Σύνθετες «διαπραγματεύσεις» και αναδιατάξεις στη «σκακιέρα» των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών

«

...Για την ενεργειακή βιομηχανία, στις μέρες μας, ελάχιστα άλλα μέρη (στον κόσμο) αποτελούν μια τόσο σύνθετη σκακιέρα (...) Η Ανατολική Μεσόγειος έχει προκαλέσει το όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον μεγάλων διεθνών πετρελαϊκών εταιρειών...».

Η παραπάνω εκτίμηση του αμερικανικού ιδρύματος «Στράτφορ» αναδεικνύει μια σημαντική αιτία της κλιμάκωσης των αντιπαραθέσεων στην περιοχή μας, ειδικά αν διαβαστεί σε συνδυασμό με την αντίστοιχη εκτίμηση του Ινστιτούτου Γεωλογικών Ερευνών των ΗΠΑ (την οποία επικαλέστηκε το «Μπλούμπεργκ»), σύμφωνα με την οποία η θαλάσσια περιοχή από την Κύπρο προς το Λίβανο και την Αίγυπτο θα μπορούσε να περιέχει περισσότερα αποθέματα φυσικού αερίου από τα σημερινά αποδεδειγμένα αποθέματα των ΗΠΑ. Αν στα παραπάνω προσθέσουμε δηλώσεις όπως αυτή της Αυστριακής υπουργού Εξωτερικών - η οποία, θέλοντας να αναδείξει τη σημασία των Δυτικών Βαλκανίων για την ΕΕ, διερωτήθηκε ρητορικά προς τους δημοσιογράφους: «Ποιος θα βρεθεί πρώτος στο Βελιγράδι; Η Κίνα ή η ΕΕ;» - καταλαβαίνουμε ότι η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο μιας περιοχής όπου διασταυρώνονται πολλές και αντιμαχόμενες επιδιώξεις καπιταλιστικών εταιρειών, κρατών και διακρατικών συμμαχιών.
Η αντιπαράθεση για τον έλεγχο πλουτοπαραγωγικών πηγών, δρόμων μεταφοράς Ενέργειας - εμπορευμάτων και αγορών σε συνδυασμό με αντιμαχόμενες επιδιώξεις οικονομικής και πολιτικής υπεροχής στην περιοχή μεταφράζονται σε όξυνση των στρατιωτικών και πολιτικών αντιπαραθέσεων, των απειλών, ακόμα και των κινήσεων έμπρακτης παρεμπόδισης των αντίπαλων σχεδιασμών. Στη θέα της «λείας», η κάθε αστική τάξη που εμπλέκεται στην περιοχή δείχνει τα δικά της «δόντια» - τα οποία φυσικά είναι ανάλογου μεγέθους με το γενικότερο «μπόι» της - με στόχο την προώθηση των δικών της επιδιώξεων και την αναβάθμιση της θέσης της στην περιοχή. Οσον αφορά την ιδεολογική στήριξη αυτών των επιδιώξεων, αξιοποιούνται τόσο ο εθνικισμός όσο και ο κοσμοπολιτισμός, με το μείγμα μεταξύ τους να αλλάζει ακόμα και στα ίδια πολιτικά κόμματα ή πρόσωπα, ανάλογα με την εκάστοτε στόχευση.

«Κονταροχτύπημα» ιμπεριαλιστικών κέντρων στην περιοχή

Προσπαθώντας να ιχνηλατήσουμε τις εξελίξεις στην περιοχή, πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας δύο σημαντικά πράγματα: Το πρώτο είναι ότι κάθε κίνηση των αστικών τάξεων, των κρατών και των συμμαχιών τους σε αυτήν τη «σκακιέρα» συνδέεται με τις υπόλοιπες κινήσεις, καθώς και με αυτές των αντιπάλων, εντασσόμενη σε ένα γενικότερο σχέδιο παρέμβασης - διαπραγμάτευσης στην περιοχή. Αυτό κρύβεται πίσω και από δηλώσεις όπως η ακόλουθη του Ερντογάν: «Ο,τι είναι το Αφρίν για μας, το ίδιο είναι και τα δικαιώματά μας στο Αιγαίο και στην Κύπρο».
Το δεύτερο είναι ότι η συνθετότητα των ανταγωνισμών οδηγεί κατά καιρούς σε αναδιατάξεις στις σχηματισμένες συμμαχίες. Αυτό γίνεται καθαρό τόσο από την όξυνση την τελευταία διετία των σχέσεων της Τουρκίας με τις ΗΠΑ, την ΕΕ και το ΝΑΤΟ και την προσέγγισή της με τη Ρωσία, όσο και από την πολύ πρόσφατη περιπλοκή που δημιουργήθηκε στις σχέσεις Ρωσίας - Ιράν - Τουρκίας (που έχει σφυρηλατηθεί στη βάση της προσέγγισής τους σχετικά με το μέλλον της Συρίας) μετά την τουρκική εισβολή στο Αφρίν και τη συμμετοχή πολλών ενόπλων προερχόμενων από το Ιράν στις αντίμαχες «Λαϊκές Δυνάμεις».
Ας ξεκινήσουμε όμως από τη μεγάλη εικόνα. Τόσο στη βόρεια όσο και στη νοτιοανατολική γειτονιά της Ελλάδας κονταροχτυπιούνται καταρχάς οι πανίσχυρες δυνάμεις του διεθνούς ιμπεριαλιστικού συστήματος. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι στα Βαλκάνια παρεμβαίνουν: Οι ΗΠΑ, με στόχο - μεταξύ άλλων - την ολοκλήρωση της στρατιωτικής και πολιτικής περικύκλωσης της Ρωσίας και τη μείωση της γενικότερης επιρροής της. Η Ρωσία, με στόχο την αποφυγή αυτής της περικύκλωσης, αλλά και την προώθηση της ενεργειακής τροφοδότησης τόσο της ίδιας της περιοχής όσο και της ΕΕ μέσω αυτής της περιοχής με δικό της φυσικό αέριο. Η ΕΕ, η οποία στην πρόσφατα δημοσιευθείσα «Στρατηγική για τα Δυτικά Βαλκάνια» σημείωνε ότι «αποτελεί πολιτική προτεραιότητα να συνδεθούν οι υποδομές μεταξύ της ΕΕ και των Δυτικών Βαλκανίων και να επιταχυνθεί η ανάπτυξη διασυνδεδεμένων διευρωπαϊκών δικτύων στους τομείς των Μεταφορών, της Ενέργειας και των ψηφιακών υπηρεσιών». Και η Κίνα, για την οποία τα Βαλκάνια αποτελούν βασικό κομμάτι των σχεδιασμών της για εξαγωγή εμπορευμάτων της στην ΕΕ στο πλαίσιο του γενικότερου σχεδίου «Μία Ζώνη - Ενας Δρόμος».

Επιπλέον, τα Βαλκάνια αποτελούν για όλες τις αστικές τάξεις μια μεγάλη αγορά για εξαγωγές κεφαλαίων κι εμπορευμάτων, με φθηνή εργατική δύναμη και σημαντικές ενεργειακές πηγές. Οπως δήλωσε, άλλωστε, με αστικό κυνισμό στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Ασφάλειας, Φεντερίκα Μογκερίνι, «τι προοπτικές και δυνατότητες θα υπάρξουν για όλους μας, αν ενσωματώσουμε αυτήν την αγορά των 80 εκατομμυρίων ατόμων».
Για να καταλάβουμε την περιπλοκή της κατάστασης στα Βαλκάνια, αρκεί να σημειώσουμε ενδεικτικά ότι η ΠΓΔΜ, η οποία επιδιώκει να ενταχτεί στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ, ανήκει ταυτόχρονα στην «Πρωτοβουλία 16+1» (στην οποία συμμετέχουν η Κίνα και 16 κράτη της Ανατ. Ευρώπης και των Βαλκανίων), την ίδια στιγμή που στη χώρα υπάρχουν ισχυρά ρωσικά ερείσματα, ενώ η Σερβία έχει υπογράψει κοινή αμυντική συνθήκη με τη Ρωσία και συζητά τη ρωσική πρόταση για ένταξή της στην Ευρασιατική Οικονομική Ενωση.
Αντίστοιχα, στη νοτιοανατολική γειτονιά της χώρας μας, στο νοτιοανατολικό άκρο της Μεσογείου, βρίσκονται, όπως αναφέραμε, μεγάλα αποθέματα υδρογονανθράκων. Επίσης, σε αυτόν το χώρο πραγματοποιείται το 30% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου, ενώ η περιοχή έχει μεγάλη σημασία για τη στρατιωτική και οικονομική υπεροχή στην Ευρασία. Παράλληλα, η ανακάλυψη των κοιτασμάτων φυσικού αερίου εκτίναξε και τη σημασία της περιοχής για τη μεταφορά Ενέργειας, με τελευταία εξέλιξη την υπογραφή στα τέλη του 2017 «μνημονίου συναντίληψης» για την προοπτική κατασκευής του αγωγού «East Med» ανάμεσα στους υπουργούς Ενέργειας της Ελλάδας, της Κύπρου, του Ισραήλ και της Ιταλίας.

Οι αντιμαχόμενες επιδιώξεις, το φόντο της επικίνδυνης κλιμάκωσης

Οι αστικές τάξεις της περιοχής προσπαθούν να «κουμπώσουν» τους δικούς τους σχεδιασμούς με κάποιους από τους σχεδιασμούς των ισχυρότερων κρατών και συμμαχιών. Οι βασικές επιδιώξεις της ελληνικής αστικής τάξης στην περιοχή είναι οι εξής: Η συμμετοχή της στα ευρωατλαντικά σχέδια του Νότιου Ενεργειακού Διαδρόμου της ΕΕ για μεταφορά φυσικού αερίου στα Βαλκάνια και στην ΕΕ με αγωγούς (ΤΑΡ, IGB, «East Med» κ.ά.) και με θαλάσσια μεταφορά υγροποιημένου LNG (στην οποία πρωταγωνιστεί το ελληνικό εφοπλιστικό κεφάλαιο), η διεύρυνση των ήδη ισχυρών επενδυτικών της θέσεων στα Βαλκάνια, η ενίσχυση της προοπτικής χερσαίας μεταφοράς (κυρίως κινεζικών) εμπορευμάτων από το λιμάνι του Πειραιά στην ΕΕ μέσω των Βαλκανίων, η διασφάλιση ενός σταθερού πλαισίου αξιοποίησης των εγχώριων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, όπου θα πρωταγωνιστήσουν η αμερικανική «ExxonMobil» και η γαλλική «Total», η ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στην έρευνα ενεργειακών κοιτασμάτων στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο (με το ισραηλινό κράτος να έχει παραχωρήσει στην ελληνική «Energean» τα κοιτάσματα «Karish» και «Tanin» στην ΑΟΖ της και τον Ισραηλινό πρωθυπουργό να βραβεύει το Γενάρη τον διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας, Μαθιό Ρήγα).
Προς όφελος αυτών των επιδιώξεων, το ελληνικό κράτος προσπαθεί να αξιοποιήσει την ενεργή σύμπλευσή του με τους σχεδιασμούς των ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ στην περιοχή και την όξυνση των σχέσεων των παραπάνω με την Τουρκία. Την ίδια στιγμή, βαθαίνει τη συνεργασία του με χώρες όπως η Κύπρος, το Ισραήλ, η Αίγυπτος και η Ιορδανία. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και ο πρωταγωνιστικός ρόλος της Ελλάδας στην προώθηση της «ευρωατλαντικής ολοκλήρωσης των Βαλκανίων» ή, με άλλα λόγια, ο ρόλος του «μεντεσέ μεταξύ της Ευρώπης και της ευρύτερης γειτονιάς», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε για την Ελλάδα ο Αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα. Αυτή η προθυμία, άλλωστε, της ελληνικής κυβέρνησης αποτελεί, μαζί με άλλους παράγοντες (όπως, π.χ., την επιδίωξη αντιστάθμισης μιας ενδεχόμενης αλλαγής της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής) σημαντικό παράγοντα τροφοδότησης της βιασύνης των ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ να διευθετηθεί άμεσα και το ζήτημα της ονομασίας της ΠΓΔΜ ως προϋπόθεση ένταξης της χώρας στο ΝΑΤΟ μέχρι το καλοκαίρι.
Αντίστοιχα, η τουρκική αστική τάξη διεξάγει μια σύνθετη διαπραγμάτευση (κυρίως με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ), με βασικούς στόχους την αποτροπή δημιουργίας ανεξάρτητου Κουρδιστάν στον άξονα Β. Ιράκ - Συρίας, τον έλεγχο των ενεργειακών πηγών Κιρκούκ - Μοσούλης, τη συμμετοχή στα κέρδη από την αξιοποίηση των ενεργειακών πηγών της Νοτιοανατολικής Μεσογείου και τη διεκδίκηση διοχέτευσης φυσικού αερίου στην ΕΕ μέσω αγωγών που θα περνάνε από το έδαφός της. Σε αυτούς τους στόχους υποτάσσεται και η σταθερή αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κύπρου και της Ελλάδας και ιδιαίτερα η προσπάθεια αποτροπής οριοθέτησης των σχετικών ΑΟΖ. Στα Βαλκάνια, η Τουρκία επιδιώκει σταθερά να αξιοποιεί προς όφελός της το έντονο μουσουλμανικό στοιχείο, με αιχμή παρέμβασής της τις ιδιαίτερα προνομιακές της σχέσεις με την Αλβανία. Την επιδίωξη των αυτοτελών στόχων της τουρκικής αστικής τάξης υπηρετεί και η αναδιάταξη των συμμαχιών της, οι οποίες στράφηκαν προς χώρες όπως η Ρωσία και το Ιράν, με τον Τούρκο Πρόεδρο να φτάνει μάλιστα να δηλώνει εμμέσως πλην σαφώς για τις ΗΠΑ ότι «δεν έχουν δοκιμάσει οθωμανικό χαστούκι».
Οι παραπάνω αντιμαχόμενες επιδιώξεις αποτελούν το φόντο και της όξυνσης των σχέσεων ανάμεσα σε Ελλάδα - Κύπρο και Τουρκία. Το τελευταίο διάστημα είχαμε σημαντικές εξελίξεις, όπως ο εμβολισμός σκάφους του ελληνικού Λιμενικού, σε συνδυασμό με τις συνεχείς παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου από τουρκικά αεροσκάφη, και η παρεμπόδιση από το τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό των γεωτρήσεων του πλοίου - γεωτρύπανου «Saipem 12.000» (που δρούσε για λογαριασμό του ιταλικού ενεργειακού κολοσσού ΕΝΙ) στο «οικόπεδο 3» της κυπριακής ΑΟΖ.
Αντίστοιχη κλιμάκωση υπήρξε και στις φραστικές αντιπαραθέσεις των κρατικών αξιωματούχων Ελλάδας και Τουρκίας. Από την ελληνική πλευρά, ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι «τους ενοχλεί η αναβαθμισμένη θέση της Ελλάδας στις γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή (...) Θα πρέπει να συμβιβαστούν με την πραγματικότητα», ενώ ο υπουργός Εξωτερικών μετά το επεισόδιο στα Ιμια δήλωσε ότι «δε θα υπάρξει ξανά τέτοια ειρηνική συμπεριφορά από την ελληνική πλευρά». Από την πλευρά του, ο Τούρκος Πρόεδρος, Τ. Ερντογάν, επανέλαβε συστάσεις προς «ξένες εταιρείες να μην επιτρέψουν τη μετατροπή τους σε ένα εργαλείο για ζητήματα που ξεπερνούν τα όρια και την ισχύ τους, εμπιστευόμενες την ελληνοκυπριακή πλευρά», ενώ παράλληλα σημείωσε απευθυνόμενος σε Αθήνα και Λευκωσία ότι «από εδώ προειδοποιούμε αυτούς που υπερβαίνουν τα εσκαμμένα στην Κύπρο και στο Αιγαίο να μην κάνουν λάθος λογαριασμούς (...) Η επίδειξη δύναμής τους ισχύει μέχρι να δουν τα αεροσκάφη, το στρατό και το στόλο μας». Παράλληλα, κάλεσε τον τουρκικό λαό να βρίσκεται σε «ετοιμότητα επιστράτευσης», με ενδεχόμενη την αποστολή «φύλλων πορείας» ενόψει ενός «θερμού καλοκαιριού».

Στις «επάλξεις» του εμπορικού - και όχι μόνο - πολέμου

Χωρίς να επεκταθούμε ιδιαίτερα, αξίζει να σημειώσουμε ότι η όξυνση των πολυεπίπεδων καπιταλιστικών ανταγωνισμών επεκτείνεται και σε πολλά άλλα σημεία του κόσμου.
Οι οικονομικοί ανταγωνισμοί ανάμεσα στα διάφορα καπιταλιστικά κράτη εκφράστηκαν και στο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός το Γενάρη. Εκεί, ο Αμερικανός εκπρόσωπος Εμπορίου, Γουίλμπουρ Ρος, ανακοίνωσε την επιβολή δασμών στις εισαγωγές φωτοβολταϊκών και πλυντηρίων, προκαλώντας την άμεση αντίδραση της Κίνας και της ΕΕ, ενώ σημείωσε χαρακτηριστικά ότι «υπήρχαν ανέκαθεν εμπορικοί πόλεμοι, αλλά τώρα τα αμερικανικά στρατεύματα είναι στις επάλξεις», υπονοώντας με τη λέξη «στρατεύματα» την ενεργητική εμπορική πολιτική των ΗΠΑ υπό την Προεδρία Τραμπ. Αντίστοιχα, μετά τις αναφορές Τραμπ το Φλεβάρη για επιβολή ειδικών φόρων στις εισαγωγές προϊόντων χάλυβα και αλουμινίου, εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών ανακοίνωσε ότι «εάν πραγματικά υπάρξουν περιορισμοί από τις ΗΠΑ στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μας, η ΕΕ θα ανταποκριθεί κατάλληλα».
Εδώ αξίζει να σημειώσουμε ότι η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στα καπιταλιστικά κράτη που τάσσονται υπέρ του προστατευτισμού και σε αυτά που τάσσονται υπέρ του ελεύθερου εμπορίου δεν είναι καθόλου παγιωμένη (αφού κριτήριο επιλογής για το μείγμα αυτών των δύο αποτελεί για όλους η επιδίωξη του μεγαλύτερου κέρδους), με χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτό της Ινδίας, η οποία ενώ στα τέλη Γενάρη εντασσόταν στο στρατόπεδο των υποστηρικτών του ελεύθερου εμπορίου, μόλις δύο βδομάδες μετά αύξησε τους δασμούς στα εισαγόμενα εμπορεύματα προκαλώντας την αντίδραση μιας σειράς κρατών.
Μέρος του εμπορικού πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ (κυρίως Γερμανίας) αποτελούν - μετά τις προηγηθείσες αμερικανικές αποκαλύψεις για τις «Volkswagen» και «Siemens», αλλά και τα πρόστιμα της ΕΕ στις αμερικανικές «Google» και «Apple» - και οι έρευνες του αμερικανικού κράτους για την ελβετογερμανικών συμφερόντων φαρμακευτική «Novartis». Την ίδια στιγμή, η Κομισιόν καταστρώνει σχέδια για υψηλότερη φορολογία και περιορισμούς στους τεχνολογικούς κολοσσούς των ΗΠΑ, όπως η «Google» και το «Facebook», ενώ κινεζικές εταιρείες εξαγοράζουν ευρωπαϊκές υποδομές και μεγάλα μετοχικά πακέτα (ακόμα και «εμβληματικών» ευρωπαϊκών εταιρειών, με τελευταίο παράδειγμα την «Ντέμλερ - Μερσεντές») προκαλώντας μεγάλες αντιδράσεις από ευρωπαϊκά μονοπώλια, που ζητάνε από την ΕΕ επιπλέον μέτρα για τη θωράκισή τους από την επέκταση των Κινέζων.
Σε κάθε περίπτωση, τέτοιου είδους διαμάχες αποτελούν τη βάση της όξυνσης των πολιτικών και στρατιωτικών σχέσεων μεταξύ των καπιταλιστικών κρατών και συμμαχιών σε όλο τον κόσμο. Οπως ενδεικτικά αναφέρεται στην Εκθεση της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια, «τον τελευταίο χρόνο, ο κόσμος έχει πλησιάσει - πολύ πολύ κοντά - στο χείλος μιας σημαντικής σύγκρουσης».
Στο ίδιο πνεύμα και το γνωστό - για τη στρατηγική του «ματιά» - βρετανικό περιοδικό «Economist», το οποίο στο τελευταίο τεύχος του Γενάρη περιείχε αφιέρωμα με τίτλο «Ο επόμενος πόλεμος», στο βασικό άρθρο του οποίου αναφερόταν: «Τα τελευταία 25 χρόνια ο πόλεμος έχει αφαιρέσει πολλές ζωές. Ωστόσο, ακόμα κι αν οι πολιτικές και θρησκευτικές διαμάχες μαίνονταν στη Συρία, στην Κεντρική Αφρική, στο Αφγανιστάν και το Ιράκ, μια ολέθρια σύγκρουση ανάμεσα στις πιο ισχυρές δυνάμεις του κόσμου παρέμενε σχεδόν αδιανόητη. Οχι πια (...) Η αντιπαράθεση σε μια κλίμακα και ένταση πρωτόγνωρη για την περίοδο μετά από το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο καθίσταται και πάλι πιθανή».
Ολα αυτά τα καπιταλιστικά κράτη, τα οποία αγωνίζονται παγκοσμίως υπερασπιζόμενα στρατιωτικά, διπλωματικά, οικονομικά κ.λπ. τα συμφέροντα των επιχειρηματικών ομίλων που έχουν αναφορά σε αυτά, κάνουν - όπως είναι λογικό - το ίδιο και εντός των επικρατειών τους. Με άλλα λόγια, η εσωτερική και η εξωτερική πολιτική τους κινείται από τα ίδια νήματα, από τα νήματα της πολύπλευρης υποβοήθησης της καπιταλιστικής κερδοφορίας.

Με άξονα την κερδοφορία του κεφαλαίου και η «μεταμνημονιακή» εποχή

Στη χώρα μας, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ κάνει ό,τι περνά από το χέρι της για να δημιουργήσει ευνοϊκές προϋποθέσεις κερδοφορίας για το κεφάλαιο, και μάλιστα όχι μόνο άμεσα, αλλά και σε βάθος χρόνου. Οπως σημείωσε ο πρώην πρόεδρος του Γιούρογκρουπ, Γ. Ντάισελμπλουμ, για τα διαδοχικά κύματα αντιλαϊκών μέτρων, «με Τσίπρα - Τσακαλώτο όλα έγιναν πιο εύκολα», ενώ στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο απερχόμενος πρόεδρος του Euro Working Group, Τ. Βίζερ, ο οποίος σημείωσε ότι η ανέλπιστη, όπως την χαρακτήρισε, βελτίωση της υλοποίησης του προγράμματος τον τελευταίο χρόνο «δε συνέβη στην Ελλάδα με καμία άλλη κυβέρνηση» (...)
Το με άξονα ποιανού τα συμφέροντα θα κινηθεί η «μεταμνημονιακή» εποχή φαίνεται και από τις συνεχείς παρεμβάσεις του ΣΕΒ το τελευταίο διάστημα, με τις οποίες διατυπώνει τις απαιτήσεις του στο «νέο τοπίο». Στα τέλη του 2017 ο ΣΕΒ δημοσίευσε από κοινού με την «Ελληνική Παραγωγή (Συμβούλιο Βιομηχανιών για την Ανάπτυξη)» και τους Περιφερειακούς Βιομηχανικούς Συνδέσμους κείμενο με τα αιτήματά του για την κρατική υποστήριξη της ελληνικής βιομηχανίας, ως αναπόσπαστο τμήμα του Εθνικού Αναπτυξιακού Σχεδίου που ήταν υπό συζήτηση. Λίγο μετά, στο εβδομαδιαίο δελτίο που δημοσίευσε στις αρχές Μάρτη, ο ΣΕΒ πρότεινε - πατώντας στο ήδη ψηφισμένο νομικό πλαίσιο - ένα «νέο» ασφαλιστικό σύστημα, το οποίο θα περιλαμβάνει μειωμένες εργοδοτικές εισφορές, περαιτέρω πετσόκομμα των κύριων συντάξεων, πλήρη και άμεση κατάργηση της «προσωπικής διαφοράς» και... κατάργηση των συντάξεων για όσους συνταξιούχους είναι κάτω των 65 ετών. Σε αυτό το κλίμα, στα μέσα Φλεβάρη, η λεγόμενη Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή παρουσίασε το Εθνικό Αναπτυξιακό Σχέδιο, με τον Ν. Βούτση να δηλώνει ότι «προτεραιότητά μας αποτελεί "η Ελλάδα μετά "». Αντίστοιχα, ο πρωθυπουργός δε σταματά να παρουσιάζει την ταξική του πολιτική ως πολιτική που προάγει το «εθνικό συμφέρον», αφού - όπως πρόσφατα δήλωσε στην Πάτρα - «είμαστε όλοι στην ίδια βάρκα, στην ίδια όχθη, με κοινό στόχο να στήσουμε πάλι τον τόπο στα πόδια του». Στο ίδιο πνεύμα των εθνικών στόχων και του κοινωνικού εταιρισμού κινήθηκε και το πρόσφατο επετειακό (για τα 100 χρόνια της) Γενικό Συμβούλιο της ΓΣΕΕ, με τον πρόεδρό της να φτάνει να δηλώνει ότι «η απεργία έφαγε τα ψωμιά της»...
Στη συγκεκριμένη φάση, η κυβέρνηση, από τη μία, επιδιώκει την απαρέγκλιτη εφαρμογή των όσων έχει ήδη ψηφίσει (π.χ. σχεδιασμός για 10.000 πλειστηριασμούς το 2018 και αύξησή τους στους 30.000 ετησίως την ακόλουθη τριετία, μείωση του αφορολόγητου και των συντάξεων το 2019 - 2020 κ.λπ.) και από την άλλη ξεκινά τις διαπραγματεύσεις με τους «θεσμούς» για την 4η «αξιολόγηση» του τρέχοντος προγράμματος, με τις πρώτες συναντήσεις να αφορούν το περαιτέρω χτύπημα των κλαδικών Συλλογικών Συμβάσεων, την «απλούστευση της εργατικής νομοθεσίας», την επιτάχυνση των ιδιωτικοποιήσεων, τη δημιουργία «μηχανισμού διάγνωσης των αναγκών της αγοράς εργασίας», τη «διεύρυνση της φορολογικής βάσης», τη «μεταρρύθμιση» των παροχών αναπηρίας, των μειωμένων εισιτηρίων στις συγκοινωνίες κ.λπ.
Στη διαπραγμάτευση με τους «θεσμούς» περιλαμβάνεται και ο καθορισμός του εποπτικού πλαισίου μετά τη λήξη του τρέχοντος προγράμματος τον ερχόμενο Αύγουστο, σε συνδυασμό με το ζήτημα της διαχείρισης - «ελάφρυνσης» του ελληνικού κρατικού χρέους, με στόχο τη διασφάλιση μεγαλύτερων περιθωρίων δημοσιονομικής υποβοήθησης του κεφαλαίου. Γεγονός - ορόσημο για την ολοκλήρωση του συνολικού «πακέτου» αποτελεί το Γιούρογκρουπ της 21ης Ιούνη.
Σε κάθε περίπτωση, το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθεί η κυβερνητική πολιτική μετά τη λήξη του τρέχοντος προγράμματος προσδιορίστηκε με συγκεκριμένο τρόπο από την πρόσφατη ετήσια έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας: «Για να υπάρξει ομαλή έξοδος από το πρόγραμμα και να διασφαλιστεί ταχεία επάνοδος σε διατηρήσιμη ανάπτυξη, η Ελλάδα πρέπει να αυτοδεσμευτεί σε μια εθνική αναπτυξιακή πολιτική που δε θα θέτει σε κίνδυνο τα δημοσιονομικά επιτεύγματα, θα διασφαλίζει την απρόσκοπτη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και θα αξιοποιεί όλες τις δυνατότητες που της παρέχει η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ενωση και τη ζώνη του ευρώ».
Οι κεντρικές επιδιώξεις της κυβέρνησης τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική πολιτική βρίσκουν σύμφωνα και τα υπόλοιπα αστικά κόμματα, παρά τη «σκόνη» που σηκώνεται από τη μεταξύ τους πολιτική αντιπαράθεση. Οπως, άλλωστε, αναφέρεται και στην πρόσφατη τριμηνιαία έκθεση του ΙΟΒΕ, «υπάρχει πλέον συμφωνία μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης για την ανάγκη να εφαρμοστούν τα προγράμματα και να αποφεύγονται διενέξεις με τους δανειστές και εταίρους». Αντίστοιχα, στο ζήτημα των εξελίξεων στα Βαλκάνια, όλα τα αστικά κόμματα συμφωνούν στην «ευρωατλαντική ολοκλήρωσή» τους, αξιοποιώντας το αστικό δίπολο εθνικισμού - κοσμοπολιτισμού για να αντιπαρατεθούν μεταξύ τους.

ΤΟΥΡΚΙΑ Η «μεγάλη εικόνα» πίσω από τις αμφισβητήσεις σε Αιγαίο και κυπριακή ΑΟΖ

Τα ανοιχτά μέτωπα, οι αντιθέσεις με τις ΗΠΑ και το εκ νέου ανακάτεμα της τράπουλας στην ευρύτερη περιοχή

AP

Από τις επιχειρήσεις του τουρκικού στρατού στις κουρδικές περιοχές της Βόρειας Συρίας

Η κλιμάκωση της τουρκικής επιθετικότητας στο Αιγαίο και στην κυπριακή ΑΟΖ μπορεί να ερμηνευτεί καλύτερα αν ενταχθεί στη «μεγάλη εικόνα» των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, στην περιοχή που εκτείνεται από τα Βαλκάνια και τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.
Επίδικο αυτών των ανταγωνισμών είναι η ανακατανομή των σφαιρών επιρροής ανάμεσα σε ισχυρά ιμπεριαλιστικά κέντρα και καπιταλιστικά κράτη, για τον έλεγχο πλουτοπαραγωγικών πηγών, ενεργειακών διαύλων και εμπορικών δρόμων.
Μέσα σ' αυτό το μπλεγμένο κουβάρι, που χαρακτηρίζεται από οικονομικές, γεωπολιτικές, ακόμα και συνοριακές ανακατατάξεις, οι μεγαλύτεροι «παίχτες» διεξάγουν ένα σκληρό και σύνθετο παζάρι, με στρατιωτικά και διπλωματικά μέσα, με συγκρούσεις και συμβιβασμούς, για να διασφαλίσουν και να επεκτείνουν τα συμφέροντα των μονοπωλίων τους, ή για να αποτρέψουν την επέκταση των αντιπάλων τους.
Πλευρές αυτής της «μεγάλης εικόνας» περιγράφονται στις επόμενες σελίδες του «Ριζοσπάστη». Εδώ θα ασχοληθούμε κυρίως με τα μέτωπα που ανοίγει η κυβέρνηση Ερντογάν, για να προασπίσει τα συμφέροντα της τουρκικής αστικής τάξης και τα οποία αντανακλώνται άμεσα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά και στις σχέσεις της Τουρκίας με την Κύπρο.

Επικίνδυνα παιχνίδια με επίκεντρο τους υδρογονάνθρακες

Σε μια από τις πιο πρόσφατες εξελίξεις, τη βδομάδα που πέρασε, η Τουρκία εξέδωσε νέες παράνομες NAVTEX, αμφισβητώντας τις NAVTEX με τις οποίες ξεκίνησαν οι προετοιμασίες για γεωτρήσεις που έχει προγραμματίσει η αμερικανική «ExxonMobil» στην κυπριακή ΑΟΖ μέσα στο 2018. Αγκυρα και Κατεχόμενα μοίρασαν ρόλους και με διαδοχικές δηλώσεις ανέβασαν τους τόνους, εξαπολύοντας προειδοποιήσεις και απειλές.
«Χωρίς τη συγκατάθεση της "Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου" και της Τουρκίας δεν μπορεί να γίνει τίποτα στην Ανατολική Μεσόγειο», δήλωσε, για παράδειγμα, ο Τούρκος Πρόεδρος, για να συμπληρώσει ο εκπρόσωπός του ότι «αν παραβιαστούν τα κυρίαρχα δικαιώματά (μας) θα υπάρξουν συνέπειες. Η Τουρκία δεν θα διστάσει ποτέ να λάβει τα απαραίτητα μέτρα».
Στο ίδιο πνεύμα και η δήλωση συμβούλου του Ερντογάν ότι «σε οποιοδήποτε πεδίο στο οποίο δεν δίνουμε άδεια, σε οποιαδήποτε προσπάθεια ή προβοκάτσια, προσωπικά ο αρχιστράτηγός μας (ο Ερντογάν) θα δώσει την εντολή για χτύπημα». Αλλά και του «ΥΠΕΞ» του ψευδοκράτους ότι «είμαστε ανοιχτοί σε διάλογο (για το Κυπριακό), αλλά αν παραβλέψουν τους Τουρκοκύπριους, τότε όπως εκείνοι δίνουν αρμοδιότητα σε μία ή περισσότερες εταιρείες για γεωτρήσεις και παρόμοιες εργασίες, και η εταιρεία στην οποία δώσαμε εμείς αρμοδιότητα θα κάνει γεωτρήσεις».
Την ίδια ώρα, ο αστικός Τύπος στην Τουρκία εμφανίζει την κυβέρνηση Ερντογάν να μελετά και να ετοιμάζεται για όλα τα ενδεχόμενα, στο φόντο και της δήλωσης του Τούρκου αρχηγού ΓΕΕΘΑ, Χ. Ακάρ, ότι ο τουρκικός στρατός είναι σε θέση να διεξάγει 2,5 πολέμους ταυτόχρονα.

Παζάρι με πολύ μεγάλο εύρος

Ως μέλος του G20 και δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του ΝΑΤΟ, με σημαντικό εκτόπισμα στην περιοχή, παίρνοντας ενεργό μέρος τα προηγούμενα χρόνια σε ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και προωθώντας τα σχέδια της αστικής τάξης, η Τουρκία συμμετέχει σε όλα τα ανοιχτά μέτωπα της περιοχής.

• Στη Συρία, συνεχίζει τη στρατιωτική επιχείρηση «Κλάδος Ελαίας», επιδιώκοντας να εμποδίσει τη δημιουργία κουρδικού κράτους. Σ' αυτές τις συνθήκες δυναμώνουν οι «τριβές» με τις ΗΠΑ, καθώς τα συμφέροντα και τα σχέδια των δύο ΝΑΤΟικών συμμάχων δεν «κουμπώνουν» στην περιοχή, με αποτέλεσμα να ενισχύεται, από την άλλη, η σχέση της Τουρκίας με τη Ρωσία και το Ιράν. Σε κάθε περίπτωση, η κρίση στις τουρκο-αμερικανικές σχέσεις δεν σημαίνει ότι δεν συνεχίζονται και οι προσπάθειες συμφωνίας. Αλλωστε από την πλευρά των ΗΠΑ στόχος είναι ο επαναπροσεταιρισμός της Τουρκίας στα σχέδια της ΝΑΤΟικής συμμαχίας, γιατί μια ενδεχόμενη ρήξη θα σήμαινε σοβαρή μεταβολή του συσχετισμού δυνάμεων, από την οποία κερδισμένη θα έβγαινε ασφαλώς η Ρωσία.
• Την ίδια ώρα, δεν πέρασε απαρατήρητη η δήλωση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Μ. Τσαβούσογλου, ότι η Τουρκία και η ιρακινή κεντρική κυβέρνηση της Βαγδάτης θα πραγματοποιήσουν κοινή επιχείρηση εναντίον Κούρδων μαχητών στο βόρειο Ιράκ, πιθανότατα τον ερχόμενο Μάη, μετά τη διεξαγωγή των ιρακινών βουλευτικών εκλογών. Ο ίδιος εκτίμησε ότι η επίθεση της Τουρκίας στον θύλακο του Αφρίν θα ολοκληρωθεί την ίδια περίοδο. Θυμίζουμε ότι ΗΠΑ, Τουρκία και Ιράκ είχαν βρεθεί στο ίδιο μέτωπο, ενάντια στο δημοψήφισμα για αυτονομία που οργάνωσαν οι Κούρδοι του βόρειου Ιράκ, το Σεπτέμβρη του 2017. Αν μη τι άλλο, η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι το παζάρι είναι μεγάλο και οι αντιθέσεις συνυπάρχουν με συμβιβασμούς.
• Στα Βαλκάνια, η Τουρκία διεκδικεί επίσης διακριτό ρόλο, με επιχειρηματικούς ομίλους της να έχουν απλώσει τα πλοκάμια τους σε όλες αδιακρίτως τις χώρες και το θρησκευτικό στοιχείο να χρησιμοποιείται για να εμφανίσει την Αγκυρα ως «αρωγό» των μουσουλμάνων της περιοχής. Δεν είναι τυχαίες οι απανωτές συναντήσεις της τουρκικής ηγεσίας με τις κυβερνήσεις Αλβανίας, Σερβίας, Βουλγαρίας, Βοσνίας - Ερζεγοβίνης, οι επαφές ειδικά με την ηγεσία των Σκοπίων, ο ρόλος της Αγκυρας στην υπόθαλψη του εθνικισμού και του αλυτρωτισμού, με αιχμή το μουσουλμανικό στοιχείο της περιοχής.
• Στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, ιδιαίτερα το τελευταίο εξάμηνο, η Τουρκία ξεκαθαρίζει σε όλους τους τόνους ότι η περιοχή έχει καθοριστική και αδιαπραγμάτευτη σημασία για τα συνολικότερα σχέδιά της. Γι' αυτό από την περασμένη άνοιξη έχει αναγγείλει ότι σχεδιάζει γεωτρήσεις για υδρογονάνθρακες, με δικά της μάλιστα σκάφη, σε Μαύρη Θάλασσα και Ανατολική Μεσόγειο, επιμένοντας να διεκδικεί ρόλο ενεργειακού κόμβου μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Η συμφωνία για εξαγωγή φυσικού αερίου από το Ισραήλ στην Αίγυπτο προσθέτει νέα δεδομένα στην περιοχή και φαίνεται πως ενθαρρύνει τους θαλάσσιους παρά τους χερσαίους δρόμους μεταφοράς της Ενέργειας προς την Ευρώπη, επηρεάζοντας και τους σχεδιασμούς της τουρκικής αστικής τάξης. Η Τουρκία αμφισβητεί την κυπριακή ΑΟΖ και βέβαια την ΑΟΖ της Ελλάδας, προσπαθεί να δημιουργήσει τετελεσμένα σε ό,τι αφορά το «γκριζάρισμα» ολόκληρων θαλάσσιων οικοπέδων και ζωνών στην περιοχή. Επαναφέρει διαρκώς το θέμα της συνδιαχείρισης, ενθαρρυμένη και από τις ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ που πιέζουν για επανέναρξη των συνομιλιών για το Κυπριακό, ακόμα και για ενδιάμεση συμφωνία που θα προωθεί τη συνεκμετάλλευση των υδρογονανθράκων πριν καν υπάρξει συμφωνία για το Κυπριακό. Απ' αυτήν τη σκοπιά δεν είναι τυχαία η ανακοίνωση του ΥΠΕΞ των ΗΠΑ ότι «οι πόροι του πετρελαίου και του φυσικού αερίου του νησιού, όπως και όλοι οι πόροι του, θα πρέπει να μοιραστούν ακριβοδίκαια μεταξύ των δύο κοινοτήτων στο πλαίσιο μιας συνολικής διευθέτησης. Αποθαρρύνουμε κάθε ενέργεια ή ρητορική που αυξάνει τις εντάσεις στην περιοχή».
• Ενδεικτική, τέλος, του πόσο περιπλέκονται οι ανταγωνισμοί, είναι και η τελευταία εξέλιξη στις σχέσεις της Τουρκίας με την Αρμενία. Πριν από λίγες βδομάδες, η Αρμενία ακύρωσε τα πρωτόκολλα που οι δύο πλευρές είχαν υπογράψει τον Οκτώβρη του 2009, ως ένα είδος διμερούς ειρηνευτικής συμφωνίας. Αν και οι σχέσεις τους δεν είχαν αποκατασταθεί πλήρως, οι συμφωνίες αυτές είχαν θεωρηθεί μια απόπειρα εξομάλυνσης ανάμεσα στις δύο χώρες. Σύμφωνα με την κυβέρνηση της Αρμενίας (είναι στενός σύμμαχος της Ρωσίας), αυτή έκανε τα πάντα «για να μην εναποθέσει το βάρος της διευθέτησης των σχέσεων μεταξύ Αρμενίας και Τουρκίας στους ώμους των επόμενων γενεών (...) Ομως, η Αγκυρα (...) δεν έκανε ούτε ένα βήμα για την επικύρωση και την εφαρμογή των πρωτοκόλλων και επιπλέον δεν άφησε καμία αμφιβολία ότι δεν σκόπευε να το κάνει». Πάντως, η αρμένικη ηγεσία υποστήριξε ότι είναι έτοιμη για συνεργασία με την Τουρκία στο μέλλον, «εφόσον η τουρκική πλευρά επιδείκνυε την ίδια βούληση».

Οι λαοί να σφραγίσουν τις εξελίξεις

Αποδεικνύεται επομένως ότι η τουρκική επιθετικότητα εκδηλώνεται και κλιμακώνεται μέσα σε ένα πλαίσιο σφοδρών ανταγωνισμών και έντονων διεργασιών, που δεν περιορίζεται στο Αιγαίο ούτε καν στη Ν/Α Μεσόγειο, αλλά αφορά τις ισορροπίες και τους σχεδιασμούς στην ευρύτερη περιφέρεια, τις προτεραιότητες και τις εναλλακτικές ισχυρών ιμπεριαλιστικών κέντρων.
Από την πλευρά της, η ελληνική αστική τάξη επιδιώκει να παίξει ενεργό ρόλο στο πλαίσιο των ευρωατλαντικών σχεδιασμών, αξιοποιώντας και τις αντιθέσεις ΕΕ - ΗΠΑ με την Τουρκία. Βέβαια κάτι τέτοιο περνάει μέσα από τα σχέδια διχοτόμησης και συνεκμετάλλευσης Αιγαίου και κυπριακής ΑΟΖ, ενώ το ειδικό βάρος της Ελλάδας ξεκάθαρα δεν μπορεί να συγκριθεί μ' αυτό της Τουρκίας. Η εμπλοκή σε τέτοιους σχεδιασμούς, λοιπόν, μπορεί να πριμοδοτεί τα επιχειρηματικά συμφέροντα, τα ελληνικά μονοπώλια που θα ωφεληθούν, δεν δίνει όμως απάντηση, αντίθετα οξύνει τις αντιθέσεις, τις αμφισβητήσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων, τα σχέδια συνεκμετάλλευσης και διχοτόμησης, την επιθετικότητα από την πλευρά της Τουρκίας.
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση καλλιεργεί εφησυχασμό γύρω από τις εξελίξεις αυτές και παρουσιάζει την αιτία του προβλήματος ως λύση. Λέει δηλαδή ότι η μεγαλύτερη εμπλοκή στους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς και σχέδια είναι εγγύηση για τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας, πράγμα που διαψεύδεται παταγωδώς.
Ο λαός έχει τώρα πείρα να δει ότι τίποτα δεν κέρδισε και δεν πρόκειται να κερδίσει από τη συμμετοχή στους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς και Ενώσεις, από την εμπλοκή στις αντιθέσεις και τους μεταξύ τους εύθραυστους συμβιβασμούς. ΝΑΤΟ και ΕΕ δεν είναι εγγυητές της σταθερότητας, αλλά παράγοντες αστάθειας για τους λαούς της περιοχής.
Γι' αυτό χρειάζεται τώρα να δυναμώσει η αλληλεγγύη ανάμεσα στον ελληνικό και στον τουρκικό λαό, να δυναμώσει σε κάθε χώρα ο αγώνας ενάντια στο ΝΑΤΟ και τους άλλους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς, ενάντια στην ίδια την αστική τάξη, που για τα συμφέροντά της θέλει να πνίξει τους λαούς στο αίμα.

Πόσο ασφαλής είναι η τεχνολογία blockchain

Σύμφωνα με την PwC («PricewaterhouseCoopers»), μέχρι το 2020 το 77% των οικονομικών υπηρεσιών σε παγκόσμια κλίμακα αναμένεται να υιοθετήσει το blockchain ως τμήμα ενός συστήματος ή της διαδικασίας που χρησιμοποιεί.
Αυτήν τη στιγμή υπάρχει σε διεθνές επίπεδο νομικό κενό σε σχέση με τη λειτουργία των blockchains. Δεν θεωρούνται παράνομα συστήματα, αν και η αποκεντρωμένη φύση τους και η χρήση τους από το Bitcoin, το οποίο εμπλέκεται σε συναλλαγές μεταξύ εμπόρων ναρκωτικών και στο παράνομο εμπόριο όπλων, τους έχει δώσει αρνητικό πρόσημο στη συνείδηση αρκετών ανθρώπων.
Ακόμη και τα κρυπτονομίσματα που έχουν ισχυρή τεχνική βάση, όπως το Bitcoin και το Ether, δεν είναι απολύτως ασφαλή. Ο οργανισμός DAO, που χρησιμοποιώντας το δίκτυο του Ethereum συγκέντρωσε 100 εκατομμύρια δολάρια το 2016, εξαιτίας ενός προβλήματος στο λογισμικό επέτρεψε σε χάκερς να κλέψουν κρυπτονομίσματα Ether αξίας 50 εκατομμυρίων δολαρίων.

Εμπόδια, υπερβολές και κίνδυνοι

Η εταιρεία διαχείρισης επενδύσεων «BlackRock», με ανακοίνωσή της πριν από μια βδομάδα, ανέφερε χαρακτηριστικά: «Βλέπουμε τα κρυπτονομίσματα να χρησιμοποιούνται περισσότερο στο μέλλον (...) αλλά προς το παρόν πιστεύουμε ότι με αυτά θα 'πρεπε να ασχοληθούν μόνο όσοι μπορούν να αντέξουν την πλήρη απώλεια (σ.σ. του κεφαλαίου τους). Παρομοίως, το blockchain χρειάζεται να ξεπεράσει σημαντικά εμπόδια για να προσεγγίσει το πολλά υποσχόμενο μέλλον του». Η «BlackRock» θεωρεί ότι στο blockchain χρειάζεται να υπάρξει εμπλοκή ρυθμιστών και των κεντρικών τραπεζιτών.
Εφαρμογές των blockchains, που επιδιώκουν ορισμένοι, προβλέπουν την αφαίρεση των μεσαζόντων τύπου «Uber» από τις υπηρεσίες μεταφορών, μέσω «έξυπνων συμβολαίων». Αυτοματοποιώντας με ασφάλεια τις δύο βασικές διαδικασίες που πραγματοποιούν η «Uber», η «Lyft» και άλλες ανάλογες εταιρείες, δηλαδή το ταίριασμα των διαθέσιμων αυτοκινήτων με τους επιβάτες και την πραγματοποίηση των πληρωμών, οι εταιρείες αυτές βγαίνουν από τη μέση. Αλλοι σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν το blockchain στις υπηρεσίες Υγείας, χρησιμοποιώντας το για τη δημιουργία «φακέλων υγείας» με όλα τα ιατρικά δεδομένα και το ιστορικό καθενός. Οι γιατροί θα απευθύνονταν σε αυτό το καθολικό υγείας για να αναζητήσουν π.χ. την ομάδα αίματος. Ετσι, ο ασθενής θα είχε μια ακριβή εικόνα για το ποιος ζήτησε και κατέχει ιατρικές τους πληροφορίες.
Οι αλυσίδες των μπλοκ, εφόσον τηρηθούν όλες οι προϋποθέσεις, προσφέρουν εξασφάλιση ότι δεν είναι καθόλου εύκολο να παραποιηθούν εκ των υστέρων. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως οτιδήποτε καταγράφεται σε blockchain είναι αληθές ή επιθυμητό. Αν κάποιος πέσει θύμα χάκινγκ, του κλέψουν κρυπτονομίσματα και προσπαθήσουν να τα χρησιμοποιήσουν, θα ήταν χρήσιμο να μπορεί να ακυρώσει τη συναλλαγή, πράγμα όμως που είναι αδύνατο. Επίσης, συχνά συγχέεται η αδυναμία τροποποίησης ενός blockchain με την πραγματική ασφάλεια δεδομένων: Τα δημόσια blockchains, όπως αυτά του Bitcoin και του Ethereum, δεν κρυπτογραφούν τις πληροφορίες. Αλλά και να το έκαναν, πάλι δεν θα ήταν μακροπρόθεσμα ασφαλής η διατήρηση ευαίσθητων πληροφοριών σε αυτά, γιατί εκείνο που δεν αποκρυπτογραφείται σήμερα μπορεί - όπως έχει δείξει η Ιστορία - να αποκρυπτογραφείται μερικές δεκαετίες αργότερα. Ορισμένοι οπαδοί των blockchains τα εμφανίζουν ως πανάκεια για κάθε ζήτημα που απαιτεί εμπιστοσύνη, αλλά σύμφωνα με αρκετούς ειδικούς αυτό είναι υπερβολικά αισιόδοξο.

Τρία προβλήματα

Μπορούν οι αλυσίδες των μπλοκ να αποτύχουν; Το blockchain του Bitcoin μέχρι στιγμής δεν έχει παραβιαστεί. Υπάρχουν όμως τουλάχιστον τρία προβλήματα με την τεχνολογία αυτή. Τα δίκτυα κρυπτονομισμάτων που βασίζονται σε blockchain στηρίζουν την ασφάλειά τους στην ταχύτητα και την απληστία των «μεταλλευτών» τους, στοιχεία που δεν είναι αδύνατο να υπερκεραστούν. Για να παραβιαστεί ο μηχανισμός συναίνεσης, οι χάκερ θα έπρεπε να έχουν τον έλεγχο της πλειοψηφίας των κόμβων του δικτύου (50%+1). Αυτό θα τους έδινε τη δυνατότητα να ελέγχουν πώς και ποια μπλοκ «εξορύσσονται». Θα μπορούσαν να αντιστρέψουν συναλλαγές, κάνοντας διπλοπληρωμές με το ίδιο ψηφιακό νόμισμα. Η θα μπορούσαν να εμποδίσουν τις συναλλαγές άλλων. Μικρής διάδοσης κρυπτονομίσματα είναι πιο ευάλωτα. Ενα απ' αυτά, το Krypton, το 2016 χτυπήθηκε από μια ομάδα που αυτοαποκαλούνταν «πλήρωμα 51». Ευάλωτα είναι ακόμη τα blockchains που δεν χρησιμοποιούν «εξόρυξη», επειδή στηρίζονται στην εικασία ότι η πλειοψηφία των κόμβων του δικτύου είναι καλοπροαίρετοι.
Το δεύτερο πρόβλημα είναι το ανθρώπινο λάθος. Ενα συναλλακτήριο Bitcoin, το Mt. Gox, έχασε το 2014 850.000 Bitcoins (αξίας εκείνη την εποχή 620 εκατομμυρίων δολαρίων), λόγω κακής διαχείρισης και προβλημάτων στον κώδικα. Επιπλέον, αν χάσει κανείς τον κωδικό για το ψηφιακό πορτοφόλι του, χάνει οριστικά το περιεχόμενό του, καθώς δεν υπάρχει κάποιο τραπεζικό γκισέ για να τον εξυπηρετήσει. Είναι μάλλον ειρωνεία ότι μερικοί κάτοχοι κρυπτονομισμάτων φυλάνε σε τραπεζικές θυρίδες USB στικ μνήμης με τον κωδικό τους για τα κρυπτονομίσματα που κατέχουν. Τέλος, ένα πρόβλημα ορισμένων τουλάχιστον κρυπτονομισμάτων, όπως του Bitcoin, είναι το γεγονός ότι με κάθε νέα συναλλαγή γίνεται ακόμη πιο απαιτητική σε υπολογιστική δύναμη κάθε επόμενη. Αν όλοι άρχιζαν να το χρησιμοποιούν ή διευρυνόταν η χρήση του blockchain του Bitcoin και σε «έξυπνα συμβόλαια», τότε σύντομα θα χρειάζονταν υπερυπολογιστές για τη λειτουργία του, οπότε θα πήγαινε περίπατο και ο κατανεμημένος (αποκεντρωμένος) χαρακτήρας του καθολικού του.

ΚΡΥΠΤΟΝΟΜΙΣΜΑΤΑ Νέο «οικονομικό εργαλείο» πολλαπλών χρήσεων για την καπιταλιστική διαχείριση

Χρήμα είναι το ιδιαίτερο εμπόρευμα που εκπληρώνει το ρόλο του γενικού ισοδύναμου, δηλαδή του εμπορεύματος που εκφράζει την αξία όλων των άλλων εμπορευμάτων και μέσω του οποίου γίνονται οι ανταλλαγές τους. Το χρήμα εμφανίστηκε στα πανάρχαια χρόνια αυθόρμητα, στη διαδικασία της ανάπτυξης των ανταλλαγών. Στα πρώτα στάδια, το ρόλο του γενικού ισοδύναμου έπαιζαν διάφορα εμπορεύματα, βαθμιαία όμως το ρόλο του χρήματος ανέλαβαν ο άργυρος και ο χρυσός, λόγω των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων τους που τα καθιστούν κατάλληλα μέταλλα γι' αυτόν το σκοπό. Αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν συναλλαγές με ασήμι ως γενικό ισοδύναμο στην Ουρ της Μεσοποταμίας, ήδη πριν από 5.000 χρόνια. Ως μεσολαβητές των ανταλλαγών με το γενικό ισοδύναμο, δηλαδή το αντίστοιχο των σημερινών τραπεζών και τραπεζιτών, λειτουργούσαν συχνά οι ναοί και οι ιερείς τους. Τον 20ό αιώνα ο χρυσός αντικαταστάθηκε από τα χαρτονομίσματα, ειδικά τραπεζικά χρεόγραφα καταβολής της αξίας τους «άμα τη εμφανίσει» και από άλλα χρεόγραφα. Κάθε χώρα έχει συνήθως το δικό της χρήμα, το εθνικό νόμισμα, και ορισμένα από αυτά, κυρίως το δολάριο και δευτερευόντως το ευρώ, το γεν και το γουάν, χρησιμοποιούνται στις διεθνείς συναλλαγές ως συνάλλαγμα και από τα κράτη ως αποθεματικό νόμισμα.
Κρυπτονόμισμα είναι ένα κατασκεύασμα χωρίς φυσική μορφή, που υπάρχει μόνο ως ψηφιακό αποτύπωμα και εμφανίζεται από τους υποστηρικτές του ως μορφή ψηφιακού χρήματος. Βασίζεται στα μαθηματικά της κρυπτογραφίας, ώστε να καθορίζεται πώς και πότε δημιουργούνται μονάδες του νομίσματος, αλλά και για να διασφαλίζεται η ασφαλής μεταφορά ποσών από αυτό το νόμισμα. Βασικό χαρακτηριστικό της λειτουργίας των κρυπτονομισμάτων, το κεντρικό στοιχείο αυτού του εφευρήματος, είναι η ύπαρξη ενός - κατά βάση - κατανεμημένου καθολικού (λογιστικού κατάστιχου), που υλοποιείται ως ψηφιακή βάση δεδομένων υποκείμενη σε δημόσια διαχείριση από πολλούς συμμετέχοντες. Αυτή η τεχνολογία είναι που έκανε εφικτά κρυπτονομίσματα όπως το Bitcoin. Η υποκείμενη δομή αυτού του κατανεμημένου σε πολλούς υπολογιστές καθολικού ονομάζεται blockchain, δηλαδή αλυσίδα των μπλοκ, και έχει τη μορφή μιας σειριακής αλληλουχίας κρυπτογραφημένων μπλοκ ψηφιακών πληροφοριών. Για να επαληθευτούν και να διασφαλιστούν, τα μπλοκ αυτά ενημερώνονται συναινετικά από διάφορους «αποδεικτικούς» μηχανισμούς, στους οποίους συμμετέχουν άνθρωποι και ηλεκτρονικοί υπολογιστές.

Με τη γενική τους μορφή, οι έννοιες των αλυσίδων των μπλοκ και των κατανεμημένων καθολικών δεν είναι ακριβώς νέες. Προϋπήρχαν σε αστικές συναλλαγές ιδιοκτησίας, π.χ. ακίνητης περιουσίας. Εκείνο που είναι καινούργιο είναι το «πάντρεμα» αυτών των δύο εννοιών σε ένα (συνήθως) ασφαλές υπολογιστικό σύστημα, που σύμφωνα με τους υποστηρικτές του μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επίλυση πολλών πρακτικών προβλημάτων.

Οι κυρώσεις και το Petro

Στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (MIT), μια ομάδα τεχνοκρατών προσπαθεί να δημιουργήσει ένα ψηφιακό νόμισμα βασισμένο σε blockchain, κατάλληλο για μεγάλης κλίμακας συναλλαγές, το οποίο ονομάζει Tradecoin (κάτι σαν «νόμισμα για το εμπόριο»). Το νόμισμα αυτό θα στηρίζεται σε εχέγγυα του πραγματικού κόσμου, όπως αγροτικά προϊόντα, ορυκτά καύσιμα, μεταλλεύματα κ.ά. Ετσι, ελπίζουν ότι θα καταφέρει να έχει σχετικά σταθερή τιμή και το κοινό θα το εμπιστευτεί. Το Tradecoin, λένε, θα επιτρέψει σε «συμμαχίες» μικρών κρατών, επιχειρήσεων, μεγαλεμπόρων, πιστωτικών ενώσεων, ακόμη και μεγαλοαγροτών, να έχουν στη διάθεσή τους ένα νόμισμα όχι λιγότερο αξιόπιστο και ευέλικτο από τα νομίσματα που χρησιμοποιούν η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Ετσι, υποστηρίζουν, θα μπορούν να προστατευτούν από τις ...ιδιοτελείς πολιτικές των «μεγάλων παικτών» και να συμμετέχουν στο διεθνές εμπόριο.
Το όνειρο της ομάδας του MIT πρόλαβε ο ηγέτης της Βενεζουέλας, Ν. Μαδούρο, που πρόσφατα ανακοίνωσε την «κυκλοφορία» του Petro, ενός κρυπτονομίσματος με χαρακτηριστικά ανάλογα του Tradecoin. Εχέγγυα έχει τα αποθέματα της χώρας σε ορυκτά καύσιμα, κυρίως πετρέλαιο (εξ ου και το όνομα), τον κρατικό χρυσό και τα διαμάντια της. Ωστόσο, δεν προσδιορίστηκε η ακριβής σχέση που θα έχει το Petro με το βαρέλι πετρελαίου. Ο Μαδούρο υποστήριξε ότι με το Petro η χώρα του θα μπορέσει να έχει και πάλι πρόσβαση σε διεθνή χρηματοδότηση και να αντιμετωπίσει τις κυρώσεις που της έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ. Τα Petro διατίθενται «προ-εξορυγμένα» σε 100 εκατομμύρια τεμάχια, βασισμένα μάλλον πάνω στο blockchain του Ethereum. Από έγγραφο που διέρρευσε, η κυβέρνηση της Βενεζουέλας φαίνεται να ελπίζει στην πώληση Petro αξίας 2,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε πρώτη φάση (με έκπτωση 60% στους αγοραστές) και 2,7 δισ. σε δεύτερη φάση. Το έγγραφο προτείνει τη δυνατότητα πληρωμής φόρων σε Petro, αλλά και την πραγματοποίηση συναλλαγών της κρατικής πετρελαιοβιομηχανίας με το νέο κρυπτονόμισμα. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ προειδοποίησε ότι η αγορά Petro αποτελεί παραβίαση των κυρώσεων, επειδή θα λειτουργήσει ως πίστωση προς την κυβέρνηση της Βενεζουέλας.
Σύμφωνα με τους «Τάιμς της Νέας Υόρκης», και η Ρωσία ενδιαφέρεται να αντιμετωπίσει τις κυρώσεις από τις ΗΠΑ και άλλες χώρες μέσω κρατικά εγγυημένου κρυπτονομίσματος, του κρυπτο-ρουβλίου. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η Τράπεζα της Αγγλίας και η κεντρική τράπεζα της Κίνας έχουν εκφράσει ενδιαφέρον να χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία του Bitcoin για τα δικά τους ψηφιακά νομίσματα, ενώ ενδιαφέρον έχει εκφράσει και η κεντρική τράπεζα της Γερμανίας, όσον αφορά τη χρήση της τεχνολογίας blockchain για την προστασία των συναλλαγών. Τόσο η Ρωσία, όσο και η Κίνα και η Βενεζουέλα, έχουν βάλει εμπόδια στην εξαγωγή συναλλάγματος μέσω αγοράς Bitcoin από πολίτες.

Επιμέλεια:
Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ
Πηγές: «Scientific American», https://www.coindesk.com, https://www.nytimes.com

Ο «λαϊκισμός», η «αντισυστημικότητα» και οι ισχυρές ταλαντώσεις του πολιτικού συστήματος

Πέτρος Σκυθιώτης

Τα τελευταία χρόνια, από την κρίση και έπειτα, αυτό που σταδιακά, μεθοδικά, με διάρκεια και προοπτική στο μέλλον αναδεικνύεται ως βασικός ανταγωνιστικός πόλος του πολιτικού συστήματος είναι τα λεγόμενα «αντισυστημικά», «λαϊκιστικά» κόμματα ή οι αντίστοιχοι πολιτικοί εκπρόσωποι «αντισυστημικών», «λαϊκιστικών» απόψεων. Από την άλλη, ο έτερος «συστημικός» πόλος στο λίγο πολύ δικομματικό παιχνίδι πολιτικών συμμαχιών διαμορφώνεται ως η ένωση των πρώην ανταγωνιστών του δικομματικού συστήματος, δηλαδή μια ένωση των «νηφάλιων» φωνών της Κεντροαριστεράς και Κεντροδεξιάς.

Θεωρώντας πως η βασική στρατηγική του πολιτικού συστήματος είναι η αναπαραγωγή, η διαιώνιση του καπιταλισμού και η μη δυνατότητα αμφισβήτησής του, είναι προφανές πως οι δύο καινούριοι πόλοι συγκροτούνται στη βάση και στις παραδοχές του ίδιου οικονομικού συστήματος· εξυπηρετώντας και εκφράζοντας, όμως, σημαντικές δευτερεύουσες στρατηγικές επιδιώξεις, χωρίς την αναγνώριση των οποίων δεν μπορεί να εξηγηθεί αυτή η μετάβαση στο νέο σκηνικό του πολιτικού συστήματος. Οι ισχυρές ταλαντώσεις, δηλαδή, που συμβαίνουν στην οικονομική βάση αντικειμενικά μεταφράζονται και μετασχηματίζονται σε αντίστοιχες ισχυρές ταλαντώσεις που συμβαίνουν στο πολιτικό πεδίο εκφράζοντας αλλά και με σκοπό να διαχειριστούν τις προηγούμενες· και αυτές οι ταλαντώσεις έχουν ως παράγωγο αυτόν το νέο πολιτικό πόλο, τον «λαϊκιστικό», τον «αντισυστημικό», τον «ακραίο».

Σε παγκόσμια κλίμακα, στο νέο πόλο συμβατικά μπορούν να συμπεριληφθούν το «Κίνημα Πέντε Αστέρων» του Γκρίλλο στην Ιταλία, το «AfD» στη Γερμανία, το «Εθνικό Μέτωπο» της Λε Πεν στη Γαλλία, το PVV «Κόμμα για την Ελευθερία» του Βίλντερς στην Ολλανδία, αντίστοιχα κόμματα στις χώρες του Βίσεγκραντ και της Σκανδιναβίας, οι πολιτικές δυνάμεις στη Βρετανία που τέθηκαν επικεφαλής της επιλογής του Brexit (Φάρατζ), ο Τραμπ στις ΗΠΑ κ.λπ. Η συνεκτική αδρή γραμμή που ενώνει όλους αυτούς τους σχηματισμούς, κατά τους «νηφάλιους» αντιπάλους τους, είναι ο «λαϊκισμός» και η «αντισυστημικότητα» που φέρνουν αυτοί ως πρακτική και επιλογή στο πολιτικό σκηνικό. Κάνω εδώ μια προσπάθεια να εξηγήσω την σημασία, το υπέδαφος και τη λειτουργία αυτών των εννοιών σε σχέση με τη φύση αυτού του νέου πολιτικού πόλου και τη θέση του στις γενικότερες οικονομικές – πολιτικές μεταβάσεις των τελευταίων ετών.

Αρχικά, ο νέος αυτός πολιτικός πόλος προκύπτει από την επενέργεια της βαθιάς καπιταλιστικής κρίσης στο σώμα των κοινωνιών, κρίση στην οικονομική βάση που επιφέρει αντίστοιχες παρενέργειες στη διαχείριση του πολιτικού συστήματος και της συναίνεσης. Πλέον ο διαχωρισμός Κεντροδεξιάς – Κεντροαριστεράς δεν μπορεί να εγκολπώσει όλες τις βασικές λειτουργίες που πρέπει να εξυπηρετεί ένα σταθερό και «αξιοπρεπές» αστικό πολιτικό σύστημα. Δεν μπορεί, δηλαδή, να κρατά μια λίγο ως πολύ κοινή πολιτική ατζέντα στη βάση ανώδυνων τριτεύοντων θεμάτων, δεν μπορεί να κάνει ελαφρές υποχωρήσεις μπρος στη δυναμική του εργατικού κινήματος, δεν μπορεί να διαμορφώνει εύκολα κυβερνητικές συμμαχίες που θα υπακούουν σ’ αυτό το δίπολο, δεν μπορεί ο εκάστοτε κυβερνητικός σχηματισμός να πέφτει σχετικά ατσαλάκωτος και με μικρές εκλογικές απώλειες. Δεν μπορεί, σε τελική ανάλυση, όταν όλα γύρω αλλάζουν να πασχίζει το πολιτικό σύστημα να τα ενσωματώσει με εργαλεία του αλλαγμένου παρελθόντος που αντιστοιχούν σε φάση καπιταλιστικής ανάπτυξης .

Σ’ αυτή την περίπτωση, η επίτευξη συναίνεσης θα αποτύγχανε, αφού ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού θα έμενε εκτός της πολιτικής εκπροσώπησης. Για το αστικό πολιτικό σύστημα, αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκη ανεπιθύμητο, σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, σε κάποιο βαθμό αυτό επιδιώκεται. Πρόκειται για το «απολιτίκ» φαινόμενο, οι βασικές συνέπειες του οποίου οδηγούν στην πολιτική απάθεια μη συμμετοχής, στην ανώδυνη συλλήβδην απαξίωση της πολιτικής ως «μη χρήσιμης» ή ως «μη ηθικής» και στην πλαστή εξύψωση της αποκλειστικής ατομικής γνώμης που δεν συντάσσεται με καμία άλλη και συνεπώς δεν αποκτά την υλική δύναμη να διεκδικήσει με αξιώσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, δεν υπάρχει καν κάποιο αντικείμενο διεκδίκησης· απλά μια προσπάθεια επιβίωσης μέσω ατομικών στρατηγικών που δεν περνάνε μέσα από κάποια συλλογικότητα, αφού «τα δεδομένα είναι αυτά» και «η πολιτική είναι για άλλους».

Η πολυδιάσπαση αυτή, στη βάση του «απολιτίκ», είναι επιθυμητή από το πολιτικό σύστημα όταν γίνεται με μικρή δοσολογία και όταν δεν υπάρχουν φλέγοντα οικονομικά – κοινωνικά ζητήματα που κάνουν την κοινωνία να βράζει. Τότε, το πολιτικό σύστημα εμφανίζει εύρυθμη λειτουργία, πετυχαίνει υψηλή πολιτική συναίνεση στους συμμετέχοντες, διατηρεί αρκετό πληθυσμό – και κυρίως της νεολαίας – εκτός δυνατότητας αμφισβήτησης μέσω της μη συμμετοχής, ενώ αναδύεται και ο λόγος περί «μεταδημοκρατίας», περί «τέλους των ιδεολογιών» ως επιστέγασμα σε όλη αυτή την προοπτική απρόσκοπτης λειτουργίας χωρίς τις πολιτικές συγκρούσεις του παρελθόντος.

Όταν, αντίθετα, η δοσολογία του «απολιτίκ» ξεφεύγει και τείνει να συμπεριλάβει ευρύτερες απογοητευμένες ή «αγανακτισμένες» μάζες του πληθυσμού και συνεπώς μη διαχειρίσιμες, όταν η κοινωνία δέχεται συντονισμένη επίθεση χωρίς απάντηση απ’ τη μεριά της και όταν η όποια πολιτική απάντηση είναι εξ ορισμού εκτός πολιτικού διαλόγου από τους υπάρχοντες πολιτικούς σχηματισμούς στη βάση του «There Is No Alternative (TINA)», τότε ακριβώς προκύπτει η ανάγκη για την ενσωμάτωσή τους ξανά στο πολιτικό σύστημα μέσω του «νέου». Και το «νέο» έρχεται να επιτελέσει αυτή ακριβώς τη λειτουργία: να δώσει μια νέα απάντηση και να ενσωματώσει μ’ αυτήν τον πληθυσμό της κοινωνίας, να κατασκευάσει πάλι συν τω χρόνω έναν δικομματισμό – διπολισμό που θα προσφέρει αστικές εναλλακτικές επιλογές σε πλευρές των προβλημάτων της κοινωνίας. Απ’ αυτές τις λειτουργίες προκύπτει και το «λαϊκιστικό» και «αντισυστημικό» του πράγματος.

«Λαϊκιστικό» γιατί α) οι προοπτικές των νέων πολιτικών σχηματισμών είναι να αποτελέσουν βασικό πολιτικό πόλο, να ενσωματώσουν δηλαδή μεγάλο μέρος του πληθυσμού κάτω από τα πολιτικά τους συνθήματα, β) γιατί στην προσπάθειά τους αυτή συνδέουν την κοινή αναφορά τους στο «λαό» με αντιφατικά μεταξύ τους πράγματα ακόμα και για τα όρια της αστικής ιδεολογίας και γ) γιατί αν και αναδυόμενοι από διαφορετικές ιδεολογικοπολιτικές μήτρες συντάσσονται σε συγκεκριμένα αστικά διλήμματα από την ίδια πλευρά και εμφανίζονται, έτσι, να αποτελούν κοινό πολιτικό πόλο. Γι’ αυτό, άλλωστε, η «νηφάλια» Κεντροαριστερά ή/και Κεντροδεξιά κάνει λόγο για Αριστερό ή Δεξιό «λαϊκισμό» συνενώνοντάς τους σε έναν, κάτι που της είναι χρήσιμο: από τη μία επισημαίνει ότι κάθε επιλογή ενάντια στο «TINA» που υπερασπίζεται η ίδια είναι μη επιτρεπτή και μη εφικτή («νηφάλιος» αυταρχισμός – μονόδρομος), ενώ από την άλλη υποδεικνύει τον πολιτικό αντίπαλο που «πρέπει», κατ’ αυτήν, «να εκφράζει πλέον τον λαό» και συμβάλλει, έτσι, απ’ τη μεριά της στη συγκρότηση του νέου, ευνοϊκού γι’ αυτήν, πόλου και στη διαμόρφωση του νέου πολιτικού σκηνικού (ορισμός νέων διλημμάτων – έκφρασή τους από νέους πολιτικούς αντιπάλους).

«Αντισυστημικό» γιατί α) η έκφραση του κόσμου σε περίοδο κρίσης «ανοίγει» σε ευρύτερο φάσμα, οξύνεται περισσότερο και το πολιτικό πεδίο πρέπει τώρα να συμπεριλαμβάνει, έστω και λεκτικά, σε μια ευρύτερη βεντάλια όλες τις πιθανές εκφάνσεις αστικών πολιτικών επιλογών και εργαλείων, ακόμα και εν δυνάμει εκτός κοινοβουλευτικού πολιτικού συστήματος (έμμεση υποβολή ιδέας επιλογής αντικοινοβουλευτικής οδού), β) γιατί μ’ αυτόν τον χαρακτηρισμό τα όρια των πολιτικών επιλογών στο σύνολό τους έχουν αναφορά στο πολιτικό και όχι στο οικονομικό σύστημα· άρα το «TINA» εδώ ενώ δείχνει να αίρεται στη βάση δημιουργίας εναλλακτικής επιλογής, στην ουσία δημιουργώντας την καταλαμβάνει πλέον ολόκληρο το πεδίο: και «συστημικών» και «αντισυστημικών» πολιτικών επιλογών (γενικευμένη απόλυτη πολιτική ενσωμάτωση), γ) γιατί μ’ αυτόν τον χαρακτηρισμό συντηρείται η ιδέα του «νηφάλιου Κέντρου» μέσω του ετεροπροσδιορισμού, αφού η «αντισυστημικότητα» ταυτίζεται από τη μία με την έκφραση του λαού και από την άλλη με μεγαλύτερη ένταση εθνικισμού, ρατσισμού, αντικομμουνισμού (συναίνεση και ανταγωνισμός σε αντιδραστική μετατόπιση πολιτικής ατζέντας) και δ) με την «αντισυστημικότητα» ως έννοια παρέχεται η δυνατότητα να ταυτίζονται οι δυνάμεις που μιλούν ενάντια στο οικονομικό σύστημα με τις δυνάμεις που συγκροτούν το νέο πόλο και που φέρονται να αμφισβητούν είτε μόνο το πολιτικό σύστημα, είτε μόνο την παρούσα φάση και πρόσωπα του πολιτικού συστήματος, όπως παρέχεται εξίσου η ίδια δυνατότητα όταν π.χ. γίνεται λόγος γενικά για «ευρωσκεπτικισμό» (θεωρία δύο άκρων και αντικομμουνισμός).

Κοινές βάσεις και των δύο εννοιολογήσεων, «λαϊκισμού» και «αντισυστημικότητας» αποτελούν είτε διαχρονικές αξίες με αυξομειούμενη κατά περιόδους ένταση π.χ. αντικομμουνισμός, είτε παλιές αξίες που τίθενται πάλι λόγω της οικονομίας στο προσκήνιο με μεγαλύτερη ένταση π.χ. εθνικισμός, φασισμός, ρατσισμός και ξενοφοβία, είτε νέες / παλιές απολίτικες αξίες που σχετίζονται με την ιδέα ότι το κράτος λειτουργεί ως επιχείρηση και άρα, η αναμέτρηση των πολιτικών δυνάμεων και προσώπων πρέπει να γίνεται στη βάση του ποιος είναι ο καλύτερος μάνατζερ, ποιος είναι ο καλύτερος διαχειριστής εσόδων – εξόδων, ποιος μπορεί να «εμπνεύσει» τους εργαζόμενους κ.λπ.

Στο ίδιο υπέδαφος βρίσκονται ιδεολογήματα που αντιμετωπίζουν την οικονομία και την πολιτική ως κάτι το άμεσο και στατικό και άρα προτείνουν λύσεις «άμεσες» με σκοπό να αποκαταστήσουν τον στατικό χαρακτήρα τους. Να αντιμετωπίσουν τις «εξωγενείς», δηλαδή, μικροαλλαγές που γίνονται και επηρεάζουν αρνητικά ένα κατά τα άλλα φυσικοποιημένο άρτιο σύστημα, μια φυσιολογική τάξη πραγμάτων. Τέτοιες π.χ. είναι η εναλλαγή πολιτικών προσώπων με υποτίθεται ικανότερα πολιτικά πρόσωπα, η εναλλαγή κυβερνήσεων με σκάνδαλα με άλλες υποτίθεται καθαρότερες, η στοχοποίηση των μεταναστών και προσφύγων ως αποδιοπομπαίων τράγων για την ανεργία, η άρση της παγκοσμιοποίησης και της πολυπολιτισμικότητας στη βάση της εθνικής «καθαρότητας», το θέμα αποκλειστικά του νομίσματος ως βάση του οικονομικού προστατευτισμού, οι αποσχιστικές τάσεις περιοχών που νιώθουν οικονομικά ισχυρές κ.λπ. Η υπόδειξη πολιτικών λύσεων, δηλαδή, που εκφράζονται σε διαφορετικό κάθε φορά μείγμα από τις «νέες», «λαϊκιστικές», «αντισυστημικές» δυνάμεις με διακηρυγμένο σκοπό όχι το με προοπτική παρόν και μέλλον των σύγχρονων λαϊκών αναγκών, αλλά την αποκατάσταση ενός εξευγενισμένου στη συλλογική μνήμη παρελθόντος.

Αξιοποιούνται, έτσι, οι αντικειμενικές οικονομικές ανάγκες που ανέδειξε η κρίση, για να προσαρμοστούν και να αντιπαρατεθούν στον κατεστημένο αστισμό ως εναλλακτικός ή/και επιθετικότερος αστισμός, για να κατευθυνθούν μέσω μιας ιδεολογίας που δηλώνει ανώνυμη σ’ ένα παρελθόν που δεν υπήρξε ή αν υπήρξε είχε ως μέλλον το τραγικό σήμερα. Παρακάμπτονται και ακυρώνονται, έτσι, οι δυνατότητες που αναδεικνύονται σε περίοδο κρίσης ο υποκειμενικός παράγοντας να συνειδητοποιήσει τις σημερινές του ανάγκες και δυνατότητες, να αναπτύξει ταξική συνείδηση στη βάση των δικών του συμφερόντων και να επιδιώξει να οικοδομήσει το δικό του μέλλον. 

Η ΕΣΣΔ ως “Αυτοκρατορία του Κακού”. Ένα ψυχροπολεμικό ρεσιτάλ από τον πρόεδρο Ρέιγκαν

.

Κατιούσα

Σαν σήμερα εκφωνήθηκε το 1983 η διαβόητη ομιλία του Ρόναλντ Ρέηγκαν στην Εθνική Ένωση Ευαγγελιστών στο Ορλάντο της Φλόριντα, όπου χαρακτήριζε τη Σοβιετική Ένωση “Αυτοκρατορία του κακού”, έκφραση που όχι μόνο χαρακτηρίζει την ψυχροπολεμική πολιτική του Αμερικανού προέδρου, αλλά με διάφορες παραλλαγές χρησιμοποιήθηκε κι από διαδόχους του ως σήμερα, ιδίως από τον Τζωρτζ Μπους το νεότερο, κάθε φορά που ήθελαν να στιγματίσουν χώρες που για τον οποιονδήποτε λόγο θεωρούνταν εχθρικές προς τα αμερικανικά συμφέροντα. Η ομιλία γράφτηκε από τον Άντονυ Ρ. Ντόλαν, ωστόσο η συγκεκριμένη φράση ενδεχομένως να προήλθε από έναν πάστορα και σύμβουλο του Ρέηγκαν, τον Χαλ Λίντσεϋ. Μπροστά σε ένα κοινό αποτελούμενο από πάστορες, ο Ρέιγκαν ζήτησε την παρέμβαση της Ευαγγελικής Εκκκλησίας κατά της δημιουργίας μιας αποπυρηνικοποιημένης ζώνης στη Δυτική Ευρώπη.

Η ομιλία αυτή δε διεξήχθη σε μια τυχαία χρονική συγκυρία, αλλά σε μια περίοδο που ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός βρισκόταν στο στόχαστρο διεθνώς. Συγκεκριμένα, ήδη από τις αρχές του 1983 εξελισσόταν ένα παγκόσμιο φιλειρηνικό κίνημα, με αφορμή την σχεδιαζόμενη εγκατάσταση των πυραύλων Pershing II στην Ευρώπη, που θα έδινε τη δυνατότητα για ένα καταιγιστικό πλήγμα κατά της ΕΣΣΔ, σε 4 ως 6 λεπτά, όπως τουλάχιστον εκτιμούσε η KGB, χρόνος που δε θα άφηνε περιθώρια αμυντικής ανταπάντησης στη χώρα. Η ομιλία ερχόταν  ως κλιμάκωση της πολιτικής που είχε εγκαινιάσει με την ανάληψη των προεδρικών του καθηκόντων ο Ρέηγκαν, όταν τερμάτισε τις συνομιλίες περί αφοπλισμού, ενώ είχαν προηγηθεί μόλις οι εκλογές στην ΟΔΓ δυο μέρες νωρίτερα, χώρα στην οποία επίσης σχεδιαζόταν η εγκατάσταση του αμερικανικού πυραυλικού συστήματος. Η συνέχεια της ομιλίας στην οποία καλούσε σε διεθνή “Σταυροφορία” κατά του κομμουνισμού υπήρξε η αναγγελία, στις 23 Μάρτη 1983, του προγράμματος του “Πολέμου των άστρων”, όπως έγινε γνωστό, βάσει του οποίο θα δημιουργούνταν ένα πρόγραμμα-ασπίδα στο διάστημα κατά των σοβιετικών διηπειρωτικών πυραύλων. Επιπλέον, η κυβέρνηση Ρέιγκαν προμήθευε με όπλα κάθε κίνημα κατά σοσιαλιστικών και προοδευτικών κυβερνήσεων ανά τον κόμσο, όπως στη Νικαράγουα, την Ανγκόλα και το Αφγανιστάν, ενώ δε δίστασε μες στο 1983 να εισβάλει στο κρατίδιο της Γρανάδας στην Καραϊβική, για την ανατροπή της φιλοκουβανικής κυβέρνησης του στρατηγού Χάνστον Όστιν.

Το κοινό στο οποίο απευθυνόταν ο αμερικανός πρόεδρος επίσης δεν ήταν τυχαίο, καθώς ήδη από τη δεκαετία του ’70 οι Ευαγγελιστές στις ΗΠΑ είχαν κατορθώσει να κινητοποιήσουν μέσω διαφόρων διαύλων το στρατόπεδο των χριστιανών φονταμενταλιστών. Αυτοχαρακτηρίζονταν ως “Στρατιώτες του Θεού” ή “Στρατός των ηθικών ακτιβιστών” και προέτρεπαν τους πιστούς να αφιερωθούν στον αγώνα κατά κομμουνιστών, αθέων, ομοφυλόφιλων, μοιχών, εγκληματιών και ιερόδουλων. Σημαντικό ρόλο έπαιξε η οργάνωση Moral Majority που ιδρύθηκε από τον τηλε-ευαγγελιστήΤζέρυ Φάλγουελ και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην εκλογή του Ρέηγκαν, καλώντας στην ιδρυτική της διακήρυξη να εκριζωθούν οι “ακάθαρτοι”. Το βιβλίο του Χαλ Λίντσεϋ, που όπως είδαμε ανήκε στο στενό κύκλο του Ρέιγκαν, “Ο εκλιπών πλανήτης γη”, γνώρισε από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 ως το 1990 91 εκδόσεις, πουλώντας 28 εκατομμύρια αντίτυπα.

Μετά την ομιλία, η Γερμανική εφημερίδα “Φρανκφούρτερ Ρούντσαου” ανέφερε δηλώσεις του Τόμας Ντάιν, επικεφαλής μιας επιτροπής Αμερικανοϊσραηλινής φιλίας, ότι ο Ρέιγκαν θεωρούσε πολύ πιθανό ότι ο κόσμος βάσει της Αποκάλυψης του Ιωάννη πλησίαζε στον Αρμαγεδδώνα και τη Μέρα της Κρίσεως. Η μανιχαϊκή ομιλία του Αμερικανού προέδρου προκάλεσε θυμηθία, ενώ το φιλειρηνικό κίνημα εξακολουθούσε να παραμένει δημοφιλές κι εντός ΗΠΑ, όπου μάλιστα η Εθνική Σύνοδος Καθολικών Επισκόπων τάχθηκε κατά της τοποθέτησης πυραύλων στην Ευρώπη και υπέρ του παγώματος του αμερικανικού πυρηνικού προγράμματος.

Ο τότε επικεφαλής της ΕΣΣΔ, ο βαριά άρρωστος Γιούρι Αντρόποφ,θορυβήθηκε βαθιά από την ομιλία, υπολογίζοντας σε μια αιφνιδιαστική επίθεση των ΗΠΑ, που θα καθιστούσε το Ρέηγκαν, όπως ο ίδιος υπονόησε στην ομιλία του, “αρχιστράτηγο του Γ’ παγκοσμίου πολέμου”. Το σοβιετικό πρακτορείο ΤΑΣΣ ανέφερ πως η έκφραση “αυτοκρατορία του κακού” έδειχνε πως ο αμερικανός πρόεδρος μπορούσε να σκέφτεται μόνο “με όρους σύγκρουσης, κι ενός φιλοπόλεμου, παρανοϊκού αντικομμουνισμού.”

Στην προπαγανδιστική εκστρατεία του Ρέηγκαν εντάσσεται και η προβολή της ταινίας “The day after” στο τηλεοπτικό δίκτυο ABC το Νοέμβρη της ίδιας χρονιάς, με θέμα μια φανταστική πυρηνική επίθεση στην πόλη του Κάνσας, την οποία παρακολούθησαν 100 εκατομμύρια τηλεθεατές. Δυο μέρες μετά εγκρίθηκε εν μέσω σφοδρών διαμαρτυριών από τη γερμανική βουλή με ψήφους 286 υπέρ έναντι 226 κατά η εγκατάσταση των πυραύλων Pershing II στην ΟΔΓ. Την επομένη η ΕΣΣΔ διέκοψε τις συζητήσεις για τον έλεγχο των εξοπλισμών στη Γενεύη. Ως τις 30 Δεκέμβρη οι πρώτοι πύραυλοι είχαν εγκατασταθεί σε δυτικογερμανικό έδαφος.

Καμία ειρήνη χωρίς δικαιοσύνη

Κατιούσα

Τις τελευταίες μέρες, οι οπαδοί του ΠΑΟΚ κατεβαίνουν μαζικά στο δρόμο -όπως και οι οπαδοί των άλλων ομάδων της πόλης στο πρόσφατο παρελθόν. Αποκλείουν συμβολικά το αεροδρόμιο, το σιδηροδρομικό σταθμό, μπουκάρουν στα γραφεία της κρατικής τηλεόρασης για να διαμαρτυρηθούν. Χτες πραγματοποίησαν συγκέντρωση στην Καμάρα και πορεία, όπου στην κεφαλή ήταν ένα πανό με το σύνθημα: “καμία ειρήνη, χωρίς δικαιοσύνη”, που ήταν το βασικό σύνθημα της παλαιστινιακής ιντιφάντα ενάντια στην κατοχή από το κράτος του Ισραήλ.
Εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με κάποιου είδους κατοχή, αλλά με… ποδοσφαιρικό “ζυγό” και το ζύγι της αθλητικής δικαιοσύνης που θεωρούν πως αδικεί την ομάδα τους. Το δίκαιο που διεκδικούν δεν είναι το δικό τους, το δίκιο του αγώνα (πολλά σου στέρησε) ή (νόμος είναι) το δίκιο του εργάτη, που μέρα με τη μέρα χάνει το μπόι, τις κατακτήσεις του και νομίζει ότι θα τα βρει στο γήπεδο, να ρεφάρει με αθλητικές νίκες για τις σφαλιάρες που τρώει στη ζωή. Αλλά το συμφέρον της ομαδάρας και βασικά του προέδρου που κάνει κουμάντο.
Το ερώτημα μπορεί να φανεί ξύλινο, αλλά προκύπτει αυτομάτως. Είναι ζήτημα αν κάποιος από αυτούς είχε κατέβει ποτέ στο δρόμο να διεκδικήσει το δικό του δίκιο σε κάποια αντίστοιχη κινητοποίηση, απεργία, συλλαλητήριο κτλ. Το πολύ-πολύ να είχαν κατέβει κάποιοι στο συλλαλητήριο για τη Μακεδονία, χωρίς να αλλάζουν δραματικά οι όροι και το γενικό κλίμα.
Το πρόβλημα όμως δεν είναι ότι ο κόσμος κατεβαίνει στο δρόμο. Ή μάλλον δε θα ήταν πρόβλημα, αν ο κόσμος ήταν εκεί κάθε μέρα και δε λειτουργούσαν αποπροσανατολιστικά όλα αυτά. Το ζήτημα είναι γιατί ο οπαδός -και όχι μόνο- δέχεται την ταξική ειρήνη και κάθεται στα αυγά του, ενώ βιώνει καθημερινά την κοινωνική αδικία. Γιατί παραμένει κατά κανόνα αμέτοχος στον ακήρυκτο ταξικό πόλεμο, ενώ δεν υπάρχει καμία κοινωνική δικαιοσύνη.
Κι αυτό το ερώτημα δεν απευθύνεται ασφαλώς στους οπαδούς κάποιας συγκεκριμένης ομάδας ή τους οπαδούς γενικά, αλλά σε όλους και τον καθένα μας ξεχωριστά.

Γούντυ Γκάθρυ: Αυτή η γη είναι η γη σου

Στις 14 Ιουλίου 1912, σε μια πολίχνη τριών χιλιάδων κατοίκων τής Οκλαχόμας, το Όκεμαχ, γεννιέται ένας από τους σημαντικώτερους τραγουδοποιούς στην ιστορία των ΗΠΑ, ο Γούντροου Ουίλσον Γκάθρυ (Woodrow Wilson Guthrie). Ο νεαρός Γούντυ μεγαλώνει σε μια υπερσυντηρητική και μάλλον ρατσιστική οικογένεια (ο πατέρας του ήταν υποστηρικτής της Κου-Κλουξ-Κλαν) αλλά οι συνθήκες τής ζωής θα τον κάνουν να αλλάξει μυαλά πολύ νωρίς.

Στις αρχές τής δεκαετίας του '30, σχεδόν πριν προλάβουν να συνειδητοποιήσουν την καταστροφή από το μεγάλο κραχ, οι ΗΠΑ δέχονται ένα ακόμη μεγάλο πλήγμα, καθώς μια μακρά μεγάλη ξηρασία καταστρέφει την αγροτική παραγωγή στις μέσες και μεσοδυτικές περιοχές. Ο λιμός που ενσκήπτει, αναγκάζει εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκων να μεταναστεύσουν προς τις δυτικές πολιτείες. Ο νιόπαντρος Γούντυ αφήνει πίσω την γυναίκα του και φεύγει για την νότια Καλιφόρνια, σε αναζήτηση μεροκάματου. Η εξαθλίωση και η φτώχεια που συναντά, τον συγκλονίζουν. Τα τραγούδια που σκαρώνει με την κιθάρα του, θα έχουν πάντα το ίδιο σημείο αναφοράς: την εργατιά.

Για καλή του τύχη, κάποια από αυτά τα τραγούδια τα ακούει ο Εντ Ρόμπιν, ένας δημοσιογράφος κάποιου τοπικού ραδιοφωνικού σταθμού, ο οποίος εξασφαλίζει στον Γκάθρυ την δυνατότητα να τα παίξει στον σταθμό. Κατά την διάρκεια της συνεργασίας τους, ο Ρόμπιν μυεί τον νεαρό στις ιδέες του κομμουνισμού. Ο Γκάθρυ ενθουσιάζεται και το 1936 γίνεται μέλος τού κομμουνιστικού κόμματος. "Το καλύτερο πράγμα που έκανα το 1936, ήταν το ότι υπέγραψα στο κομμουνιστικό κόμμα", θα πει ο ίδιος πολλά χρόνια αργότερα. Το πόσο ενεργό και δραστήριο μέλος ήταν πιστοποιείται και από το γεγονός ότι στην "People's World", την εφημερίδα του κόμματος, κρατούσε την στήλη "Daily Worker", στην οποία δημοσίευσε 174 άρθρα του. Εκείνη την εποχή υιοθέτησε και το σήμα κατατεθέν του: στις κιθάρες με τις οποίες έπαιζε, υπήρχε πάντοτε η επιγραφή "this machine kills fascists (αυτό το μηχάνημα σκοτώνει φασίστες)".

Το 1940, με τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο σε εξέλιξη, στα ραδιόφωνα των ΗΠΑ κυριαρχεί το τραγούδι "God bless America", του Ίρβινγκ Μπέρλιν. Ο Γκάθρυ εκνευρίζεται τόσο πολύ από τον γλυκανάλατο πατριωτισμό αυτού του τραγουδιού, ώστε στις 23 Φεβρουαρίου 1940 σκαρώνει μια μουσική "απάντηση" με τον τίτλο ελαφρώς αλλαγμένο σε "God blessed America". Αρχικά, κάθε στροφή κλείνει με τον στίχο "God blessed America for me" αλλά εξακολουθεί να τον εκνευρίζει, οπότε τον αλλάζει σε "This land was made for you and me (αυτή η γη φτιάχτηκε για σένα και για μένα)". Μοιραία, το τραγούδι αλλάζει τίτλο και γίνεται προσωρινά "This land" και λίγο αργότερα "This land is your land".

Όταν ο Γκάθρυ ολοκληρώνει την σύνθεση, έχει πια ξεχαρμανιάσει και ο εκνευρισμός του έχει περάσει, οπότε πετάει το τραγούδι σε ένα συρτάρι και το ξεχνάει. Θα περάσουν τέσσερα ολόκληρα χρόνια πριν μπει σε στούντιο για να το ηχογραφήσει και ένας ακόμη χρόνος για να κυκλοφορήσει ο δίσκος. Το άλμπουμ είχε χειρόγραφη εικονογράφηση, περιλάμβανε ένα φύλλο χαρτί με τους στίχους δακτυλογραφημένους και πουλιόταν στην εξευτελιστική τιμή των 25 σεντς. Σύντομα, το "This land is your land" έγινε γνωστό σε κάθε γωνιά των ΗΠΑ και αγαπήθηκε τόσο πολύ από την εργατιά και την φτωχολογιά ώστε ακόμη και σήμερα θεωρείται ο ανεπίσημος εθνικός ύμνος τής χώρας:

This land is your land, this land is my land.    
From California to the New York Island,
from the Redwood Forest to the Gulf Stream waters,
this land was made for you and me.

As I was walking that ribbon of highway,
I saw above me that endless skyway.
I saw below me that golden valley.
This land was made for you and me.

I roamed and I rambled and I followed my footsteps
to the sparkling sands of her diamond deserts,
while all around me a voice was sounding
this land was made for you and me.

When the sun came shining and I was strolling
and the wheat fields waving and the dust clouds rolling,
a voice was chanting as the fog was lifting,
this land was made for you and me.

There was a big high wall there that tried to stop me;
sign was painted, it said "Private Property".
But on the back side it didn't say nothing.
This land was made for you and me.

In the squares of the city, in the shadow of a steeple,
by the relief office, I'd seen my people.
As they stood there hungry, I stood there asking:
Is this land made for you and me?

Nobody living can ever stop me,
as I go walking that freedom highway.
Nobody living can ever make me turn back.
This land was made for you and me.

Ενώ οι τέσσερις πρώτες στροφές δείχνουν ανώδυνες (ήλιος, ουρανός, κοιλάδες, σιτοχώραφα κλπ), οι τρεις τελευταίες πέρασαν από χίλια κύματα. Κόπηκαν, ράφτηκαν, ξανακόπηκαν, λογοκρίθηκαν, τροποποιήθηκαν... Στις αμέτρητες εκτελέσεις, διασκευές και επανεκδόσεις τού τραγουδιού από πολλούς καλλιτέχνες πότε συμπεριλαμβάνονταν και πότε όχι (*). Πολύ λογικό, αφού στις ΗΠΑ τέτοιοι στίχοι δεν είναι καθόλου εύκολοι:

Υπήρχε ένας μεγάλος ψηλός τοίχος εκεί, που προσπάθησε να με σταματήσει,
μια ζωγραφισμένη πινακίδα που έλεγε "Ιδιωτική Περιοχή".
Αλλά στην πίσω πλευρά της δεν έλεγε τίποτε.
Αυτή η γη φτιάχτηκε για σένα και για μένα.

Στις πλατείες της πόλης, στην σκιά ενός καμπαναριού,
δίπλα στο γραφείο τής πρόνοιας, είχα δει τον λαό μου.
Καθώς στέκονταν εκεί πεινασμένοι, στάθηκα κι εγώ να ρωτήσω:
Είναι αυτή η γη φτιαγμένη για σένα και για μένα;

Κανένας ζωντανός δεν μπορεί ποτέ να με σταματήσει,
καθώς βαδίζω εκείνη την λεωφόρο της ελευθερίας.
Κανένας ζωντανός δεν μπορεί ποτέ να με κάνει να γυρίσω πίσω.
Αυτή η γη φτιάχτηκε για σένα και για μένα.

Κι αν στις ΗΠΑ το τραγούδι λογοκρίθηκε για να συμπεριληφθεί στα σχολικά βιβλία, σε πολλές χώρες του κόσμου έγινε δεκτό με ενθουσιασμό και προσαρμόστηκε ανάλογα: Αγγλία, Ιρλανδία, Ουαλία, Καναδάς, Αυστραλία, Μεξικό, Βέλγιο, Σουηδία, Τουρκία... Στην Ελλάδα δεν χρειάστηκε να το υιοθετήσουμε, αφού την εποχή που το κυκλοφορούσε ο Γκάθρυ, ο Ρίτσος έγραφε τα ίδια στην "Ρωμηοσύνη" του: αυτό το χώμα είναι δικό τους και δικό μας...

Woody Guthrie live σε βαγόνι τού νεοϋρκέζικου μετρό

Ο Γούντυ Γκάθρυ και το "This land is your land" έχουν εμπνεύσει αναρίθμητους τραγουδοποιούς. Δεν είναι τυχαίο ότι το δεύτερο τραγούδι που έγραψε ο Μπομπ Ντύλαν είναι το "Song to Woody" ούτε ότι ο Μπρους Σπρίνγκστην μιλάει για "ένα από τα πιο όμορφα τραγούδια που έχουν γραφτεί ποτέ". Παράλληλα, όμως, οι λογοκριμένες εκδόσεις του έχουν παρερμηνευτεί τόσο ώστε το κομμάτι να παρουσιάζεται ως... πατριωτικό. Αν αυτό σας φαίνεται απίστευτο, μάλλον θα αλλάξετε γνώμη όταν μάθετε ότι το έχουν χρησιμοποιήσει ο... Ρόναλντ Ρέηγκαν (στην προεκλογική του εκστρατεία), η... Εθνική Ένωση Υποστηρικτών Οπλοκατοχής και η... Κου-Κλουξ-Κλαν!

----------------------------------------------------
(*) Ακόμη και στον επίσημο ιστότοπο για τον Γούντυ Γκάθρυ, στους στίχους τού τραγουδιού η πινακίδα δεν γράφει "Private Property" (Ιδιωτική Περιοχή) αλλά "No Trespassing" (Απαγορεύεται η διέλευση). Πρόκειται για μια κάθε άλλο παρά αθώα παρέμβαση, η οποία αλλοιώνει σαφώς το μήνυμα του δημιουργού κατά της ιδιοκτησίας.

Κωνσταντίνος Καραμανλής: Ο… “εθνάρχης” του έθνους των καταπιεστών

Σφυροδρέπανος

Ο Κ. Καραμανλής, που γεννήθηκε σαν σήμερα το 1907, στην Πρώτη Σερρών (που ήταν ακόμα τότε τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ονόματι Κιουπ-Κιόι), ήταν ένας από τους σημαντικότερους αστούς πολιτικούς ηγέτες του περασμένου αιώνα και βαφτίστηκε “εθνάρχης” από τους οπαδούς του και διάφορους αστούς δημοσιολόγους -της Δεξιάς και όχι μόνο. Μόνο που ο όρος χρειάζεται κάποιες διευκρινίσεις, όπως θα φανεί από τα παρακάτω σημεία.

-Ο Καραμανλής συνδέθηκε όσο λίγοι με την έννοια της εξουσίας, σε κάθε βαθμίδα της. Έγινε βουλευτής πριν συμπληρώσει τα 30 του, υπουργός προτού γίνει 40 χρονών -σε διάφορα κυβερνητικά σχήματα εν μέσω εμφυλίου πολέμου- και πρωθυπουργός στη μετεμφυλιακή Ελλάδα, προτού κλείσει 50 χρόνια ζωής. Διετέλεσε πρωθυπουργός σε δύο διαφορετικές περιόδους -πριν και μετά τη χούντα- συνολικά για 14 χρόνια, περισσότερα από οποιονδήποτε άλλο πολιτικό, και θήτευσε για άλλα δέκα χρόνια, σε δύο περιόδους και πάλι, ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Συνολικά δηλαδή 25 χρόνια σε ανώτατα αξιώματα, χώρια τα χρόνια που θήτευσε ως βουλευτής και υπουργός…
-Μολονότι βαφτίστηκε εθνάρχης, έλειπε από όλες τις σημαντικές μάχες, περιπέτειες κι αντιστασιακές στιγμές του λαού μας. Δεν πολέμησε τη δεκαετία του 40′, εξαιτίας της βαρηκοΐας του, και δεν πήρε μέρος στην αντίσταση, ενώ την περίοδο της χούντας βρισκόταν στο εξωτερικό και απείχε από κάθε αντιστασιακή, αντιδικτατορική δράση, περιμένοντας να τον προσκαλέσουν ως σωτήρα και “από μηχανής θεό” για να σώσει τη χώρα από το αδιέξοδο.
-Κατά τη διάρκεια της κατοχής απείχε γενικά από την πολιτική, αλλά συμμετείχε στην ομάδα πολιτικού προβληματισμού -sic- με την επωνυμία “Σοσιαλιστική Ένωση” (καμία σχέση με τη μετέπειτα “σοσιαλμανία” του). Αυτό που παραβλέπουν, όμως, οι επίσημοι βιογράφοι του είναι οι υποψίες για σύνδεσή του με το ναζί αξιωματικό Μέρτεν, που ήταν υπεύθυνος για την εξόντωση της εβραϊκής κοινότητας στη Θεσσαλονίκη και είχε επιβεβαιωμένες επαφές με άτομα από το περιβάλλον Καραμανλή, και συγκεκριμένα τον Δημήτρη Μακρή. Και προπαντός η ύποπτη συγκάλυψη που παρείχε αφειδώς η κυβέρνησή του, μιάμιση δεκαετία αργότερα, παραδίδοντας το συλληφθέντα και καταδικασθέντα Μέρτεν -που είχε επιστρέψει στον τόπο του εγκλήματος- στις γερμανικές αρχές, όπου ήταν εξασφαλισμένη η ατιμωρησία του -κάτι που ίσχυε για πάμπολλα στελέχη του ναζιστικού καθεστώτος, που βρήκαν άσυλο, και συχνά μια θέση στον κρατικό μηχανισμό, στη Δυτική Γερμανία. Η συγκάλυψη των εγκλημάτων Μέρτεν γινόταν κατόπιν συμφωνίας με τις δυτικογερμανικές αρχές για την ευνοϊκή συμπεριφορά προς εκείνον, με αντάλλαγμα τη σύναψη δανείου ύψους 200 εκατομμυρίων μάρκων το 1958.
-Είναι ίσως ο βασικός πολιτικός υπεύθυνος-εμπνευστής για το “μοντέλο ανάπτυξης” της αντιπαροχής, με το εύκολο κέρδος για τους εργολάβους, και το τερατούργημα των άχαρων τσιμεντουπόλεων που λουζόμαστε ως και σήμερα. Ως υπουργός στον τομέα των δημόσιων έργων και πρωθυπουργός αργότερα, είχε ανάμιξη σε διάφορες υποθέσεις σκανδαλώδους πριμοδότησης εργολάβων, ιδιωτικών επιχειρήσεων, αποικιοκρατικών συμβάσεων (ΔΕΗ, Πεσινέ κτλ) που απασχόλησαν και το ελληνικό κοινοβούλιο.

-Το διάστημα της υποτιθέμενης “σοσιαλμανίας” του, τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, που οι ανάγκες της καπιταλιστικής ανάπτυξης και οι απαιτήσεις της συγκυρίας υπαγόρευαν κάποιες κινήσεις κρατικοποιήσεων, ήταν αυτό κατά το οποίο ο Υπουργός Εργασίας του, ο διαβόητος Λάσκαρης, διακήρυξε πομπωδώς την κατάργηση της πάλης των τάξεων… Τότε δρομολογήθηκε και η σύνδεση της Ελλάδας με την ΕΟΚ -που ήταν στόχος του Καραμανλή ήδη πριν από τη χούντα- η οποία είχε καταστροφικές συνέπειες για τα λαϊκά στρώματα και ασφαλώς δεν έχει καμία σχέση με τις… Ενωμένες Σοσιαλιστικές Πολιτείες της Ευρώπης!
-Το 74′ ήρθε στα πράγματα με το σύνθημα του Μίκη “Καραμανλής ή Τανκς”, που ως πόλοι, πάντως, δεν πήγαιναν απαραίτητα αντιπαραθετικά. Ο Καραμανλής κρατούσε ανοιχτό δίαυλο επικοινωνίας με τους Συνταγματάρχες και βασικά με το ενδεχόμενο της φιλελευθεροποίησης της χούντας ή κάποιας άλλης “ομαλής εξέλιξης” που θα του επέτρεπε να επιστρέψει, καβάλα στο άλογο. Σαν “αντάλλαγμα”, ο Καραμανλής διασφάλισε μια σχετική επιείκεια για τους πρωτεργάτες του πραξικοπήματος ,αλλά και την ατιμωρησία πολλών βασικών στελεχών και πρωτοπαλίκαρων της χούντας. Εξάλλου, κατά την κρίση του, όλα οφείλονταν σε μερικούς… “άφρονες αξιωματικούς”.
-Τη δεκαετία του 60′ αναρωτιόταν ρητορικά “ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο”, απηυδισμένος από τις συνεχείς παρεμβάσεις του παλατιού στο κυβερνητικό έργο. Δεν είχε δείξει, ωστόσο, την παραμικρή ενόχληση το 55′, όταν ήταν ο εκλεκτός του βασιλικού ζεύγους για τη διαδοχή του Παπάγου, παρακάμπτοντας την “επετηρίδα” και τους δύο αντιπροέδρους του Συναγερμού (Στεφανόπουλος, Κανελλόπουλος) που έμοιαζαν επικρατέστεροι (“Η χώρα ένιωσε σαν να είχε πιει σαμπάνια”, δήλωνε αργότερα, πάντα κοντά στις συνήθειες του λαού, η βασίλισσα Φρίκη). Παρεμπιπτόντως, ο Καραμανλής μιμήθηκε πιστά το παράδειγμα του Στρατάρχη και δε δίστασε να δημιουργήσει δύο φορές “από το μηδέν” καινούρια προσωποπαγή κόμματα της Δεξιάς, με την ΕΡΕ και τη Νέα Δημοκρατία, συμβάλλοντας εν μέρει και σε έναν κάποιο εκσυγχρονισμό του αστικού πολιτικού συστήματος.
-Είχε το παράπονο πως η Αριστερά δεν του αναγνώρισε ότι επί κυβερνήσεών του απελευθερώθηκαν περισσότεροι πολιτικοί κρατούμενοι, με τα μέτρα επιείκειας, από ό,τι επί Ένωσης Κέντρου. Ωστόσο, αρνούνταν κατηγορηματικά να αναγνωρίσει το ΚΚΕ που είχε τεθεί εκτός νόμου, να καταργήσει τα ξερονήσια, τους τόπους εξορίας και το σκληρό μετεμφυλιακό νομικό πλαίσιο. Και δεν έβαλε ποτέ ουσιαστικούς φραγμούς στη δράση του παρακράτους, κάτι που εν μέρει του γύρισε μπούμερανγκ, μετά τη στυγερή δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη, που σηματοδότησε το τέλος της κυβέρνησής του και της πρώτης οκταετίας του. Η νομιμοποίηση του ΚΚΕ στα χρόνια της μεταπολίτευσης έγινε κατά βάση de facto κι από την ίδια τη δυναμική των εξελίξεων, συνεπώς δεν μπορεί να θεωρηθεί δικό του επίτευγμα-πρωτοβουλία, όπως συχνά του πιστώνεται από τους υποστηρικτές του.

-Μπορεί να θεωρήθηκαν ιστορικά τα αναφιλητά του μπροστά στις κάμερες, κατά τη διάρκεια δηλώσεών του στο αεροδρόμιο, για την ελληνικότητα της Μακεδονίας, την περίοδο των εθνικιστικών συλλαλητηρίων, αποσιωπάται βολικά όμως πως η δική του κυβέρνηση είχε υπογράψει συμφωνίες με τον Τίτο -που τότε θεωρούνταν σύμμαχος του δυτικού κόσμου- στις οποίες αναγνωριζόταν η ομόσπονδη δημοκρατία με το όνομα “Μακεδονία”.
-Θεωρήθηκε ως ο Έλληνας Ντε Γκολ, γιατί υποτίθεται πως έδειξε κάποιο πνεύμα ανεξαρτησίας απέναντι στις ΗΠΑ, με τη σταθερή φιλο-ευρωπαϊκή του στάση και την προσωρινή αποχώρηση της Ελλάδας από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, μετά τα γεγονότα της Κύπρου και τη διχοτόμηση του νησιού. Πρέσβευε, ωστόσο, σταθερά το δόγμα του “ανήκομεν εις τη Δύση”, υπέγραψε πειθήνια τις συμφωνίες για το Κυπριακό και αργότερα φυσικά τη συμφωνία της σύνδεσης με την ΕΟΚ -που με τη σειρά της συνδεόταν στενά με το ΝΑΤΟ και τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό.
-Κέρδισε μετά θάνατον τα εύσημα του Τσίπρα για τις δημοκρατικές του ευαισθησίες, ενώ άλλα αναθεωρητικά στελέχη (του λεγόμενου ΚΚΕ εσ.) διέκριναν δύο διαφορετικά πρόσωπα στον Καραμανλή, πριν και μετά τη χούντα. Σε κάθε περίπτωση, δεν πρέπει να λησμονούμε πως το 56′ αναδείχτηκε πρωθυπουργός, χάρη στο καλπονοθευτικό, πλειοψηφικό σύστημα, μολονότι η ΕΡΕ είχε συγκεντρώσει λιγότερες ψήφους από τον αντίπαλο συνασπισμό -με τη συμμετοχή των κομμουνιστών. Το 58′ έκοψε και έραψε στα μέτρα του νέο εκλογικό νόμο που πετσόκοβε ψήφους κι έδρες από το τρίτο κόμμα -που αναμενόταν να είναι η ΕΔΑ- αλλά αυτό γύρισε τελικά εις βάρος της Ένωσης Κέντρου -που συναίνεσε στο νόμο αυτό. Το 61′ τέλος είχαμε την εφαρμογή του σχεδίου “Περικλής” -όπου είχε ενεργό ρόλο κι ο μετέπειτα δικτάτορας Γ. Παπαδόπουλος, κατόπιν επιλογής του Καραμανλή, τοποθετώντας τον σε ειδική συμβουλευτική επιτροπή της ΚΥΠ- με την εκτεταμένη βία και νοθεία (όπου ψήφισαν και τα δέντρα σε κάποιες περιοχές) και το κλίμα τρομοκρατίας εναντίον της ΕΔΑ πρωτίστως, αλλά και της Ένωσης Κέντρου, δευτερευόντως.
Τα παραπάνω αποτελούν απλώς έναν ενδεικτικό κατάλογο -με κίνδυνο να παραλείπουμε κάτι σημαντικό. Είναι όμως αρκετά για να αποδείξουν πως αν ο Καραμανλής βαφτίστηκε εθνάρχης, είναι γιατί πρόσφερε τις πολύτιμες υπηρεσίες του στην άρχουσα τάξη της χώρας μας -και όχι μόνο- και ηγήθηκε του έθνους των καταπιεστών…

Προς Τα ορφανά του Γκέμπελς:

«Τι θα κάνουν οι κομμουνιστές στον πόλεμο; – του Νίκου Μπογιόπουλου

Τις τελευταίες μέρες ένα τάγμα εφόδου από ναζιστόμουτρα, φασιστόμουτρα και ακροδεξιόμουτρα εμφανίζονται σε ιστοσελίδες, φέισμπουκ, τουίτερ και κουρδισμένα στον τόνο του γκεμπελισμού, με τις ίδιες λέξεις και με το ίδιο τζημερογλοιώδες ύφος, αφού πρώτα παραποιήσουν, πλαστογραφήσουν, αποσιωπήσουν ή διαστρεβλώσουν μια σειρά θέσεις του ΚΚΕ, παπαγαλίζουν με αφορμή τις προκλήσεις της Τουρκίας το εξής… ερώτημα:

«Τι θα κάνουν οι κομμουνιστές στον πόλεμο;»…

Παρατήρηση: Όλα αυτά τα ναζιστοειδή που ρωτούν «τι θα κάνουν οι κομμουνιστές στον πόλεμο;» λατρεύουν το ΝΑΤΟ. 

Το ΝΑΤΟ είναι αυτό στο οποίο συμμετέχει και η «σύμμαχος» Τουρκία – και εντός ολίγου και η ΠΓΔΜ. 

Μιλάμε για το ΝΑΤΟ που κάνει πλάτες στην Τουρκία, τηρεί «ίσες αποστάσεις» όταν εμβολίζονται ελληνικά πλοία, παρακολουθεί 45 χρόνια την κατοχή της Κύπρου και στο οποίο η άρχουσα τάξη – που εκτρέφει τα ναζιστοειδή – έχει εμπλέξει την Ελλάδα εδώ και 65 χρόνια.

Επεξήγηση: Παρότι συνιστά ιστορική φάρσα τα ορφανά του Γκέμπελς, του Τσολάκογλου, του Τσιρωνίκου, του ταγματαλήτη Παπαδόγγονα και των χουντικών προδοτών της Κύπρου να θέτουν τέτοια ερωτήματα στην Ελλάδα, και μάλιστα προς τους Ελληνες κομμουνιστές, 

είμαστε στην ευχάριστη θέση να τους απαντήσουμε καθότι η απάντηση είναι και διδακτική για τους νεώτερους και διασκεδαστική για τους παλιότερους.

Απάντηση: Τα ναζιστόμουτρα ας φέρουν τα ματάκια τους στις σχισμές από τις κουκούλες των δοσίλογων προγόνων τους που φοράνε και – με όσα γράμματα ξέρουν – ας διαβάσουν. 

Οι κομμουνιστές, αν γίνει πόλεμος και αφού προηγουμένως θα έχουν κάνει ό,τι περνάει από το χέρι τους για να τον αποτρέψουν, 

θα «υποδεχτούν» τον εισβολέα όπως ακριβώς περιγράφει ο όρκος αριστερά. 

Ο όρκος του αντάρτη του ΕΛΑΣ. 

Κι όσο βέβαιο είναι αυτό – μάρτυς μας η Ιστορία – άλλο τόσο βέβαιο είναι 

σε τι πιστεύουν, σε τι ορκίζονται (δεξιά κοίτα ούγκανε) και τι θα κάνουν οι ιδεολογικοί και πολιτικοί απόγονοι των ορκισμένων ταγματαλητών του Χίτλερ.

ΝΙΚΟΣ ΜΠΟΓΙΟΠΟΥΛΟΣ