων.

Στην ιστορία της πρωταρχικής συσσώρευσης εκείνο που άφησε εποχή είναι όλες οι ανατροπές που χρησίμευσαν σαν μοχλοί για τη σχηματιζόμενη τάξη των κεφαλαιοκρατών, ιδίως όμως οι στιγμές όπου ξαφνικά και με τη βία μεγάλες μάζες ανθρώπων αποσπούνται από τα μέσα ύπαρξής τους και πετιούνται στην αγορά εργασίας σαν προγραμμένοι προλετάριοι. Τη βάση του όλου προτσές την αποτελεί η απαλλοτρίωση του παραγωγού της υπαίθρου, του χωρικού, από τη γη του. Η ιστορία αυτής της απαλλοτρίωσης παίρνει διαφορετικές αποχρώσεις στις διάφορες χώρες και διατρέχει τις διάφορες φάσεις σε διαφορετική διαδοχική σειρά και σε διάφορες ιστορικές εποχές. Μόνο στην Αγγλία πήρε την κλασική της μορφή και γι αυτό την παίρνουμε σαν παράδειγμα[1] (189).

[…]

3. ΑΙΜΑΤΗΡΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΜΕΝΟΥΣ ΑΠΟ ΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟΥ 15ου ΑΙΩΝΑ. ΝΟΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΤΕΒΑΣΜΑ ΤΟΥ ΜΙΣΘΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οσοι διώχθηκαν με τη διάλυση των φεουδαρχικών ακολουθιών και με την απότομη, βίαιη απαλλοτρίωση της γης τους, το προγραμμένο αυτό προλεταριάτο σε καμμιά περίπτωση δεν μπορούσε ν’ αποροφηθεί από τη γεννώμενη μανουφακτούρα τόσο γρήγορα, όσο γρήγορα δημιουργήθηκε. Από την άλλη μεριά, οι απότομα εκσφενδονισμένοι από τη συνηθισμένη τροχιά της ζωής τους άνθρωποι δεν μπορούσαν να προσαρμοστούν εξίσου απότομα στην πειθαρχία της νέας κατάστασής τους. Μετατράπηκαν μαζικά σε διακονιάρηδες, ληστές, αλήτες, εν μέρει από κλίση και στις περισσότερες περιπτώσεις από την ανάγκη των πραγμάτων. Γι΄ αυτό, στα τέλη του 15ου και στη διάρκεια όλου του 16ου αιώνα σ’ όλες τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης εκδίδονται αιματηροί νόμοι ενάντια στην αλητεία. Οι πατέρες της σημερινής εργατικής τάξης ήταν οι πρώτοι που τιμωρήθηκαν, γιατί τους μετάτρεψαν με τη βία σε αλήτες και πάουπερ. Η νομοθεσία τους μεταχειριζόταν σαν «εθελοντές» εγκληματίες, ξεκινώντας από την προϋπόθεση πως εξαρτιόταν από την καλή τους θέληση να εξακολουθούν να ζουν στις παλιές συνθήκες που δεν υπήρχαν πια.

Η νομοθεσία αυτή άρχισε στην Αγγλία επί Ερρίκου Ζ΄.

Ερρίκος Η΄ 1530: Στους γέρους και ανίκανους για εργασία ζητιάνους δίνεται άδεια επαιτείας. Αντίθετα, οι σωματικά γεροί αλήτες μαστιγώνονται και φυλακίζονται. Σύμφωνα με το νόμο τους δένουν πίσω απ’ ένα κάρο και τους μαστιγώνουν ως που να τρέξει αίμα από το κορμί τους, έπειτα τους βάζουν και ορκίζονται πως θα επιστρέψουν στον τόπο που γεννήθηκαν, ή εκεί όπου κατοικούσαν τα τελευταία τρία χρόνια, για να «δουλέψουν» (to put himself to labour). Τι φρικτή ειρωνεία! Με το νόμο 27 του Ερρίκου Η΄ επαναλαβαίνεται αυτός ο νόμος, μόνο που γίνεται αυστηρότερος με συμπληρωματικές διατάξεις. Οταν συλληφθεί κανείς για δεύτερη φορά ν’ αλητεύει, το μαστίγωμα επαναλαβαίνεται και του κόβουν το μισό αφτί. Σε περίπτωση όμως νέας υποτροπής χαρακτηρίζεται μεγάλος εγκληματίας και εχθρός της κοινωνίας και εκτελείται.

Εδουάρδος Στ΄: Ενας νόμος του πρώτου έτους της βασιλείας του, 1547, ορίζει πως, αν κάποιος αρνιέται να εργαστεί, πρέπει να δίνεται σκλάβος στο πρόσωπο που τον κατάγγειλε σαν αργόσχολο. Ο αφέντης πρέπει να τρέφει το σκλάβο του με ψωμί και νερό, με αδύνατα ποτά και με ό,τι απορίμματα κρεάτων κρίνει αυτός κατάλληλα. Εχει το δικαίωμα να τον βάζει να κάνει οποιαδήποτε εργασία, όσο αηδιαστική κι αν είναι, μαστιγώνοντας κι αλυσοδένοντάς τον. Αν ο σκλάβος λείψει 15 μέρες, πρέπει να καταδικαστεί σε ισόβια σκλαβιά και με πυρακτωμένο σίδερο να χαραχθεί στο μέτωπο ή στο μάγουλό του το γράμμα «S»* , αν φύγει για τρίτη φορά, εκτελείται σαν ένοχος εσχάτης προδοσίας. Ο αφέντης του μπορεί να τον πουλήσει, να τον κληροδοτήσει και να τον εκμισθώσει σαν δούλο, απαράλλαχτα όπως και κάθε άλλο κινητό αγαθό ή ζώο. Οι σκλάβοι εκτελούνται επίσης, αν επιχειρήσουν κάτι ενάντια στον αφέντη τους. Οι ειρηνοδίκες έχουν υποχρέωση, μόλις πληροφορηθούν ότι δραπέτευσαν σκλάβοι, να ψάχνουν να τους βρουν. Αν αποδειχθεί πως ένας τους αλήτεψε τρεις μέρες, πρέπει να μεταφερθεί στον τόπο που γεννήθηκε, να του χαράξουν με καυτό σίδερο το σημάδι «V» στο στήθος και να χρησιμοποιείται αλυσοδεμένος σε δουλειές του δρόμου ή και σε άλλες εργασίες. Αν ο αλήτης δηλώσει ψεύτικο τόπο γέννησης, για τιμωρία του γίνεται ισόβιος σκλάβος του τόπου αυτού, των κατοίκων ή της συντεχνίας του και στιγματίζεται με το γράμμα «S». Ο καθένας έχει το δικαίωμα να παίρνει τα παιδιά των αλητών και να τα χρησιμοποιεί σαν μαθητευόμενους, τους νέους ως 24 χρονών και τα κορίτσια ως 20. Αν δραπετεύσουν, υποχρεώνονται ως αυτή την ηλικία να είναι σκλάβοι των μαστόρων τους που έχουν το δικαίωμα να τους αλυσοδένουν, να τους μαστιγώνουν κλπ. κατά βούληση. Κάθε μάστορας έχει το δικαίωμα να περνάει ένα σιδερένιο χαλκά στο λαιμό, στα χέρια ή στα πόδια του σκλάβου του, για να μπορεί να τον γνωρίζει πιο εύκολα και για να τον κρατάει πιο σίγουρα. Το τελευταίο μέρος τούτου του νόμου προβλέπει πως ορισμένοι φτωχοί πρέπει να χρησιμοποιούνται από τον τόπο ή από πρόσωπα που τους ταΐζουν, τους ποτίζουν και τους βρίσκουν δουλιά. Τέτιου είδους σκλάβοι των ενοριών διατηρήθηκαν στην Αγγλία ως τα μέσα του 19ου αιώνα με το όνομα roundsmen (περιφερόμενοι).

Νόμος της Ελισάβετ, 1572: Οι ζητιάνοι που δεν έχουν άδεια επαιτείας και είναι πάνω από 14 χρονών μαστιγώνονται σκληρά και καυτηριάζονται στο αριστερό αφτί, αν δεν υπάρχει κανένας που να θέλει να τους πάρει στην υπηρεσία του για δύο χρόνια. Σε περίπτωση υποτροπής, κι αν είναι πάνω από 18 χρονών, εκτελούνται, αν δεν υπάρχει κανένας που να θέλει να τους πάρει στην υπηρεσία του για δυό χρόνια. Σε περίπτωση όμως νέας υποτροπής, εκτελούνται χωρίς οίκτο σαν ένοχοι προδοσίας. Παρόμοιες διατάξεις περιέχει ο νόμος 18, κεφ. 13, της Ελισάβετ και ο νόμος του 1597.

Ιάκωβος Α΄: Ενας άνθρωπος που περιπλανιέται και ζητιανεύει θεωρείται αλήτης και μπαγαπόντης. Οι ειρηνοδίκες των Petty Sessions (τοπικών δικαστηρίων) είναι εξουσιοδοτημένοι να διατάζουν τη δημόσια μαστίγωσή του και να τον κλείνουν 6 μήνες στη φυλακή στην πρώτη επαυτοφώρω σύλληψή του και δυό χρόνια στη δεύτερη σύλληψή του. Στη διάρκεια της φυλάκισής του πρέπει να μαστιγώνεται όσες φορές και όσο κρίνουν οι ειρηνοδίκες... Τους αδιόρθωτους και επικίνδυνους αλήτες πρέπει να τους χαράζουν με καυτό σίδερο το γράμμα R* στον αριστερό ώμο και να τους στέλνουν σε καταναγκαστικά έργα, κι αν τους ξαναπιάσουν επαυτοφώρω να ζητιανεύουν να τους εκτελούν χωρίς οίκτο. Οι διατάξεις αυτές των νόμων ίσχυαν ως τις αρχές του 18ου αιώνα και ακυρώθηκαν μόνο με το νόμο 12 της Αννας, κεφ. 23.

Παρόμοιοι νόμοι υπήρχαν και στη Γαλλία, όπου στα μέσα του 17ου αιώνα είχε ιδρυθεί στο Παρίσι ένα βασίλειο αλητών (royaune des truands). Στις αρχές ακόμα της βασιλείας του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄ (ordonnance = διάταγμα) της 13 του Ιούλη 1777) κάθε σωματικά υγιής άνθρωπος από 16 ως 60 χρονών στέλνονταν στα κάτεργα, αν δεν είχε μέσα συντήρησης και δεν ασκούσε κανένα επάγγελμα. Τα ίδια θέσπιζε για τις Κάτω Χώρες ο νόμος του Καρόλου Ε΄ που εκδόθηκε τον Οχτώβρη του 1537, το πρώτο διάταγμα των κρατών και των πόλεων της Ολλανδίας της 19 του Μάρτη 1614, το Placat (Διακήρυξη) των Ενωμένων Επαρχιών της 25 του Ιούνη 1649 κλπ.

Ετσι ο αγροτικός πληθυσμός, που με τη βία τον απαλλοτρίωσαν, τον κυνήγησαν και τον μετάτρεψαν σε αλήτες, υποτάχθηκε με τερατώδικους τρομοκρατικούς νόμους, με μαστιγώσεις, με στιγματισμούς και με βασανιστήρια σε μια πειθαρχία τέτια που απαιτεί το σύστημα της μισθωτής εργασίας.

Δε φτάνει που οι όροι της εργασίας εμφανίζονται στον ένα πόλο σαν κεφάλαιο, ενώ στον αντίθετο πόλο υπάρχουν μόνο άνθρωποι που δεν έχουν τίποτα να πουλήσουν εκτός από την εργατική τους δύναμη. Δε φτάνει επίσης που εξαναγκάζονται άνθρωποι να πουλούν θεληματικά τον εαυτό τους. Στην παραπέρα πορεία της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής αναπτύσσεται μια εργατική τάξη, που από αγωγή, παράδοση και συνήθεια αναγνωρίζει σαν αυτονόητους φυσικούς νόμους τις απαιτήσεις του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής. Η οργάνωση του διαμορφωμένου κεφαλαιοκρατικού προτσές παραγωγής σπάει κάθε αντίσταση, η διαρκής δημιουργία ενός σχετικού υπερπληθυσμού κρατάει σε μια τροχιά, που ανταποκρίνεται στις ανάγκες αξιοποίησης του κεφαλαίου, το νόμο της προσφοράς και της ζήτησης εργασίας, επομένως και το μισθό εργασίας, ο βουβός εξαναγκασμός των οικονομικών σχέσεων επισφραγίζει την κυριαρχία του κεφαλαιοκράτη πάνω στον εργάτη. Είναι αλήθεια πως εξακολουθεί να χρησιμοποιείται εξωοικονομική, άμεση βία, μόνο όμως σαν εξαίρεση. Για τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ο εργάτης μπορεί ν’ αφεθεί στην επενέργεια των «φυσικών νόμων της παραγωγής», δηλ. στην εξάρτησή του από το κεφάλαιο, εξάρτηση που ξεπηδάει από τους ίδιους τους όρους της παραγωγής που την εγγυούνται και τη διαιωνίζουν. Διαφορετικά έχει το ζήτημα τον καιρό της ιστορικής γένεσης της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής. Η κεφαλαιοκρατία που γεννιόταν χρειάζεται και χρησιμοποιεί την κρατική εξουσία για να «ρυθμίζει» το μισθό της εργασίας, δηλ. για να τον στριμώχνει μέσα στα όρια που ευνοούν την παραγωγή κέρδους, για να παρατείνει την εργάσιμη ημέρα, και για να κρατάει τον ίδιο τον εργάτη σε κανονικό βαθμό εξάρτησης. Αυτό είναι ένα ουσιαστικό στοιχείο της λεγόμενης πρωταρχικής συσσώρευσης.

Η τάξη των μισθωτών εργατών που γεννήθηκε στο δεύτερο μισό του 14ου αιώνα αποτελούσε και στον επόμενο αιώνα μονάχα ένα πολύ μικρό κομμάτι του λαού, που η θέση του προστατευόταν πολύ από το αυτοτελές αγροτικό νοικοκυριό στο χωριό και από τη συντεχνιακή οργάνωση της πόλης. Και στο χωριό και στην πόλη το αφεντικό και ο εργάτης βρίσκονταν από κοινωνική άποψη ο ένας κοντά στον άλλο. Η υποταγή της εργασίας στο κεφάλαιο ήταν μονάχα τυπική, δηλ. ο ίδιος ο τρόπος παραγωγής δεν είχε ακόμα ειδικά κεφαλαιοκρατικό χαρακτήρα. Το μεταβλητό στοιχείο του κεφαλαίου ξεπερνούσε πολύ το σταθερό μέρος του κεφαλαίου. Γιαυτό και η ζήτηση μισθωτής εργασίας αύξανε γρήγορα κάθε φορά που αύξανε η συσσώρευση, ενώ η προσφορά μισθωτής εργασίας ακολουθούσε μόνον αργά. Μεγάλο μέρος του εθνικού προϊόντος που αργότερα μετατράπηκε σε κοντύλι συσσώρευσης του κεφαλαίου, πήγαινε ακόμα τότε στο κοντύλι κατανάλωσης του εργάτη.

Η νομοθεσία, η σχετική με τη μισθωτή εργασία, που μιας εξαρχής απόβλεπε στην εκμετάλλευση του εργάτη και που στην παραπέρα εξέλιξή της είναι πάντα εξίσου εχθρική απέναντί του, εγκαινιάζεται στην Αγγλία το 1349 με το Stature of Labourers (Καταστατικό για τους εργάτες) του Εδουάρδου Γ΄. Στη Γαλλία, στο Καταστατικό αυτό αντιστοιχεί η ordonnance (διάταγμα) του 1350 που εκδόθηκε εξ ονόματος του βασιληά Ιωάννη. Η αγγλική και γαλλική νομοθεσία βαδίζουν παράλληλα και είναι ταυτόσημες στο περιεχόμενο. Εφόσον τα Καταστατικά για τους εργάτες επιδιώκουν να επιβάλουν την παράταση της εργάσιμης ημέρας, δεν επανέρχομαι σ’ αυτά, επειδή το σημείο αυτό το εξέτασα προηγούμενα (στο 8ο κεφάλαιο, 5).

Το Stature of Labourers (Καταστατικό για τους εργάτες) είχε εκδοθεί ύστερα από επίμονη αίτηση της Βουλής των Κοινοτήτων. «Παλιότερα - λέει με αφέλεια ένας τόρυ - οι φτωχοί ζητούσαν τόσο μεγάλο μεροκάματο, που έβαζαν σε κίνδυνο τη βιομηχανία και τον πλούτο. Τώρα ο μισθός τους είναι τόσο χαμηλός, που απειλεί επίσης τη βιομηχανία και τον πλούτο, όμως αλλιώτικα και ίσως πιο επικίνδυνα από τότε. Είχε καθοριστεί με νόμο ένα μισθολόγιο για την πόλη και το χωριό, για τη δουλιά με το κομμάτι και τη δουλιά με την ημέρα. Οι εργάτες των χωριών καθορίζεται να μισθώνονται για ολόκληρο το χρόνο, και οι εργάτες της πόλης «στην ανοικτή αγορά». Απαγορεύεται με ποινές φυλάκισης να πληρώνεται μεγαλύτερος μισθός από το μισθό που προβλέπει το Καταστατικό, όμως τιμωρείται πιο βαριά το πρόσωπο που εισπράττει μεγαλύτερο μισθό παρά το πρόσωπο που τον πληρώνει. Ετσι, ακόμα και με τα άρθρα 18 και 19 του Καταστατικού της Ελισάβετ για τους μαθητευόμενους επιβάλλεται δέκα μέρες φυλάκιση σε κείνον που πληρώνει μεγαλύτερο μεροκάματο, ενώ επιβάλλεται εικοσιμία μέρες φυλάκιση σε κείνον που το εισπράττει. Ενα Καταστατικό του 1360 καθόριζε ακόμα πιο αυστηρές ποινές και εξουσιοδοτούσε μάλιστα το αφεντικό να υποχρεώνει τους εργάτες με φυσικό εξαναγκασμό να δουλεύουν με βάση το επίσημο μισθολόγιο. Ολες οι ενώσεις, τα συμβόλαια, οι όρκοι κλπ. που συνέδεαν αμοιβαία τους χτίστες και τους μαραγκούς οικοδομών ακυρώνονταν. Από το 14ο αιώνα ως το 1825, το χρόνο που καταργήθηκαν οι νόμοι ενάντια στο δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι, τιμωρούνταν σαν βαρύ έγκλημα η οργάνωση εργατών. Το πνεύμα του Καταστατικού του 1349 για τους εργάτες καθώς και το πνεύμα όλων των νόμων που ακολούθησαν φαίνεται πεντακάθαρα στο ζήτημα ότι, ναι μεν το κράτος υπαγορεύει ένα ανώτατο όριο μισθού, δεν καθορίζει όμως καθόλου ένα κατώτατο όριό του.

Οπως είναι γνωστό, το 16ο αιώνα είχε χειροτερέψει πολύ η κατάσταση των εργατών. Το μεροκάματο σε χρήμα ανέβαινε, όχι όμως στην ίδια αναλογία που υποτιμιόταν το χρήμα και όχι αντίστοιχα με την ύψωση των τιμών των εμπορευμάτων. Στην πραγματικότητα λοιπόν έπεφτε το μεροκάματο. Και όμως εξακολουθούσαν να ισχύουν οι νόμοι που απέβλεπαν στην ελάττωσή του και ταυτόχρονα συνεχίζονταν τα κοψίματα των αφτιών και ο στιγματισμός με καυτό σίδερο εκείνων «που κανένας δεν ήθελε να τους πάρει στη δούλεψή του». Με το Καταστατικό 5, κεφ. 3, της Ελισάβετ για τους μαθητευόμενους εξουσιοδοτήθηκαν οι ειρηνοδίκες να καθορίζουν ορισμένους μισθούς και να τους τροποποιούν ανάλογα με τις εποχές του έτους και τις τιμές των εμπορευμάτων. Ο Ιάκωβος Α΄ επέκτεινε αυτή τη ρύθμιση της εργασίας και στους υφαντές, τους κλώστες και σ’ όλες τις άλλες κατηγορίες εργατών, και ο Γεώργιος Β΄ επέκτεινε σ’ όλες τις μανουφακτούρες τους νόμους που απαγόρευαν την οργάνωση των εργατών.

Στην καθαυτό περίοδο της μανουφακτούρας ο κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής είχε δυναμώσει αρκετά ώστε να κάνει και ακατόρθωτη και περιττή τη ρύθμιση με νόμο του μισθού εργασίας, όμως για κάθε ενδεχόμενο δε θέλαν να στερηθούν τα όπλα του παλιού οπλοστασίου. Και ο νόμος 8 ακόμα του Γεωργίου Β΄ απαγόρευε στους καλφάδες ραφτάδες του Λονδίνου και των περιχώρων του να παίρνουν περισσότερα από 2 σελίνια και 7 1/2 πένες μεροκάματο, εκτός από τις περιπτώσεις γενικού πένθους. Και ο νόμος 13 ακόμα του Γεωργίου Γ΄, κεφ. 68, ανάθετε στους ειρηνοδίκες τη ρύθμιση των μεροκάματων των μεταξοϋφαντουργών. Και το 1796 ακόμα χρειάστηκαν δυό αποφάσεις ανώτατων δικαστηρίων για ν’ αποφασίσουν αν οι αποφάσεις των ειρηνοδικών σχετικά με τα μεροκάματα ισχύουν και για τους μη γεωργικούς εργάτες. Και το 1799 ακόμα ένας νόμος της βουλής καθόριζε πως ο μισθός των ανθρακορύχων της Σκωτίας ρυθμίζεται από ένα Καταστατικό της Ελισάβετ και από δύο σκωτικούς νόμους του 1661 και 1671. Πόσο πολύ είχαν αλλάξει στο μεταξύ τα πράγματα, το αποδείχνει ένα γεγονός πρωτάκουστο για την αγγλική Κάτω Βουλή. Στη Βουλή αυτή, όπου εδώ και πάνω από 400 χρόνια φτιάχναν νόμους σχετικά με το ανώτατο όριο που οπωσδήποτε δεν πρέπει να το ξεπερνά ο μισθός της εργασίας, ο Ουάϊτμπρεντ πρότεινε το 1796 να καθοριστεί με νόμο ένα κατώτατο όριο μισθού για τους μεροκαματιάρηδες της γεωργίας. Ο Πητ αντιτάχθηκε, παραδέχθηκε όμως πως «η κατάσταση των φτωχών είναι φρικτή (cruel)».

Τέλος, το 1813 καταργήθηκαν οι νόμοι που ρύθμιζαν τους μισθούς. Οι νόμοι αυτοί αποτελούσαν μια γελοία ανωμαλία από τότε που ο κεφαλαιοκράτης ρύθμιζε με την ατομική του νομοθεσία τη δουλιά στο εργοστάσιο και κανόνιζε να συμπληρώνεται από το φόρο για τους φτωχούς ο μισθός του εργάτη γης, ώστε να φτάνει το απαραίτητο κατώτατο όριο. Οι διατάξεις των Καταστατικών εργασίας σχετικά με τα συμβόλαια ανάμεσα σ’ αφεντικά και μισθωτούς εργάτες, σχετικά με τους όρους καταγγελίας των συμβολαίων αυτών κλπ. διατάξεις που επιτρέπουν μόνο μήνυση στα πολιτικά δικαστήρια ενάντια στον παραβάτη του συμβολαίου, όταν ο παραβάτης αυτός είναι αφεντικό, ενώ προβλέπουν παραπομπή στα ποινικά δικαστήρια όταν ο παραβάτης είναι εργάτης, οι διατάξεις αυτές ισχύουν μέχρι στιγμής απόλυτα.

Οι απάνθρωποι νόμοι ενάντια στο δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι έπεσαν το 1825 μπρος στην απειλητική στάση που πήρε το προλεταριάτο. Και όμως έπεσαν μόνο εν μέρει. Μόλις το 1859 εξαφανίστηκαν μερικά ωραία υπολείμματα των παλιών Καταστατικών. Τέλος, ο νόμος που ψήφισε η Βουλή στις 29 του Ιούνη 1871 εξαφάνιζε στα λόγια και το τελευταίο ίχνος αυτής της ταξικής νομοθεσίας, δίνοντας νομική αναγνώριση στα τρέιντγιουνιον (εργατικά συνδικάτα). Ομως ένας νόμος της βουλής της ίδιας ημερομηνίας [an act to amend the criminal law relating to violence, threats and molestation (ένας νόμος για τη συμπλήρωση της ποινικής νομοθεσίας σχετικά με τη χρησιμοποίηση βίας, απειλών και ενόχλησης)] στην ουσία αποκατάσταινε την παλιά κατάσταση πραγμάτων με καινούργια μορφή. Με την κοινοβουλευτική αυτή ταχυδακτυλουργία όλα τα μέσα που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι εργάτες σε περίπτωση απεργίας ή λοκάουτ (απεργία των συνασπισμένων εργοστασιαρχών με ταυτόχρονο κλείσιμο των εργοστασίων τους) αφαιρέθηκαν από το κοινό δίκαιο και υπάχθηκαν σε μια έκτακτη νομοθεσία που η ερμηνεία της πέρασε στους ίδιους τους εργοστασιάρχες με την ιδιότητά τους σαν ειρηνοδίκες. Δυό χρόνια πρωτήτερα στην ίδια Κάτω Βουλή ο ίδιος κύριος Γλάδστον πρότεινε με το γνωστό έντιμο τρόπο ένα νομοσχέδιο για την κατάργηση όλων των έκτακτων ποινικών νόμων που στρέφονταν ενάντια στην εργατική τάξη. Το νομοσχέδιο όμως αυτό δεν μπόρεσε να προχωρήσει πέρα από τη δεύτερη ανάγνωση κι έτσι τράβηξαν την υπόθεση σε μάκρος ώσπου τελικά το «μεγάλο φιλελεύθερο κόμμα», συμμαχώντας με τους τόρυ, απόκτησε το σθένος να ταχθεί κατηγορηματικά ενάντια στο ίδιο εκείνο προλεταριάτο που είχε ανεβάσει το κόμμα αυτό στην εξουσία. Κι επειδή δεν ικανοποιήθηκε μ’ αυτήν την προδοσία, το «μεγάλο φιλελεύθερο κόμμα» επέτρεψε στους άγγλους δικαστές, που πάντα εξυπηρετούσαν δουλικά τις κυρίαρχες τάξεις, να ξεθάψουν τους παλιωμένους νόμους σχετικά με τη «συνωμοσία» και να τους εφαρμόσουν ενάντια στα εργατικά σωματεία. Ετσι βλέπουμε πως μόνο δυστροπώντας και κάτω από την πίεση των μαζών η αγγλική βουλή παραιτήθηκε από τους νόμους ενάντια στις απεργίες και τα τρέιντγιουνιον, αφού προηγούμενα η ίδια βουλή επί πέντε αιώνες συνέχεια με ξετσίπωτο κυνισμό έπαιζε το ρόλο ενός μόνιμου τρέιντγιουνιον των κεφαλαιοκρατών ενάντια στους εργάτες.

Αμέσως από την αρχή κιόλας της επαναστατικής θύελλας η γαλλική αστική τάξη τόλμησε να ξαναφαιρέσει από τους εργάτες το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι που μόλις το είχαν κατακτήσει. Με το διάταγμα της 14 του Ιούνη 1791 χαρακτήρισε όλες τις εργατικές ενώσεις σαν «επιβουλή ενάντια στην ελευθερία και τη διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου», επιβουλή που τιμωρούνταν με 500 λίβρες (φράγκα) πρόστιμο και ένα χρόνο στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων του ενεργού πολίτη. Ο νόμος αυτός, που την πάλη του ανταγωνισμού ανάμεσα στο κεφάλαιο και στην εργασία τη στριμώχνει με κρατικά αστυνομικά μέτρα μέσα στα όρια που βολεύουν το κεφάλαιο, επέζησε των επαναστάσεων και των δυναστικών αλλαγών. Ακόμα και η κυβέρνηση της τρομοκρατίας τον άφησε άθιχτο. Μόλις τελευταία αφαιρέθηκε από τον Code Pinal (Ποινικό Κώδικα). Δεν υπάρχει τίποτα πιο χαρακτηριστικό από την πρόφαση που χρησιμοποιήθηκε γι’ αυτό το αστικό πραξικόπημα. «Αν και θάπρεπε - λέει ο εισηγητής του νόμου Λε Σαπελιέ - ο μισθός εργασίας νάναι λίγο ανώτερος απ’ ό,τι είναι σήμερα, ώστε αυτός που τον παίρνει ν’ απαλλαχτεί απ’ εκείνη την απόλυτη εξάρτηση που δημιουργεί η στέρηση των αναγκαίων μέσων συντήρησης και που είναι σχεδόν ίδια με την εξάρτηση της δουλείας», ωστόσο δεν επιτρέπεται στους εργάτες να συνεννοούνται μεταξύ τους για τα συμφέροντά τους, να δρουν από κοινού και να μετριάζουν έτσι την «απόλυτή τους εξάρτηση που είναι σχεδόν δουλεία», γιατί έτσι παραβιάζουν «την ελευθερία των ci-devant maitres (πρώην μαστόρων) τους και σημερινών επιχειρηματιών» (την ελευθερία να κρατούν εργάτες στη δουλεία!) και γιατί μια ένωση ενάντια στη δεσποτεία των πρώην μαστόρων των συντεχνιών αποτελεί - μαντέψτε το! - ξανασύσταση των συντεχνιών που τις έχει καταργήσει το γαλλικό Σύνταγμα!

---

Καρλ Μαρξ: «Το Κεφάλαιο», τόμος 1ος, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», σελ. 738-741 και 758-767, Αθήνα 1978.

[1] Στην Ιταλία, όπου η κεφαλαιοκρατική παραγωγή αναπτύχθηκε νωρίτερα από αλλού, συντελέστηκε νωρίτερα και η διάλυση των σχέσεων δουλοπαροικίας. Στη χώρα αυτή ο δουλοπάροικος χειραφετήθηκε προτού εξασφαλίσει κάποιο δικαίωμα χρησικτησίας στη γη. Γι αυτό η χειραφέτησή του τον μετάτρεψε αμέσως σε προγραμμένο προλετάριο, που επιπλέον βρήκε έτοιμα τα καινούργια αφεντικά στις πόλεις που στο μεγαλύτερό τους μέρος κληρονομήθηκαν από τη ρωμαϊκή εποχή. Οταν η επανάσταση της παγκόσμιας αγοράς από το 15ο αιώνα και δω κατάστρεψε την εμπορική υπεροχή της Βόρειας Ιταλίας, άρχισε μια κίνηση προς την αντίθεση κατεύθυνση. Οι εργάτες των πόλεων διώχθηκαν κατά μάζες στην ύπαιθρο κι έβαλαν εκεί τις βάσεις μιας πρωτόφαντης ανόδου της μικροκαλλιέργειας που διεξάγεται με το σύστημα της κηπουρικής. (Υποσημείωση πρωτότυπου αρ. 189).

* S = είναι το αρχικό γράμμα της αγγλικής λέξης Slave, που σημαίνει σκλάβος (σ.μ.).

* R =το αρχικό γράμμα της λέξης rogue που σημαίνει κλέφτης, κατεργάρης, αλήτης (σ.μ.).

Έγγραφο - Μισθοδοτούμενος πράκτορας της ΚΥΠ ο Μιχαλολιάκος της ΧΑ;

 Έγγραφο - Μισθοδοτούμενος πράκτορας της ΚΥΠ ο Μιχαλολιάκος της ΧΑ;

Έγγραφο απ’ τη σελίδα των Wikileaks, που δεν διαψεύστηκε ποτέ από τις ελληνικές μυστικές υπηρεσίες, τον εμφανίζει ως συνεργάτη, με χρυσό μισθό

"Χτυπούν" το σύστημα... συνεργαζόμενοι μαζί του, με υψηλό μισθό! Ένα έγγραφο που παρουσιάζουν τα Wikileaks, τον εμφανίζει πράκτορα της ΚΥΠ με τον κωδικό «ΑΣΤΥΑΝΑΞ». Στο παρελθόν ο ίδιος διατείνεται ότι καταδίκασε την «Αυριανή» ότι είναι πλαστό το έγγραφο, όχι όμως και πλαστή η πληροφορία ότι είναι πράκτορας! Ποιοί άλλοι χουντικοί εμφανίζονται ως πράκτορες

Τελικά ο αρχηγός...

των νεοναζιστικής οργάνωσης «Χρυσή Αυγή», Νίκος Μιχαλολιάκος, ήταν ή είναι πράκτορας της ΚΥΠ, της ελληνικής μυστικής υπηρεσίας, της ΕΥΠ όπως σήμερα ονομάζεται; Η υπόθεση και το ερώτημα δεν προκύπτουν σήμερα. Πολλά χρόνια πριν κυκλοφορούσε η φήμη, ακόμη και ανάμεσα στα στελέχη του ακροδεξιού χώρου, ότι ο «φύρερ» των χρυσαυγιτών ήταν απλά ένας συνεργάτης των μυστικών υπηρεσιών, που είχε «δώσει» συνεργάτες του για να «καθαρίσει» με ελαφρές καταδίκες από την εμπλοκή του σε υποθέσεις βομβιστικές επιθέσεις τη δεκαετία του 1970.

Το 1984 η «Αυριανή» δημοσίευσε ένα έγγραφο της ΚΥΠ, με ημερομηνία 29 Δεκεμβρίου 1981, σύμφωνα με το οποίο ο Μιχαλολιάκος και άλλοι γνωστοί του ναζιστικού ή ακροδεξιού χώρου, μισθοδοτούνταν, και μάλιστα με υψηλότατες αμοιβές, που έφταναν το 1.000% του μισθού του δημοσίου υπαλλήλου της εποχής, από την ΚΥΠ.

Ο Μιχαλολιάκος διατείνεται ότι μήνυσε την «Αυριανή» και την καταδίκασε, υποστηρίζοντας ότι το έγγραφο είναι πλαστό, επειδή δεν έφερε υπογραφή του αξιωματικού το όνομα του οποίου αναφέρεται να υπογράφει. Κι έτσι πάντως να είναι, η δικαστική απόφαση, την οποία επικαλείται ο Μιχαλολιάκος αλλά δεν έχει δει το φως της δημοσιότητας, δεν θεωρούσε πλαστή την πληροφορία για την έμμισθη σχέση του με την ΚΥΠ, παρά μόνο το έγγραφο, λόγω της έλλειψης της υπογραφής. Δεν υπήρξε δηλαδή έρευνα για να αποδειχτεί ότι ο Μιχαλολιάκος δεν ήταν ΚΥΠατζής, ούτε ο ίδιος το υποστήριξε ποτέ.

Η υπόθεση όμως έχει και συνέχεια. Στην ιστοσελίδα των Wikileaks, που είναι γνωστό ότι επί χρόνια κατάφερνε να «κλέβει» έγγραφα μυστικών υπηρεσιών από διάφορα κράτη έχοντας προκαλέσει πολλά προβλήματα σε κυβερνήσεις με τη διαρροή τους, υπάρχει το έγγραφο στο οποίο αναφέρεται η μισθοδοσία Μιχαλολιάκου! Μπορεί να το αναζητήσει κάποιος στη σελίδα «Greek KYP intelligence payroll including politicians, 1981», με το link: http://wikileaks.org/wiki/Greek_KYP_intelligence_payroll_including_politicians,_1981

Δείτε το έγγραφο

Παρά το γεγονός ότι η ανάρτηση αυτού του εγγράφου έγινε πριν 5 χρόνια, στις 13 Οκτωβρίου του 2008, ουδέποτε καταγγέλθηκε ως πλαστό! Ούτε από την ΕΥΠ, ούτε από τον ίδιο τον Μιχαλολιάκο, που υποτίθεται ότι έχει στα χέρια του σχετική δικαστική απόφαση.

Στο έγγραφο που παρουσιάζει η σελίδα των Wikileaks, εμφανίζεται η μισθοδοσία 10 έκτακτων συνεργατών – πρακτόρων της ΚΥΠ, το 1981. Οι μισθοί που εμφανίζονται να παίρνουν είναι «τρελοί» για τα δεδομένα της εποχής. Ο Μιχαλολιάκος, δίπλα στο όνομα του οποίου αναγράφεται το «Κωδικόν Χαρακτηριστικόν», δηλαδή η πρακτορική ονομασία του, «ΑΣΤΥΑΝΑΞ», εμφανίζεται να εισπράττει… 120.000 δραχμές, όταν εκείνη την εποχή ο μισθός του δημοσίου υπαλλήλου ήταν περίπου 12.000 δρχ!

Δεν είναι όμως μόνο ο Μιχαλολιάκος που παρουσιάζεται ως πράκτορας της ΚΥΠ, αν και υποτίθεται ότι «χτυπά το σύστημα» – τουλάχιστο έτσι εμφανίζονται η ΧΑ και ο «φύρερ» της…- και δεν συνεργάζεται, εμμίσθως μάλιστα, μαζί του για να του δίνει πληροφορίες.

Στο ίδιο έγγραφο ο Κώστας Πλεύρης, γνωστός υμνητής των ναζιστών και της χούντας του Παπαδόπουλου, φέρεται να μισθοδοτείται, ως πράκτορας «Αναστάσιος», με 200.000 δραχμές. Είναι ο πατέρας του άλλοτε βουλευτή του ΛΑΟΣ, Αθανάσιου Πλεύρη, που πλέον είναι στέλεχος της ΝΔ και από χθες αντιπρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (Ε.Ο.Φ.). Επίσης ο τότε εκδότης της χουντικής «Ελεύθερης Ώρας», Γρηγόρης Μιχαλόπουλος, που έχει το πρακτορικό όνομα «Αννίβας» και μισθό 180.000 δραχμές, ο Πολύδωρος Δάκογλου, με μισθό 90.000 και κωδική ονομασία «36 Β 81» κ.α.

Προφανώς γνωρίζουμε ότι οι νεοναζιστές, οι χουντικοί και όλοι οι άλλοι του ακροδεξιού χώρου κάθε άλλο παρά «αντίπαλοι» του συστήματος είναι. Εδώ όμως φέρονται να είναι και έμμισθοι συνεργάτες του, χωρίς οι ίδιοι ποτέ να το διαψεύσουν ή να το διαψεύσει το ίδιο το… σύστημα. Ακόμη και αν ο Μιχαλολιάκος έκανε πριν χρόνια τον ισχυρισμό για πλαστότητα του εγγράφου, δεν διέψευσε ότι ήταν ή είναι πράκτορας της ΚΥΠ…

Γιορτή εξωραϊσμού της καπιταλιστικής βαρβαρότητας

Γιορτή εξωραϊσμού της καπιταλιστικής βαρβαρότητας

Με μια τελετή έναρξης επικεντρωμένη στο δίπολο που αφορούσε την Ιστορία της χώρας και τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, η οποία διεξήχθη στο ποδοσφαιρικό στάδιο «Μαρακανά», άνοιξε την περασμένη Παρασκευή η αυλαία των Ολυμπιακών Αγώνων της Βραζιλίας. Ωστόσο, εκείνο που χρήζει ιδιαίτερης αναφοράς ήταν η προσπάθεια των διοργανωτών και γενικότερα της αστικής τάξης της χώρας που περιμένει να επωφεληθεί και να αυγατίσει τα κέρδη της, να εξωραΐσουν τα πάντα. Από τους Πορτογάλους αποικιοκράτες που παρουσιάστηκαν ως οι φορείς του πολιτισμού στη χώρα μέχρι την παρουσίαση των «φαβέλων» και των «παραγκουπούλεων» ως χώρων όπου κυριαρχεί ο χορός, το τραγούδι, η τελετή προσπάθησε να περάσει τα μηνύματα μέσω των Αγώνων ότι «θα πρέπει να γιορταστούν οι διαφορές» (σύμφωνα και με το σχετικό τραγούδι που ακούστηκε). Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκαν και οι ομιλίες των επισήμων, όπως του Προέδρου της Βραζιλίας, Μισέλ Τεμέρ, του προέδρου της ΔΟΕ, Τόμας Μπαχ, και άλλων παραγόντων της διοργάνωσης. Μάλιστα, οι επίσημοι εκτός των άλλων εστίασαν και στην ομάδα προσφύγων που συμμετέχει στους Ολυμπιακούς Αγώνες, των ανθρώπων δηλαδή που πληρώνουν τους οξύτατους ενδοϊμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς και τους πολέμους για τα συμφέροντα του κεφαλαίου με την προσφυγιά.

***

Τα όσα συνέβησαν λίγη ώρα πριν από την έναρξη της τελετής έξω από το «Μαρακανά», με τους χιλιάδες διαδηλωτές που διαμαρτύρονταν ενάντια στην αντιλαϊκή κυβέρνηση της Βραζιλίας και στο τεράστιο κόστος των Αγώνων που πληρώνουν και έχει ανέλθει στα 4,6 δισ. δολάρια, αυξημένο κατά 51% σε σχέση με τους αρχικούς προϋπολογισμούς και που θα έχει νέες τεράστιες αρνητικές συνέπειες στην ήδη υποβαθμισμένη ζωή τους, δείχνουν ότι οι ταξικές διαφορές δεν μπορούν να γιορταστούν. Πώς θα μπορούσε άλλωστε όταν την ώρα που τόσο η αστική τάξη της Βραζιλίας όσο και οι πολυεθνικές που σχετίζονται με τη διοργάνωση μετρώντας ήδη κέρδη προσδοκούν ακόμη μεγαλύτερα; Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Ρίο θεωρούνται οι εμπορικότεροι αφού τα έσοδα για τις πολυεθνικές και τους χορηγούς αναμένεται να αγγίξουν τα 9,3 δισ. δολάρια. Από την άλλη, οι εργαζόμενοι της χώρας και τα φτωχά λαϊκά στρώματα πληρώνουν ήδη το λογαριασμό της εδώ και μια διετία καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης. Αυξήσεις σε όλα τα είδη πρώτης ανάγκης των λαϊκών νοικοκυριών, περικοπές σε Υγεία, Παιδεία, Πρόνοια, αύξηση της ανεργίας και φτώχειας είναι μόνο μερικές από τις συνέπειες που βιώνει σήμερα ο βραζιλιάνικος λαός. Σε αυτά θα πρέπει να προστεθεί και η... πληρωμή από το λαό των οικονομικών συνεπειών που υπήρξαν απ' το κόστος του Μουντιάλ του 2014.
«Αγώνες έχουμε, νοσοκομεία και περίθαλψη δεν έχουμε», ήταν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πανό που κρέμασαν απλήρωτοι δημόσιοι υπάλληλοι στην Υγεία πριν από ένα μήνα στο αεροδρόμιο του Ρίο για να υποδεχθεί τους τουρίστες. Μάλιστα, ενώ η κρίση τσακίζει τα λαϊκά στρώματα, η κυβέρνηση Τεμέρ βρήκε περίπου 800 εκατ. δολάρια για να ενισχύσει οικονομικά την τοπική κυβέρνηση του Ρίο προκειμένου να πληρωθούν οι μεγαλοεργολάβοι και πολυεθνικές για τα Ολυμπιακά έργα. Οσον αφορά τα τελευταία, οι μεγαλοστομίες για περιουσία που θα παραμείνει για αξιοποίηση από τον βραζιλιάνικο λαό απέχουν πολύ απ' την πραγματικότητα, όπως δείχνουν άλλωστε αντίστοιχα παραδείγματα του παρελθόντος σε άλλες χώρες (π.χ. Ελλάδα) αλλά και αυτό των υποδομών του Μουντιάλ στην ίδια τη Βραζιλία.

***

Οσο και εάν αυτές τις μέρες για επικοινωνιακούς λόγους η αστική τάξη της Βραζιλίας και οι πολυεθνικές καταβάλλουν προσπάθεια εξωραϊσμού της πραγματικότητας προβάλλοντας ως «εθνικό στόχο» τη διοργάνωση, η πραγματικότητα δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από την όποια «λάμψη» των Αγώνων. Σε δημοσκόπηση που έγινε πριν από ένα μήνα, το 60% των Βραζιλιάνων έχει τη γνώμη ότι όχι μόνο οι Αγώνες δεν θα τους ωφελήσουν αλλά θα είναι και ζημιά. Με βάση λοιπόν το τι συμβαίνει είναι κάτι παραπάνω από σίγουρο ότι η επικοινωνιακή προπαγάνδα των αρμοδίων δεν μπορεί να συγκαλύψει την άθλια για το λαό ζωή. Ο δρόμος για τον βραζιλιάνικο λαό δεν είναι η συμμετοχή στις γιορτές κερδών του εγχώριου και διεθνούς κεφαλαίου. Μονόδρομος είναι ο αγώνας διεκδίκησης της ικανοποίησης των αναγκών του. Που σημαίνει πρώτα και κύρια σύγκρουση με την εξουσία των μονοπωλίων έως την ανατροπή της και την εργατική εξουσία, για να γίνει κυρίαρχος του τεράστιου πλούτου που παράγει.

Αποπροσανατολιστική προπαγάνδα

Αποπροσανατολιστική προπαγάνδα

«Καμιά ανοχή στη φοροδιαφυγή», είναι το τελευταίο κυβερνητικό σλόγκαν, που συνοδεύεται από τους πανηγυρισμούς της «επιτυχίας» στην εξάρθρωση του κυκλώματος με τα POS, τα μηχανάκια πληρωμής με τραπεζικές κάρτες, που έστελναν τις εισπράξεις επιχειρήσεων στον τομέα υπηρεσιών και λιανεμπορίου κατευθείαν στο εξωτερικό, άρα δεν πλήρωναν ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος. Πρωτοσέλιδο στην «Αυγή», κύριο άρθρο στην ίδια εφημερίδα, και μάλιστα με βαρύγδουπες εκφράσεις, όπως, «αποδεικνύεται ότι υπάρχει ένα ισχυρό κομμάτι επιχειρηματιών (στη συγκεκριμένη περίπτωση κυρίως στον χώρο του τουρισμού) που θέλει να κερδοσκοπεί αδιαφορώντας για τις συνέπειες που θα έχει στο σύνολο της κοινωνίας (...) Κάποιοι επιχειρηματίες δρουν εις βάρος του κοινωνικού συνόλου (...) Δεν μπορείς να είσαι και με τον φοροφυγά και με την κοινωνία (...) Να λες ότι θέλεις την ευημερία της κοινωνίας (...) Τα χρήματα από τη φοροδιαφυγή είναι χρήματα που έχουν βγει από το κοινωνικό σύνολο και πρέπει να ξαναγυρίσουν στην κοινωνία μέσα από ένα σχέδιο αναδιανομής». Αυτή η προπαγανδιστική τακτική της κυβέρνησης δεν είναι ούτε καινούργια ούτε αθώα. Πασχίζει να αποπροσανατολίσει τους εργαζόμενους, τα φτωχά λαϊκά στρώματα, που στενάζουν χρόνια τώρα από την πολιτική που έχει αναγάγει την πολύμορφη φοροληστεία τους σε έναν από τους βασικούς μοχλούς ενίσχυσης των κρατικών ταμείων για την πριμοδότηση του κεφαλαίου.
Πράγματι, από την αρχή της εκδήλωσης της καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης η πολιτική διαχείρισης όλων των κυβερνήσεων για την έξοδο απ' αυτήν σε όφελος του κεφαλαίου έβαζε ανάμεσα στα άλλα αντεργατικά - αντιλαϊκά μέτρα των μνημονίων ως ένα από τα πρώτα το πώς θα γεμίσουν χρήματα τα κρατικά ταμεία. Με διπλό σκοπό: Ο ένας είναι η αποπληρωμή του κρατικού χρέους που δημιούργησαν κυβερνήσεις και κεφάλαιο μέσω της ασύστολης ενίσχυσης με κρατικό χρήμα των μονοπωλιακών ομίλων για να επενδύουν, ή μέσω των δημόσιων επενδύσεων πάλι σε όφελος των επιχειρηματικών ομίλων. Αφετέρου επειδή τα κρατικά ταμεία χρειάζεται να δώσουν χρήμα για νέες καπιταλιστικές επενδύσεις ως τον βασικό μοχλό εξόδου από την κρίση και καπιταλιστικής ανάπτυξης.
Ετσι, προχώρησαν στη φορολογική αφαίμαξη του λαού με τη δραστική μείωση του αφορολόγητου, με την αφαίρεση των όποιων μικρών φοροαπαλλαγών είχαν τα λαϊκά στρώματα, με την τεράστια αύξηση του ΦΠΑ σε είδη πλατιάς λαϊκής κατανάλωσης, με την αύξηση άλλων έμμεσων φόρων, όπως στα καύσιμα θέρμανσης, με την αύξηση της φορολογίας σε αυτοαπασχολούμενους και μικρομεσαίους αγρότες, με τη φορολόγησή τους από το πρώτο ευρώ, με τον ΕΝΦΙΑ κ.λπ. Και βεβαίως, αν οι εργαζόμενοι, οι άνεργοι δεν έχουν να πληρώσουν την εφορία, έρχονται τα πρόστιμα και οι κατασχέσεις.
Την ίδια ώρα, μόνο ο «αναπτυξιακός νόμος» δίνει νέες γενναίες φοροαπαλλαγές στο κεφάλαιο, που προστίθενται στις προηγούμενες, και ετοιμάζεται και για πρόσθετες, ως απαίτηση του ΣΕΒ. Οι δε εφοπλιστές πληρώνουν έως 10 ευρώ τη μέρα φόρο ανά βαπόρι.
Ερχεται, λοιπόν, μετά απ' όλ' αυτά η κυβέρνηση να μιλήσει για κοινωνική δικαιοσύνη, ότι «τα χρήματα από τη φοροδιαφυγή πρέπει να ξαναγυρίσουν στην κοινωνία μέσα από ένα σχέδιο αναδιανομής», επειδή έπιασε κάποιους φοροφυγάδες και καλώς έκαμε. Αλλά να το κάνει σημαία φορολογικής δικαιοσύνης όταν εφαρμόζει ένα ταξικό αντιλαϊκό και υπέρ του κεφαλαίου φορολογικό σύστημα, που αναδιανέμει ολοένα και περισσότερο τον παραγόμενο από τους εργαζόμενους πλούτο στο κεφάλαιο, ξεπερνά τα όρια της κοροϊδίας. Αλλωστε, τι θα κερδίσουν οι εργαζόμενοι απ' αυτό; Τίποτα. Το ομολογούν όταν λένε: «Η φοροδιαφυγή δεν είναι η μεγαλύτερη στρέβλωση του ανταγωνισμού; Τα χρήματα από τη φοροδιαφυγή πρέπει να ξαναγυρίσουν στην κοινωνία μέσα από ένα σχέδιο αναδιανομής». Λένε, δηλαδή, ότι κυνηγούν τη φοροδιαφυγή για να υπάρχει «υγιής» ανταγωνιστικότητα για το κεφάλαιο.
Ο λαός που στενάζει από τη βαριά φοροληστεία του να μην «τσιμπάει» σ' αυτήν την προπαγάνδα. Αλλά να διεκδικήσει κάλυψη των απωλειών του, κατάργηση των αντεργατικών, αντιλαϊκών νόμων, ικανοποίηση όλων των σύγχρονων αναγκών του σε αντιμονοπωλιακή, αντικαπιταλιστική κατεύθυνση.

γυρεύει ο "Stoiximan" στο Ρίο;

 γυρεύει ο "Stoiximan" στο Ρίο;

Κατά γενική ομολογία- πολύ περισσότερο, κατά την ομολογία των ειδικών- το στοίχημα είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες εξαχρείωσης του αθλητισμού και μία από τις μεγαλύτερες εστίες ξεπλύματος μαύρου χρήματος, προερχόμενου από το εμπόριο ναρκωτικών, το trafficing και το εμπόριο όπλων. Από τη στιγμή που το αποτέλεσμα ενός ποδοσφαιρικού αγώνα, η επίδοση ενός αθλητή στο στίβο, ακόμα και ο ενδεχόμενος τραυματισμός του, γίνονται αντικείμενο του τζόγου δεν υπάρχουν περιθώρια για «ευ αγωνίζεσθαι» και άλλα τέτοια φληναφήματα των αθλητικών αρχών. Και όλα αυτά, με την άδεια και προστασία του κράτους.

Τα τελευταία, μάλιστα, χρόνια έχουν αυξηθεί με γεωμετρική πρόοδο τα κρούσματα στημένων αγώνων, από το αποτέλεσμα των οποίων «κάποιοι» έβγαλαν από το στόχημα πολλά δισεκατομμύρια, έχοντας «λαδώσει» αθλητές, προπονητές, διαιτητές, αθλητικούς παράγοντες…

Ακόμα και η ίδια η (αμαρτωλή) UEFA υποχρεώθηκε να ασχοληθεί με το θέμα. Όχι για κανέναν άλλο λόγο, αλλά γιατί η ασυδοσία των μηχανισμών του τζόγου οδηγούσε στην απαξίωση του «προϊόντος», δηλαδή του ποδοσφαίρου, τον έλεγχο του οποίου διεκδικεί η UEFA.

Εξάλλου, ο αθλητικός στοιχηματισμός, που υπήρχε εδώ και δεκαετίες, άρχισε να παίρνει τη σημερινή του μορφή και το σημερινό του περιεχόμενο, εκ παραλλήλου με την εμπορευματοποίηση του αθλητισμού.

Έτσι, το στοίχημα έγινε μια μεγάλη πληγή, όπως και το ντόπινγκ, στο σώμα του πολύπαθου αθλητισμού. 

Τα τελευταία χρόνια επικράτησε, στο πλαίσιο της απελευθέρωσης της αγοράς, η πολιτική νομιμοποίησης του αθλητικού τζόγου και των εταιρειών που ασχολούνται με αυτόν. Οι εταιρείες του αθλητικού στοιχήματος λειτουργούν πλέον νόμιμα και στη χώρα μας και εμφανίζονται τώρα ως χρηματοδότες και χορηγοί αθλητικών ομάδων, μεμονωμένων αθλητών, αθλητικών διοργανώσεων, ομοσπονδιών εθνικής και παγκόσμιας εμβέλειας.

Καταλαβαίνει κανείς το μέγεθος της «διαπλοκής» που προκύπτει από την εξέλιξη αυτή, αφού μια εταιρεία αθλητικού στοιχήματος που «σπονσονάρει» μια ομάδα, ή έναν αθλητή, μπορεί να επηρεάσει την απόδοση τους, ώστε κάποιοι πελάτες της (οι στοιχηματίζοντες) να έχουν το μέγιστο κέρδος…

Αφορμή για τα παραπάνω στάθηκε μια διαφήμιση, αυτών των ημερών, στην οποία αναφέρεται ότι η εταιρεία αθλητικού στοιχήματος, «Stoiximan», συμφερόντων Μπόμπολα, είναι χορηγός Ελλήνων αθλητών, αλλά και της εθνικής ομάδας πόλο, που παίρνουν μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες στο Ρίο. Η ίδια εταιρεία εξάλλου είναι και χορηγός της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας…

«Ο αιματοβαμμένος δρόμος του Ιμπεριαλισμού» (VIDEO)

 «Ο αιματοβαμμένος δρόμος του Ιμπεριαλισμού» (VIDEO)

Ένα πολύ ενδιαφέρον βίντεο με τίτλο «71 Χρόνια απ τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι: Ο αιματοβαμμένος δρόμος του Ιμπεριαλισμού» ετοίμασε η Επιτροπή Ειρήνης Ηρακλείου Κρήτης.

Μέσα από το βίντεο, η Επιτροπή Ειρήνης θέλησε να δείξει ότι από το 1948 μέχρι σήμερα δεν υπάρχει κενό στο χρόνο που να μην έχει σημαδευτεί από κάποια ΝΑΤΟική δράση ενάντια στους λαούς

902

Για το θάνατο του Αντώνη Κακαρά

 Για το θάνατο του Αντώνη Κακαρά

Για τον εκλιπόντα Αντώνη Κακαρά, θα μπορούσε να πει πολλά κανείς. Αρκεί να τον δει και να τον κρίνει ως σύμμαχο (ή κομμουνίζοντα, που θα έλεγε κι ο Σεχτάρ) κι όχι ως ολοκληρωμένο, διαμορφωμένο κομμουνιστή (μια ιδιότητα που δεν ξέρω πόσοι θα μπορούσαν να ισχυριστούν για τον εαυτό τους ότι την έχουν). Από την άλλη πάλι, είναι προτιμότερο να αφήνεις το ίδιο το έργο κάποιου να μιλάει για τον εαυτό του. Κι αυτό θα κάνω παρακάτω, παίρνοντας στοιχεία από το προσωπικό ιστολόγιο που διατηρούσε ο Α.Κ.

Ξεκινάμε με το σύντομο βιογραφικό, διανθισμένο με κάποιους δικούς του αστεϊσμούς, που μπορεί να βρει κανείς εκεί.

Ο Αντώνης Κακαράς (Γραβιά 1945) είναι (σ.σ.: ήταν) διδάκτωρ πολιτικής επιστήμης (εδέησε στα εξήντα του… άγνωστο γιατί το επιδίωξε και παραδόξως το κατάφερε). Υπηρέτησε ως αξιωματικός του ναυτικού από το ’62 μέχρι το ‘90 (με σημαντικές αποτυχίες είναι η αλήθεια, που κατά τα φαινόμενα και τον πτόησαν και τον καθιέρωσαν ως «απροσάρμοστο» εν γένει) ενώ κατά τη διάρκεια της δικτατορίας αποτάχθηκε, καταδικάστηκε και κλείστηκε στις φυλακές για ενάμιση χρόνο για «Προσβολή Στρατού και περιύβριση Αρχής«… (επιτυχίες που μάλλον του άφησαν αναπάντητες απορίες).

Από το 1990 λοιπόν, μέχρι το 2000 εργάσθηκε (άλλη μια μεγάλη αποτυχία αυτή) στην εμπορική ναυτιλία και στη συνέχεια μέχρι το 2010 δίδαξε στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου στη Χίο (ως συνεργάτης βάσει του Ν 407… τρομάρα του).

Στις αρχές τις νέας χιλιετίας (άγνωστο τι τον τσίμπησε αφού) προχώρησε σε αλλεπάλληλους εμβολισμούς της ελληνικής γλώσσας, χρησιμοποιώντας μάλιστα μιαν ιδιότυπη τεχνική (πόρρω απέχουσα της Τέχνης) του Λόγου, παριστάνοντας τον συγγραφέα!! Ως εκ τούτων, ταλαιπωρεί (ευτυχώς ελάχιστους) αναγνώστες με βιβλία, όπου καταχωρεί ό,τι του κατεβάσει η κούτρα και οι κούτρες άλλων, επίσης απροσάρμοστων, όπως ο Σάββας ο νεροκράτης, ο Παχώμιος και ένιοι πιο αποδεκτοί από την ημιθανή κοινωνία μας. Το γεγονός πως βρέθηκε ένας σοβαρός εκδότης και επιμένει να βγάζει τα βιβλία του, αποτελεί μία από τις απορίες που δεν εκφράζει στον ίδιον (τον εκδότη).

Έργα του είναι:

–Το Πολεμικό Ναυτικό στη Δικτατορία 1967-1974, (Ιστοριογραφία σε ξερή, στρατιωτική γλώσσα ενός γραφειοκράτη), Γνώση, Αθήνα 1993,

–Οι Έλληνες Στρατιωτικοί, (τρίτομη ιστοριογραφία, εκλαϊκευμένο αποτέλεσμα – έτσι ισχυρίζεται- του διδακτορικού του), Παπαζήση Αθήνα 2006,

–Όξω Απ’ τ’ Αμπέλια ρεεε, (μάλλον μωσαϊκό αφήγημα του χωριού, της πόλης κ.λ.π.) , Παπαζήση, Αθήνα 2008

–Off Shore Αγάπη μου (Έργα και Ημέρες της Φαμίλιας ‘’D’’), (Μυθιστόρημα ενδομεγαλοταξικών συγκρούσεων), Παπαζήση, Αθήνα 2008,

– Αλιώρι, το κονάκι των χοίρων, (Μυθιστόρημα πλήθους εγχώριων αυτοδικιών), Παπαζήση, Αθήνα 2009

– Η λίστα του τσαγκάρη, (Μυθιστόρημα και άλλων εγχώριων αυτοδικιών), Παπαζήση, Αθήνα 2010

–Οι φρουροί της συκαμινιάς, (Διηγήματα να φαν κι οι κότες), Παπαζήση, Αθήνα 2011

–Όταν γαβγίζει ο ντουνιάς, (Ά ρε Θεέ πλουτοκράτη κι εσύ!!), (Μυθιστόρημα και λοιπών διεθνών πλέον αυτοδικιών), Παπαζήση, Αθήνα 2012

– Ο Αρτέμης ο Λέλεκας ανάμεσα σε ανθρώπους και άλλα ζώα, (Μυθιστόρημα μελλοντολογικής προσέγγισης), Παπαζήση, Αθήνα 2013

– Η δικαιοσύνη σου δικαιοσύνη εις τον αιώνα, (Μυθιστόρημα και φλογερές, αποκρουστικές αληθινές φαντασιοπληξίες), Παπαζήση, Αθήνα 2014

–Το γηροκομείο του παραδείσου, (Διηγήματα, εξ ων μερικά βωμολοχικά, και άλλα σεμνά και κοινωνικοϊστορικού χαρακτήρα), Παπαζήση, Αθήνα 2015

-Άλλα περίεργα διηγήματα, άρθρα και συζητήσεις/ συνεντεύξεις επί διαφόρων επιστητών, όπως εμφανίζονται εδώ ( kakaras.wordpress.com ) αλλά και αλλού στο συμπαθές διαδίκτυο.. έξω οι υπερφίαλες και μεγαλόστομες δηλώσεις/κρίσεις στα επίσης συμπαθέστατα δίκτυα ως το φλύαρο facebook αλλά και το σεμνότερο, λιγόλογο tweeter.

Με ακόμα λιγότερα λόγια, ο άνθρωπος τα έχει πάρει στο κρανίο… ψυχραιμία λοιπόν… δεν είναι ανάγκη να εκδηλώσετε αυτοκαταστροφικές τάσεις διαβάζοντας τα προϊόντα του κυρίου αυτού! Μην τρελαθούμε κιόλας!

Το πιο σημαντικό είναι να σκεφτούμε πού βρισκόταν κι εργαζόταν ο Κακαράς (γιατί αυτά είναι που σε μεγάλο βαθμό διαμορφώνουν αντίστοιχα και τη συνείδησή μας) και πόσο σημαντικό ήταν για το Κόμμα ένας σύμμαχος σε ένα τέτοιο σημαντικό (κι όχι ιδιαίτερα ευνοϊκό προφανώς από την άποψη των συσχετισμών) πεδίο. Συναφές με τα παραπάνω είναι και μια παρατήρηση που έκανε η Νάντια Βαλαβάνη σε μια αποστροφή της εισήγησής της, κατά τη διάρκεια μιας βιβλιοπαρουσίασης από το έργο του Κακαρά.

Από το τρίτο βιβλίο κρατώ ιδιαίτερα τη νοσταλγική, κρυπτογραφική αναφορά του συγγραφέα στην «παράνομη» οργανωτική και πολιτική δραστηριότητα των κομμουνιστικών πυρήνων στα στρατιωτικά σώματα, κι ιδιαίτερα στο ναυτικό, ανάμεσα στους μόνιμους αξιωματικούς κατά την περίοδο των πρώτων μεταπολιτευτικών χρόνων – μια δράση που είχε τις ρίζες της στη ριζοσπαστικοποίηση που προκάλεσαν τα κινήματα του ναυτικού αλλά και το γενικότερο αντιδικτατορικό κίνημα των τελευταίων χρόνων. Πρόκειται για την πρώτη δημόσια, αν δεν κάνω λάθος, αναφορά. Μένει, όσο είναι ακόμα καιρός, να καταγραφεί η ιστορία της, έστω κι αν δε μπορεί ακόμα να δημοσιοποιηθεί. Και γιατί να μην αποτελέσει αυτή η καταγραφή έναν καινούργιο τομέα δραστηριότητας για τον συγγραφέα;

Απ' όσο ξέρω, ο Κακαράς δεν ασχολήθηκε (ή δεν πρόλαβε να το κάνει) επισταμένα με την καταγραφή αυτών των ζητημάτων. Άφησε όμως ένα άλλο σημαντικό κι άκρως ενδιαφέρον τρίτομο έργο, όπου εξετάζει διάφορα ζητήματα και πτυχές για τη λειτουργία του στρατού και το ρόλο που έπαιξε σε κρίσιμες ιστορικές πτυχές (εμφύλιο, δικτατορία, κτλ). Σε αυτόν το σύνδεσμο μπορείτε να διαβάσετε μια παρουσίαση του βιβλίου, ενώ παρακάτω παραθέτω ένα απόσπασμα από συνέντευξη ενός αξιωματικού, που πήγε αμέριμνος να παρακολουθήσει μια σοβιετική ταινία...

«1964… Πάω με στολή να παρακολουθήσω το έργο «Θωρηκτό Ποτέμκιν» στο Ιντεάλ, γιατί θεώρησα ότι ήταν μια ναυτική… αξιωματικός κι εγώ, έτσι κάπως το θεώρησα. Μέσα σε λίγη ώρα ένιωσα ότι ο κόσμος πήγε να με φάει μέσα εκεί και μετά αναρωτιόμουν: Μα γιατί; Μα και εγώ έτσι θα ήμουν, ο αξιωματικός αμύνεται της πατρίδας και της κοινωνίας, των δημοκρατικών αρχών… Δεν καταλάβαινα δηλαδή ότι κάποιοι καταπατούσανε δεν ξέρω τι. Θεωρούσα ότι ο αξιωματικός είναι κάτι πάρα πολύ καλό, ακόμα και για τους ανθρώπους γύρω του…»

Αν έχετε χρόνο, μπορείτε να διαβάσετε επίσης τρία διηγήματα του Κακαρά, για να αποκτήσετε προσωπική άποψη για τη λογοτεχνική του πένα:

Πρωτομαγιά

Πλατεία

Το Πενηντάφυλλο

κι ένα τροποποιημένο απόσπασμα από ένα αυτοβιογραφικό βιβλίο του, που αναφέρεται στην περίοδο της χούντας και το Πολυτεχνείο.

Αλλά για την ίδια περίοδο, πολύ μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα πολιτικό κείμενο που έγραψε (πιθανότατα το τελευταίο που δημοσίευσε) για το απριλιανό πραξικόπημα των συνταγματαρχών και τους λόγους που δεν αντέδρασαν οι ένοπλες δυνάμεις.

Καθώς και δύο ακόμα άρθρα, για την ανταρσία του αντιτορπιλικού βέλους, και το φάκελο της Κύπρου, που δεν άνοιξε ποτέ επί της ουσίας.

Κι εξυπακούεται πως αν σας τραβήξουν το ενδιαφέρον, μπορείτε να συνεχίσετε την περιήγηση στο ιστολόγιό του και να δείτε κι άλλα ενδιαφέροντα κείμενα που φιλοξένησε, όσο ανανεωνόταν και τα οποία είναι ένα είδος παρακαταθήκης που αφήνει πίσω του.

9

Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα ... και τα ψίχουλα για παρηγοριά

«Ανάγκα και θεοί πείθονται», αλλά ο Γ. Δραγασάκης υπερέβη τα εσκαμμένα. Είναι αναντίρρητα μεγάλη η ανάγκη της κυβέρνησης να πείσει το λαό ότι, κόντρα στην πραγματικότητα που βιώνει, υπάρχει και μια άλλη ελπιδοφόρα και φιλολαϊκή προοπτική, αλλά απ' το σημείο αυτό έως το να παρουσιάζουν το μαύρο για άσπρο υπάρχει χάσμα απροσμέτρητο.

Στη συνέντευξή του στο ΑΠΕ, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης ισχυρίζεται ότι η ανάκαμψη της καπιταλιστικής οικονομίας θα ωφελήσει το λαό, που στο μεταξύ σφαγιάζεται για την επίτευξή της, λέγοντας ότι «σε όλον τον κόσμο οι οικονομίες που ανακάμπτουν είναι αυτές που δημιουργούν απασχόληση, αυξάνουν τις επενδύσεις και βελτιώνουν το διαθέσιμο εισόδημα». Προσπαθώντας, μάλιστα, να τεκμηριώσει τον ισχυρισμό του επικαλείται «τα ειδικά προγράμματα εγγυημένης, μισθωτής εργασίας 6 - 12 μηνών, στα οποία προβλέπονται 90.000 θέσεις και τα προγράμματα κοινωφελούς εργασίας, στα οποία αντιστοιχούν 42.000 θέσεις, συνολικά δηλαδή 132.000 θέσεις για το 2016». Τα προγράμματα, δηλαδή, ανακύκλωσης ανέργων. Βεβαίως, οι άνεργοι είναι 1,5 εκατομμύριο. Αρα, σταγόνα στον ωκεανό οι κυβερνητικές λύσεις στην ανεργία.

Ισχυρίζεται ακόμα ότι «σήμερα συντελείται αθόρυβα ένας βαθύς μετασχηματισμός. Τα αιτήματα ατόμων ή ομάδων δεν αγνοούνται, αλλά αξιοποιούνται ως ερεθίσματα ή ως αφορμές για να θεσμοθετηθούν καθολικές λύσεις». Σε τι συνίσταται αυτός ο μετασχηματισμός; Απαντά ο Γ. Δραγασάκης: «Η πρόσβαση των ανασφάλιστων πολιτών στο δημόσιο σύστημα Υγείας, η ανάπτυξη του δικτύου Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στη γειτονιά, η ελεύθερη χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς από τους άνεργους, το σύμφωνο συμβίωσης για τα ομόφυλα ζευγάρια, η απόδοση ιθαγένειας στα παιδιά δεύτερης γενιάς μεταναστών».

Εν ολίγοις, πίσω απ' τα μεγάλα λόγια με τα οποία η κυβέρνηση χτίζει ανώγια και κατώγια, κρύβεται πάντα η διαχείριση της ακραίας φτώχειας. Τίποτα περισσότερο απ' αυτό.

Η παγίδα της «γεωστρατηγικής αναβάθμισης»

Η παγίδα της «γεωστρατηγικής αναβάθμισης»

Ολο και πυκνώνουν στον αστικό Τύπο τα δημοσιεύματα περί μεγαλύτερης αξιοποίησης του «γεωστρατηγικού πλεονεκτήματος της χώρας», στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, μετά τις πρόσφατες εξελίξεις στην Τουρκία και το αποτυχημένο πραξικόπημα που έφερε «εκ βάθρων αναδιοργάνωση του τουρκικού στρατού» μετά τις εκκαθαρίσεις που γίνονται. Ετσι, για παράδειγμα, προβάλλεται ανοιχτά η άποψη περί αναβάθμισης της ΝΑΤΟικής βάσης της Σούδας έναντι της αντίστοιχης του Ιντσιρλίκ. Λένε χαρακτηριστικά: «Αν μάλιστα η Ελλάδα επιθυμούσε πράγματι να κεφαλαιοποιήσει το γεωγραφικό της πλεονέκτημα και αποκτήσει μεγαλύτερο στρατηγικό βάρος, αναλυτές τονίζουν ότι η βάση της Σούδας στην Κρήτη θα μπορούσε να αποτελέσει εναλλακτική λύση στην μάχη κατά του Ισλαμικού Κράτους. Και αυτό, καθώς η αξιοπιστία της τουρκικής βάσης του Ιντσιρλίκ έχει δεχθεί σοβαρό πλήγμα μετά το πραξικόπημα, αναγκάζοντας τις ΗΠΑ να επανεξετάζουν τις επιλογές τους».

***

Βεβαίως, αυτές οι ...προτάσεις - κινήσεις δεν έρχονται από το πουθενά. «Πατάνε» στη στάση που τηρούν όλες οι αστικές κυβερνήσεις στη χώρα μας και συνεχίζει επάξια και η σημερινή των ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ. Αυτό επιβεβαιώνουν οι καθημερινές ...προσφορές της Σούδας, της Καλαμάτας και της Καρπάθου, που κάνει ο υπουργός Αμυνας, Π. Καμμένος. Το επιβεβαιώνει και η στάση της κυβέρνησης στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ τον Ιούλη στη Βαρσοβία, όπου ο πρωθυπουργός, Αλ. Τσίπρας, σημείωσε με έμφαση: «Σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο και ασταθές περιβάλλον ασφαλείας, είναι απαραίτητο το ΝΑΤΟ να προσαρμόζεται προκειμένου να είναι σε θέση να αντιμετωπίζει το πλήρες φάσμα των προκλήσεων στην ευρύτερη περιοχή, αλλά - κυρίως - τις ανησυχίες των μελών του (...) Η Συμμαχική ασφάλεια είναι, άλλωστε, αδιαίρετη: Είτε ισχύει στην ολότητά της για τον κάθε έναν Σύμμαχο, είτε δεν υφίσταται καθόλου» και πρόσθετε: «Μπορεί να μη συμφωνούμε με όλα τα επιχειρήματα Συμμάχων μας για το πώς να αντιμετωπίσουμε τη Ρωσία και τη στάση της. Αλλά επιδεικνύουμε αλληλεγγύη στις ανησυχίες των Συμμάχων μας, όπως οφείλουμε. Αναμένουμε, όμως, να υπάρξει αλληλεγγύη και για τις δικές μας ανησυχίες ασφαλείας».
Ετσι έβαλε το ΝΑΤΟ εγγυητή της ελληνικής κυριαρχίας, δηλαδή το «λύκο να ...φυλάει τα πρόβατα» και αναγνώρισε ότι το λεγόμενο Rapid Action Plan (το σχέδιο άμεσης δράσης) στο ανατολικό τμήμα της Συμμαχίας (βλέπε δράση κοντά στα ρωσικά σύνορα και στη Μεσόγειο με το πρόσχημα της τρομοκρατίας) ως σημαντικό για «την ενδυνάμωση της ετοιμότητας και της ικανότητας ανταπόκρισης και ευελιξίας» της λυκοσυμμαχίας. Μάλιστα, η ελληνική κυβέρνηση επανέλαβε, για άλλη μια φορά, ότι διαθέτει σε κάθε περίπτωση το σύνολο των ΝΑΤΟικών βάσεων με πρώτη αυτή της Σούδας, αλλά και άλλες υποδομές στην Κάρπαθο, στο Καστέλι Ηρακλείου και στην Καλαμάτα, όπου μπορούν να εφοδιάζονται τα ΝΑΤΟικά αεροσκάφη, που συμμετέχουν στις ιμπεριαλιστικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.

***

Είναι έτσι φανερό ότι η χώρα μας, με ευθύνη και της σημερινής κυβέρνησης, συμμετέχει ήδη ως τα μπούνια σε όλους τους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και θέλει να διευρύνει το ρόλο της, με στόχο να κερδίσει θέσεις το εγχώριο κεφάλαιο στον ανταγωνισμό του με άλλα πιο ισχυρά, πάνω στην καταστροφή και εξαθλίωση που αφήνουν τα όπλα και οι επεμβάσεις των ιμπεριαλιστών. Αυτό το νόημα έχει η λεγόμενη «γεωστρατηγική αναβάθμιση» για τη διεκδίκηση πλουτοπαραγωγικών πηγών, δρόμων μεταφοράς και ...κερδών από την ανοικοδόμηση. Μόνο που σε αυτόν το δρόμο ελλοχεύουν νέοι κίνδυνοι για το λαό μας. Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο με τις εξελίξεις στην Τουρκία, που ήταν έκφραση σφοδρών ενδοαστικών αντιθέσεων που συνδέονται με ανταγωνισμούς ανάμεσα σε καπιταλιστικά κράτη, με τη σχεδιαζόμενη γενικευμένη νέα επέμβαση στη Λιβύη, με τον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, με την αύξηση της στρατιωτικοποίησης στην Ανατολική Ευρώπη στον ανταγωνισμό με την καπιταλιστική Ρωσία. Ο εγκλωβισμός του λαού μας - όπως επιδιώκει να επιτύχει και η σημερινή κυβέρνηση - αλλά και των άλλων λαών σε αυτά τα εγκληματικά σχέδια των ΝΑΤΟ και ΕΕ, μόνο νέους κινδύνους εγκυμονεί.

***

Οι λαοί έχουν να κερδίσουν μόνο αν συνειδητοποιήσουν ότι τα δικά τους συμφέροντα είναι διαμετρικά αντίθετα από αυτά των εκμεταλλευτών τους. Γι' αυτό απαιτείται δυνάμωμα της οργανωμένης πάλης ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και τις αιτίες του, ενάντια στην εξουσία του κεφαλαίου, στις διακρατικές ενώσεις του και τις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες. Αυτός ο αγώνας, για να μπει φρένο στο νέο μακελειό που ετοιμάζεται, μπορεί να είναι αποτελεσματικός μόνο αν συνδυάζεται με την πάλη για το δικαίωμα στη δουλειά, τα εργατικά - λαϊκά δικαιώματα, την πάλη για την εργατική - λαϊκή εξουσία και την αποδέσμευση από ΝΑΤΟ, ΕΕ και κάθε λυκοσυμμαχία.

Κάλπικη αντιπαράθεση

Κάλπικη αντιπαράθεση

Με φόντο την προσεχή κατάθεση και την αναμενόμενη έγκριση από τη Βουλή της σύμβασης παραχώρησης της περιοχής - φιλέτου στο παλαιό αεροδρόμιο του Ελληνικού, σε συνδυασμό με τις άλλες προαπαιτούμενες κυβερνητικές παρεμβάσεις, όπως η συγκρότηση και λειτουργία του νέου υπερταμείου για τις ιδιωτικοποιήσεις, εξελίσσεται η κάλπικη αντιπαράθεση ανάμεσα στη συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ και τη ΝΔ, με τη συμβολή, βέβαια, και των άλλων κομμάτων της αστικής διαχείρισης.
Και, βέβαια, δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι τις μέρες αυτές, για μια ακόμη φορά, στήνεται η γνώριμη αντιλαϊκή διελκυστίνδα, αυτήν τη φορά με άξονα το πρόγραμμα των ιδιωτικοποιήσεων. Από τη μια πλευρά, η αξιωματική αντιπολίτευση «κατηγορεί» τους κυβερνώντες για τα υποτιθέμενα προσκόμματα που βάζουν στους ιδιώτες επενδυτές, σχετικά με τους όρους εκχώρησης της περιοχής - φιλέτο στο παλιό αεροδρόμιο του Ελληνικού, αποδίδοντας στο υπουργείο Πολιτισμού την «πρόθεση να κηρύξει ως αρχαιολογικό χώρο σχεδόν ολόκληρη την έκταση του Ελληνικού». Από την άλλη, η συγκυβέρνηση σπεύδει να ανταπαντήσει πως «δεν προκαλεί κανένα πρόβλημα στην εξέλιξη της επένδυσης του Ελληνικού ούτε στρέφεται ενάντιά της» και ακόμη ότι είναι καθ' όλα εντάξει με τις συμβατικές υποχρεώσεις που έχει δεσμευθεί να αναλάβει απέναντι στους ιδιώτες.
Η κάλπικη διαπάλη έχει και συνέχεια γύρω από τους τρόπους περαιτέρω ιδιωτικοποίησης άλλων νευραλγικών επιχειρήσεων, όπως της ΔΕΗ και του ΑΔΜΗΕ, στις οποίες η συγκυβέρνηση επιχειρεί να ανακαλύψει «διαφορές» με τις προκάτοχες κυβερνήσεις, ενώ ταυτόχρονα στο επόμενο διάστημα εξαπολύει νέο μπαράζ ιδιωτικοποιήσεων, σε συνδυασμό πάντα και με άλλες παρεμβάσεις που στοχεύουν στην προσέλκυση κερδοφόρων καπιταλιστικών επενδύσεων. Σε αυτό το επίπεδο, αναδείχνονται οι στρατηγικού χαρακτήρα συγκλίσεις ανάμεσα στη συγκυβέρνηση, στη ΝΔ και τα άλλα κόμματα της αστικής διαχείρισης, με βάση και το τρίτο μνημόνιο, που συνυπέγραψαν, αλλά και πέραν αυτού. Σε ό,τι αφορά τη ΔΕΗ, την Ενέργεια και την πολιτική απελευθέρωσης σε όφελος του κεφαλαίου, με την οποία συμφωνεί και την εφαρμόζει, πέρα από τα νέα μετοχικά πακέτα που προορίζονται για τους ιδιώτες, η συγκυβέρνηση, από την πλευρά της, εστιάζει και στις επιχειρηματικές συμπράξεις με ιδιωτικά κεφάλαια. «Νέοι ενεργειακοί τομείς, πρόσθετα κεφάλαια, αυτόνομα σχήματα με πολλαπλασιαστικά οφέλη, ανταλλαγή τεχνογνωσίας, διεθνείς συμμαχίες, παρουσία σε άλλες χώρες εντός της διασυνδεδεμένης ευρωπαϊκής αγοράς και όχι μόνο», είναι ο άξονας της πολιτικής που διαφημίζει η συγκυβέρνηση, σε όφελος των μονοπωλίων του ενεργειακού κλάδου, των σημερινών και μελλοντικών μεγαλομετόχων και «επενδυτών».
Η συγκυβέρνηση, τα κόμματα της αστικής διαχείρισης και τα τμήματα του εγχώριου κεφαλαίου συμπλέουν σε στρατηγική κατεύθυνση, στην ανάγκη των αναδιαρθρώσεων που έχει ανάγκη το κεφάλαιο για την «επόμενη μέρα» για τη διευρυμένη αναπαραγωγή κερδών, στη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας, στην προσέλκυση στην Ελλάδα και ξένων επενδύσεων, στις συνθήκες χρηματοδότησης μέσα από νέα εργαλεία και μηχανισμούς, στην απορρόφηση των κεφαλαίων που προβλέπονται στο νέο ΕΣΠΑ κ.ά.
Ο καβγάς μεταξύ της κυβέρνησης και της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι υπαρκτός σε ό,τι αφορά τον μεταξύ τους ανταγωνισμό, για το ποιος θα κατοχυρωθεί ως ικανότερος διαχειριστής της εξουσίας και των συμφερόντων της αστικής τάξης, σχετίζεται με την επίσης υπαρκτή διαπάλη μεταξύ διαφορετικών τμημάτων του κεφαλαίου που ανταγωνίζονται μεταξύ τους, αλλά ταυτόχρονα είναι πέρα για πέρα αποπροσανατολιστικός για το λαό και ξένος προς τα συμφέροντά του. Απέναντι στην κλιμάκωση της επίθεσης του κεφαλαίου, μοναδική διέξοδος και λύση για τα λαϊκά συμφέροντα είναι η πάλη ενάντια στην αντιλαϊκή πολιτική, σε κατεύθυνση συνολικής ρήξης με τα μονοπώλια και την εξουσία τους.