Η πολιτική συμμαχιών των κομμουνιστών καθορίζεται από το στόχο της ανατροπής του εκμεταλλευτικού καθεστώτος και όχι της διατήρησής του

Η πολιτική συμμαχιών των κομμουνιστών καθορίζεται από το στόχο της ανατροπής του εκμεταλλευτικού καθεστώτος και όχι της διατήρησής του

Η ομιλία του Γ. Μαρίνου, μέλους του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, στο κλείσιμο της Συνάντησης

Οι εκπρόσωποι όλων των Κομμουνιστικών και Εργατικών Κομμάτων που πήραν μέρος στη Συνάντηση

Στην παρέμβασή του, με την οποία έκλεισε τις εργασίες της Συνάντησης χτες το απόγευμα, ο Γ. Μαρίνος, μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, σημείωσε:

«

Ευχαριστούμε τα Κομμουνιστικά Κόμματα που πήραν μέρος στη Συνάντηση που οργάνωσε το ΚΚΕ, ευχαριστούμε τους συντρόφους για τη συμβολή τους στη συζήτηση και τη μεταφορά της πείρας από την ανάπτυξη της ταξικής πάλης στον τόπο τους, ενάντια στην επίθεση του κεφαλαίου και των πολιτικών δυνάμεων που υπηρετούν τα συμφέροντά του.

Γνωρίζουμε πως τα προβλήματα είναι σύνθετα, υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις σε πολύ σοβαρά ζητήματα, σε ζητήματα στρατηγικής σημασίας, οι δυσκολίες του κομμουνιστικού κινήματος στην Ευρώπη αλλά και γενικότερα είναι μεγάλες, αλλά θα επιμείνουμε. Η κατάκτηση επαναστατικής στρατηγικής και τακτικής που αντιστοιχεί σε αυτή, είναι μια δύσκολη υπόθεση, αλλά είναι μονόδρομος.

Είναι το αναντικατάστατο εργαλείο που θα διαμορφώσει στέρεο έδαφος για την ιδεολογικοπολιτική και μαζική πάλη και θα συμβάλει στη συγκέντρωση και την προετοιμασία εργατικών, λαϊκών δυνάμεων στη σύγκρουση με το κεφάλαιο, τα κόμματά του και τις ιμπεριαλιστικές ενώσεις, για την ανατροπή της καπιταλιστικής βαρβαρότητας.

Αυτό είναι υπόθεση των κομμουνιστών. Είναι υπόθεση των ΚΚ που αντιτάσσονται στην οπορτουνιστική διάβρωση και υπερασπίζονται την ταξική πάλη μέχρι το τέλος, που παλεύουν για τη σοσιαλιστική προοπτική. Αυτό υπηρετεί τα συμφέροντα της εργατικής τάξης, των λαϊκών δυνάμεων. Το καθεστώς της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο γεννάει και οξύνει τα κοινωνικά προβλήματα. Στο έδαφός του δεν μπορούν να ικανοποιηθούν οι λαϊκές ανάγκες.

Η πείρα που κατατέθηκε τόσο από τα κόμματα που παλεύουν στα κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όσο και στα κράτη που είναι έξω από την ιμπεριαλιστική λυκοσυμμαχία, οδηγεί σε ένα συμπέρασμα: Η επίθεση του κεφαλαίου είναι ισχυρή, ενιαία, στόχος της είναι να κάνει ακόμα πιο φτηνή την εργατική δύναμη, πιο φτηνή την εργατική τάξη, για να αποκομίσουν μεγαλύτερα κέρδη τα μονοπώλια, να μεταφερθούν τα βάρη της καπιταλιστικής κρίσης στους λαούς.

Αυτό το στόχο υλοποιούν με συνέπεια, συνολικά, οι δυνάμεις που διαχειρίζονται τον καπιταλισμό και την κρίση του. Κι αυτό, ανεξάρτητα από τη μορφή διαχείρισης. Ανεξάρτητα αν εφαρμόζεται περιοριστική πολιτική που βαθαίνει την ύφεση της καπιταλιστικής οικονομίας ή εκτατική πολιτική, που διογκώνει τα ελλείμματα και το χρέος.

Σε κάθε περίπτωση, τις συνέπειες τις πληρώνουν οι λαοί. Με τη μείωση των μισθών και των συντάξεων, την υψηλή ανεργία, την κατάργηση εργασιακών, κοινωνικο-ασφαλιστικών δικαιωμάτων, την εμπορευματοποίηση των κοινωνικών υπηρεσιών, τις ιδιωτικοποιήσεις, τα σκληρά φορολογικά μέτρα.

Ακούμε πολλές φορές πως για την επιδείνωση της κατάστασης της εργατικής τάξης, της αγροτιάς, των μεσαίων στρωμάτων της πόλης, για την υπονόμευση του μέλλοντος της νεολαίας ευθύνεται ο "άγριος" καπιταλισμός, ο νεοφιλελευθερισμός, ο καζινοκαπιταλισμός. Αυτό ισχυρίζεται το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, το ΚΕΑ, αυτό ισχυρίζεται ο ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα και άλλες διαχειριστικές δυνάμεις.

Χρειάζεται προσοχή. Πρόκειται για μεθοδευμένη, σχεδιασμένη προσπάθεια παραπλάνησης των λαών. Πίσω από τους χαρακτηρισμούς αυτούς επιδιώκεται να αποκρυβεί η ουσία, ότι δηλαδή για την ανεργία και τη φτώχεια, συνολικά για τα λαϊκά προβλήματα, τις κρίσεις και τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, ευθύνεται ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής και όχι μόνο μια μορφή διαχείρισής του. Ευθύνεται το σύστημα το οποίο αναπνέει, ζει από την εκμετάλλευση της εργατικής τάξης, την απόσπαση υπεραξίας, το κυνηγητό του κέρδους, τον ανταγωνισμό για την επέκταση σε νέες αγορές.

Ευθύνεται το σύστημα που στηρίζεται στην εξουσία των μονοπωλίων και στην καπιταλιστική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής.

Η πραγματική αιτία της κρίσης

Το ίδιο ισχύει και για την κρίση. Συντονισμένα τα αστικά επιτελεία και κάθε λογής οπορτουνιστικά σχήματα, και πρώτο, κι εδώ, το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, μιλάνε για "χρηματο-πιστωτική κρίση", "κρίση χρέους" και επιμένουν παρότι η πραγματικότητα, το βάθος, η διάρκεια της καπιταλιστικής κρίσης, τους διαψεύδουν. Τους διαψεύδουν οι εξελίξεις στην Ελλάδα, στην Πορτογαλία, στην Ιταλία, στην Ισπανία και σε άλλα κράτη, στην Ευρωζώνη και συνολικά στην ΕΕ.

Επιμένουν, παρότι τα γεγονότα τονίζουν ότι πρόκειται για κρίση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, κρίση υπερσυσσώρευσης κεφαλαίου που εκδηλώνει την όξυνση της βασικής αντίθεσης του συστήματος. Επιμένουν, γιατί θέλουν να κρύψουν πως η αρρώστια του καπιταλισμού είναι αγιάτρευτη. Στην κρίση, στις κρίσεις εκδηλώνεται η παρακμή του συστήματος, το ξεπέρασμα των ιστορικών του ορίων.

Επιμένουν, για να καλλιεργήσουν αυταπάτες στους λαούς πως μπορεί η εξουσία, τα οικονομικά εργαλεία, ο πλούτος να είναι στα χέρια του κεφαλαίου και την ίδια ώρα να ακολουθηθεί πολιτική προς όφελος των εργαζομένων. Πρόκειται για καλοστημένη παγίδα που έχουμε υποχρέωση να αποκαλύψουμε, να αντιπαλέψουμε και να θέσουμε ανοικτά, αποφασιστικά την αλήθεια στους λαούς.

Ακόμα και στην περίπτωση που θα πάρει μπροστά η καπιταλιστική μηχανή, η ανάπτυξη θα έχει το στίγμα της πιο άγριας εκμετάλλευσης, θα γίνει στη βάση των ερειπίων των εργατικών, λαϊκών δικαιωμάτων, ο καπιταλιστικός ανταγωνισμός θα οξύνεται, το σύστημα θα γίνεται πιο επιθετικό, οι δυνατότητες για υποχωρήσεις του κεφαλαίου μειώνονται και θα μειώνονται ακόμα περισσότερο στη συνέχεια.

Στις συνθήκες της καπιταλιστικής ανάπτυξης θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για νέα κρίση.

Αποκτά μεγάλη, καθοριστική σημασία η πάλη των κομμουνιστών που έχουν υποχρέωση, ιστορικό καθήκον να δυναμώσουν τον αγώνα για την ανατροπή του σάπιου συστήματος, για να περάσει η εξουσία στα χέρια της εργατικής τάξης, στα χέρια του λαού να κτιστεί η νέα κοινωνία, ο σοσιαλισμός που είναι πιο επίκαιρος και αναγκαίος από πριν. Αυτή η εργατική, λαϊκή εξουσία εκφράζει τα συμφέροντα των πολλών.

Τα μέσα παραγωγής, ο πλούτος, θα γίνει ιδιοκτησία αυτών που τον παράγουν, που τον δημιουργούν, η οικονομία θα οργανωθεί με κριτήριο την ικανοποίηση των λαϊκών αναγκών, θα αναπτυχθεί σχεδιασμένα και θα μπορέσει να εξασφαλίσει το δικαίωμα στη δουλειά για όλους, δωρεάν κοινωνικές υπηρεσίες.

Αυτός ο δρόμος ανάπτυξης θα ακυρώσει τις αιτίες των καπιταλιστικών κρίσεων. Η εργατική, λαϊκή εξουσία θα προχωρήσει στην αποδέσμευση από τις ιμπεριαλιστικές ενώσεις, από το ΝΑΤΟ και την ΕΕ. Το ΝΑΤΟ των πολέμων, των επεμβάσεων, των απειλών κατά των λαών. Την ΕΕ των 30 εκατομμυρίων ανέργων και των 127 εκατομμυρίων που ζούνε κάτω από το όριο της φτώχειας. Την ΕΕ που έχει κτιστεί για να υπηρετεί τα συμφέροντα του κεφαλαίου, των πολυεθνικών κατά των λαών και θα γίνεται πιο αντιδραστική.

Για τα περί "κατοχής" και "αποικιών"

Η ΕΕ δεν είναι υπερεθνικός οργανισμός, αλλά διακρατική ιμπεριαλιστική Ενωση. Δηλαδή ένωση καπιταλιστικών κρατών, στην οποία η αστική τάξη και τα κόμματά της ενώνουν τις δυνάμεις τους κατά των λαών.

Βάση των μονοπωλίων παραμένει το αστικό κράτος. Το αστικό κράτος ως μηχανισμός καταπίεσης της αστικής τάξης επί της εργατικής τάξης δεν εξαφανίζεται μέσα στην ιμπεριαλιστική ένωση, προσαρμόζει τις λειτουργίες του. Αυτό το βλέπουμε καθημερινά. Παραμένει η σύγκρουση συμφερόντων, ο ανταγωνισμός για νέες αγορές, για περισσότερα κέρδη, οξύνονται οι ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις.

Μέσα στη διακρατική ένωση, γενικότερα μέσα στο ιμπεριαλιστικό σύστημα, εκδηλώνονται ανισότιμες σχέσεις ανάμεσα στα καπιταλιστικά κράτη λόγω των διαφορών που υπάρχουν στην ιστορική αφετηρία, στις αναπτυξιακές δυνατότητες, στα γεωγραφικά πλεονεκτήματα, στην οικονομική, στρατιωτικοπολιτική δύναμη.

Αυτό είναι βασικό στοιχείο που αντανακλά την πραγματικότητα και απαντά στις λαθεμένες αναλύσεις περί "κατοχής", "αποικιών", "Κέντρου" - "Περιφέρειας" ή "Βορρά" - "Νότου".

Η αστική τάξη είναι εχθρική προς τους λαούς, ανεξάρτητα από τη γεωγραφική θέση, ανεξάρτητα από τη θέση του καπιταλιστικού κράτους στο ιμπεριαλιστικό σύστημα. Π.χ. στη Γερμανία και την Ιρλανδία, στη Γαλλία και την Ελλάδα.

Η εκχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων που κάνει η αστική τάξη μέσα σε έναν ιμπεριαλιστικό οργανισμό όπως η ΕΕ ή το ΝΑΤΟ γίνεται συνειδητά και με κριτήριο το ενιαίο ταξικό συμφέρον κατά των λαών, για τη διαιώνιση του καπιταλιστικού συστήματος, για την πιο αποτελεσματική λειτουργία των ιμπεριαλιστικών Ενώσεων.

Εκτιμούμε ότι τα παραπάνω πολύ σοβαρά ζητήματα που καθορίζουν τη στρατηγική των ΚΚ πρέπει να συζητηθούν περισσότερο στην πορεία της πάλης μας. Οπως, επίσης, πρέπει να συζητηθεί περισσότερο το εξής ζήτημα:

Ο ιμπεριαλισμός δεν είναι απλά μια επιθετική εξωτερική πολιτική. Αλλά το τελευταίο, ανώτερο στάδιο του καπιταλισμού όπου κυριαρχούν τα μονοπώλια σε όλους τους τομείς.

Ο ιμπεριαλισμός, δηλαδή, είναι σύστημα στο οποίο συμμετέχουν τα καπιταλιστικά κράτη, ανάλογα με την οικονομική, στρατιωτικοπολτική τους δύναμη. Η Ελλάδα έχει ενδιάμεση θέση στο σύστημα αυτό και παίζει το δικός της ρόλο για την εκπλήρωση των ιμπεριαλιστικών σχεδιασμών. Διέθεσε π.χ. στρατιωτικές δυνάμεις, στρατιωτικές βάσεις στους ΝΑΤΟικούς ιμπεριαλιστικούς πολέμους κατά του Αφγανιστάν, του Ιράκ, της Λιβύης. Αν δεν είχε χρησιμοποιηθεί η ελληνική στρατιωτική βάση της Σούδας στην Κρήτη οι δυσκολίες στις πολεμικές επιχειρήσεις θα ήταν μεγάλες.

Τα προβλήματα που προκαλεί η ενσωμάτωση στους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς μπορούν να εξαλειφθούν αν εξαλειφθούν οι αιτίες που τα προκαλούν, αν ανατραπεί η καπιταλιστική οργάνωση της οικονομίας και της κοινωνίας, αν λυθούν τα προβλήματα της εξουσίας και της ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής.

Η σημασία της πάλης σε εθνικό επίπεδο

Θεωρητικά και πρακτικά, αποδεικνύεται πως ο νόμος της ανισόμετρης ανάπτυξης είναι απόλυτος νόμος στον καπιταλισμό. Η ανισόμετρη οικονομική ανάπτυξη διαμορφώνει διαφορετικούς όρους στην ανάπτυξη της ταξικής πάλης, η ανισομετρία θα εκδηλωθεί και στην ωρίμανση των προϋποθέσεων για τη σοσιαλιστική επανάσταση.

Οι αντικειμενικές εξελίξεις, μια βαθιά οικονομική και πολιτική κρίση, ένας ιμπεριαλιστικός πόλεμος μπορούν να προκαλέσουν επαναστατική κατάσταση, να τεθεί το ζήτημα της ανατροπής του συστήματος. Μακάρι αυτό να μη γίνει σε μια χώρα αλλά σε ομάδα χωρών, αυτό θα βοηθήσει να δώσουμε τη μάχη με καλύτερους όρους.

Αλλά την ώρα που η ιστορία θα χτυπήσει την πόρτα της μιας ή της άλλης χώρας δεν μπορούμε να πούμε πως περιμένουμε να γίνει η ανατροπή στο σύνολο της ευρωπαϊκής ηπείρου. Αυτή η θέση υποτιμά την ταξική πάλη σε εθνικό επίπεδο και επιδρά πολύ αρνητικά στην προετοιμασία των Κομμουνιστικών Κομμάτων, της εργατικής τάξης, των λαών για σκληρές ταξικές αναμετρήσεις.

Ασφαλώς, χρειάζεται να εντείνουμε τις προσπάθειες για ευρωπαϊκό και διεθνή συντονισμό της πάλης, αλλά και εδώ το βασικό είναι τα Κομμουνιστικά Κόμματα, η εργατική τάξη να είναι γερά, καλά προετοιμασμένα , να δίνουν τη μάχη για να λυθεί η αντίθεση κεφαλαίου - εργασίας. Μπορούμε π.χ. να δυναμώσουμε το διεθνή συντονισμένο αγώνα και να κατακτήσουμε έδαφος για την ανασύνταξη του εργατικού κινήματος σε εθνικό επίπεδο και με βάση αυτό να δώσουμε ώθηση στη δράση της ΠΣΟ. Αποτελεί σημαντικό στόχο, το έχουμε αποφασίσει και στις Διεθνείς Συναντήσεις των Κομμουνιστικών Κομμάτων και επιβάλλεται να σημειώνουμε πρόοδο.

Από αυτήν τη σκοπιά, θέλουμε να χαιρετίσουμε την απόφαση των συνδικάτων της Νότιας Αφρικής, των συνδικάτων ΚΟΣΑΤΟΥ, που στο πρόσφατο συνέδριό τους αποφάσισαν να ενταχθούν στην ΠΣΟ.

Για την πολιτική συμμαχιών των Κομμουνιστικών Κομμάτων

Το ΚΚΕ παλεύει καθημερινά για στόχους πάλης που αντιστοιχούν στα λαϊκά συμφέροντα. Παλεύει για την αύξηση της φορολογίας του κεφαλαίου, παλεύει ταυτόχρονα για την αύξηση των μισθών και των συντάξεων, για δωρεάν κοινωνικές υπηρεσίες, για μείωση της φορολογίας των λαϊκών οικογενειών.

Ο συνδυασμός των στόχων πάλης είναι απαραίτητος, αλλά το βασικό είναι σε ποια κατεύθυνση εντάσσεται ο αγώνας αυτός. Το βασικό είναι η πάλη για το ένα ή το άλλο πρόβλημα να εντάσσεται στην προσπάθεια για την καλύτερη οργάνωση της εργατικής τάξης, την αλλαγή των συσχετισμών δύναμης, να εντάσσεται στην πάλη για την ανατροπή του συστήματος, για την κατάργηση του καθεστώτος της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο.

Η παραβίαση αυτής της γραμμής πάλης, η υποκατάσταση της στρατηγικής από τρέχουσες πρωτοβουλίες για το ένα ή το άλλο πρόβλημα οδηγεί σε διαχειριστικές περιπέτειες τα Κομμουνιστικά Κόμματα.

Ακόμα και αν επιτευχθεί ο στόχος της αύξησης της φορολογίας του κεφαλαίου δεν ακυρώνεται η βασική τάση που συνδέεται με την πολιτική του αστικού κράτους για την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του κεφαλαίου, τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων μέσα από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Η πάλη για το σοσιαλισμό δεν είναι μια ανακοίνωση, μια εξαγγελία. Είναι η βασική κατεύθυνση που καθορίζει την καθημερινή δράση των κομμουνιστών σε όλους τους τομείς. Σ' αυτήν την κατεύθυνση μπορεί να δυναμώσει ο ταξικός αγώνας και οι κομμουνιστές να πρωταγωνιστήσουν για να δημιουργηθούν ισχυρές βάσεις στα εργοστάσια, στους χώρους δουλειάς, να ενισχυθεί η ταξική ενότητα της εργατικής τάξης, να ηττηθούν οι δυνάμεις της ταξικής συνεργασίας στο συνδικαλιστικό κίνημα, να ηττηθεί ο οπορτουνισμός και κάθε διαχειριστική πολιτική.

Να προχωρήσει η κοινωνική συμμαχία της εργατικής τάξης, με τη μικρομεσαία αγροτιά και τα μικροαστικά στρώματα της πόλης, με τη συμμετοχή της νεολαίας και των γυναικών, των λαϊκών οικογενειών, να γίνει πραγματική δύναμη ανατροπής.

Η πολιτική συμμαχιών των κομμουνιστών καθορίζεται από το στόχο της ανατροπής του εκμεταλλευτικού καθεστώτος και όχι της διατήρησής του. Κάθε πολιτική δύναμη δεν κρίνεται από την ταμπέλα που η ίδια βάζει αλλά από τη στάση της απέναντι στην εκμετάλλευση της εργασίας από το κεφάλαιο, τη στάση της απέναντι στις ιμπεριαλιστικές ενώσεις.

Το παράδειγμα του ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα, του Μπλόκου στην Πορτογαλία, της Λίνκε στη Γερμανία και άλλων τέτοιων σχημάτων είναι χαρακτηριστική. Πρέπει να ξεκαθαριστεί ότι πολιτικές δυνάμεις υπερασπιστές του καπιταλισμού και της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν μπορούν να γίνουν συνεπείς δυνάμεις αντίστασης και υπεράσπισης των λαϊκών συμφερόντων, σύμμαχοι των κομμουνιστών, όσες αριστερές ταμπέλες κι αν χρησιμοποιήσουν.

Το κόμμα της «Δημοκρατικής Αριστεράς» στην Ελλάδα πήρε ένα μέρος της λαϊκής ψήφου στις εκλογές και σήμερα - ως κυβερνώσα αριστερά - συνεργάζεται με το φιλελεύθερο κόμμα της ΝΔ και το σοσιαλδημοκρατικό ΠΑΣΟΚ, κυβερνά και συμμετέχει στην επιβολή σκληρών αντιλαϊκών μέτρων.

Να χτίσουμε γερά επαναστατικά κόμματα

Εχουμε ιστορικό καθήκον να αντιπαλέψουμε, να ξεπεράσουμε τις αδυναμίες μας και να συμβάλουμε στη δημιουργία επαναστατικών κομμάτων, με γερά θεμέλια, γερούς δεσμούς με την εργατική τάξη, τη νεολαία, τα λαϊκά στρώματα.

Σε καθημερινή σύγκρουση με την καπιταλιστική βαρβαρότητα, το κεφάλαιο και τα κόμματά του, τα φασιστικά εκτρώματα που καπηλεύονται, εκμεταλλεύονται τη λαϊκή αγωνία, όπως κάνει το Ναζιστικό κόμμα της "Χρυσής Αυγής" στην Ελλάδα.

Χαιρετίζουμε θερμά τους αγώνες των εργαζομένων, των ανέργων στην Πορτογαλία, στην Ισπανία, στην Ιταλία, στην Ελλάδα, οργανώνουμε καλύτερα τις δυνάμεις μας κατά της εργοδοτικής και κρατικής καταστολής που αποκαλύπτει τον ταξικό, αντιλαϊκό χαρακτήρα της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, δυναμώνουμε την ταξική αλληλεγγύη.

Καταδικάζουμε την ιμπεριαλιστική επέμβαση στη Συρία, τις απειλές κατά του Ιράν κι αυτό επιβάλλεται να εκφραστεί συγκεκριμένα σε κάθε χώρα».

Τα σενάρια

Τα σενάρια

Το βιβλίο που εξέδωσε ο μέχρι πρόσφατα εκπρόσωπος του ελληνικού κράτους στο ΔΝΤ, Παναγιώτης Ρουμελιώτης, αναζωπύρωσε τη συζήτηση για την πολιτική που θα έπρεπε να επιλεγεί προκειμένου να αντιμετωπιστεί η οικονομική κρίση. Ο συγγραφέας υποστηρίζει την άποψη ότι τα σκληρά δημοσιονομικά μέτρα που πάρθηκαν το 2010 αποδείχθηκαν ανεπαρκή επειδή ταυτόχρονα «έτρεχε» το κρατικό χρέος, η εξυπηρέτηση του οποίου απορροφούσε τα οφέλη που προέρχονταν από την περιοριστική δημοσιονομική πολιτική. Διατυπώνει την άποψη ότι το επιτόκιο δανεισμού της τρόικας ήταν υψηλό, ενώ υποστηρίζει ότι η εξέλιξη θα ήταν καλύτερη στην περίπτωση που από την αρχή είχε αποφασιστεί «κούρεμα» μέρους του κρατικού χρέους της χώρας.

Τα λεγόμενα του Π. Ρουμελιώτη έδωσαν τροφή για απαντήσεις από την ...«αντίπαλη» πλευρά. Εκείνους, που ανεξάρτητα αν υιοθετούν ή όχι το μείγμα της περιοριστικής πολιτικής που δρομολογείται από την ΕΕ, αποδέχονται και αναπαράγουν την εκβιαστική λογική «υποταγή στις επιλογές της ΕΕ-πλουτοκρατίας, ή εκτός ευρώ».Ουσιαστικές διαφορές με το πρώην στέλεχος του ΔΝΤ δεν έχουν και οι αναφορές σε «αντιπάλους» περιγράφουν τα επιμέρους σενάρια και εκδοχές της ίδιας πολιτικής αντιμετώπισης της κρίσης, παρά κάποια θεμελιακού χαρακτήρα αντιπαράθεση. Διαφορές που συνδέονται με την εξυπηρέτηση διαφορετικών συμφερόντων ομάδων της οικονομικής ολιγαρχίας, όμως το κύριο δεν είναι αυτό. Στην περίπτωση της Ελλάδας, για παράδειγμα, εκείνο που έχει σημασία για τους εργαζόμενους και τα άλλα λαϊκά στρώματα δεν είναι το επιτόκιο των δανείων της τρόικας, ή ο χρόνος που η τρόικα θα αποφασίσει να «κουρέψει» ένα μέρος του χρέους, ούτε αν τα δάνεια πηγαίνουν σε τραπεζίτες ή εμποροβιομηχάνους, αλλά η θέση που τους επιφυλάσσει το κεφάλαιο στην κοινωνία.

Ανεξάρτητα από τη ...σχολή σεναρίου διαχείρισης της κρίσης που επιλέγεται κάθε φορά, το βέβαιο είναι ένα: Ολοι τους, μηδενός εξαιρουμένου ταυτίζονται με ανατριχιαστικά απόλυτο τρόπο στην αντίληψη ότι η αντιμετώπιση της κρίσης με φιλομονοπωλιακά κριτήρια, ο επανακαθορισμός, δηλαδή, των ισορροπιών για την εξασφάλιση της κερδοφορίας του κεφαλαίου, περνάει μέσα από τη συνεχή κλιμάκωση της ολομέτωπης επίθεσης ενάντια στα λαϊκά στρώματα, ώστε ακυρώνοντας δικαιώματα και καταχτήσεις πολλών δεκαετιών, να εξασφαλιστεί η αναγκαία για την πλουτοκρατία χρηματοδότηση του κεφαλαίου. Υπάρχει, με δυο λόγια, στημένο μέτωπο που κανονίζει τους ρυθμούς, τους τρόπους και τα μέσα, της ακόμα μεγαλύτερης ανατροπής και περιθωριοποίησης των λαϊκών στρωμάτων. Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, επιλέγουν πού θα πάνε τα δάνεια, ποια κεφάλαια θα ενισχυθούν, ποια θα είναι τα επιτόκια, πότε θα γίνει το επόμενο «κούρεμα».

Αυτή είναι η πολιτική τους εδώ και τρία χρόνια, όμως η κρίση βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη παρασύροντας σε ανεξέλεγκτη χρεοκοοπία εκατοντάδες χιλιάδες λαϊκά νοικοκυριά. Για τους εργαζόμενους, για όλα τα θύματα της φιλομονοπωλιακής πολιτικής, η διέξοδος δε βρίσκεται στο ένα ή το άλλο σενάριο διαχείρισις της κρίσης. Η λύση για εμάς, δεν μπορεί καν να μοιάζει με τη λύση που προτείνουν οι κεφαλαιοκράτες. Αλλωστε, εμείς δε χρωστάμε τίποτα σε κανέναν, οι άλλοι χρωστάνε σε εμάς. Αρα προοπτική μας είναι η μονομερής διαγραφή του χρέους, η απαγκίστρωση της χώρας από την ΕΕ και η επαναλειτουργία της οικονομίας με κοινωνικοποιημένα μέσα παραγωγής, που θα δουλεύουνε στο φουλ για να ικανοποιούν τις ανάγκες του λαού και του τόπου.

Γιώργος ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ

Ιστορία του ΔΣΕ, μέρος 70: Η ΕΣΣΔ προτείνει υποχώρηση του ΔΣΕ

Ιστορία του ΔΣΕ, μέρος 70: Η ΕΣΣΔ προτείνει υποχώρηση του ΔΣΕ

1949

Η ΕΣΣΔ προτείνει υποχώρηση του ΔΣΕ

Αναστολή των σχεδίων υποχώρησης, ύστερα από την εμφάνιση ειρηνευτικών πρωτοβουλιών

Επιστροφή από το Βίτσι στο Γράμμο, μετά τον ελιγμό, Μάρτης 1948

Η νέα κατάσταση που δημιουργήθηκε το 1949 θορύβησε, όπως ήταν αναμενόμενο, τη Σοβιετική Ενωση, η οποία έβλεπε ότι τα πράγματα εξελίσσονταν επικίνδυνα για την ειρήνη στον πλανήτη, για τους αγωνιζόμενους λαούς στον καπιταλιστικό κόσμο και ειδικότερα για τις λαϊκές δημοκρατίες που είχαν προκύψει στην Ευρώπη μετά το τέλος του Β` Παγκοσμίου Πολέμου. Ιδιαίτερα ανήσυχη ήταν η ΕΣΣΔ για τις βαλκανικές Λαϊκές Δημοκρατίες – την Αλβανία αλλά και τη Βουλγαρία – οι οποίες είχαν υποστεί ρήγμα με την αποσκίρτηση της Γιουγκοσλαβίας και ανά πάσα στιγμή κινδύνευαν από το ενδεχόμενο μιας αμερικανικής επέμβασης με πρόσχημα την ύπαρξη εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα και τη βοήθεια που έδιναν στο ΔΣΕ. Ετσι, με πρωτοβουλία της απευθείας στο ΚΚΕ, η ηγεσία της Σοβιετικής Ενωσης, την Ανοιξη του 1949, πρότεινε τον τερματισμό της ένοπλης εξέγερσης στην Ελλάδα. Το γεγονός αυτό μαρτυρείται από πολλές πλευρές.

Μαρτυρίες για τη σοβιετική πρωτοβουλία

Την πρόταση της Σοβιετικής Ενωσης στο ΚΚΕ για τερματισμό του εμφυλίου πολέμου μαρτυρούν ο Β. Μπαρτζιώτας, ο Μ. Παρτσαλίδης και ο Γ. Βοντίτσιος – Γούσιας.

Ο Β. Μπαρτζιώτας στο βιβλίο του “Ο αγώνας του ΔΣΕ” (σελ. 88) αναφέρει: “Το Μάη του 1949 η Σοβιετική Ενωση μας προειδοποίησε ότι, επειδή άλλαξε η κατάσταση (ψυχροπολεμική κατάσταση, δημιουργία του ΝΑΤΟ κλπ.) μπαίνει ζήτημα να σκεφτούμε αν πρέπει να σταματήσουμε τον πόλεμο, με απόφαση της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης, εφόσον δεν μπορούσαμε να νικήσουμε τον αντίπαλο μέσα στο 1949″.

Στη δικιά του μαρτυρία ο Μ. Παρτσαλίδης σημειώνει: “Στην πορεία του αγώνα, το 1948, η ηγεσία του ΚΚΣΕ σε συνάντησή της με αντιπροσωπεία του Κομμουνιστικού Κόμματος Γιουγκοσλαβίας υποστήριξε την άποψη πως ο ένοπλος αγώνας στην Ελλάδα δεν έχει πιθανότητες επιτυχίας. Αλλά στο δικό μας το κόμμα μόνο την άνοιξη του 1949 διατύπωσε το ΚΚΣΕ τη γνώμη πως έπρεπε να σταματήσει ο ένοπλος αγώνας. Είδαμε και μεις αυτή την ανάγκη. Καταρτίσαμε και σχέδιο υποχώρησης. Και ήμασταν έτοιμοι να το εφαρμόσουμε, αλλά μεσολάβησε μια κίνηση στους κύκλους του ΟΗΕ για λύση του ελληνικού ζητήματος και αναβλήθηκε προσωρινά η εφαρμογή του σχεδίου. Με την προσμονή των αποτελεσμάτων της κίνησης για ειρηνική λύση του ελληνικού προβλήματος, μας πρόλαβε η επίθεση του κυβερνητικού στρατού τον Αύγουστο στο Γράμμο και η ήττα μας” (Μ. Παρτσαλίδη: “Διπλή αποκατάσταση της Εθνικής Αντίστασης”, Εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ, σελ. 199).

Τέλος ο Γ. Βοντίτσιος – Γούσιας γράφει σχετικά: “Στις 11 Απρίλη 1949, όταν διεξάγονταν οι μάχες στο Γράμμο και τον ανακαταλάβαμε, ο Ν. Ζαχαριάδης κλήθηκε να πάει στη Μόσχα… Στις 19 Απρίλη γύρισε ο Ζαχαριάδης. Εγώ βρισκόμουν στα τμήματα και γύρισα στο σταθμό του Γενικού Αρχηγείου τα ξημερώματα. Μόλις είχα ξαπλώσει το πρωί στις 20 Απρίλη. Ηρθε και με ξύπνησε ο Μ. Παρτσαλίδης και μου είπε: “Γιώργη – Γιώργη, μεγάλο κακό πάθαμε, ο Στάλιν μας έβαλε ζήτημα να υποχωρήσουμε, να σταματήσουμε τον ένοπλο αγώνα. Γιατί έχουν πληροφορίες, ότι τώρα το καλοκαίρι, με το πρόσχημα των επιχειρήσεων κατά του ΔΣΕ, οι Αμερικάνοι θα επιτεθούν και θα πάρουν την Αλβανία. Η Σοβιετική Ενωση λόγω της διακοπής των σχέσεών της με τη Γιουγκοσλαβία δεν μπορεί να βοηθήσει την Αλβανία, γι’ αυτό πρέπει να αποφύγουμε να τους δώσουμε αυτό το πρόσχημα”…

Το πρωί στις 20 Απρίλη, μαζευτήκαμε ο Ν. Ζαχαριάδης, ο Μ. Παρτσαλίδης κι εγώ. Ο Ζαχαριάδης μάς ανακοίνωσε τις συνομιλίες που είχε με το Στάλιν και άλλα μέλη της καθοδήγησης του ΚΚΣΕ. Του είπαν ότι η Αλβανία και η Βουλγαρία από την 1η Μάη 1949 κλείνουν τα σύνορά τους και δεν μπορούμε να παίρνουμε απολύτως τίποτα κι όποιος μπαίνει θα κρατείται. Καμιά βοήθεια δεν μπορούν να μας δώσουν, γιατί έτσι θα μπορέσουν ν’ αποφύγουν τον πόλεμο με τους Αμερικάνους και την κατάληψη της Αλβανίας από τους Αμερικάνους. Του υπέδειξαν να υποχωρήσουμε στα τέλη του Μάη και να σταματήσουμε τον πόλεμο…

Μπροστά μας έμπαινε ή να μείνουμε και να εξοντωθούμε μια και μας κλείνανε τα σύνορα ή να υποχωρήσουμε και να πάρουμε το δρόμο της εμιγκράτσιας. Δεν είχαμε τίποτα άλλο να κάνουμε από το να πειθαρχήσουμε και να προτιμήσουμε την υποχώρηση, όσο πικρή κι αν ήταν. Ο Ζαχαριάδης πρότεινε να φτιάξουμε έναν κατάλογο τροφίμων και πολεμικού υλικού που χρειαζόμαστε για τα τμήματά μας στο Βίτσι και στο Γράμμο, για διάστημα 2 μηνών. Ολα αυτά έπρεπε σε 10 μέρες να τα μεταφέρουμε γιατί την 1η Μάη του 1949 τα σύνορα κλείνανε. Να φτιάξουμε ένα σχέδιο συγκέντρωσης όλων των δυνάμεων της Ρούμελης και Θεσσαλίας προς το Γράμμο – Βίτσι. Πρότεινε η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση να φτιάξει μια έκκληση προς τον ΟΗΕ, προς το παγκόσμιο συνέδριο ειρήνης, που θα προτείνει να μεσολαβήσουν για μια έντιμη δημοκρατική ειρήνευση του τόπου και ότι θα είναι έτοιμη για σταμάτημα του πολέμου, εφ’ όσον εξασφαλιστεί αυτή η ειρήνη… Στις 22 Απρίλη ήρθε ο Β. Μπαρτζιώτας απ’ το Γράμμο και πραγματοποιούμε συνεδρίαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Πήραν μέρος οι Ν. Ζαχαριάδης, Γιάννης Ιωαννίδης, Μ. Παρτσαλίδης, Β. Μπαρτζιώτας και ο Γούσιας. Ο Ζαχαριάδης μίλησε για τις συζητήσεις που έκανε στη Μόσχα και το ζήτημα της υποχώρησης που του έβαλαν. Είπε ότι όπως διαγράφτηκε η διεθνής κατάσταση πρέπει να υποχωρήσουμε. Δεν έχουμε άλλο δρόμο. Πρότεινε τους τρόπους που θα πραγματοποιήσουμε την υποχώρηση τεχνικά και πολιτικά ακριβώς όπως την πρότεινε και στην προηγούμενη σύσκεψη που κάναμε οι τρεις μας”. Στη συνέχεια ο Γούσιας, αφού αναφέρεται σε διάφορα, λέει πως στις 4 Μάη του ’49 ο Ζαχαριάδης με τηλεγράφημα από το Βίτσι ειδοποίησε ότι “δημιουργήθηκε νέα κατάσταση για την ώρα” κι ότι τα μέτρα υποχώρησης αναστέλλονταν (Γ. Βοντίτσιος – Γούσιας: “Οι αιτίες για τις ήττες, τη διάσπαση του ΚΚΕ και της Ελληνικής Αριστεράς”, τόμος Α`, σελ. 500 – 502, 504, 507).

Κρατώντας επιφυλάξεις για την ακρίβεια του συνόλου όσων αναφέρονται στις μαρτυρίες που παραθέσαμε, οφείλουμε να δεχτούμε ως πραγματικό γεγονός πως τον Απρίλη του 1949 πιθανότερα – κι όχι το Μάη που λέει ο Μπαρτζιώτας – εκδηλώθηκε σοβιετική πρωτοβουλία προς το ΚΚΕ για σταμάτημα του αντάρτικου. Κι αυτό αποδεικνύεται από το χαρακτήρα των ειρηνευτικών ανακοινώσεων που εξέδωσε εκείνο το διάστημα η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση, αλλά και από μαρτυρίες αγωνιστών του ΔΣΕ που επιβεβαιώνουν ότι δόθηκε διαταγή για υποχώρηση, η οποία ανακλήθηκε στη συνέχεια.

ΠΔΚ: Είμαστε έτοιμοι για τις μεγαλύτερες υποχωρήσεις

Στις 20 Απρίλη του 1949 – αφότου είχε εκδηλωθεί η σοβιετική πρωτοβουλία και είχε ενημερωθεί σχετικά η ηγεσία του αντάρτικου κινήματος στο βουνό – η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση, ύστερα από έκτακτη συνεδρίασή της, κατέληξε σε έκκλησή της “προς τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, προς το Παγκόσμιο Συνέδριο των οπαδών της Ειρήνης” και “προς τους δημοκράτες όλου του κόσμου”. Στην έκκληση, μεταξύ άλλων, αναφέρεται: “Για να πετύχουμε ειρήνη και γαλήνη στην Ελλάδα είμαστε έτοιμοι να κάνουμε τις πιο μεγάλες υποχωρήσεις. Κάνουμε τη δήλωση αυτή αν και ο Δημοκρατικός Στρατός της Ελλάδας παραμένει ακατανίκητος και καταφέρνει πετυχημένα χτυπήματα ενάντια στον αντίπαλό του. Οδηγός μας εδώ είναι αποκλειστικά τα συμφέροντα του Λαού, της Ελλάδας και της Ειρήνης.

Σας καλούμε όλους εσάς να μας βοηθήσετε σ’ αυτό το έργο. Είμαστε έτοιμοι να σταματήσουμε τον πόλεμο μόλις στην Ελλάδα εξασφαλιστεί η δυνατότητα να ζει κανείς χωρίς τον τρόμο του θανάτου, μόλις θα σταματήσουν οι μαζικές εκτελέσεις, μόλις θα δοθεί γενική αμνηστία και θα εξασφαλιστούν τα πιο στοιχειώδη δημοκρατικά δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη.

Τον τελευταίο καιρό επίσημοι εκπρόσωποι της κυβέρνησης της Αθήνας μίλησαν για την ανάγκη να γίνουν στην Ελλάδα καινούριες βουλευτικές εκλογές. Είμαστε έτοιμοι να συμβάλουμε ουσιαστικά για μια τέτοια ειρηνική δημοκρατική διευθέτηση του εσωτερικού προβλήματος στην Ελλάδα για να πάψει η αιματοχυσία, για να αποχτήσει ο Λαός ησυχία, για να ενισχυθεί η παγκόσμια ειρήνη” (“Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ”, τόμος 6ος, σελ. 504 – 505).

Η παραπάνω έκκληση της ΠΔΚ έχει την ιστορική της σημασία, τόσο γιατί έρχεται χρονολογικά να επιβεβαιώσει τις μαρτυρίες περί σοβιετικής πρωτοβουλίας για σταμάτημα του ένοπλου αγώνα του ΔΣΕ, όσο και γιατί, μέσω αυτής της έκκλησης δηλώνεται φανερά η διάθεση για πραγματοποίηση του μέγιστου των υποχωρήσεων. Κατά τ’ άλλα δεν ήταν η πρώτη φορά που η ΠΔΚ προέβαινε σε ειρηνευτικές εκκλήσεις. Τέτοιου χαρακτήρα εκκλήσεις γίνονταν από μέρους της σε όλη τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, αφού συστατικό στοιχείο της δράσης του Δημοκρατικού Στρατού και της πολιτικής του ΚΚΕ ήταν και η διερεύνηση της δυνατοτήτων ειρηνικής διευθέτησης του ελληνικού ζητήματος.

Περιεχόμενα

http://erodotos.wordpress.com/istoria-dse/

Ιστορία του ΔΣΕ, μέρος 69: Ο αγώνας του ΔΣΕ και η στάση της ΕΣΣΔ, 1948-1949 (Β’ μέρος)

Ιστορία του ΔΣΕ, μέρος 69: Ο αγώνας του ΔΣΕ και η στάση της ΕΣΣΔ, 1948-1949 (Β’ μέρος)

Οι ανησυχίες του Στάλιν και η πραγματικότητα στη διεθνή σκηνή

Αφίσα που κυκλοφόρησε ο Δημοκρατικός Στρατός το 1948

Ενα ερώτημα, που ευθέως προκύπτει απ’ όσα έχουμε αναφέρει προηγούμενα, αφορά το αν το ΚΚΕ ενημερώθηκε – και με ποιο τρόπο – για όσα συζητήθηκαν γύρω από το ελληνικό αντάρτικο στο Κρεμλίνο το Φλεβάρη του ’48. Τα στοιχεία, που έχουμε στη διάθεσή μας, απαντούν θετικά. Η ηγεσία του ΚΚΕ έλαβε γνώση από τους Γιουγκοσλάβους κομμουνιστές ηγέτες, με πρωτοβουλία των τελευταίων. Κι όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης, η ενημέρωση που έκαναν οι Γιουγκοσλάβοι κομμουνιστές στην ηγεσία του ΚΚΕ δεν περιλαμβάνει καμιά δήλωση Στάλιν, για σταμάτημα ή αναδίπλωση του ελληνικού αντάρτικου. Γίνεται λόγος απλά, για τις σοβαρές επιφυλάξεις, που είχε ο Σοβιετικός ηγέτης όσον αφορά την πιθανότητα νίκης του ΔΣΕ και για προειδοποίηση από μέρους του προς τη γιουγκοσλαβική πλευρά, για τους κινδύνους που διέτρεχε από τον αγγλοαμερικανικό ιμπεριαλισμό, κινδύνους τους οποίους δεν έπρεπε να αψηφά, λογαριάζοντας στη σοβιετική βοήθεια. Οι πηγές από τις οποίες αντλείται η πληροφόρησή μας γύρω από το θέμα της ενημέρωσης του ΚΚΕ, είναι το ανέκδοτο ημερολόγιο του Γ. Ιωαννίδη – αποσπάσματα του οποίου περιήλθαν στην κατοχή του Φ. Οικονομίδη και δημοσιεύτηκαν από τον ίδιο, πρώτη φορά, στην εφημερίδα “Ελευθεροτυπία” το Φλεβάρη του 1980 – κι ένα υπόμνημα του Ν. Ζαχαριάδη προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ, το οποίο βρίσκεται στα “Αρχεία ΚΚΕ – ΑΣΚΙ”

Στο ημερολόγιό του ο Γ. Ιωαννίδης αναφέρει: “Εφυγα στις 15 του Φλεβάρη για το Β (σημ. “Ρ”: Βελιγράδι). Μπήκε ζήτημα απ’ τους φίλους στο Β. να έλθει ο Νίκος (σημ. “Ρ”: Ζαχαριάδης) για να λυθεί το βασικό ζήτημα της δικής μας υπόθεσης. Πραγματικά, από την πρώτη μέρα που έφτασα στο Β. ζήτησα να έλθω σε επαφή με τον ξάδελφο (σημ. “Ρ”: Εννοεί πιθανόν τον Ράνκοβιτς), κυρίως, για να λύσουμε το ζήτημα των μεταφορών υλικού και της μετακίνησης των παιδιών για τις Λαϊκές Δημοκρατίες. Την επόμενη μέρα, δηλαδή στις 18 του Φλεβάρη, με φώναξε και φάγαμε μαζί το μεσημέρι. Μαζί μου ήτανε ο Πετρής (σημ. “Ρ”: Ρούσος). Στο τραπέζι κάθισαν ο συν/ρχης της δουλιάς, ο ξάδελφος και η γυναίκα του. Καθίσαμε εκεί απ’ τις 12 το μεσημέρι μέχρι τις 5 το απόγευμα… Κανονίστηκαν φυσικά ικανοποιητικά μια σειρά ζητήματα που έχουν σχέση με τις ανάγκες μας σε υλικά και τρόφιμα και χρόνος μεταφοράς τους… Μετά ο ξάδελφος μού είπε ότι ο παππούς (σημ. “Ρ”: Στάλιν) έχει επιφυλάξεις σχετικά με τον αγώνα που διεξάγουμε και ότι τους προειδοποίησε πως αυτός δεν μπορεί να έχει καμιά υποχρέωση αν τους συμβεί τίποτε. Αυτοί σκέφτηκαν πως καλό θα είναι να πάει ο Νίκος να δει τον παππού και να λύσει το σοβαρότατο αυτό ζήτημα. Συμφώνησα και κανονίσαμε να φωνάξουμε τον Νίκο. Ο Νίκος ήλθε στις 21 του Φλεβάρη. Το βράδυ στις 6.30 πήγαμε στου Μουργκ, ήταν και τα τρία ξαδέλφια (σημ. “Ρ”: Πιθανόν εννοεί τους Ράνκοβιτς, Κάρντελι, Τζίλας). Μιλήσαμε για το ζήτημα του παππού. Δηλώσαμε ότι θα συνεχίσουμε οπωσδήποτε τον αγώνα μας και μοναχοί μας. Ο Νίκος είπε ότι δε βλέπει το λόγο να ζητήσει να δει τον παππού και ότι θα προσπαθήσουμε να του αποδείξουμε πως δεν έχει δίκιο” (Βλέπε: Εφημερίδα “Ελευθεροτυπία” 5 – 6/2/1980 και Φ. Οικονομίδη: “Πόλεμος, Διείσδυση και Προπαγάνδα”, σελ. 83 – 84).

Αργότερα, με υπόμνημά του προς το ΚΚΣΕ ο Ζαχαριάδης διευκρίνισε ότι κατά τη διάρκεια εκείνης της συνάντησης με την ηγεσία του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας, ο Τζίλας ανέφερε ότι ο Στάλιν είχε εκφράσει “αμφιβολία” για τη δυνατότητα νίκης του ΚΚΕ, και ο Κάρντελι είχε προσθέσει ότι ο Σοβιετικός ηγέτης “προειδοποίησε” τους Γιουγκοσλάβους πως “αν βοηθώντας τον ΔΣΕ, τραβηχτούν σε πόλεμο με τους Αγγλοαμερικάνους, η ΕΣΣΔ δε θα τους δώσει καμία βοήθεια”, (Φ. Οικονομίδη: “Πόλεμος, Διείσδυση και Προπαγάνδα”, σελ. 84).

Ηταν δικαιολογημένοι οι φόβοι του Στάλιν;

Εχει αξία – για την πληρέστερη εξέταση του θέματος γύρω από τη στάση της Σοβιετικής Ενωσης απέναντι στον αγώνα του ΔΣΕ το 1948 – να εξετάσουμε αν ευσταθούσαν οι φόβοι του Στάλιν για την πολιτική του αγγλοαμερικανικού ιμπεριαλισμού – ιδιαίτερα των Αμερικανών – σχετικά με το ελληνικό ζήτημα, αλλά και ευρύτερα. Ο Φ. Οικονομίδης στο προαναφερόμενο βιβλίο του (σελ. 84 – 85) λέει σχετικά: “Φυσικά, η θέση του Στάλιν ήταν αποτέλεσμα μιας ευρύτερης ματιάς των Σοβιετικών πάνω στη διεθνή σκακιέρα, όπου το ελληνικό αντάρτικο ήταν ένα από τα βασικά πιόνια στην αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ. Η σοβιετική ηγεσία, διαμέσου των μυστικών της υπηρεσιών είχε πληροφορίες για ύποπτες κινήσεις στην Ελλάδα, που σκόπευαν εναντίον των βαλκανικών λαϊκών δημοκρατιών. Το Σεπτέμβρη του 1947 ο Κρόμι είχε σημειώσει για το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ότι οι ΗΠΑ όφειλαν “να κάνουν τελείως ξεκάθαρο με λόγια και με έργα” ότι ήταν “αποφασισμένες να υπερασπίσουν την Ελλάδα, όπως θα υπεράσπιζαν το Μανχάταν”.

Οι Αμερικανοί έπρεπε “να έχουν στο μυαλό τους ότι στη διπλωματία, όπως και στον πόλεμο, η καλύτερη άμυνα είναι μια δυναμική επίθεση”, γι’ αυτό έπρεπε “να αρχίσουν να υποσκάπτουν τη Ρωσία στο αδυνατότερό της σημείο, δηλαδή στους Βαλκάνιους γείτονες της Ελλάδας και ιδιαίτερα στην Αλβανία”". Και συνεχίζει ο Φ. Οικονομίδης: “Στις 19Μαρτίου 1948 ο Ράνκιν ρώτησε τον αντιστράτηγο Βαν Φλιτ και τον Γκρίζγουολντ: “Υπό ποίες προϋποθέσεις, αν υπάρχουν, μπορούσαν να μελετηθούν επιθετικές επιχειρήσεις εναντίον της Αλβανίας;”".

Από τα παραπάνω γίνεται φανερό πως η επιθετικότητα του αμερικανικού ιμπεριαλισμού απέναντι στο προοδευτικό – κομμουνιστικό κίνημα, όπως ήταν φυσικό, δεν εξαντλούνταν στα στενά πλαίσια του ελληνικού εμφυλίου πολέμου, αλλά με αφορμή αυτόν τον πόλεμο και για τον περιορισμό ευρύτερα του επαναστατικού κινήματος, απειλούσε και τις λαϊκές δημοκρατίες στα βαλκάνια. Οι ΗΠΑ έδειχναν να μη διστάζουν, απεναντίας προετοιμάζονταν σχετικώς, να αναλάβουν ακόμη και ενεργό στρατιωτική δράση στην περιοχή. Κι αυτό φαίνεται και από τα αμερικανικά ντοκουμέντα που δημοσιεύτηκαν το Δεκέμβρη του 1977 στο περιοδικό “Ταχυδρόμος”. Συγκεκριμένα, στις 16 Ιανουαρίου 1948 το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών σε έκθεσή του έγραφε τα εξής: “Η ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής είναι ζωτική για την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών… Η ασφάλεια όλης της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής θα διατρέξει κίνδυνο αν η Σοβ. Ενωση πετύχει στις προσπάθειές της να αποκτήσει τον έλεγχο οποιασδήποτε από τις ακόλουθες χώρες: Ιταλία, Ελλάδα, Τουρκία ή Περσία. Υπό το πρίσμα των παραπάνω η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών θα πρέπει, σύμφωνα με τις αρχές και το πνεύμα του χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, να υποστηρίξει την ασφάλεια της Αν. Μεσογείου και της Μ. Ανατολής. Σαν αναγκαία συνέπεια αυτής της πολιτικής οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να βοηθήσουν στη διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας και της πολιτικής ανεξαρτησίας της Ιταλίας, Ελλάδας, Τουρκίας και Περσίας. Ασκώντας αυτή την πολιτική οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να είναι έτοιμες να κάνουν πλήρη χρήση της πολιτικής, οικονομικής και αν είναι ανάγκη και της στρατιωτικής τους δυνάμεως με τον τρόπο που θα θεωρείται πιο αποτελεσματικός” (“Ταχυδρόμος”, 1/12/1977).

Δε χωράει καμία αμφιβολία πως ο Στάλιν ήταν εντελώς μέσα στα πράγματα στις εκτιμήσεις του γύρω από την πολιτική του ιμπεριαλισμού στην Ελλάδα και τους κινδύνους που διέτρεχαν οι βαλκανικές λαϊκές δημοκρατίες.

1949: Η διεθνής κατάσταση οξύνεται

Στα 1949 η διεθνής κατάσταση οξύνθηκε περισσότερο και ο ιμπεριαλισμός εμφανίστηκε πιο απειλητικός, ενώ ο παγκόσμιος συσχετισμός δυνάμεων είχε γείρει ακόμη πιο αποφασιστικά σε βάρος της ΕΣΣΔ και των Λαϊκών Δημοκρατιών. Πέραν των όσων άλλων συνέθεταν το παγκόσμιο σκηνικό εκείνης της εποχής, η τότε συγκρότηση του ΝΑΤΟ είναι αρκετή απόδειξη, για να κατανοήσει κανείς σε χοντρές γραμμές τη νέα κατάσταση που δημιουργούνταν.

Το σύμφωνο του ΝΑΤΟ υπογράφηκε στην Ουάσιγκτον, στις 4 Απρίλη του 1949 από τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ, της Μεγάλης Βρετανίας, της Γαλλίας, του Καναδά, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας, του Βελγίου, της Ολλανδίας, του Λουξεμβούργου, της Ισλανδίας, της Δανίας και της Νορβηγίας. Με την υπογραφή αυτού του συμφώνου τα δυτικοευρωπαϊκά κράτη έθεταν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις κάτω από τον αποφασιστικό έλεγχο του αμερικανικού Πενταγώνου. Ολες οι προαναφερόμενες κυβερνήσεις υπέγραψαν διμερείς στρατιωτικές συνθήκες με τις ΗΠΑ, στις οποίες καθορίζονταν οι όροι για την παροχή της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας, ο εξοπλισμός των ενόπλων δυνάμεών τους κ.ά. Τέλος, τα στρατιωτικά τους δόγματα ενιαιοποιήθηκαν σ’ ένα κοινό αμερικανόπνευστο στρατιωτικό δόγμα, αυτό της Ατλαντικής Συμμαχίας. Ετσι η δημιουργία του ΝΑΤΟ ολοκλήρωνε την ανασυγκρότηση του διεθνούς ιμπεριαλισμού με ηγέτη τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μια ανασυγκρότηση που είχε πρωτοχαραχτεί σε οικονομικοπολιτικό επίπεδο με το “Δόγμα Τρούμαν” και το “Σχέδιο Μάρσαλ”.

Η εξέλιξη αυτή δεν μπορούσε να μην έχει καθοριστική επίδραση στα ελληνικά πράγματα. Βεβαίως, η Ελλάδα δεν κλήθηκε να συμμετάσχει στην ιδρυτική διάσκεψη του ΝΑΤΟ. Μέλος του έγινε τρία χρόνια αργότερα. Αυτό όμως δε σήμαινε τίποτα το ιδιαίτερο, γιατί ήδη ήταν αμερικανικό προτεκτοράτο και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν κανένα λόγο να την εντάξουν αμέσως στην ατλαντική συμμαχία, αφού εξυπηρετούνταν άψογα τα συμφέροντά τους και τα σχέδιά τους στην περιοχή.

Η αφίσα είναι από το αρχείο του “Ρ”

Περιεχόμενα

http://erodotos.wordpress.com/istoria-dse/

Ιστορία του ΔΣΕ, μέρος 68: Ο αγώνας του ΔΣΕ και η στάση της ΕΣΣΔ, 1948-1949 (Α μέρος)

Ιστορία του ΔΣΕ, μέρος 68: Ο αγώνας του ΔΣΕ και η στάση της ΕΣΣΔ, 1948-1949 (Α μέρος)

1948 – 1949

Ο αγώνας του ΔΣΕ και η στάση της ΕΣΣΔ (A)

Το περίφημο “σβαρνούτ” και η αλήθεια

Για τη στάση της ΕΣΣΔ απέναντι στον εμφύλιο πόλεμο στην Ελλάδα και ειδικότερα απέναντι στον αγώνα που έδινε ο ΔΣΕ, είχαμε την ευκαιρία να αναφερθούμε αρκετές φορές. Αναμφίβολα πρόκειται για ένα κεφάλαιο του εμφυλίου που θα έχριζε ειδικής μελέτης και που δε θα πάψει να απασχολεί ιστορικούς και ερευνητές, αφού η διερεύνηση του σχετικού, πολύτιμου σε πληροφορίες, αρχειακού υλικού μόλις τώρα δειλά – δειλά αρχίζει. Κι ενώ αυτό είναι μια πραγματικότητα, που θα έπρεπε, αν μη τι άλλο, να σημαίνει επιφυλακτικότητα και προσοχή σ’ ό,τι ο καθένας γράφει και υποστηρίζει ασχολούμενος με το θέμα, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου οι συγγραφείς ιστορικών ερευνών διακρίνονται από την απολυτότητα στα συμπεράσματα κι από ένα άγχος να χρεώσουν στη Σοβιετική Ενωση κάθε λογής ευθύνη για όσα διαδραματίστηκαν στην Ελλάδα. Βέβαια, κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι η διεθνής κατάσταση επέδρασε αποφασιστικά στις ελληνικές υποθέσεις την περίοδο του εμφυλίου. Αλλά για να υπηρετείται η επιστημονική ιστορική αλήθεια και να αποδίδονται “τα του Καίσαρος τω Καίσαρι… “, αυτή η πραγματικότητα θα πρέπει να ερμηνεύεται μέσα στα πλαίσια της ταξικής πάλης που διεξαγόταν τότε και να λαμβάνεται υπόψη ο συσχετισμός δυνάμεων σε διεθνές και εθνικό επίπεδο. Δυστυχώς, ιδιαίτερα στην ελληνική ιστορική φιλολογία γύρω από τον εμφύλιο, συμβαίνει – σε πολλές περιπτώσεις – το ακριβώς αντίθετο. Πράγμα, βεβαίως, καθόλου παράξενο, αφού συνήθως ο στόχος είναι είτε να υπηρετηθεί ανοιχτά η ιστορική, για τα γεγονότα, εκδοχή της κυρίαρχης τάξης, δηλαδή των νικητών του εμφυλίου, είτε να εξυπηρετηθούν εφήμερες πολιτικο – ιδεολογικές και αντικομμουνιστικές σκοπιμότητες. Κλασική περίπτωση, που αποδεικνύει αυτού του είδους τις σκοπιμότητες είναι – πέραν όλων των άλλων – ο μύθος που έχει δημιουργηθεί γύρω από τη θέση της ΕΣΣΔ απέναντι στον αγώνα του ΔΣΕ, το διάστημα 1948 – 1949.

Το “σβαρνούτ” και η ιστορική αλήθεια

Το πιο πολυσυζητημένο θέμα γύρω από τη στάση της ΕΣΣΔ απέναντι στο ελληνικό αντάρτικο, την περίοδο 1948 – 1949, αφορά τη συζήτηση που είχε ο Στάλιν στη Μόσχα, το Φλεβάρη του ’48, με αντιπροσωπείες των Γιουγκοσλάβικου και Βουλγάρικου Κομμουνιστικών Κομμάτων. Οι πληροφορίες που έχουμε για το θέμα προέρχονται κυρίως από γιουγκοσλαβικές πηγές. Εχουν γράψει σχετικά, ο βιογράφος του Τίτο, Βλάντιμιρ Ντέντιερ, στα βιβλία του “Ο Τίτο μιλάει” (1953) και “Νέα στοιχεία για τη βιογραφία του Γ. Μ. Τίτο” (1984), Ο Μ. Τζίλας στα βιβλία του “Συνομιλίες με τον Στάλιν” (1962) και “Εξουσία” (1983) και τέλος ο Εντβαρντ Κάρντελι στο βιβλίο του “Αναμνήσεις. Η μάχη για την αναγνώριση και την ανεξαρτησία της νέας Γιουγκοσλαβίας 1944 – 1957).

Στο βιβλίο του “Ο Τίτο μιλάει”, που εκδόθηκε το 1953, ο Β. Ντέντιερ ισχυρίζεται πως ο Στάλιν στην προαναφερόμενη συνάντηση, το Φλεβάρη 1948, με τους Βούλγαρους και Γιουγκοσλάβους κομμουνιστές ηγέτες, είπε πως ο αγώνας του ΔΣΕ στην Ελλάδα έπρεπε να σταματήσει, γιατί δεν είχε προοπτικές νίκης. Στο μεταγενέστερο όμως τρίτομο έργο του, που εκδόθηκε το 1984 με τίτλο “Νέα στοιχεία για τη βιογραφία του Γ. Μ. Τίτο”, ενώ αναφέρεται στο θέμα, παραλείπει τη “δήλωση” του Στάλιν για σταμάτημα του ελληνικού αντάρτικου!!! Ευρέως γνωστά και διαδεδομένα είναι όσα έγραψε για το θέμα ο Μ. Τζίλας – παλιό ηγετικό στέλεχος του ΚΚΓ και στενός συνεργάτης του Τίτο – στο βιβλίο του που κυκλοφόρησε το 1962 με τίτλο “Συνομιλίες με τον Στάλιν”. Εκεί, ο Τζίλας ισχυρίζεται πως ο Στάλιν, στη συνάντηση στο Κρεμλίνο το Φλεβάρη του ’48, με κατηγορηματικό τρόπο υπογράμμισε ότι το αντάρτικο στην Ελλάδα έπρεπε να σταματήσει το ταχύτερο δυνατό. Αργότερα, όμως, στο βιβλίο του “Εξουσία” (κυκλοφόρησε το 1983), ο Τζίλας αναφέρει πως ο Στάλιν χρησιμοποίησε τη λέξη “σβαρνούτ” για το ελληνικό αντάρτικο, που σημαίνει “να αναδιπλωθεί” και όχι – όπως αποδόθηκε στην αγγλική μετάφραση του βιβλίου του “Συνομιλίες με τον Στάλιν” – “να σταματήσει” (Βλέπε σχετικά: “Μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο 1945 – 1949″, εκδόσεις ΟΛΚΟΣ, σελ. 295). Παρ’ όλα αυτά, ευρέως γνωστά είναι όσα ο Τζίλας έγραψε στις “Συνομιλίες με τον Στάλιν”. Οι σχετικοί διάλογοι που αναφέρονται εκεί κοσμούν, σχεδόν, κάθε γραπτό που ασχολείται με τον ελληνικό εμφύλιο και θεωρούνται – άλλοτε από σκοπιμότητα και άλλοτε από άγνοια – ως το θέσφατο της ιστορικής μαρτυρίας. Αντίθετα η σχετική μαρτυριά του Ε. Κάρντελι που περιέχεται στο βιβλίο του “Αναμνήσεις. Η μάχη για την αναγνώριση και την ανεξαρτησία της νέας Γιουγκοσλαβίας 1944 – 1957″, (κυκλοφόρησε στη Γιουγκοσλαβία το 1980) αποσιωπάται τις περισσότερες φορές επιμελώς, ιδιαίτερα στην ελληνική βιβλιογραφία και αρθρογραφία για τον εμφύλιο πόλεμο, παρόλο που η πρόσβαση σ’ αυτήν είναι εύκολη και δυνατή, αφού δημοσιεύτηκε στα ελληνικά από την εφημερίδα “ΑΥΓΗ”. Το γιατί συμβαίνει αυτό δεν είναι δύσκολο να κατανοηθεί. Ο Κάρντελι, αυτόπτης μάρτυρας – όπως και ο Τζίλας – των όσων είπε ο Στάλιν για το ελληνικό αντάρτικο το Φλεβάρη του ’48, πουθενά δεν αναφέρει δήλωση του Σοβιετικού ηγέτη για σταμάτημα ή αναδίπλωση του αγώνα του ΔΣΕ!!!

Τι λέει ο Μ. Τζίλας

Για πληρέστερη ενημέρωση του αναγνώστη θα σταθούμε πιο αναλυτικά στις μαρτυρίες του Τζίλας και του Κάρντελι, αρχίζοντας απ’ τον πρώτο.

Στο βιβλίο του “Συνομιλίες με τον Στάλιν” (Ελληνική έκδοση: Κ. Χ. Καμαρινόπουλος, Αθήνα 1962, σελ. 160 – 161), ο Μ. Τζίλας αναφέρεται στη συνάντηση που είχαν στις 10 Φλεβάρη του 1948, στο Κρεμλίνο αντιπροσωπείες του ΚΚΣΕ, του ΚΚ Βουλγαρίας και του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας. Τη σοβιετική αντιπροσωπεία αποτελούσαν οι Στάλιν, Μολότοφ, Ζντάνοφ, Μαλένκοφ, Σουσλόφ και Ζόριν. Τη γιουγκοσλάβικη οι Τζίλας, Κάρντελι, Μπάκαριτς και τη βουλγάρικη οι Δημητρόφ, Κολάροφ και Κοστόφ. Εκεί ο Στάλιν – πάντα σύμφωνα με όσα μαρτυρεί ο Τζίλας – κάποια στιγμή έστρεψε τη συζήτηση στον ελληνικό εμφύλιο και είχε μια διαλογική συζήτηση με τον Κάρντελι.

Ο σχετικός διάλογος Στάλιν – Κάρντελι για το ελληνικό ζήτημα, σύμφωνα με τον Τζίλας, έχει ως εξής: Ο Σοβιετικός ηγέτης ρώτησε τον Κάρντελι: “Πιστεύετε στην επιτυχία αυτής της εξέγερσης; “. Ο Κάρντελι απάντησε “ότι αν η ξένη επέμβαση δεν κλιμακωθεί και αν οι Ελληνες σύντροφοι δε διαπράξουν μεγάλα στρατιωτικά και πολιτικά σφάλματα… “. Τότε ο Στάλιν τον διέκοψε λέγοντας: “Αν, αν… Οχι δεν έχουν καμιά απολύτως προοπτική επιτυχίας. Τι νομίζετε, πως η Βρετανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες – οι Ηνωμένες Πολιτείες, το ισχυρότερο κράτος στον κόσμο – θα σας επιτρέψουν να κόψετε τις γραμμές επικοινωνίας τους στη Μεσόγειο. Σαχλαμάρες. Κι εμείς δεν έχουμε καθόλου ναυτικό”. Και κατέληξε τονίζοντας πως η εξέγερση στην Ελλάδα έπρεπε να αναδιπλωθεί (σβαρνούτ) το συντομότερο δυνατό (Βλέπε: “Μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο 1945 – 1949″, εκδόσεις ΟΛΚΟΣ, σελ. 295 και Φ. Οικονομίδη: “Πόλεμος, Διείσδυση και Προπαγάνδα”, εκδόσεις ΟΡΦΕΑΣ, σελ. 82 – 83. Σημειώνουμε ακόμη, ότι στην ελληνική έκδοση του βιβλίου “Συνομιλίες με τον Στάλιν”, η φράση του σοβιετικού ηγέτη “κι εμείς δεν έχουμε καθόλου ναυτικό”, έχει παραλειφθεί!!! ).

Αναμφίβολα δεν είναι το ίδιο πράγμα να λες “να αναδιπλωθεί η εξέγερση στην Ελλάδα”, με το να λες “να σταματήσει”. Η διαφορά είναι τεράστια και εύκολα αντιληπτή αν θελήσει κανείς να μεταφέρει αυτές τις φράσεις στις συνθήκες του εμφυλίου πολέμου και να τις μετατρέψει σε πολιτική. Να επιχειρήσει να δει, δηλαδή, τι πραγματικά σημαίνουν από πολιτική άποψη. Ομως δεν αξίζει να σταθούμε περισσότερο σ’ αυτό το ζήτημα, παρόλο που με αυτό το “να σταματήσει το αντάρτικο”, έχει φτιαχτεί ολόκληρη μυθολογία κι έχουν ειπωθεί τα μύρια όσα για τη στάση της ΕΣΣΔ πάνω στο ελληνικό ζήτημα. Αξίζει περισσότερο να δούμε τι μαρτυρεί ο Ε. Κάρντελι.

Η μαρτυρία του Κάρντελι

Στο βιβλίο του Κάρντελι που προαναφέραμε – αποσπάσματα του οποίου μεταφράστηκαν στα ελληνικά και δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα “ΑΥΓΗ” το 1980 – ο Γιουγκοσλάβος ηγέτης αναφέρεται εκτενώς στη συνάντηση με τον Στάλιν, το Φλεβάρη του ’48, καθώς στα όσα ελέχθησαν γύρω από το ελληνικό ζήτημα. Συγκεκριμένα, ο Κάρντελι λέει:

“Δεύτερο πρόβλημα που έθεσε ο Στάλιν ήταν η Ελλάδα. Με ρώτησε ανοιχτά: “Μήπως εσείς πραγματικά σκέπτεστε ότι είναι δυνατή η νίκη της εξέγερσης στην Ελλάδα; “

Απάντησα ότι δεν είμαστε εμείς αυτοί που οργάνωσαν την εξέγερση στην Ελλάδα, αλλά οι ίδιοι οι Ελληνες. Εμείς που είμαστε στα σύνορά τους δεν μπορούμε να αποφύγουμε να τους δίνουμε βοήθεια, τέτοια που κάθε επαναστατικό κίνημα θα έδινε σε άλλο επαναστατικό κίνημα. Κι όσον αφορά τις δυνατότητες νίκης της εξέγερσης στην Ελλάδα, αυτό εξαρτάται από ποικίλους παράγοντες: “Αν αναπτυσσόταν το εργατικό κίνημα στις άλλες χώρες, αν η διεθνής κατάσταση ήταν ικανοποιητική, αν η εξέγερση έπαιρνε την απαραίτητη βοήθεια κλπ. “.

Ο Στάλιν τότε με διέκοψε: “Αν… αν… αν… Ολη η αναμονή σας ξεκινάει από το αν… Είναι καθαρή αυταπάτη να σκέφτεται κανείς ότι οι δυτικές δυνάμεις θα αφήσουν την Ελλάδα στους κομμουνιστές. Εσείς μαζί με τους Ελληνες κομμουνιστές ζείτε σ’ έναν κόσμο χίμαιρας. Και μ’ αυτό τον τρόπο μας τοποθετείτε μπροστά σε πολιτικές δυσχέρειες. “.

Του είπα: “Σύντροφε Στάλιν, μα τι μπορούμε να κάνουμε τώρα εμείς αν στην Ελλάδα και στα σύνορά μας υπάρχει εξέγερση. Αν εκείνοι ζητάνε τη βοήθειά μας, αν μας φέρνουν ως τα σύνορα τραυματίες κλπ. Μήπως πρέπει να κλείσουμε τα σύνορα; Να αποξενωθούμε από αυτό το κίνημα; Τι να κάνουμε; “.

Ο Στάλιν μου απάντησε αυστηρά: “Ας δώσει ο Θεός να ‘χετε δίκιο. Ισως εγώ να ‘χω λάθος. Εγώ ήδη έχω λαθέψει σε μια τέτοια περίπτωση. Αυτή ήταν η Κίνα. Δεν πίστευα στη νίκη των Κινέζων κομμουνιστών. Ημουνα βέβαιος ότι οι Αμερικάνοι θα κάνουν τα πάντα για να καταπνίξουν αυτή την εξέγερση. Παρακινούσα το Μάο λέγοντάς του ότι είναι καλύτερα να συμφιλιωθεί με τον Τσανγκ Κάι Σεκ και να σχηματίσει μαζί του κάποια μορφή κυβέρνησης συνασπισμού. Κάλεσα ακόμα και κινέζικη αντιπροσωπεία στη Μόσχα. Η αντιπροσωπεία ήρθε, άκουσε όσα της είπα, σύμφωνα με την κινέζικη συνήθεια όλοι χαμογελούσαν, κουνούσαν συγκαταβατικά τα κεφάλια τους κι έφυγαν. Κι όταν επέστρεψαν, ο Μάο άρχισε τη μεγάλη επαναστατική του επίθεση και τελικά νίκησε. Οπως βλέπετε κι εδώ μπορώ να κάνω λάθος. Ας δώσει ο θεός να γίνει έτσι και στην περίπτωση της Ελλάδας. Αλλά πρέπει να πω ότι δεν πιστεύω στο Θεό. Η Ελλάδα δεν είναι Κίνα. “.

Μόνο μετά από μια τέτοια θέση του Στάλιν, μου έγινε σαφές γιατί η σοβιετική βοήθεια στην εξέγερση στην Ελλάδα ήταν μόνο στα λόγια, ενώ από υλική άποψη στην πραγματικότητα ήταν συμβολική. Κι αμέσως μόλις φτάσαμε στη σύγκρουση ανάμεσα στο Στάλιν και στο ΚΚ Γιουγκοσλαβίας, εκείνος ξεπούλησε αυτήν την εξέγερση, που λένε σε μία νύχτα και την ευθύνη γι’ αυτό την απέδωσε σε μας”. (Βλέπε: Εφημερίδα “ΑΥΓΗ” 17/2/1980 – Μετάφραση από τα σέρβικα: Λ. Χατζηπροδρομίδης).

Ορισμένα συμπεράσματα

Συγκρίνοντας οι δύο μαρτυρίες – αυτή του Τζίλας κι αυτή του Κάρντελι – γίνεται αντιληπτή με γυμνό μάτι η ουσιαστική διαφορά μεταξύ τους, στην οποία έχουμε ήδη αναφερθεί. Ο Κάρντελι, ο οποίος έκανε τη σχετική – για τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο – συζήτηση με τον Στάλιν και που αναμφίβολα γνώριζε τι είχε γράψει ο Τζίλας γύρω από το θέμα, δεν αναφέρει πουθενά να είπε ο Σοβιετικός ηγέτης, ότι το ελληνικό αντάρτικο έπρεπε να σταματήσει ή να αναδιπλωθεί. Και δε θα είχε κανένα λόγο να παραλείψει μια τόσο σοβαρή δήλωση από μέρους του Στάλιν – αν υπήρχε τέτοια δήλωση στην πραγματικότητα – αφού δε διστάζει να κατηγορήσει, χωρίς περιστροφές, το Σοβιετικό ηγέτη για ξεπούλημα του αγώνα του ΔΣΕ και του ΚΚΕ. Δεν μπορούμε, επίσης, να δεχτούμε, πως η παράλειψη αυτής της δήλωσης από τον Γιουγκοσλάβο ηγέτη μπορεί να οφείλεται σε πιθανή έλλειψη μνήμης. Τα γραπτά, τουλάχιστον, του Τζίλας, δεν άφηναν περιθώρια να ασθενήσει η μνήμη του Κάρντελι, ειδικά σ’ αυτό το θέμα. Μια μνήμη που ομολογουμένως δεν ήταν καθόλου κακή, αν την κρίνει κανείς με βάση τη μαρτυρία του, που παραθέσαμε.

Συμπερασματικά, στα όσα αναφέραμε, μπορούμε βάσιμα να υποστηρίξουμε πως μέχρι στιγμής τουλάχιστον δεν υπάρχει κανένα στοιχείο, που να μας κάνει να δεχτούμε ως πιθανή μια δήλωση του Στάλιν, το 1948, για σταμάτημα ή αναδίπλωση του ελληνικού αντάρτικου. Αντίθετα, από τα στοιχεία που έχουμε υπόψη μας, ποτέ οι Σοβιετικοί στα 1948, δε ζήτησαν από το ΚΚΕ σταμάτημα ή αναδίπλωση του αγώνα του ΔΣΕ. Ισα ίσα, που βοήθησαν αυτό τον αγώνα και μόνο τον Απρίλη του 1949 εξέφρασαν τη γνώμη – απευθείας στην ηγεσία του κόμματος – πως οι αντάρτες έπρεπε να υποχωρήσουν.

Από τις προαναφερόμενες γιουγκοσλαβικές μαρτυρίες μπορούμε να δεχτούμε – κρατώντας επιφυλάξεις για το πώς διατυπώθηκαν από τον Στάλιν οι διάφορες κρίσεις του – ως πιθανώς αληθινή, την εκτίμηση που αποδίδεται στον Σοβιετικό ηγέτη, για τις προοπτικές του αγώνα του ΔΣΕ. Ισως ο Στάλιν, έχοντας προφανώς μια ευρύτερη αντίληψη του διεθνούς συσχετισμού δυνάμεων, να είχε καταλήξει στο συμπέρασμα, ότι το αντάρτικο κίνημα στην Ελλάδα δεν είχε πιθανότητες νίκης. Η εκτίμησή του ότι οι Αγγλοαμερικάνοι – και ιδιαίτερα οι Αμερικανοί ως ισχυρότερη δύναμη στον κόσμο – θα έκαναν τα πάντα, για να μη χάσουν τον έλεγχο της Μεσογείου, σε συνδυασμό με τη φράση του “κι εμείς δεν έχουμε καθόλου ναυτικό”, δείχνει πως είχε σαφή, άκρως ρεαλιστική και καλοζυγισμένη εκτίμηση του διεθνούς συσχετισμού δυνάμεων. Πώς αντιλαμβανόταν – πολύ σωστά – τον ελληνικό εμφύλιο στη διεθνή διάστασή του, ως αναπόσπαστο στοιχείο της ταξικής πάλης σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η ιστορία ενός ποιήματος

Μια συγκινητική επιστολή ενός αναγνώστη μας

Ο Γάλλος ποιητής Πολ Ελιάρ, πρώτος, σε πορεία στο Βίτσι

“Αγαπητοί σύντροφοι,

Το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, με βρήκε όμηρο στο χιτλερικό στρατόπεδο πολιτικών κρατουμένων του Βραδεμβούργου, απ’ όπου με απελευθέρωσαν τα σοβιετικά στρατεύματα. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, τον Αύγουστο του 1945, βρήκα τον πατέρα μου κρατούμενο από το μεταπολεμικό κράτος, ως αντιστασιακό. Τα πράγματα ήταν πολύ δύσκολα και η ζωή πολύ σκληρή.

Το 1948 ήρθε η σειρά μου να υπηρετήσω τη στρατιωτική θητεία και με κάλεσαν στρατιώτη. Με ενέργειες του τότε δημάρχου Φιλιατρών Μεσσηνίας, με τον οποίο είμαστε γείτονες και με αγαπούσε σαν παιδί του, γλίτωσα τη Μακρόνησο και μετά τη βασική εκπαίδευση στην Καλαμάτα, βρέθηκα στο Γράμμο, στην πρώτη γραμμή, απέναντι από τις δυνάμεις του ΔΣΕ.

Εκεί, το καλοκαίρι του 1949, σ’ ένα πολυβολείο βρήκα ορισμένες προκηρύξεις του ΔΣΕ και ανάμεσά τους ένα ποίημα, αφιερωμένο στην επίσκεψη του Γάλλου ποιητή, Πολ Ελιάρ, στο Γράμμο. Οταν το διάβασα, κρυφά από τους άλλους στρατιώτες της μονάδας μου, συγκλονίστηκα τόσο πολύ, που κατάλαβα ότι πρέπει να το διασώσω. Να το φυλάξω, όμως, γραμμένο ήταν πολύ επικίνδυνο. Επρεπε να το μάθω απ’ έξω και να το κρατήσω στη μνήμη μου. Και αυτό έκανα. Από τότε, ποτέ δεν το ξέχασα… Πενήντα περίπου χρόνια πέρασαν και μένει ανεξίτηλα χαραγμένο στο μυαλό μου. Και νομίζω, ότι με αφορμή το αφιέρωμα του “Ρ” το ποίημα αυτό πρέπει να διασωθεί πλέον και γραπτά και να βρει μια θέση σ’ αυτό. Γι’ αυτό και σας το αποστέλλω.

Απόστολος ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ

Φιλιατρά Μεσσηνίας

Υ.Γ. Πολύ θα ήθελα, έστω και πενήντα χρόνια μετά, να γνωρίσω τον ποιητή, μαχητή ή μαχήτρια του ΔΣΕ, που εμπνεύστηκε κι έγραψε το υπέροχο αυτό ποίημα”.

Ο Πωλ Ελυάρ στο Γράμμο Ο Γράμμος μας σύντροφε ορθώνεται να σε φιλήσει στο μέτωπο.  Είναι ο δικός σου πανανθρώπινος Ολυμπος των θνητών που νίκησαν το θάνατο με το Εμπρός ΕΛΑΣ για την Ελλάδα. Σήμερα οι κορυφές του ψήλωσαν κι αστράφτουν πιο τρομερά για τους δήμιους της ελπίδας. Ενας αγέρας λευτεριάς κι περηφάνιας φουσκώνει τα στήθη μας από τις ψηλές κορφές του κόσμου από την αδάμαστη θάλασσα εκατομμυρίων συντρόφων μας. Ο Πωλ Ελυάρ στο Γράμμο. Σήμερα γι’ αυτόν θα μιλήσουμε στη συνέλευσή μας. Τι να χαρίσουμε σύντροφοι ενθύμιο του πιστού μας συντρόφου; Μια αδελφούλα μας τρεις φορές λαβωμένη από το μίσος του Τρούμαν ας του βάλει στο στήθος μετάλλιο τιμής το κόκκινο τούτο αγριόκρινο που άνθισε στο άπαρτο Κάμενικ. Για να μη ντρέπεται ο σύντροφος Ελυάρ και οι τίμιοι άνθρωποι όλου του κόσμου. Για να κοιτάζουν τον ήλιο που νικάει κι ανατέλλει.

Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του “Ρ” και το βιβλίο του Δ. Βλαντά “Εμφύλιος πόλεμος 1945 – 1949)

Περιεχόμενα

http://erodotos.wordpress.com/istoria-dse/

Πολιτική δίωξη πανεπιστημιακού - Τον διώκουν διότι είναι... κομμουνιστής!

Πολιτική δίωξη πανεπιστημιακού - Τον διώκουν διότι είναι... κομμουνιστής! 

                   

 Συμβαίνουν και αυτά σε αυτή την συγκυρία,
 στα πλαίσια της ολομέτωπης επίθεσης του κεφαλαίου σε ότι απέμεινε από το Δημόσιο Δωρεάν Πανεπιστήμιο.
 Ο Δημήτρης Πατέλης,διδάσκει φιλοσοφία στο Πολυτεχνείο Κρήτης, είναι μέλος της Διεθνούς ερευνητικής ομάδας “Η Λογική της Ιστορίας” και του “Ομίλου Επαναστατικής Θεωρίας”, διώκεται απροκάλυπτα,  στο Ανώτατο Πειθαρχικό Δικαστήριο,
 (Ειδικό σώμα για πανεπιστημιακούς,
 που συγκροτείται κατά βάση από τους επικεφαλής των Ανωτάτων Δικαστηρίων της χώρας
 και διέπεται από νόμους του έτους 1932-33) για θέματα που αφορούν την ερευνητική, διδακτική, συνδικαλιστική και πολιτική δράση και τη στάση ζωής του.
 Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι βασικό σημείο του κατηγορητηρίου,
 είναι το γεγονός ότι απεκάλεσε την πολιτική ηγεσία “πολιτικούς υπαλλήλους του κεφαλαίου“!
Έτσι θα διώκονται όσοι ορθώνουν το ανάστημά τους.
 Κάποιοι άθλιοι νομίζουν ότι θα μας λυγίσουν για παραδειγματισμό…


Πηγη
 Κόκκινη προπαγάνδα εκτοξεύθηκε από  yiok-yiok  

«Κυβέρνηση αριστεράς» ή σύγκρουση με το κεφάλαιο

«Κυβέρνηση αριστεράς» ή σύγκρουση με το κεφάλαιο

«Ο πολιτικός μας στόχος είναι σαφώς καθορισμένος. Απαραίτητη προϋπόθεση, απαραίτητος κρίκος στη διαδικασία ανατροπής της καταστροφικής κατάστασης είναι η δημιουργία μιας συμμαχίας κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων που θα διεκδικήσει την ανάληψη της διακυβέρνησης της χώρας από τις δυνάμεις της Αριστεράς... Η επιθετική στάση της ηγεσίας του ΚΚΕ καθόλου ωφέλιμη στην ενότητα δράσης, δίνει επικοινωνιακά όπλα στον βασικό αντίπαλο. Ομως η κοινωνία απαιτεί ενότητα. Υποστηρίζουμε μια πολιτική ενότητας και "ανοιχτής πόρτας" προς τις δυνάμεις της αριστεράς για την ουσιαστική συμβολή τους στην προσπάθεια που επιχειρεί ο λαός μαζί με τον ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ, όμως ξεκαθαρίζουμε πως η ανταπόκριση των άλλων δυνάμεων δεν συνιστά προϋπόθεση για τη δική μας στρατηγική».

Σ' αυτό το απόσπασμα της τελευταίας απόφασης της ΚΠΕ του ΣΥΝ μπαίνουν προπαγανδιστικά δύο ζητήματα της στρατηγικής του ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ που χρειάζονται προσοχή γιατί λειτουργούν παραπλανητικά. Το ένα η «ανατροπή», που περιορίζεται στην ανάδειξη μιας κυβέρνησης και το δεύτερο η «ενότητα» γι' αυτή την κυβέρνηση. Θα είναι μια κυβέρνηση που θα «ανατρέψει την καταστροφική κατάσταση», αλλά δε θα συγκρούεται με τους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους, άλλωστε ο ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ μιλά για ανάπτυξη, τους αρκεί να είναι «υγιής». Αρα, η στρατηγική του ΣΥΝ δεν είναι στρατηγική εξόδου από την κρίση σε όφελος των εργαζομένων (βλέπε αναλυτικά και σχετικό άρθρο στον «Κυριακάτικο Ριζοσπάστη» 30/9/2012). Η πολεμική στο ΚΚΕ γίνεται επειδή αρνείται να υποταχτεί στη στρατηγική του ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ και στην «ενότητά» του για μια τέτοια κυβέρνηση.

Το ζήτημα «συμμετοχή του ΚΚΕ σε κυβέρνηση» είναι στρατηγικό. Σε συνθήκες που το αστικό κράτος είναι κυρίαρχο, η συμμετοχή του επαναστατικού κόμματος της εργατικής τάξης στην κυβέρνηση σημαίνει συμμετοχή στη διαχείριση των υποθέσεων του κεφαλαίου. Στην επεξεργασία και άσκηση πολιτικής στην κοινωνία του κεφαλαίου. Υπάρχουν και καλοπροαίρετοι άνθρωποι του μόχθου που πιστεύουν ότι μια ανάδειξη κυβέρνησης της «αριστεράς» με τη συμμετοχή και του ΚΚΕ θα ανοίξει δρόμους ανακούφισης του λαού.

***

Προκύπτει όμως το ερώτημα: Μπορεί μια κυβέρνηση στον καπιταλισμό να τον διαχειρίζεται σε όφελος του λαού; Πολύ περισσότερο, σε συνθήκες βαθιάς οικονομικής καπιταλιστικής κρίσης, που καταστρέφει παραγωγικές δυνάμεις, καταστρέφει δηλαδή και εργατική δύναμη, με την ανεργία, τη φτώχεια, την εξαθλίωση να απλώνονται με γεωμετρική πρόοδο, και ταυτόχρονα το κεφάλαιο να πασχίζει να σωθεί από την καταστροφική δύναμη της κρίσης; Δηλαδή, τη στιγμή που πασχίζουν οι καπιταλιστές, οι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι να διατηρήσουν πάση θυσία τις επιχειρήσεις τους - και σ' αυτό συμβάλλει και η αντεργατική-αντιλαϊκή πολιτική που μειώνει μισθούς, διευκολύνει τις απολύσεις, επιβάλλει ελαστικές εργασιακές σχέσεις, έτσι που σε συνθήκες μειωμένης κερδοφορίας να μπορούν να πάρουν μέτρα αντισταθμίσματος της χασούρας των κερδών τους από την πάμφθηνη εργατική δύναμη, καταναλώνοντας δηλαδή ολοένα και μικρότερο μέρος του κεφαλαίου για πληρωμή των εργατών. Δεν μπορεί. Μια κυβέρνηση, με δεδομένη την ιδιοκτησία των καπιταλιστών, είναι υποχρεωμένη να εφαρμόζει πολιτική ενίσχυσης της κερδοφορίας τους αφού νόμος κίνησης της καπιταλιστικής κοινωνίας είναι ο νόμος του κέρδους. Πολιτική κόντρα σ' αυτό το νόμο σημαίνει καταστροφή του κεφαλαίου. Επομένως, μια κυβέρνηση, ακόμη και με συμμετοχή του Κομμουνιστικού Κόμματος, σε αστικές συνθήκες, αντικειμενικά δεν μπορεί να εφαρμόσει πολιτική κόντρα στους νόμους που κινούν αυτή την κοινωνία, κόντρα στο νόμο του κέρδους. Να γιατί λέμε ότι η συμμετοχή του ΚΚΕ σε κυβέρνηση είναι στρατηγικό ζήτημα.

Στην προκειμένη περίπτωση, συμμετοχή του ΚΚΕ σε κυβέρνηση και με το κράτος και την οικονομία στα χέρια των αστών σημαίνει ότι το ΚΚΕ αλλάζει στρατηγική και γίνεται κόμμα αστικής διαχείρισης, άρα απεμπολεί τον ταξικό πολιτικό αγώνα για να πάρει η εργατική τάξη την εξουσία και υποτάσσει την ίδια την εργατική τάξη στους καπιταλιστές, και το κίνημά της σε μέσο διαιώνισης του καπιταλισμού. Θα δρα όχι για συγκέντρωση των δυνάμεων για ρήξη - ανατροπή, αλλά για ανάδειξη κυβέρνησης που θα διαχειρίζεται την καπιταλιστική κοινωνία!

***

Ορισμένοι «αριστεροί» μιλούν για την αναγκαιότητα προβολής του ζητήματος της κυβέρνησης σε αστικές συνθήκες και της κατάκτησής της ως μια «στιγμή» στη μεταβατική διαδικασία για την επανάσταση, για την εργατική εξουσία. Αυτή η τακτική που υποτάσσει τη στρατηγική στην εξυπηρέτηση αυτού του στόχου, τελικά οδηγεί στο ρεφορμισμό, αφού αντικειμενικά καλείς την εργατική τάξη να επιλέξει κυβέρνηση αστικής διαχείρισης, δηλαδή συγκέντρωση δυνάμεων σε κυβέρνηση στα πλαίσια του καπιταλισμού. Αυτό απαντά και στην άποψη που λέει ότι ναι μεν η εποχή είναι εποχή του ιμπεριαλισμού, του ανώτατου σταδίου του καπιταλισμού, ναι μεν δεν υπάρχει ενδιάμεσος κοινωνικοοικονομικός σχηματισμός, αλλά άλλο το αντικειμενικό στοιχείο με βάση το χαρακτήρα της εποχής, άλλο η πολιτική που θα ωριμάζει τον υποκειμενικό παράγοντα, δηλαδή τη συνείδηση της εργατικής τάξης και των συμμάχων της για την ανατροπή του καπιταλισμού. Και εδώ το ζήτημα της κυβέρνησης, λένε, είναι κρίκος. Αλλά είναι κρίκος ενίσχυσης του κυβερνητισμού και των αυταπατών ότι με κοινοβουλευτική διαδικασία μπορεί να γίνονται ρήξεις μέσα στον καπιταλισμό και μέσω αυτής της διαδικασίας στην πορεία να αφαιρεθούν η ιδιοκτησία και η εξουσία από τα μονοπώλια. Αντικειμενικά αυτός ο κρίκος είναι κρίκος υποβιβασμού της ταξικής συνείδησης και κατά συνέπεια ταξικής πάλης στο μέτρο και στο επίπεδο διατήρησης του συστήματος.

Μπατσοι,τραμπουκοι και φασιστες κατα διαδηλωτων

Επεισόδια σε Άγιο Παντελεήμονα και Βόλο 

 Επεισόδια σημειώθηκαν το βράδυ του Σαββάτου στο κέντρο της Αθήνας με αποτέλεσμα τη σύλληψη 15 ατόμων και τον τραυματισμό τριών, εκ των οποίων ενός αστυνομικού. Συγκεκριμένα, περίπου 100 μέλη αντιφασιστικών οργανώσεων, ξεκίνησαν πορεία διαμαρτυρίας με μοτοσικλέτες από τα Εξάρχεια προς τον Αγ. Παντελεήμονα. Ομως τόσο στη διασταύρωση των οδών Φυλής και Μεθύμνης όσο και στην πλατεία Αμερικής, ήρθαν αντιμέτωποι με μέλη της «Χρυσής Αυγής» με αποτέλεσμα να συμπλακούν. Στο σημείο έφτασαν αστυνομικές δυνάμεις που αρχικά προσήγαγαν 15 άτομα. 

Οι συνήγοροι των 15 συλληφθέντων Χ. Λάδης και Δ. Κατσαρής προχώρησαν χτες σε σοβαρές καταγγελίες. Οπως καταγγέλλουν: οι άνδρες της ομάδας Δέλτα, διεμβόλισαν με τις μηχανές τους την πορεία, έριξαν κάτω μοτοσικλετιστές και συνέχιζαν να τους ξυλοκοπούν ακόμα και όταν τούς συνέλαβαν. Σύμφωνα με την καταγγελία, οι αστυνομικοί έκαναν χρήση και ηλεκτρονικού όπλου (tazer), ενώ στη συνέχεια στη ΓΑΔΑ, ξυλοκοπήθηκαν και καθυβρίστηκαν. Αξίζει να σημειωθεί η καταγγελία των συνηγόρων ότι οι άνδρες της ομάδας Δέλτα τράβαγαν φωτογραφίες και βίντεο «απαθανατίζοντας» τα όσα έκαναν. Επίσης, σύμφωνα με τους συνηγόρους οι συλληφθέντες είδαν τους δικηγόρους χτες το μεσημέρι ενώ ένας, με χτυπημένο κεφάλι και χέρι, παρέμεινε τη νύχτα στην ασφάλεια και οδηγήθηκε στο νοσοκομείο χθες το πρωί. 

Να σημειωθεί ότι οι 15 νεαροί οδηγήθηκαν χτες το απόγευμα με εμφανή σημάδια ξυλοδαρμού στον Εισαγγελέα όπου ασκήθηκε ποινική δίωξη για διατάραξη κοινής ειρήνης με καλυμμένα χαρακτηριστικά, βαριά σκοπούμενη σωματική βλάβη και για επιβαρυντική περίπτωση διακεκριμένων φθορών και αντίσταση κατά της αρχής και επικίνδυνη σωματική βλάβη. Αργά το απόγευμα, στα δικαστήρια, σημειώθηκαν επεισόδια ανάμεσα σε αστυνομικές δυνάμεις και άτομα που βρίσκονταν εκεί για να συμπαρασταθούν στους συλληφθέντες, τα οποία πήραν έκταση και στους γύρω δρόμους. Εγιναν 20 προσαγωγές. 

Στο Βόλο 
 Επεισόδιο σημειώθηκε το περασμένο Σάββατο έξω από τα γραφεία της «Χρυσής Αυγής» στο Βόλο. Σύμφωνα με μαρτυρίες, άτομα του λεγόμενου αντεξουσιαστικού χώρου, συγκεντρώθηκαν έξω από τα γραφεία. Τότε, σύμφωνα με καταγγελία της αντιφασιστικής δράσης Βόλου, ο βουλευτής της «Χρυσής Αυγής» που βρισκόταν εκεί, κατά τη διάρκεια φραστικού επεισοδίου επέδειξε όπλο που είχε στην κατοχή του. Το γεγονός αυτό διαψεύδει ο ίδιος ο βουλευτής. Η Αστυνομία προχώρησε σε 11 προσαγωγές ατόμων που αφέθηκαν ελεύθερα. Η δικογραφία που σχηματίστηκε από την αστυνομική διεύθυνση Μαγνησίας για το επεισόδιο βρίσκεται στα χέρια της εισαγγελέα Βόλου, η οποία μελετά τα στοιχεία της προανάκρισης και τις σχετικές καταθέσεις και θα αποφανθεί αν προκύπτουν στοιχεία για αδικήματα προκειμένου να ασκηθούν διώξεις. 

 Πηγή: Ριζοσπάστης
 Αναρτήθηκε από Αντωνης

Θεωρίες πολέμου και πόλεμοι θεωριών

Θεωρίες πολέμου και πόλεμοι θεωριών

Η ερμηνεία των «ίσων αποστάσεων» και «ίσων ευθυνών» είναι τελικά δικαιολόγηση της ιμπεριαλιστικής επέμβασης, παρά την προσπάθεια να ενδυθεί το μανδύα της αντικειμενικότητας. Η εξίσωση θύτη -θύματος, σκοπό έχει τη συγκάλυψη του πραγματικού αντίπαλου και στόχου της λαϊκής αντιπολεμικής πάλης

Associated Press

Λίγο πριν την έναρξη της ιμπεριαλιστικής επέμβασης στο Ιράκ και κατά τη διάρκεια της πραγματοποίησής της, εμφανίστηκε πλήθοςθεωριών που «ερμηνεύουν» τα όσα διαδραματίζονται, επιδιώκοντας τον αποπροσανατολισμό των λαϊκών δυνάμεων, προκειμένου να υπονομεύσουν τη συνεπή αντιιμπεριαλιστική αντιπολεμική πάλη, τη μόνη που υποσκάπτει τα θεμέλια του συστήματος. Θα επιχειρήσουμε μια κωδικοποίηση αυτών που έχουν γραφτεί και βεβαίως μια απάντηση σχετικά με αυτές τις ερμηνείες.

Η ερμηνεία

των Αμερικανοβρετανών

Η προπαγανδιστική μηχανή κυρίως των Αμερικανών δούλεψε, μεθοδικά είναι η αλήθεια, προκειμένου να πείσει την κοινή γνώμη για την αναγκαιότητα αυτού του βρώμικου πολέμου. Ο Τζορτζ Μπους, παρουσιάζοντας τις αμερικανικές θέσεις στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ στις 12 Σεπτέμβρη του 2002, καταλόγισε στο Ιράκ, μεταξύ άλλων, και τα εξής: την κατοχή όπλων μαζικής καταστροφής, την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την ενίσχυση της διεθνούς τρομοκρατίας, το μη σεβασμό δεκαέξι αποφάσεων των Ηνωμένων Εθνών, την κράτηση αιχμαλώτων πολέμου, τη δήμευση αγαθών από την εισβολή στο Κουβέιτ και την υπεξαίρεση του προγράμματος «Πετρέλαιο για τρόφιμα».

Γίνεται φανερό, από τις κατηγορίες που εκτοξεύτηκαν από την αμερικανική πλευρά, πως δινόταν ταυτόχρονα και η αιτιολόγηση της διεξαγωγής του επερχόμενου πολέμου. Ο πόλεμος, κατά τους Αμερικανούς, πραγματοποιείται προς αποκατάσταση της διεθνούς νομιμότητας και αυτή είναι ακριβώς και η αιτία του, και όχι για τα συμφέροντα των μονοπωλίων.

Η ερμηνεία

των «ίσων αποστάσεων»

Η ερμηνεία αυτή δε διαφέρει ουσιαστικά από την προηγούμενη, αλλά είναι μια παραλλαγή της. Σύμφωνα με αυτήν, για τον πόλεμο φταίνε εξίσου και οι δύο. Περίπου αυτό προκύπτει από τις τοποθετήσεις των εκπροσώπων της «Γηραιάς Ευρώπης» και διαφόρων εκπροσώπων του συστήματος. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί ο ευρωβουλευτής της ΝΔ Γ. Μαρίνος. Σε πρόσφατα δημοσιευμένο άρθρο του σημειώνει: « Χρήσιμο είναι να υπογραμμιστεί ότι ευθύνες βρίσκονται με διάφορες διαβαθμίσεις σε όλες τις πλευρές. Καίριας σημασίας είναι το αναμφισβήτητο γεγονός ότι επί δώδεκα χρόνια ο Σαντάμ Χουσεΐν αρνιόταν να αφοπλιστεί από τα όπλα μαζικής καταστροφής παρά την ομόφωνη απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας, έχοντας γελοιοποιήσει τα Ηνωμένα Εθνη, εξαπατώντας και στο τέλος αποπέμποντας τους επιθεωρητές τους. Και μόνον όταν οι κυβερνήσεις ΗΠΑ και Βρετανίας αποφάσισαν να επιβάλλουν διά της βίας τη συμμόρφωσή του και συγκεντρώθηκε στον Περσικό Κόλπο η τεράστια στρατιωτική μηχανή τους, δημιουργήθηκε ή προκλήθηκε τεράστια διεθνής αντίδραση»¹.

Η ερμηνεία των «ίσων αποστάσεων» και «ίσων ευθυνών» είναι τελικά δικαιολόγηση της ιμπεριαλιστικής επέμβασης, παρά την προσπάθεια να ενδυθεί το μανδύα της αντικειμενικότητας. Η εξίσωση θύτη - θύματος, σκοπό έχει τη συγκάλυψη του πραγματικού αντίπαλου και στόχου της λαϊκής αντιπολεμικής πάλης.

Η ηθικολογική ερμηνεία

Πριν από δύο περίπου μήνες ο καθηγητής Ν. Μουζέλης, «επιφανής» θεωρητικός της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας, ερωτώμενος περί των αιτιών του πολέμου, που επρόκειτο να διεξαχθεί στο Ιράκ, παραδέχτηκε πως υπάρχει θέμα οικονομικών συμφερόντων, ωστόσο συμπλήρωσε πως αυτό δεν είναι το κύριο. Εσπευσε, λοιπόν, να δηλώσει πως η διεξαγωγή του πολέμου ερμηνεύεται πλήρως, αν σκεφτούμε πως ο Πρόεδρος των ΗΠΑ διακατέχεται από προτεσταντικό φονταμενταλισμό και πως είναι ένα «Marlboro Boy». Αυτό κατά τη γνώμη του «βαθυστόχαστου» αναλυτή μπορούσε να ερμηνεύσει ολόπλευρα τα όσα ακολούθησαν στην ιμπεριαλιστική σφαγή.

Εκτοτε, πλήθος αναλυτών που «σέβονταν» τον εαυτό τους, αναπαρήγαγαν με συνέπεια το θεωρητικό σχήμα του Ν. Μουζέλη. Αναφέρουμε χαρακτηριστικά άρθρο του Χ. Γιανναρά²,του Κ. Σπυρόπουλου³ και μία συνέντευξη της Αννας Διαμαντοπούλου⁴. Το «διαμάντι» μάλιστα της ελληνικής δημοσιογραφίας, ο Ι. Πρετεντέρης, αφού δέχεται πως ο Πρόεδρος των ΗΠΑ καθοδηγείται από θρησκευτικές ιδεοληψίες, για να γίνει πιο αληθοφανής στηθεωρία που στηρίζει, αναφέρει ορισμένες ιστορικές προσωπικότητες που κατατρύχονταν από το ίδιο σύνδρομο. Ανάμεσά τους ο Λένιν, ο Στάλιν, ο Μουσολίνι και ο Μπιν Λάντεν!!! Δεν είναι δε τυχαίο ότι προσπαθεί επίσης να δημιουργήσει συνειρμούς αποστροφής των λαϊκών μαζών από την ανάπτυξη συνειδητής ταξικής πάλης κατά της εξουσίας των μονοπωλίων, βάζοντας στο ίδιο τσουβάλι κομμουνιστές ηγέτες που καθοδήγησαν την Οχτωβριανή Επανάσταση και την οικοδόμηση του σοσιαλισμού με φασίστες εκπροσώπους του χρηματιστικού κεφαλαίου. Συνειρμούς που οδηγούν στην ταύτιση κομμουνιστικής ιδεολογίας με το φασισμό⁵.

Σύμφωνα με το προαναφερθέν ιδεολόγημα, η εμμονή που υπάρχει από πλευράς προτεσταντισμού στις θεμελιώδεις και βασικές αρχές του χριστιανικού ευαγγελίου και η έντονη περί σωτηρολογίας άποψή του, παίρνει σάρκα και οστά στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Αυτό σε απλά ελληνικά σημαίνει πως όσοι διεξάγουν πολέμους έχουν κυρίως ηθικά κίνητρα και δευτερευόντως ή και καθόλου οικονομικά. Αυτή η θεωρία ενισχύει τον ακίνδυνο πασιφισμό, που μπορεί να φωνάζει όχι στον πόλεμο, αλλά που ποτέ δεν παλεύει κατά της εξάλειψης των αιτιών του πολέμου. Δυο παρατηρήσεις έχουμε σχετικά με αυτούς τους ισχυρισμούς:

• Ο Τζορτζ Μπους πιθανότατα να προσεύχεται κάθε βράδυ μαζί με τη σύζυγο του πριν από τον ύπνο τους ή να ξεκινάει τη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου επίσης με προσευχή, όπως γράφεται συχνά στον Τύπο. Ακόμα, όμως, κι αν αυτά δεν είναι μια παράσταση για να αγγίξει το συντηρητισμό ενός σημαντικού τμήματος του πληθυσμού των ΗΠΑ, δεν καταλαβαίνουμε με ποιο τρόπο εξηγούν τη διεξαγωγή ενός πολέμου.
• Στην προηγούμενη ιμπεριαλιστική επέμβαση στο Αφγανιστάν χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον το πολυσυζητημένο ιδεολόγημα του Χάντιγκτον περί σύγκρουσης των πολιτισμών. Κατά τη θεωρία Χάντιγκτον «στο μεταψυχροπολεμικό κόσμο, οι σημαντικότερες διαφορές μεταξύ των λαών δεν είναι πια ιδεολογικές, πολιτικές και οικονομικές, είναι διαφορές κουλτούρας»⁶. Μάλιστα, ο εν λόγω θεωρητικός υποστηρίζει πως ο πόλεμος του Κόλπου το '91 ήταν ένας πόλεμος πολιτισμών⁷. Τα αναφέρουμε όλα αυτά, γιατί γίνεται φανερό πως το ιδεολόγημα του προτεσταντικού φονταμενταλισμού είναι ενταγμένο στη θεωρία Χάντιγκτον. Το γεγονός μάλιστα πως η θεωρία Χάντιγκτον δέχτηκε στο πρόσφατο παρελθόν ισχυρότατες επικρίσεις ακόμα και από αστούς αναλυτές, ανάγκασε ορισμένους να τη μετονομάσουν και να την παρουσιάσουν «αναγεννημένη».

Η ψυχολογική ερμηνεία

Πρόκειται για μια ερμηνεία του πολέμου που δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά. Δεν ήταν λίγοι οι αστοί ιστορικοί που ερμήνευσαν τη διεξαγωγή του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου με βάση τη σχιζοφρένεια του Χίτλερ. Ασφαλώς και δεν είμαστε οι αρμόδιοι για να βγάλουμε ιατρικό πόρισμα για την ψυχική ισορροπία του Χίτλερ. Πιθανότατα να ήταν φρενοβλαβής. Αυτό, όμως, δεν αναιρεί το γεγονός πως η ιμπεριαλιστική Γερμανία ένιωθε να είναι η μεγάλη αδικημένη από τη μοιρασιά της λείας του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου, πως ο ιμπεριαλισμός πέρναγε μια άνευ προηγουμένου οικονομική κρίση, την οποία έπρεπε να «λύσει» μέσω του πολέμου και πως η άρχουσα τάξη της Γερμανίας χρηματοδότησε το κόμμα του Χίτλερ. Τα γεγονότα αυτά έπρεπε να θαφτούν κι έτσι επινοήθηκε η ψυχολογική ερμηνεία της ιστορίας που βρήκε εφαρμογή και στο σημερινό πόλεμο. Η ουσία του προβλήματος δε βρίσκεται στο αν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ είναι βραδύνους ή διεστραμμένος. Είναι εγκληματίας πολέμου και ο πρώτος τη τάξει πολιτικός εκπρόσωπος του αμερικανικού ιμπεριαλισμού. Η πολιτική του υπαγορεύεται από τα συμφέροντα των μονοπωλίων των ΗΠΑ. Συχνά η ψυχολογική ερμηνεία συναντιέται και προπαγανδίζεται μαζί με την ερμηνεία της ηθικολογικής διάστασης που περιγράψαμε λίγο παραπάνω.

Το συνονθύλευμα των αιτιών

Υπάρχουν αναλύσεις, στις οποίες διατυπώνονται και σωστά συμπεράσματα. Ομως, αυτό που λείπει είναι η αξιολόγηση και όταν δεν αξιολογείς τα πολιτικά σου συμπεράσματα τότε το σύνηθες αποτέλεσμα είναι η σύγχυση και η αδυναμία να ξεχωρίζεις το κύριο. Αυτό, όμως, πρακτικά σημαίνει ότι αδυνατείς να χαράξεις σωστή τακτική αν είσαι πολιτικός φορέας. Και αν είναι ζήτημα ιδεολογικής σύγχυσης τότε έχεις ελαφρυντικά. Αν όμως είσαι συνειδητά ενταγμένος στην κυρίαρχη ιδεολογία τότε τα πράγματα αλλάζουν.

Μια τέτοια περίπτωση είναι ο διευθυντής του «Le Monde Diplomatique» Ιγνάσιο Ραμονέ. Σε αναδημοσιευθέν άρθρο του εντοπίζει τρεις αιτίες για τον πόλεμο στο Ιράκ: Την καταπολέμηση της διεθνούς τρομοκρατίας, τον έλεγχο των πετρελαίων και τη διάθεση των ΗΠΑ να ηγεμονεύσουν σε όλο τον κόσμο. Πέρα από το ότι αποδέχεται ένα μέρος της επιχειρηματολογίας των Αμερικανών (αναφερόμαστε στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας) δε μας λέει ποιο είναι αυτό που τελικά καθορίζει την πολιτική των ΗΠΑ⁸.

Για τα συμφέροντα

των μονοπωλίων ο πόλεμος

Μετά τη σύντομη παρουσίαση των διαφόρων ερμηνειών που «έπεσαν στο τραπέζι» έχουμε τις εξής παρατηρήσεις:

α) Κοινός παρονομαστής των παραπάνω ιδεολογημάτων είναι η απουσία, πότε σχετική πότε απόλυτη, της ανάλυσης των γεγονότων με το εργαλείο του ιστορικού υλισμού. Με άλλα λόγια, συνήθως αυτό που δεσπόζει είναι το εποικοδόμημα και όχι η βάση. Η πολιτική δείχνει να είναι αυτοτελής και να μην καθορίζεται από την οικονομία. Οποτε πάλι γίνεται αναφορά στα οικονομικά κίνητρα του πολέμου, η ανάλυση δε φτάνει μέχρι τέλους. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει ο Συνασπισμός, το Κοινωνικό Φόρουμ και το ΠΑΣΟΚ. Τα όσα διατυπώνουν θυμίζουν έντονα τον ορισμό που είχε δώσει ο Ρ. Χίλφρεντινκ σχετικά με τον ιμπεριαλισμό. Ο Ρ.Χ. συγκάλυπτε τον αποφασιστικό ρόλο των μονοπωλίων, αγνοούσε τα κύρια χαρακτηριστικά του ιμπεριαλισμού καθώς και τον παρασιτισμό και το σάπισμά του. Παρ' όλο που με περίσσιο θράσος υιοθετούν στις αναλύσεις τους και στη συνθηματολογία τους ορολογίες που λοιδορούσαν και είναι σίγουρο ότι θα ξαναλοιδορήσουν (μιλάνε τελευταία για ιμπεριαλισμό), πολύ απέχουν από μια μαρξιστική ανάλυση. Δε φτάνει κάποιος να μιλάει γενικά για τον πόλεμο των πετρελαίων ούτε πολύ περισσότερο να δηλώνει κατά του πολέμου, περιοριζόμενος σε ένα μικροαστικό πασιφισμό. Κατά τη γνώμη μας, η θεωρίατου ιμπεριαλισμού του Λένιν επαληθεύτηκε πέρα για πέρα στον αιώνα που πέρασε. Η επιβεβαίωση αυτή γίνεται περισσότερο θριαμβευτική, αν αναλογιστούμε τις εξελίξεις μετά την αντεπανάσταση στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες. Η ανάλυση, για να φτάνει μέχρι τέλους χρειάζεται να υπογραμμίζουμε τα εξής:

Τα οικονομικά και πολιτικά φαινόμενα που συμπεριέλαβε ο Λένιν στον ορισμό του ιμπεριαλισμού όχι μόνο δεν έχουν εξαλειφθεί, αλλά αντιθέτως έχουν ενισχυθεί: Η κυριαρχία των μονοπωλίων στην οικονομική ζωή, η συγχώνευση του τραπεζικού με το βιομηχανικό κεφάλαιο, η σημασία της εξαγωγής του κεφαλαίου σε διάκριση με την εξαγωγή των εμπορευμάτων και το μοίρασμα του κόσμου ανάμεσα στις μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις⁹. Το μοίρασμα του κόσμου δεν είναι απόρροια μιας επιθετικότητας που υπάρχει κατά έναν ανεξήγητο τρόπο. Η επιθετικότητα είναι το αποτέλεσμα και όχι το αίτιο των πολέμων. Αίτιο είναι η επιδίωξη του κέρδους, η μεγιστοποίησή του, η διεύρυνση των ζωνών επιρροής, η εξαγωγή της οικονομικής κρίσης. Ταυτόχρονα, πρέπει να επισημαίνουμε πως ο ιμπεριαλισμός είναι καπιταλισμός που σαπίζει, ακριβώς για όλα ετούτα που περιγράψαμε και αυτό έχει μέγιστη πολιτική σημασία¹⁰.

β) Αν και έχουν γραφτεί πολλά σε σχέση με τα οικονομικά συμφέροντα που διακυβεύονται στον πόλεμο εναντίον του Ιράκ, θα θέλαμε να προσθέσουμε μερικά στοιχεία ορισμένα από τα οποία έχουν αντληθεί από τον αστικό Τύπο, προς απάντηση των θεωρητικών σχημάτων που περιγράψαμε:

- Το 1990 είχε εκτιμηθεί πως στη Β. Αμερική τα αποθέματα του πετρελαίου θα επαρκούσαν για 10 χρόνια, ενώ στη Μέση Ανατολή για 110 χρόνια¹¹. Προφανώς, η πρόβλεψη δεν επαληθεύτηκε, όμως διαγράφει την τάση που υπάρχει γύρω από τα αποθέματα.

- Οι ΗΠΑ, ενώ έχουν το 6% του παγκόσμιου πληθυσμού είναι η πρώτη χώρα σε κατανάλωση πετρελαίου, με ποσοστό 19,7%¹².

- Η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου, ενώ το 1965 ήταν 31.234.000 βαρέλια ημερησίως, το 2000 έφθασε τις 75.291.000 και εκτιμάται πως τα επόμενα 20 χρόνια η τάση θα είναι αυξητική¹³.

- Πέρα απ' τις φανερές πλέον διασυνδέσεις της αμερικανικής κυβέρνησης με τις εταιρίες πετρελαίου, το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα και τις κατασκευαστικές εταιρίες, που θα «ανοικοδομήσουν» το Ιράκ, υπάρχουν και άλλες όπως οι Kellogg, Brown & Rout, Dyncorp, MPRI, Vinnel, Wachenhut και Logicon. Πρόκειται για εταιρίες που αυτοχαρακτηρίζονται ως εταιρίες παροχής υπηρεσιών ή υψηλής τεχνολογίας. Αναλαμβάνουν το χτίσιμο στρατοπέδων, την τροφοδοσία και την καθαριότητα όλων των νέων «προγεφυρωμάτων» των ΗΠΑ κλπ. και στηρίζουν και προωθούν τον πόλεμο όσο και οι πετρελαϊκές εταιρίες¹⁴.

Παρά τις προσπάθειες αστών αναλυτών, να εγκλωβίσουν τη σκέψη των εργαζομένων σε ερμηνευτικά σχήματα που μικρή σχέση έχουν με την πραγματικότητα, είναι ελπιδοφόρο πως πλατιές λαϊκές δυνάμεις, έστω και θολά κάποιες φορές, κατανοούν για ποιους λόγους γίνεται ο πόλεμος. Αυτό που χρειάζεται να επιμένουμε με τη δράση μας οι κομμουνιστές είναι η ολόπλευρη αποκάλυψη της φύσης του ιμπεριαλισμού, των πραγματικών αιτιών του πολέμου, όπως και των υπευθύνων, την εμπλοκή της ελληνικής κυβέρνησης στον πόλεμο για τα συμφέροντα της ελληνικής πλουτοκρατίας, το ρόλο των άλλων φιλοϊμπεριαλιστικών δυνάμεων. Και ταυτόχρονα να συνδυάζουμε μ' αυτή την αποκάλυψη τη δράση για ενίσχυση των αντιιμπεριαλιστικών αντιπολεμικών συσπειρώσεων στην κατεύθυνση της πορείας οικοδόμησης του αντιιμπεριαλιστικού αντιμονοπωλιακού δημοκρατικού μετώπου πάλης για τη λαϊκή εξουσία ως τη μόνη ρεαλιστική πολιτική διέξοδο, για την εργατική τάξη και τ' άλλα λαϊκά στρώματα.

Παραπομπές

1. Γ. Μαρίνος: «Ενας πόλεμος για τον οποίο φταίνε όλες οι πλευρές». «Βήμα», 23-3-03.

2. Χ. Γιανναράς: «Η αμερικανική μήτρα του φονταμενταλισμού». «Καθημερινή», 9-3-03.

3. Κ. Σπυρόπουλος: «Φονταμενταλισμός, Prime Time». «Καθημερινή», 9-3-03.

4. Α. Διαμαντοπούλου, συνέντευξη στον Κ.Παπαδιόχο. «Καθημερινή», 16-2-03.

5. Ι. Πρετεντέρης: «Γιατί πολεμάει ο Μπους», «Βήμα», 23-3-03.

6. Σ. Χάντιγκτον: «Η σύγκρουση των πολιτισμών και ο ανασχηματισμός της νέας τάξης», σελ. 23.

7. Ο.π.

8. Ι. Ραμονέ: «Η εποχή του αέναου πολέμου». «Ελευθεροτυπία», 23-3-2003.

9. Β. Ι. Λένιν: «Ο ιμπεριαλισμός, ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού», σελ. 89.

10. Ο.π. σελ. 99.

11. Γ. Δελαστίκ - Κ. Γιαννίκος: «Θύελλα στον Κόλπο», σελ. 94.

12. Ιστορικά «Ελευθεροτυπία», 20-2-2003, σελ. 37.

13. Ο.π. σελ. 41.

14. Γ. Τσιάρας, «Οικονομικός ταχυδρόμος»: «Η ιδιωτικοποίηση του πολέμου», 22-3-03, σελ. 43.