15 Απρ 2013

ΜΠΕΡΤΟΛΤ ΜΠΡΕΧΤ Για το προλεταριάτο


ΜΠΕΡΤΟΛΤ ΜΠΡΕΧΤ
Για το προλεταριάτο
Σήμερα στο ένθετο του «Κυριακάτικου Ριζοσπάστη» Ιστορία παρουσιάζουμε κείμενα του Μπέρτολτ Μπρεχτ για το προλεταριάτο. Τα πρώτα κείμενα μέχρι τον υπότιτλο «ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΤΟ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ», αναδημοσιεύονται από την έκδοση της «Σύγχρονης Εποχής», Μπέρτολτ Μπρεχτ: Για την Τέχνη και την Πολιτική». Τα υπόλοιπα, μετά απ' αυτόν τον υπότιτλο, αναδημοσιεύονται από το Βιβλίο «Μπέρτολτ Μπρεχτ: Για τη Φιλοσοφία και το Μαρξισμό» των εκδόσεων «Στοχαστής».
***
Η ανισότητα του εισοδήματος
1. Ο Ζιντ είδε πολλές διαφορές στο εισόδημα. Δεν υπήρχε ισότητα στα εισοδήματα. Ηρθε στη χώρα την εποχή της οικοδόμησης που ισχύει η αρχή: «Ο καθένας ανάλογα με τις ικανότητές του, στον καθένα ανάλογα με την απόδοσή του». Η απόδοση μετριέται με την αξία, που έχει για την οικοδόμηση της παραγωγής. Οι μπολσεβίκοι θεωρούν αυτή την αρχή σαν εφαρμοστέα σε ένα μεταβατικό στάδιο. Υπολογίζουν στον ερχομό μιας εποχής, που θα ισχύει η αρχή: «Καθένας ανάλογα με τις ικανότητές του, στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του». Βλέπουν την πρακτική εφαρμογή της πρώτης αρχής αναγκαία για τη δημιουργία μιας κατάστασης, που θα κάνει δυνατή και απαραίτητη την πρακτική εφαρμογή της δεύτερης αρχής. Το είδος της παραγωγής που οικοδομείται εδώ αποτελεί το κλειδί για την κατανόηση της διαδικασίας μετατροπής της πρώτης αρχής στη δεύτερη. Αν επρόκειτο για μια παραγωγή, όπως την ξέρουμε στον καπιταλισμό, δηλαδή αναρχούμενη, κάτω από φραγμούς, σε στατική από μια άποψη κατάσταση, τότε ελάχιστες προοπτικές θα υπήρχαν για να διαδεχτεί την τωρινή εποχή μια άλλη, πολύ διαφορετική απ' αυτήν, τέτοια, που να μπορεί και να πρέπει να εφαρμοστεί σ' αυτήν η δεύτερη αρχή, η τόσο διαφορετική από την πρώτη. Αν η παραγωγή αυτή ήταν όπως στον καπιταλισμό, θα εξαρτιόμασταν από τις υποσχέσεις της άρχουσας τάξης για μελλοντικές νομοθετικές ρυθμίσεις. Ομως η παραγωγή, που οικοδομείται με βάση την εφαρμογή της πρώτης αρχής, παρόλο, που περιέχει ανισότητες στα εισοδήματα, δεν είναι αναρχούμενη, στατική, περιορισμένη. Είναι μια σοσιαλιστική παραγωγή, που αποβλέπει στην όσο γίνεται μεγαλύτερη αφθονία αγαθών και που δεν έχει κανέναν περιορισμό υπαγορευμένου από το κέρδος. Εδώ κι έναν αιώνα δημιουργήθηκε μια απέραντη σειρά από παρανοήσεις, εξαιτίας της ανικανότητας πολλών ανθρώπων να κατανοήσουν τον κομμουνισμό σαν μια διδασκαλία, που κατά πρώτο λόγο αφορά την παραγωγή. Καλοπροαίρετοι και συμπαθητικοί άνθρωποι, ξεκινώντας από το ολοφάνερο γεγονός της ελαττωματικότητας και της αδικίας του αστικού καταναλωτικού συστήματος, βλέπουν στον κομμουνισμό κατά κύριο λόγο ένα καινούργιο σύστημα κατανομής των αγαθών, το οποίο εγκρίνουν. Δεν έχουν, όμως, μελετήσει καθόλου στα σοβαρά το ζήτημα της παραγωγής, την τεράστια ελαττωματικότητα και αδικία της. Πολύ λίγο έχει γίνει κατανοητή η μεγάλη διδασκαλία των κλασικών του κομμουνισμού, οι οποίοι αναθέτουν στις παραγωγικές δυνάμεις τον αποφασιστικό επαναστατικό ρόλο απέναντι στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Αυτή η μεγάλη διδασκαλία έχει γίνει τόσο λίγο κατανοητή, ώστε να καταλογίζεται στον κομμουνισμό η διαρκής αποτυχία των λεγόμενων μεταρρυθμιστικών κινημάτων, που θέλησαν να μεταρρυθμίσουν μεμονωμένα τις παραγωγικές σχέσεις χωρίς να οδηγήσουν σε ρήξη τις παραγωγικές δυνάμεις και τα οποία είχαν επίδραση μονάχα στην κατανάλωση και όχι στην παραγωγή. Οποια θέση κι αν παίρνει κανείς απέναντι στο φαινόμενο της εισοδηματικής ανισότητας στη σημερινή Ρωσία, κανένας δεν το θεωρεί σαν μια κατάσταση, που θα ήταν ευχής έργο να διατηρηθεί για πάντα. Την ανισότητα στα εισοδήματα πρέπει κανείς να την κρίνει σαν κάτι αναγκαίο για την οικοδόμηση της παραγωγής σοσιαλιστικού τύπου. Και πρέπει κανείς να μάθει, αν αυτό το είδος παραγωγής επιτρέπει ή όχι την υποστήριξη της θέσης, ότι αυτές οι διαφορές εισοδήματος θα εξαφανιστούν μια μέρα. Οι επαναστάσεις δεν είναι νομικές πράξεις. Δεν μπορεί από τη μια μέρα στην άλλη να θεσπιστεί με διάταγμα, ότι από εδώ κι εμπρός πρέπει να ισχύσει ο σοσιαλισμός. Οικοδόμηση του σοσιαλισμού σημαίνει οικοδόμηση σοσιαλιστικής παραγωγής με όλα τα αναγκαία γι' αυτό ευέλικτα νομικά μέτρα και με μια ολόκληρη σειρά διαδοχικών φάσεων στις σχέσεις ιδιοκτησίας, που δημιουργεί η εξέλιξη αυτής της παραγωγής.
2. Σύμφωνα με το σχέδιο F ύστερα από την επανάσταση θα έπρεπε να γίνει ένα είδος προλεταριοποίησης των τεχνικών και των άλλων διανοούμενων. Από δω κι εμπρός, δηλαδή, θα έπρεπε να περιοριστεί η κατανάλωση από μέρους εκείνων των κοινωνικών στρωμάτων, που μέχρι την επανάσταση απολάμβαναν περισσότερα καταναλωτικά αγαθά και να τους επιτραπεί βαθμιαία μια πιο πλούσια κατανάλωση, όταν θα συνέβαινε αυτό και με όλα τα άλλα στρώματα των εργαζομένων. Το σχέδιο αυτό δε λειτούργησε όμως. Εγιναν, βέβαια, μεγάλες μετατοπίσεις σε ό,τι άφορα το εισόδημα των διανοούμενων. Μέχρι πριν από λίγο, οι γιατροί πληρώνονταν σχετικά χαμηλά και οι δάσκαλοι εξακολουθούν - όπως μαθαίνω - να πληρώνονται σχετικά χαμηλά (αν και καλύτερα από τους ανειδίκευτους εργάτες). Οι τεχνικοί, όμως, έχουν διατηρήσει τουλάχιστον το προεπαναστατικό τους επίπεδο αποδοχών και συχνά το έχουν ξεπεράσει. Η απασχόληση, όμως, εκείνων, που κερδίζουν πολλά είναι τεράστια σε σύγκριση με άλλες χώρες. Σχεδόν πάντοτε δουλεύουν σε περισσότερες από μια θέσεις και αυτό συνυπολογίζεται στο εισόδημά τους. Γενικά, το βιοτικό επίπεδο, που αν κατεβεί κάτω από ένα ορισμένο όριο έχει σαν αποτέλεσμα να μην μπορεί ο εργαζόμενος να κάνει αποδοτικά τη δουλειά του, φαίνεται, ότι δεν είναι ένα μηχανικό μέγεθος ίδιο για όλους. Αυτή τη στιγμή δε μένουμε σε ηθικές κατηγορίες. Η απαίτηση του μηχανικού για ψηλό βιοτικό επίπεδο δε γίνεται δεκτή, αντίθετα είναι ο στόχος το ανέβασμα του βιοτικού επίπεδου του εργάτη. Το ζήτημα, όμως, είναι, ότι στη σφαίρα της παραγωγής τα πράγματα είναι έτσι, που για την άνοδο του βιοτικού επίπεδου του εργάτη απαιτείται αύξηση της παραγωγής, πράγμα, που σε ορισμένες περιπτώσεις δεν μπορεί να επιτευχθεί, αν κατέβει το βιοτικό επίπεδο του μηχανικού. Η αύξηση της παραγωγής δεν είναι κάτι το μηχανικό εξαρτώμενο απλά από ποσότητες αλλά κάτι, που απαιτεί μια ριζική αλλαγή στη διάρθρωση της παραγωγής, τέτοια, που όλο και να μειώνονται, μέχρι να εξαφανιστούν οι διαφορές της θέσης, π.χ., του εργάτη από του μηχανικού. Οταν γίνει αυτό, τότε δημιουργείται και για τον εργάτη η ίδια αναγκαιότητα ψηλού βιοτικού επιπέδου όπως για το μηχανικό, και μάλιστα από την πλευρά της παραγωγής.
3. Η μεταβολή του παλιού κόσμου στον καινούργιο δεν γίνεται έξω από τον κόσμο, όπως αναμένουν μερικοί κριτικοί. Οι τεχνικές γνώσεις, που χρειάζονται στο προλεταριάτο για να εκτελέσει μια γιγάντια αποστολή, δεν κυκλοφορούν ασώματες, αλλά, σαν να πούμε, με τη μορφή των τεχνικών. Απ' αυτούς δεν μπορούμε να πάρουμε τις γνώσεις και την τέχνη τους με κατάσχεση. Στην κατοχή αυτών των γνώσεων και αυτής της τέχνης φθάνουμε με την απασχόληση αυτών των ανθρώπων. Ισως να χρησιμοποιήσουν για πολύ καιρό τις γνώσεις και την τέχνη τους σα μέσα για την επίτευξη υψηλού βιοτικού επιπέδου. Αν διαπιστωθεί ότι το υψηλό βιοτικό τους επίπεδο προωθεί τις γνώσεις και τις τέχνες, θα πρέπει να παραμείνει τέτοιο για κάποιο χρονικό διάστημα ακόμα. Τα μέσα, που χρησιμοποιούν οι μεμονωμένοι άνθρωποι για να επιτύχουν ένα υψηλό βιοτικό επίπεδο είναι κάτι εντελώς διαφορετικό απ' αυτό, που ονομάζουμε κέρδος. Αλλά ο καπιταλισμός δε δημιούργησε μονάχα τα κέρδη, δημιούργησε και τη σύγχρονη παραγωγή. Η σοσιαλιστική επανάσταση καταργεί το κέρδος προς όφελος της παραγωγής, γιατί αυτή μπορεί τότε μονάχα να αυξηθεί, όταν καταργηθεί το κέρδος. Θα ήταν τελείως ανόητο να τη διακινδυνεύσουμε ή να την καταστρέψουμε με τη μηχανιστική μείωση του βιοτικού επιπέδου εκείνων των δυνάμεων, που είναι απαραίτητες για την οικοδόμηση και την αλλαγή της μορφής της παραγωγής. Και για να γυρίσουμε στον Ζιντ. Θα τον επαινούσαμε κι αυτόν και τους ομοίους του, όπως θα τους άξιζε, αν εξηγούσαν στον εργάτη, που δουλεύει μέσα στο καπιταλιστικό σύστημα, ότι πρέπει να συγκρίνει το μεροκάματό του με όλες τις υποσχέσεις, που του δίνονται από την άρχουσα τάξη και τους βοηθούς της. Δεν υπάρχει πιο σοβαρή και πιο ειλικρινής συμβουλή απ' αυτήν. Καλύτερη συμβουλή απ' αυτήν δεν μπορούν να δώσουν στον εργάτη ούτε ο αστικός πασιφισμός ούτε οι αστικές θρησκείες - όσο έχουν ακόμα ηθικές φιλοδοξίες. Και δεν υπάρχουν χειρότεροι απολογητές της σοσιαλιστικής οικοδόμησης από εκείνους που προσπαθούν να κερδίσουν τον εργάτη, μιλώντας του για την «ευτυχία που φέρνει η συναίσθηση πως αφιερώνεται σε μια μεγάλη υπόθεση», χωρίς να κουνάνε ούτε το δαχτυλάκι τους για να αποχτήσει ένα «γήινο» μεροκάματο, που θα τον ανακουφίσει από τις στερήσεις και τις ταλαιπωρίες του. Την αδυναμία τέτοιων απολογητών ο Ζιντ την καυτηριάζει, ωστόσο δεν τους θεωρεί κακούς απολογητές, αλλά απολογητές μιας κακής υπόθεσης. Κι αντί να δώσει στους εργάτες του καπιταλισμού τη συμβουλή να εξετάσουν το ζήτημα του μεροκάματού τους, τη δίνει στους εργάτες της Σοβιετικής Ενωσης. Πού βρίσκεται η γελοιότητα αυτής της προτίμησης;
4. Σ' αυτές τις φράσεις γίνεται λόγος για ελευθερία. Οπως φαίνεται, η ελευθερία είναι κάτι το πολύ γενικό, κάτι το απλό. Το τι είναι η ελευθερία το ξέρει, βέβαια, ο καθένας. Το ξέρει ο γιος, που κανονίζει ο πατέρας του τι θα σπουδάσει, το ξέρει η γυναίκα, που την παντρεύει ο πατέρας της χωρίς να τη ρωτήσει και την κρατάει φυλακισμένη ο άντρας της, το ξέρει ο εργάτης, που του αρπάζει ο αστυνομικός τις προκηρύξεις από το χέρι, το ξέρει ο συγγραφέας, που κουτσουρεύει ο αρχισυντάκτης το άρθρο του. Κάτι τόσο απλό, όσο είναι η ελευθερία, ήρθε να δει στη χώρα των Σοβιέτ ο γηραιός κύριος, ξεκινώντας από τη χώρα του, όπου κυριαρχούσε τόση ανελευθερία. Τα όσα είδε και άκουσε τον γέμισαν με έκπληξη και μάλιστα όχι ευχάριστη.
Εμαθε, ότι σ' αυτή τη χώρα, στη χώρα της ελευθερίας, επικρατούσαν παράξενες αντιλήψεις για την ελευθερία. Εδώ η ελευθερία δεν θεωρούνταν σαν κάτι αιώνια ίδιο δοσμένο, κάτι γενικό και απλό. Εμαθε κατά κάποιον τρόπο, ότι ο ίδιος, τέλος πάντων, είχε έρθει από μια χώρα της ελευθερίας. Γιατί του άνοιξαν τα βιβλία των κλασικών του κομμουνισμού - των κατακριτών της καταπίεσης - και του έδειξαν ότι χαρακτήριζαν, λόγου χάρη, τον εργάτη στις καπιταλιστικές χώρες σα βρισκόμενο σε κατάσταση ελευθερίας. Ωστόσο, έτσι σαφείς που ήταν πάντοτε στις εξηγήσεις τους, εξηγούσαν αμέσως, τι είδους ελευθερία εννοούσαν: ότι ο εργάτης είναι σ' αυτές τις χώρες ελεύθερος από τα μέσα παραγωγής. Και δεν το έλεγαν καθόλου ειρωνικά αυτό. Το έλεγαν τόσο λίγο ειρωνικά, ώστε, λόγου χάρη, απέτρεπαν τους εργάτες να αποχτήσουν το «σπιτάκι» τους, όπου αυτό τους ήταν μπορετό, για να διατηρηθεί έτσι αυτή η ελευθερία. Λοιπόν, αυτές ήταν ιδιόρρυθμες ιδέες. Ο διάσημος ταξιδιώτης δεν είχε σκοπό να παραδεχτεί ότι δεν ήξερε τι είναι ο πόθος για ελευθερία, αυτή η καθολική, αιώνια, απαραγνώριστη ορμή, που θα άξιζε να κινήσει το ενδιαφέρον ταξιδιωτών υψηλής κλάσης, ακριβώς επειδή είναι καθολική και αιώνια. [...]
1936
Το προλεταριάτο δε γεννήθηκε με άσπρο γιλέκο
Οσο γι' αυτήν την κουλτούρα, δεν είναι, παρά σαν τα λεκιασμένα ρετάλια, που ξεμένουν στα μεγάλα ξεπουλήματα, που όχι μονάχα ακολουθούν τις πτωχεύσεις, αλλά γίνονται και πριν απ' αυτές. Η κουλτούρα βρίσκεται σε φρικιαστική κατάσταση κι αν τυχόν υπέθετε κανείς ότι υπέστη βιασμό, σίγουρα βοήθησε και η ίδια σ' αυτό. Τώρα δέχεται επίθεση από τους εχθρούς μας. Αποτελεί αυτό λόγο για να την υπερασπιστούμε; Δεν υπερασπιζόμαστε όλα, όσα προσβάλλουν οι εχθροί μας. Ακόμα και ο φασισμός προσπαθεί να απαλλαγεί από μαζεμένες δυσκολίες γενικής μορφής και να ξεκαθαρίσει καταστάσεις, που έγιναν ρευστές (στη Γερμανία την πολιτική της εκκλησίας, μερικά μοναρχικά, αυτονομιστικά ρεύματα, τη συνθήκη των Βερσαλλιών, που επιβάλλει πολεμική αποζημίωση και απαγορεύει τη δημιουργία λαϊκού στρατού κ.λπ.). Με το ζήτημα της κουλτούρας τι γίνεται;
Ξέρουμε - ίσως όχι με αρκετή ακρίβεια και ίσως όχι αρκετά παθιασμένα, ούτε και σε όλη του την έκταση - ότι η αστική κουλτούρα στηρίζεται στην ιδιοκτησία, που σήμερα κυριαρχεί σαν ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής. Από την άλλη μεριά, ξέρουμε ότι σήμερα σε μερικές χώρες κατεδαφίζεται αυτή η κουλτούρα, γιατί δεν προσφέρει πια ό,τι απαιτούν απ' αυτήν: δηλαδή, την προστασία της ατομικής ιδιοκτησίας. Η κουλτούρα είναι, λοιπόν, κάτι το αντιφατικό, αφού μπορεί να έρθει σε τέτοια σύγκρουση με τις συνθήκες ατομικής ιδιοκτησίας, που για την προστασία τους ακριβώς δημιουργήθηκε κάποτε. Οχι μονάχα έμεινε πίσω, όχι μονάχα δεν εναρμονίζεται πια με το σκοπό της, όχι μονάχα την εγκαταλείπουν, αλλά την πολεμούν δραστήρια και με πολλές τυμπανοκρουσίες. Δεν πρέπει να ξεχνάει κανείς ότι παράλληλα με τις δοξολογίες, που έκανε υπέρ της ατομικής ιδιοκτησίας, έκανε στον καιρό της και αρκετή δουλειά για την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων. Τώρα, λοιπόν, στριμωγμένη σε ένα άσχημο αδιέξοδο, πρέπει να δηλώσει με ποιους είναι. Απ' αυτήν πρέπει να θυσιαστεί ό,τι βρίσκεται αντιμέτωπο με τις παραγωγικές δυνάμεις. Μερικά θα τα αναλάβει μάλιστα ο φασισμός - ναι, ο φασισμός - και κανένας δε θα ξαναχτίσει ό,τι θα γκρεμιστεί. Ομως ό,τι απ' αυτήν αφορά και συμβάλλει στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, πρέπει να διασωθεί και την υπεράσπισή του πρέπει να την αναλάβουμε εμείς και μάλιστα ακριβώς εμείς και σε λίγον καιρό μόνο εμείς πια.
Η κουλτούρα αντικατοπτρίζει, φυσικά, τη σύγκρουση, στην οποία έφθασαν οι παραγωγικές δυνάμεις με τον τρόπο παραγωγής. Αυτή καθαυτή δεν αποτελεί τροχοπέδη, ενοχλητικό εμπόδιο, αντιδραστικά δεσμά. Η αποστολή της είναι να προστατεύει την ιδιοκτησία. Την προστατεύει όμως; Την προστατεύει πέρα για πέρα και δεν κάνει τίποτ' άλλο; Και οι σχέσεις παραγωγής απέβλεπαν στην οργάνωση της παραγωγής. Τι γίνεται όμως σήμερα μ' αυτό; Δεν μπορεί να υπάρξει καμιά αμφιβολία, ότι σήμερα αρκετοί πολιτιστικοί φορείς δημιουργούν όλο και πιο στενούς δεσμούς με το προλεταριάτο, την πιο ισχυρή και ορμητική μερίδα των παραγωγικών δυνάμεων. Η πολιτιστική δραστηριότητα του προλεταριάτου, η μάθησή του, η πνευματική του παραγωγή, δεν αναπτύσσονται έξω από την αστική κουλτούρα ή παράλληλα, δηλαδή αυστηρά χώρια απ' αυτήν. Εδώ υπάρχουν κοινά στοιχεία. Ακριβώς όπως πρέπει να επιμένουμε στο ότι ορισμένες συνήθειες, που ήταν στοιχεία κουλτούρας, τέλειωσαν το ρόλο τους και έγιναν πια στοιχεία υποκουλτούρας, έτσι υπάρχουν και άλλα στοιχεία, τα οποία εξακολουθούν να διατηρούνται και βρίσκονται «στριμωγμένα» και τα οποία πρέπει εμείς να υπερασπίσουμε. Η βάση της θέσης μας απέναντι στην κουλτούρα είναι η διαδικασία της απαλλοτρίωσης, όπως γίνεται με τα υλικά πράγματα. Η ανάληψη της κουλτούρας από τη μεριά μας έχει το χαρακτήρα μιας αποφασιστικής αλλαγής. Εδώ δε θ' αλλάξει μονάχα ο κτήτορας, αλλά και το κτήμα. Η σχετική διαδικασία είναι περίπλοκη. Λοιπόν, ποια πράγματα της κουλτούρας θα υπερασπιστούμε; Η απάντηση πρέπει να είναι: εκείνα τα στοιχεία, που πρέπει να καταργήσουν τις σχέσεις ιδιοκτησίας για να εξακολουθήσουν να υπάρχουν τα ίδια.
Για να γίνουμε περισσότερο κατανοητοί, πρέπει να παραθέσουμε εδώ με παραλλαγές ένα κομμάτι του Προυντόν, που το δέχτηκε και ο Λένιν.
Οταν η αστική τάξη δεν είναι πια ικανή να οργανώσει την κουλτούρα, όπως δεν είναι πια ικανή να οργανώσει την παραγωγή, όταν κανένας πια δεν ακούει τα παλιά ξόρκια, γιατί ο καθένας έχει κουφαθεί απ' τις κραυγές φρίκης των βιασμένων και πεινασμένων, όταν φιλειρηνικότητα σημαίνει αδυναμία και καλοσύνη, αυτοθυσία, όταν οι εργάτες, η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού, δεν επιτρέπεται να λένε την αλήθεια και υποχρεώνονται ν' ακούνε το ψέμα, όταν το έθνος έχει γίνει αντικείμενο περιφρόνησης και η στρατιωτική θητεία γι' αυτό έγκλημα, όταν οι παιδαγωγοί έχουν γίνει βοηθοί νεκροθάφτη και η εκπαίδευση αφήνει πίσω της εκγυμνασμένους ή εκτελεσμένους, όταν οι δημόσιες υπηρεσίες προσφέρονται μονάχα με εκβιασμό κι ο εκβιασμός προσκρούει στη σωματική αδυναμία των εκβιαζόμενων, όταν η καθοδήγηση ωφελεί πια μονάχα τον καθοδηγητή και βλάπτει τον καθοδηγούμενο, με αποτέλεσμα να μην ωφελεί πια ούτε τον πρώτο, όταν η μουσική παιανίζει για τη μαζική ανθρωποκτονία, το μυθιστόρημα την εγκωμιάζει και η φιλοσοφία τη θεμελιώνει, όταν η διαφθορά δεν μπορεί πια να συγκαλυφθεί και η πάταξή της δεν μπορεί να φέρει πια καμιά ανακούφιση στην εξαθλίωση, όταν για τους εργάτες γίνεται τόσο μηδαμινή η διαφορά ανάμεσα στα κάτεργα και τα σπίτια, ώστε για να γίνουν τα πρώτα φοβερότερα χρειάζεται να καθιερωθούν βασανιστήρια, όταν οι αρετές πρέπει να ενισχύουν τους απάνω στην τακτοποίηση των εγκλημάτων τους, όταν η περιουσία του λαού υπηρετεί τον αφανισμό του λαού μέσω του πολέμου, όταν ο πόλεμος έχει γίνει το τελευταίο καταφύγιο της οικονομίας και δεν μπορεί πια να είναι νικηφόρος πόλεμος. [...]
Με άλλα λόγια: Οταν η κουλτούρα, που όλο και πιο πολύ καταρρέει, γεμίζει όλο και πιο πολύ από βρωμιές, γίνεται σχεδόν ένα σύστημα κηλίδων, μια χαβούζα, όπου μαζεύονται τα περιττώματα, όταν οι ιδεολόγοι είναι πάρα πολύ διεφθαρμένοι για να επιτεθούν στις σχέσεις ιδιοκτησίας, αλλά και πάρα πολύ διεφθαρμένοι για να τους υπερασπιστούν, έτσι, που να διώχνονται απ' τα αφεντικά τους εκείνοι, που είχαν τη διάθεση να τα υπηρετήσουν, αλλά δεν υπηρέτησαν καλά, όταν οι λέξεις και οι έννοιες δεν έχουν σχεδόν καμιά σχέση πια με τα πράγματα, τη δράση, τις συνθήκες που προσδιορίζουν, έτσι, που να μπορεί κανείς να αλλάζει αυτά τα τελευταία χωρίς ν' αλλάζει τις σχετικές μ' αυτά λέξεις ή να μπορεί ν' αλλάζει τις λέξεις αφήνοντας τα πράγματα, τις ενέργειες, τις συνθήκες στην παλιά τους κατάσταση, όταν ο πρόθυμος για δολοφονίες δεν μπορεί πια να έχει καμιά ελπίδα, ότι θα μείνει κι ο ίδιος ζωντανός, όταν η πνευματική δραστηριότητα περιορίζεται τόσο πολύ, ώστε να υποφέρει απ' αυτή την κατάσταση ως και η ίδια η διαδικασία της εκμετάλλευσης, όταν δεν μπορεί να δοθεί πια στους χαρακτήρες ο καιρός που τους χρειάζεται και για την απλή μεταστροφή τους, όταν η προδοσία δεν ωφελεί πια σε τίποτα, η ποταπότητα δε φέρνει πια κανένα κέρδος, η βλακεία δε συνιστάται για κανέναν, όταν η ακόρεστη αιμοβορία των παπάδων δεν επαρκεί πια και γι' αυτό πρέπει να διωχτούν, όταν δεν υπάρχει πια τίποτα για ξεμασκάρεμα, αφού η καταπίεση προχωρεί πια χωρίς τη μάσκα της δημοκρατίας, ο πόλεμος χωρίς τη μάσκα της ειρηνοφιλίας, η εκμετάλλευση χωρίς τη μάσκα της εκούσιας επιδοκιμασίας των εκμεταλλευόμενων, όταν η πιο ματωβαμμένη λογοκρισία ελέγχει την κάθε σκέψη, αλλά είναι περιττή, γιατί κανένας πια δεν κάνει σκέψεις, τότε το προλεταριάτο μπορεί να πάρει στα χέρια του την κουλτούρα στην ίδια κατάσταση, που θα πάρει και την παραγωγή: σε κατάσταση διάλυσης. Γιατί και την παραγωγή θα την πάρει στα χέρια του το προλεταριάτο μονάχα, όταν αυτή θα έχει υποβαθμιστεί, όταν εξαιτίας ενός πολέμου ή μιας κρίσης θα υπολειτουργεί και θα πρέπει το ίδιο το προλεταριάτο να συμμετέχει σ' αυτή την καταστροφή.
Ομως κανένας δεν μπορεί να περιμένει απ' αυτόν τον κληρονόμο να περισυλλέξει με τρόπο φιλήσυχο και φιλόπονο όλα εκείνα τα αγαθά, που άφησαν αδέσποτα στη θύελλα οι άλλοι.
Τίποτα δεν περιέχει τόση αναίδεια όσο ο πονηρός διαχωρισμός των εννοιών πολιτισμός (Zivilisation) - καλλιέργεια (Kultur), που διδάσκεται στα ανώριμα ακόμα παιδιά του δημοτικού σχολείου. Σύμφωνα μ' αυτό το διαχωρισμό, το πρώτο - δηλαδή ο πολιτισμός - είναι κάτι πολύ ρηχό, αφορά τα απαραίτητα για τη ζωή, που έχουν σχέση με τη διοίκηση, τις υλικές ανέσεις, τη συγκοινωνία, το γενικό ρυθμό, τις υγειονομικές παροχές. Αντίθετα το δεύτερο - δηλ. η καλλιέργεια η κουλτούρα - είναι κάτι που αναπτύσσεται με πιο αργό ρυθμό, που είναι πιο οργανικό, που διδάσκεται πιο δύσκολα, που είναι πολύτιμο και περιττό, δηλ. πέρα από το απόλυτα απαραίτητο. Ακριβώς αυτή η τελευταία έννοια - η έννοια της περίσσειας - δείχνει ιδιαίτερα καθαρά, ότι πρόκειται για ένα και το αυτό πράγμα - που αφορά όμως δυο ειδών κοινωνικές τάξεις, οπότε είναι κάτι απερίγραπτα διαφορετικό. Και για τη μια από αυτές τις τάξεις η αφθονία είναι περιττή - αυτό είναι ολοφάνερο. Ενώ ορισμένες φυλές και ορισμένες κοινωνικές τάξεις μπορούν να εκπολιτιστούν πολύ εύκολα με μερικά κανόνια και μερικά κεφάλαια, δεν ακούστηκε ποτέ τίποτα για το αν αυτές οι φυλές και οι τάξεις μπορούν και να καλλιεργηθούν - σε ό,τι αφορά τις περισσότερο ή λιγότερο έγχρωμες φυλές, αυτές έχουν πράγματι κουλτούρα όταν βροντήξουν τα κανόνια. Μονάχος του ο υλικός πολιτισμός δεν επαρκεί πέρα για πέρα. Ομως για τις ορισμένες κοινωνικές τάξεις, το πράγμα είναι διαφορετικό: συνήθως τα κανόνια βροντούν, γιατί αυτές απειλούν την κουλτούρα.
Για την ελευθερία
Οι περισσότεροι εργάτες του πνεύματος (οι διανοούμενοι) που είναι υπέρ της επανάστασης, περιμένουν απ' αυτήν κατά κύριο λόγο την ελευθερία. Από τις επιπτώσεις του καπιταλιστικού συστήματος, αυτοί νιώθουν πιο ασφυκτική την έλλειψη ελευθερίας. Και αυτοί μπορούν πιο γρήγορα απ' όλους να κερδίσουν, αν τους αποδείξει κανείς, ότι οι ισχύουσες πολιτικές συνθήκες βάζουν τρομερούς φραγμούς στην ελεύθερη εξέλιξη της επιστήμης, σε κάθε ανθρώπινη έρευνα, σε κάθε ωφέλιμη πρακτική.
Πολλοί εργάτες του πνεύματος καταλαβαίνουν τώρα ότι μια επανάσταση, που θα αποκαθιστούσε αμέσως την προσωπική πολιτική ελευθερία, θα ήταν κάτι το μεθυστικό, αλλά θα είχε πολύ μικρή διάρκεια. Εχουν ένα εύγλωττο παράδειγμα μπροστά τους. Η γερμανική επανάσταση του 1918 αποκατάστησε μερικές ελευθερίες. Επειδή, όμως, διατήρησε την παλιά οικονομική μορφή, δηλαδή το σύστημα της ατομικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής, οι ελευθερίες δεν μπόρεσαν να διατηρηθούν σε κανέναν τομέα, και μάλιστα η εξέλιξη των πραγμάτων οδήγησε σε μια μεγαλύτερη από κάθε άλλη φορά ανελευθερία σε όλους τους τομείς. Γιατί η πολιτική ελευθερία και κάθε άλλη ελευθερία εξαρτιώνται από την οικονομία.
Για τους καταπιεσμένους
Σύντροφοι,
Πριν να γίνουμε σοσιαλιστές, ήμασταν δυστυχισμένοι. Πριν να γνωρίσουμε την αλήθεια του μαρξισμού, γνωρίσαμε την αλήθεια της πείνας. Από κείνον τον καιρό της έσχατης και απελπιστικής αθλιότητας διατηρήσαμε ένα αίσθημα για όλους όσοι ζουν στην αθλιότητα και την απελπισία και οι κάθε λογής καταπιεσμένοι είναι οι μόνοι μη σοσιαλιστές, που σεβόμαστε. Σύντροφοι, οι φίλοι μας οι νέγροι δεν είναι σοσιαλιστές, είναι όμως δυστυχισμένοι. Αισθανόμαστε αδελφικά γι' αυτούς και τους ευχόμαστε να μπορέσουν, όπως εμείς, αφού γνώρισαν τη δυστυχία, να γίνουν στη συνέχεια σοσιαλιστές.
Πρέπει κανείς να πολεμάει την αδικία ακόμα και με φτωχά μέσα.
Τη χρονιά που ακολούθησε τον πόλεμο σκεφτόμουν, όπως και πολλοί άλλοι, ότι οργανώσεις όπως ο Σύνδεσμος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα δεν είχαν καμιά αξία. Δεν πήγαινα τόσο μακριά όσο μερικοί άλλοι, που κατηγορούσαν αυτή την εταιρεία ότι βλάπτει, γιατί με τον τρόπο λειτουργίας της δημιουργεί ψευδαισθήσεις, πως θα μπορούσε πραγματικά να καταπολεμήσει την τρομερή και άσκοπη αθλιότητα, που πηγάζει από τη λαθεμένη δομή της παραγωγής και που επομένως μπορεί να εξαφανιστεί μονάχα με την πλήρη αλλαγή αυτής της διάρθρωσης της παραγωγής. Δεν ήθελα να τραβήξω τόσο μακριά, αλλά ταυτόχρονα δεν περίμενα τίποτα από αυτόν τον πασιφισμό, που χωρίς να έχει προοπτικές ν' αλλάξει κάτι στις γενεσιουργές αιτίες, επιχειρούσε χωρίς περιστροφές, και με τα πιο φτωχά μέσα - όπως με την άρνηση μεμονωμένων ατόμων να εκπληρώσουν τη στρατιωτική τους θητεία - να καταπολεμήσει τους πολέμους, που δεν είναι αιτίες, αλλά αποτελέσματα αιτιών. Οταν φασιστικοποιήθηκε μετά η Γερμανία, είδαμε να μπαίνουν στον αγώνα για την καταπολέμηση της αδικίας μικρές και μεγάλες οργανώσεις. Δεν πήγα τόσο μακριά όσο πολλοί άλλοι, που πίστευαν για πολύ καιρό, ότι οι μεγάλες αντιστασιακές οργανώσεις, που στόχευαν στην πλήρη ανατροπή της κοινωνικής δομής, θα έφερναν το ολοκληρωτικό γκρέμισμα. Αλλά έβλεπα κι εγώ την καρτερική και σημαντική δουλειά εκείνων των οργανώσεων, που συχνά υποτιμήθηκαν, όπως ο Σύνδεσμος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, οργανώσεων, που έσωσαν πραγματικά πολλούς ανθρώπους, που σταθερά κι ακούραστα κατάγγελναν την αδικία με τν αδύνατη φωνή τους και που αναπτέρωσαν το αγωνιστικό πνεύμα πολλών. Είδαμε, λοιπόν, ότι η αδικία πρέπει να καταπολεμηθεί όχι μονάχα με τον πιο οριστικό τρόπο, που περιλαμβάνει και την καταπολέμηση των γενεσιουργών αιτίων της, αλλά και με τον πιο γενικό τρόπο, δηλαδή με όλα τα μέσα ακόμα και με τα φτωχότερα. Χειρότερη από την αυταπάτη ότι οι συνέπειες της παράλογης αθλιότητας μπορούν να εξαλειφθούν χωρίς την εξάλειψη των αιτίων της, είναι η αυταπάτη, ότι αυτά τα αίτια μπορούν να καταπολεμηθούν απ' αυτές και με παραίτηση από τη χρησιμοποίηση των πιο μικρών και των πιο μηδαμινών μέσων. Εχω προσέξει, ότι πολλοί σταμάτησαν στη διαπίστωση των κακών αιτίων και ακριβώς αυτό τους εμπόδισε να πολεμήσουν ενάντια στις κακές συνέπειες.
Για την αλήθεια
1. Υπάρχει μία αλήθεια
Δηλαδή: Υπάρχει μόνο μία αλήθεια, όχι δύο ή περισσότερες, όσες είναι οι ομάδες των ενδιαφερόμενων.
2. Αυτή η αλήθεια δεν είναι μόνο μια ηθική κατηγορία
Δηλαδή: Δεν είναι μονάχα ζήτημα εσωτερικής διάθεσης (άρνηση δωροδοκίας, αγάπη για την αλήθεια, δικαιοσύνη κ.λπ.), αλλά είναι και ζήτημα δυνατότητας. Πρέπει να παραχθεί. Υπάρχουν, επομένως, τρόποι παραγωγής της αλήθειας.
3. Η ομολογία (και η εξεύρεση) της αλήθειας πρέπει να έχει ένα σκοπό.
Η αλήθεια είναι ο αντικατοπτρισμός στο νου των κινητήριων δυνάμεων της πραγματικότητας. Η εμφάνιση του ερωτήματος «ποια είναι η αλήθεια» πρέπει να θεωρείται απόδειξη του ότι έχει γίνει αναγκαία μια ενέργεια μέσα από πραγματικές καταστάσεις (αλλαγές της πραγματικότητας). Ακριβώς σε σχέση με την αναγκαία αυτή ενέργεια πρέπει να μπει το ερώτημα. Αντικείμενο της απάντησης πρέπει να είναι και να μείνουν όλες εκείνες οι καταστάσεις, που δημιούργησαν το ερώτημα.
4. Η αιτία που προκάλεσε το συλλογισμό και την ομολογία πρέπει να βρίσκει την τελείωσή της στην ομολογία και το συλλογισμό.
Για παράδειγμα: Οταν παρουσιάζεται το θέμα της ελευθερίας, πρέπει να διαπιστώνεται, ποια καταπιεστική κατάσταση δημιούργησε τον πόθο για ελευθερία, γιατί μια τέτοια διαπίστωση θα είναι καθοριστική για το είδος εκείνο ελευθερίας, που έγινε αναγκαίο. Και για ν' αλλάξει η κατάσταση, επομένως να κερδηθεί η ποθούμενη ελευθερία, πρέπει να χρησιμοποιηθούν ακριβώς εκείνες οι καταστάσεις, που δημιούργησαν την απαίτηση (ή τον πόθο) για ελευθερία.
5. Μια τέτοια μαρτυρία ή παρουσίαση της αλήθειας είναι τότε μονάχα αλήθεια, όταν επιτρέπει μια πρόβλεψη.
Σ' αυτήν όμως την πρόβλεψη πρέπει εκείνος που κάνει τη μαρτυρία να είναι και δρων πρόσωπο. Πρέπει να συμπεριφέρεται σαν κάποιος, που η συμβολή του είναι απόλυτα αναγκαία για την πραγμάτωση των όσων πρόβλεψε.
ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΤΟ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ
Δυσκολίες στην αντιπαράθεση
Στην αντιπαράθεση, οι μαρξιστές συναντάμε δυσκολίες γιατί οι αντιρρήσεις που πρέπει να προβάλλουμε στους ισχυρισμούς των ισχυρών μας αντιπάλων είναι αναγκαστικά διατυπωμένες με το αντίπαλο φραστικό και εννοιολογικό υλικό. Αυτό δυσκολεύει και τις δικές μας συζητήσεις. Γιατί, ενώ εδώ διαθέτουμε δικό μας, επιστημονικής σχεδόν ακρίβειας εννοιολογικό υλικό, αναγκαζόμαστε συχνά να δουλεύουμε με έννοιες ή επιχειρήματα παρμένα από την ιδεολογία που καταπολεμούμε. Το κάνουμε, ας πούμε, «εν γνώσει», μας - ωστόσο, ο αναγνώστης εύκολα μπορεί να παραπλανηθεί.
Για τον ερχομό ευλογημένων εποχών
Δεν θα έπρεπε η ανθρωπότητα, μπροστά στις τόσες μηχανές και τεχνικές προόδους που της ευκολύνουν τη ζωή, να νιώθει το ρόδινο φως, το δροσερό πρωινό αγέρι να σημαίνει τον ερχομό ευλογημένων εποχών; Γιατί, λοιπόν, είναι όλα τριγύρω τόσο γκρίζα, γιατί τούτη η κολασμένη θύελλα που σκοτώνει, καθώς λένε, και νεκρούς.
Οταν η κυρίαρχη τάξη σαπίζει, τότε η σαπίλα κυριαρχεί.
Δουλεία
Στις μελλοντικές γενιές, η θανάσιμη εξάρτηση τεράστιων ανθρώπινων μαζών από μερικούς που εξουσιάζουν τα μεγάλα εργοστάσια, τα εργαλεία ολωνών, δεν θα μοιάζει λιγότερο παράξενη από ό,τι σε μας η δουλεία. Κι όχι λίγες προσπάθειες θα αφιερώνουν για να βρουν, πώς αυτή η (σχεδόν για όλους) ανυπόφορη κατάσταση μπόρεσε ωστόσο να διατηρηθεί τόσον καιρό.
Κακό καθεστώς
Τι νόημα έχει σε πόλεις σαν τις δικές μας να παραπονιέται κανείς για την κακή συμπεριφορά των ανθρώπων;
Οταν σε μια χώρα η κτηνωδία, η εκμετάλλευση της άγνοιας, η αντικοινωνικότητα αποδίδει πολύ περισσότερο παρά μια ανθρώπινη συμπεριφορά, τότε το καθεστώς αυτής της χώρας είναι κακό.
Οταν σε μια χώρα οι έμποροι δημιουργούν την πείνα για να την εμπορευτούν, οι υπάλληλοι περιφρονούν το σύνταγμα, οι δικαστές εφαρμόζοντας τους νόμους δικαιώνουν το άδικο, οι δημοσιογράφοι αγοράζονται για να διαστρεβλώνουν, οι πολιτικοί προδίδουν τους οπαδούς τους, οι μηχανικοί πληρώνονται κι αποσιωπούν τις εφευρέσεις τους, οι γιατροί δίνουν στον άρρωστο ψευτοφάρμακα αντί για τα ακριβά, ο ένας κοιτάει να αρπάξει τη δουλειά του αλλουνού (ακόμα και όταν αυτή δεν τρέφει το δουλευτή της) - τότε, λίγο θες να μιλήσεις για απληστία των εμπόρων, αυθαιρεσία των υπαλλήλων, σαδισμό των δικαστών, ανευθυνότητα των δημοσιογράφων, διπροσωπία των πολιτικών, ανεντιμότητα των μηχανικών και των γιατρών, έλλειψη αλληλεγγύης όλων των ανθρώπων. Ολα αυτά τα ελαττώματα μπορεί να είναι πραγματικά. Η καταδίκη τους μπορεί να είναι δικαιολογημένη, αναγκαία μάλιστα. Ωστόσο, μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες: όταν κανείς, μιλώντας αποκλειστικά για αυτά, δίνει την εντύπωση πως τάχα φρικτά κι αγιάτρευτα ανθρώπινα ελαττώματα είναι που φταίνε για την άθλια κατάσταση μιας χώρας.
Καλλιέργεια καλών συνθηκών ζωής
Οταν καταλάβουμε πόσο σημαντικό ρόλο παίζουν οι συνθήκες ζωής των ανθρώπων για την καλλιέργειά τους, θα προσανατολίζουμε τη διαπαιδαγώγηση, πριν από όλα, σε τέτοιες ιδιότητες, που να εξασφαλίζουν καλές συνθήκες ζωής. Σε ιδιότητες δηλαδή που καταστρέφουν καταστάσεις τέτοιες, όπου κι η πιο στοιχειώδης, πρωτόγονη ζωή μπορεί να αποσπαστεί μόνο με αδιάκοπο, ανήλεο αγώνα.
Ποια πράγματα διαπαιδαγωγούν; Διαπαιδαγωγεί η πείνα κι ο τρόπος να κορεστεί. Διαπαιδαγωγεί το κρύο και ο τρόπος να βρεθούν στέγη και ρούχα. Διαπαιδαγωγεί ο τρόπος που οι άνθρωποι συμπεριφέρονται ο ένας στον άλλο, ο τρόπος που η ανάγκη τους κάνει να συμπεριφερθούν.
Διαπαιδαγωγούν οι καλές τέχνες τότε μονάχα, όταν δεν αδυνατίζουν τον αγώνα της ζωής.
Ωρα πολλή τον έβλεπαν να λάμνει. Μέχρι το τέλος
Πάλευε να κατακτήσει την ακτή. Ωσπου η πτώση του
Τον γκρέμισε. Γίνηκε
Εκείνο που φοβόταν. Τον εχθρό του
Δεν μπόρεσε να θανατώσει, κι ο ίδιος δεν έμεινε στη ζωή.
Στο συναγωνιστή του όμως
Αφησε τον εχθρό αδυνατισμένο.
Ετσι, η πείνα διαπαιδαγωγεί στην κλεψιά, κι η Βίβλος διαπαιδαγωγεί στην πείνα. Οποιος έχει ανάγκη μια πατάτα σκύβει, γιατί έτσι θέλει το χώμα ή το αφεντικό. Να λοιπόν, διαπαιδαγώγηση να σκύβεις. Στις κακοκυβερνημένες χώρες, κάθε αρετή δείχνει και μια αθλιότητα. Οπου βλέπεις κάποιον να αψηφά τον κίνδυνο, σκέψου: μπορεί το μηχάνημα να είναι απροφύλαχτο.
Για την εκμετάλλευση
Εκεί που ποτέ δεν χρειάζονται τον άνθρωπο ολόκληρο, παρά μονάχα τα χέρια ή τα αφτιά, πώς να μη βλέπεις τριγύρω όλο σακατεμένους, άλλους κουλούς, άλλους με κομμένα αφτιά, κι άλλους πάλι με τρία χέρια και πέντε αφτιά; Οπου κυριαρχεί η εκμετάλλευση, γίνονται θύματά της και οι εκμεταλλευτές: αυτή είναι η μοναδική δυνατή μορφή ανθρώπινης επικοινωνίας. Οπου κυριαρχεί η εκμετάλλευση, ο έρωτας θα παίρνει τη μορφή της εκμετάλλευσης, όπως και το μίσος. Τόσο η διδασκαλία, όσο κι η παρακολούθησή της θα φέρουν την σφραγίδα της εκμετάλλευσης. Οταν η εκμετάλλευση γίνεται αβάσταχτη για εκείνον που την υποφέρει, πεθαίνει αυτός - ή οι μάζες την ξεριζώνουν.
Καθήκον και προδοσία
Tι λογής άνθρωποι είναι αυτοί, σε τι λογής στρώματα ανήκουν, που στην καλύτερη περίπτωση λένε για αυτούς: δίκαιος, αν και δικαστής. Προσπαθεί να γιατρέψει, αν και γιατρός. Καλούτσικα χτίζει, αν κι εργολάβος.
Η οργάνωση που συνδέει τα πράγματα χωρίζει τους ανθρώπους. Από όλες τις μεταξύ τους σχέσεις απομένουν οι πιο φτωχές, οι «επαγγελματικές». Η ευθύνη, αντί να αποκτά πολλούς φορείς δεν έχει πια κανένα. Ανθρωποι που δουλεύουν σε διάφορα σημεία του ίδιου πράγματος μοιάζει να έχουν ολότελα διαφορετικά συμφέροντα. Προσπαθώντας να συντονίσουν τη δουλειά τους, πιστεύουν πως κάνουν το καθήκον τους. Ομως ο αρχιτέκτονας λέει: αν δεν πληρώσει αρκετά ο ιδιοκτήτης, δεν μπορώ να φτιάξω σπίτια της προκοπής. Κι ο γιατρός απαντά: χωρίς σπίτια της προκοπής, δεν μπορώ να γιατρέψω τους ανθρώπους. Κάνοντας λοιπόν όλοι το καθήκον τους και συντονίζοντας τη δουλειά τους, προδίδει καθένας τον εαυτό του, προδίδουν όλοι μαζί το σύνολο.
Είναι ανεύθυνο, να αθωώνει κανείς το δικαστή, λέγοντας πως «φταίει το σύστημα» κι όχι ο ίδιος σαν άτομο. Γιατί, αν ο δικαστής υποτάσσεται όχι στη συνείδησή του παρά στο σύστημα όταν αποφασίζει το άδικο, τότε τι λοιπόν κάνει ενάντια στο σύστημα;
Υπέρ των καταπιεσμένων
Σύντροφοι, πριν γίνουμε σοσιαλιστές, ήμασταν δυστυχισμένοι. Πριν γνωρίσουμε την αλήθεια του μαρξισμού, γνωρίσαμε την αλήθεια της πείνας. Από εκείνους τους καιρούς, της βαθιάς και απελπισμένης εξαθλίωσης, μας έμεινε η συμπάθεια για τους απόκληρους κι απελπισμένους. Και οι μόνοι μη - σοσιαλιστές που σεβόμαστε, είναι οι κάθε λογής καταπιεσμένοι. Σύντροφοι! Οι φίλοι μας οι νέγροι δεν είναι σοσιαλιστές. Είναι όμως δυστυχισμένοι. Η καρδιά μας είναι μαζί τους. Και τους ευχόμαστε, όπως και εμείς από δυστυχισμένοι να γίνουν σοσιαλιστές.
Χρησιμότητα της αλήθειας
Σήμερα που το κεφάλαιο, στον απεγνωσμένο του αγώνα, χρησιμοποιεί όλα τα τεράστια μέσα που διαθέτει για να παρουσιάσει σαν «αλήθεια» κάθε χρήσιμο για αυτό ισχυρισμό, η αλήθεια έγινε σε τέτοιο πια βαθμό εμπόρευμα, έγινε πράγμα τόσο περίπλοκο κι αμφισβητούμενο, τόσο εξαρτημένο από αγοραστή και πωλητή (κι αυτούς εξαρτημένους από πολλά), που το ερώτημα «ποια είναι η αλήθεια» δεν μπορεί πια να απαντηθεί χωρίς το ερώτημα: «ποιον εξυπηρετεί αυτή η αλήθεια;» Η αλήθεια έγινε αληθινό εργαλείο: δεν «υπάρχει» (και μάλιστα, όχι ανεξάρτητα από τους ανθρώπους), μα δημιουργείται κάθε φορά. Μέσο παραγωγής, ναι, μα δημιουργημένο!
Μπρος στην τεράστια χρησιμότητά της για τη σημερινή τάξη (αταξία) πραγμάτων, τι να σκεφτούμε για τη μεταφυσική σκοπιά; Να πώς την περιγράφει ο Ενγκελς (εφημερίδα «Νόυε Τσάιτ» 8/357):
Η αιτία των οικονομικών κρίσεων πρέπει να ξεσκεπαστεί και τίποτε άλλο να μη μας υποχρέωνε να εγκαταλείψουμε τη μεταφυσική σκοπιά, θα έπρεπε οπωσδήποτε να το κάνουμε για να μπορέσουμε να καταλάβουμε τούτη την αιτία, τούτη τη βαθύτερη, αγιάτρευτη συνολική κρίση. Ετσι κι αλλιώς, η κρίση αυτή απαιτεί μια δράση, όπως και η ίδια αποτελεί δράση.
Οδηγημένοι από την υποψία, πως οι απόψεις μας σε τούτον τον εμπορευματικό κόσμο έχουν από καιρό γίνει και οι ίδιες εμπορεύματα (δεν μπορούσαν να μείνουν απλά προϊόντα), πρόκειται τώρα να ερευνήσουμε τις απόψεις αυτές και μάλιστα τον εμπορευματικό τους χαρακτήρα. Πολύ καιρό τώρα μιλούσαμε για «καινούργια αίσθηση ζωής», «μεταπολεμική κοσμοαντίληψη», «κοσμοθεωρία μιας νέας γενιάς», θεωρούσαμε το «καινούργιο» σαν δεδομένο, και δεν το εξετάζαμε. Είναι καιρός, να αναλύσουμε τώρα αυτά τα «δεδομένα». Πρέπει λοιπόν να αγνοηθεί ο συγγραφέας ή αναγνώστης που αποζητά το «συναρπαστικό» και, με τη γυμνή αναγκαιότητα σαν μόνο οδηγό, να χρησιμοποιηθούν μέθοδοι κριτικής τέτοιες, να οικοδομηθούν νέες απόψεις τέτοιες, που να καταξιώνονται από τη χρησιμότητά τους (το όπλο δεν χρειάζεται να είναι «συναρπαστικό» για εκείνον που το έχει ανάγκη). Μέτρο της χρησιμότητας αυτής πρέπει να είναι: η δύναμη μεταβολής του κοινωνικού κόσμου.
Επίδραση της αντεπανάστασης
1.Η επίδραση της αντεπανάστασης στις επαναστατικές ιδέες δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Κανένας υλιστής δεν θα περίμενε, πως οι πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές θέσεις του προλεταριάτου θα μπορούσαν να ανατραπούν τόσο βίαια, όπως τις ανέτρεψε ο φασισμός, και οι ιδέες των προλετάριων, οι ιδέες που δημιουργούνται από την κοινωνική τους θέση, θα έμεναν άθικτες. Βέβαια, ούτε ένας ακέραιος επαναστάτης δεν αποπροσανατολίστηκε με την επικράτηση του φασισμού - ούτε ένας όμως δεν άφησε και τις απόψεις του χωρίς επανεξέταση. Πιο ανεπηρέαστοι μπορεί να έμειναν εκείνοι που θεωρούσαν τον εαυτό τους οικοδόμο του κομμουνισμού, που περίμεναν τον κομμουνισμό σαν «επόμενο» κοινωνικό σχηματισμό και θεωρούσαν το προλεταριάτο σαν την τάξη που θα τον «πραγματοποιούσε». Είδαν το φασισμό - να λοιπόν που ο κομμουνισμός δεν ήταν «ο επόμενος» σχηματισμός! Το περίμεναν λοιπόν να έρθει. Από προφήτες του αύριο έγιναν, απλούστατα, του μεθαύριο. Εκείνοι όμως, που πρότειναν τον κομμουνισμό, απλούστατα, σαν λύση πολύ συγκεκριμένων προβλημάτων, και σκέφτονταν να τον εφαρμόσουν αξιοποιώντας υπαρκτές, πολύ συγκεκριμένες δυνατότητες, αναγκάστηκαν να βάλουν στον εαυτό τους το ερώτημα: μήπως παράβλεψαν ορισμένες άλλες διεξόδους; Μήπως δεν πρόσεξαν ορισμένες άλλες δυνατότητες; Μήπως λοιπόν απατήθηκαν στο ερώτημα, ποιες είναι οι βασικές δυνάμεις που κινούν τους λαούς;
2. Κάτω από την επίδραση της καταστροφής της 2ης Αυτοκρατορίας, ο Σορέλ χαρακτηρίζει «φάντασμα» τη Σοσιαλιστική ιστορία της Γαλλικής Επανάστασης του Ζαν Ζωρές. Γι' αυτόν, η επανάσταση, ήταν πια κάτι ξεπερασμένο. Ολες οι έννοιές της έμοιαζαν παλιωμένες, σκονισμένες, άχρηστες. Θεσμοί σαν το γενικό εκλογικό δικαίωμα έμοιαζαν πια «παλιάς μόδας». Δεν χρειάζεται να θεωρήσουμε τον Χίτλερ σήμερα σαν εφαρμοστή των σοσιαλδημοκρατικών ιδανικών του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα, για να παραδεχτούμε και εμείς, πως ορισμένα στοιχεία του πολιτικού μας λεξιλογίου είναι αφάνταστα ξεπερασμένα.
Δυο ειδών υποσχέσεις
Στον καπιταλισμό, ο εργάτης έχει πέρα για πέρα δίκιο, να μετρά το βδομαδιάτικο και να μην παίρνει στα σοβαρά τις υποσχέσεις που του δίνουνε για το μέλλον. Ξέρει, πως αυτά που θα πάρει στο τέλος της βδομάδας θα είναι όλο. Εξω από το μεροκάματο, δεν έχει τίποτα να περιμένει, ούτε που τον νοιάζει λοιπόν παραπέρα, το τι φτιάχνει με τη δουλειά του. Στον καπιταλισμό, αυτός ο τρόπος σκέψης είναι για τον εργάτη η αρχή κάθε λογικής σκέψης. (Μάλιστα, αυτή η σκέψη και καμιά άλλη είναι που τον κάνει αθεϊστή: και στη θρησκεία, πολύ λογικά, δεν βλέπει παρά κούφιες υποσχέσεις). Ο εργάτης δεν σκέφτεται έτσι όταν οικοδομεί τον σοσιαλισμό - και είναι τώρα η λογική του που δεν τον αφήνει να σκεφτεί έτσι. Ξέρει, πως τώρα πια από την παραγωγή δεν έχει να πάρει μόνο το μεροκάματο. Η φράση «κάλιο πέντε και στο χέρι» είναι αφάνταστα χρήσιμη για τον εργάτη στον καπιταλισμό, είναι η αρχή και η ουσία του υλισμού. Ομως ο κεφαλαιοκράτης, καθοδηγητής της παραγωγής και επίσης υλιστής, ξέρει πως π.χ. το εργοστάσιό του κάτω από ορισμένες συνθήκες (όταν απεργεί η αστυνομία) δεν είναι πια «εργοστάσιό του». Ξέρει, πως «το εργοστάσιό του» γίνεται παλιοσίδερα όταν οι εργάτες απεργούν. Ξέρει, πως αυτό που κατέχει (στο βαθμό που το κατέχει) είναι η εργατική δύναμη των εργατών. Στο σοσιαλισμό, ο εργάτης καθοδηγεί την παραγωγή και μάλιστα (πράγμα που πρέπει πάντα να τονίζεται) μια παραγωγή ολότελα διαφορετική, κι όχι μόνο με διαφορετική καθοδήγηση. Αν οι υποσχέσεις των φασιστών μοιάζουν με εκείνες των κομμουνιστών εργατών, είναι γιατί (αστείο, αλήθεια, που χρειάζεται να το ξαναπεί κανείς αυτό) υπάρχουν υποσχέσεις που κρατιούνται, και υποσχέσεις που δεν κρατιούνται.
Μάζα και επανάσταση
Αυτοί που περιγράφουν τις επαναστατικές διαδικασίες αφήνουν συχνά στο περιθώριο εκείνες τις εσωτερικές αναστολές, που διατηρούνται ή αναζωπυρώνονται μέσα στις μάζες και διευθύνονται ενάντια στην επανάσταση. Οι επαναστατικές περιγραφές δείχνουν, πως το μεγάλο κοινό συμφέρον αγκαλιάζει όλο και πιο πολύ τον πληθυσμό, καθώς η μάζα όλο και περισσότερο συνειδητοποιεί τα δικά της συμφέροντα, σαν μάζα. Ωστόσο, παραγνωρίζουν τις μικρές, αλλά πραγματικές συγκρούσεις συμφερόντων, που διατηρούνται ή πρωτοδημιουργούνται. Το λογικό μπαίνει επικεφαλής της επαναστατικής πορείας, σαν κινητήρια της δύναμη κι έτσι, είναι, δύσκολο να δει κανείς τις αναστολές αυτές σαν πραγματικές (ό,τι είναι «παράλογο» είναι και ανύπαρκτο). Καθένας όμως που έχει μελετήσει μια επαναστατική εξέγερση, γνωρίζει πόσες εσωτερικές δυσκολίες μια μάζα συναντά για να εξεγερθεί. Μόνο στην ανάγκη ρίχνεται ο άνθρωπος στο άγνωστο. Η μεγαλόπρεπη φράση «το προλεταριάτο δεν έχει να χάσει παρά τις αλυσίδες του» ισχύει σαν ιστορική προοπτική και για ολόκληρη την εργατική τάξη συνολικά. Ομως, η εσωτερική ιστορία μιας επανάστασης δεν βρίσκεται τάχα ακριβώς στο ότι το προλεταριάτο - οι προλετάριοι δηλαδή - αποφασίζουν να δράσουν σαν τάξη; Στη διαδικασία αυτή πολλά έχουν να χάσουν, και πολλά να ριψοκινδυνέψουν. Αξιοπρόσεκτο είναι, πως εδώ η ίδια η ζωή θεωρείται το πιο τελευταίο, το λιγότερο σημαντικό από όλα. Συχνά την βάζουν σε κίνδυνο πολύ πιο εύκολα, παρά ένα φτωχικό σπιτάκι. Οταν η άρχουσα τάξη κλονίζεται, συνήθως οι καταπιεζόμενοι κλονίζονται, στην αρχή, μαζί της. Οι θεσμοί κλονίζονται και καταρρέουν - κι οι καταπιεσμένοι δεν έχουν πάρει ακόμα την απόφαση, να αναλάβουν αυτοί την ηγεσία. Ενάντιά τους στέκει η θρησκεία, στέκει ο τρόπος ζωής τους, που έμαθαν με κόπο (πολλά του στοιχεία παρμένα από τον εχθρό, μερικά από τον αγώνα ενάντια στον εχθρό), ένα σύνθετο μείγμα συνήθειες και αξιώματα. Γι' αυτό, πρέπει η ίδια η εξέγερση να πάρει κάποιον επιχειρησιακό χαρακτήρα. Να γίνει μια οργανωμένη επιχείρηση, όπου οι μάζες θα αναγνωρίσουν στοιχεία της καθημερινής τους ζωής. Να γίνει λοιπόν λογική, για να τις αγκαλιάσει.

14 Απρ 2013

Νέα Κεντρική Επιτροπή και Κεντρική Επιτροπή Οικονομικού Ελέγχου εκλέχθηκαν από το 19ο Συνέδριο του ΚΚΕ


Νέα Κεντρική Επιτροπή και Κεντρική Επιτροπή Οικονομικού Ελέγχου εκλέχθηκαν από το 19ο Συνέδριο του ΚΚΕ.

Το Δελτίο Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ αναφέρει: 

«Η Κεντρική Επιτροπή που εξέλεξε το 19ο Συνέδριο του ΚΚΕ (με αλφαβητική σειρά) είναι: 


Αβραμόπουλος Κώστας


Αλέπης Πέτρος 


Αρβανιτάκης Δημήτρης 


Αρβανιτάκης Διονύσης


Βαγενάς Ελισσαίος 


Βαρδαλής Σάκης


Γκιόκας Γιάννης


Γκιώνης Θέμης


Γόντικας Δημήτρης


Δημουλάς Τηλέμαχος


Ζάχαρης Δημήτρης


Ζιώγας Κώστας 


Ηλιόπουλος Παναγιώτης


Κανταρτζής Αχιλλέας


Καπέτη Θεανώ


Καραθανασόπουλος Νίκος 


Κατροδαύλη Ελένη


Κατσώτης Χρήστος


Κουμπούρης Δήμος 


Κουρκούνης Νίκος


Κουτσούμπας Δημήτρης


Κωνσταντινίδης Θεοδόσης


Κωτσαντής Σήφης 


Λαμπρινού Μαρία


Λουκάς Στέφανος


Λυμπερίδης Ζήσης


Μαϊλης Μάκης


Μαμάης Βασίλης


Μανουσογιαννάκης Γιάννης


Μανωλάκου Διαμάντω


Μαρίνος Γιώργος


Μαρούδας Ρίζος


Μηλιαρονικολάκη Ελένη


Μπασδέκης Κώστας


Μπάτσικας Κώστας 


Μπέλλου Ελένη


Μπούτας Βαγγέλης


Νταγκουνάκης Γιώργος


Παναγιωτακοπούλου Χριστίνα


Παντελάκη Ελπίδα


Παπαδάκης Κώστας


Παπαδόπουλος Μάκης


Παπαλεωνίδας Δημήτρης


Παπαρήγα Αλέκα


Παπασταύρου Κύριλλος


Παρασκευάς Κώστας


Παφίλης Θανάσης


Πέρρος Γιώργος


Πρωτούλης Γιάννης


Ράζου Λουίζα


Σκιαδιώτης Γιώργος


Σοφιανός Νίκος


Τασιούλας Γιάννης


Τζαβάρας Δημήτρης


Τζίμας Θανάσης


Τούσσας Γιώργος


Τσατσούλη Τασία


Τσιαπλές Τάσος


Τσιμπόγλου Σάββας


Φειδάκη Καίτη


Χαρίτος Γιώργος 


Χιώνης Θοδωρής


Χριστάνης Νίκος

Το 19ο Συνέδριο εξέλεξε επίσης την Κεντρική Επιτροπή Οικονομικού Ελέγχου την οποία αποτελούν οι: 


Βλόντζος Θανάσης


Κακουλίδου Χρύσα


Κροκίδη Λίνα


Κολοβός Χρήστος


Νάνος Γιώργος

Νέος Γενικός Γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ ο Δημήτρης Κουτσούμπας.

Νέος Γενικός Γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ ο Δημήτρης Κουτσούμπας. 



Ανακοίνωση του Γραφείου Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ.

Με την ολοκλήρωση των εργασιών του 19ου Συνεδρίου του ΚΚΕδόθηκε από το Γραφείο Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ η παρακάτω ανακοίνωση:
«Ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του 19ου Συνεδρίου του ΚΚΕ με την εκλογή νέας Κεντρικής Επιτροπής, η οποία στην πρώτη της συνεδρίαση εξέλεξε Γενικό Γραμματέα της ΚΕ του ΚΚΕ τον Δημήτρη Κουτσούμπα».

Γιατί λυσσάνε τα Μέσα των αστών;



Γιατί λυσσάνε τα Μέσα των αστών;
Αυτοί και άλλοι παρόμοιοι ήταν οι τίτλοι για το ΚΚΕ που κυριάρχησαν στα αστικά ΜΜΕ κατά την προσυνεδριακή περίοδο
Ολα τα είχε ο μπαχτσές, στην αντιμετώπιση του Κόμματος από τα αστικά ΜΜΕ στη διάρκεια της προσυνεδριακής περιόδου. Από κατασκευασμένα ψέματα και ανυπόστατα σενάρια, μέχρι συνειδητή διαστρέβλωση των θέσεων του ΚΚΕ και των προσυνεδριακών ντοκουμέντων, για να τα φέρουν στα μέτρα της αντιΚΚΕ προπαγάνδας. Αν κάτι επιβεβαίωσαν οι δεκάδες σελίδες που έγραψαν για να ρίξουν λάσπη στο ΚΚΕ, είναι ότι η επιχειρηματολογία τους διαμορφώνεται σε ενιαίο κέντρο. Οτι τα αντιΚΚΕ επιτελεία στον αστικό Τύπο και το διαδίκτυο αλληλοτροφοδοτούνται, αξιοποιώντας σ' αυτό τους το έργο, εχθρούς και άσπονδους φίλους του ΚΚΕ.
Το μπαράζ των δημοσιευμάτων ξεκίνησε από την επομένη κι όλας της δημοσίευσης των Θέσεων, στις αρχές του περασμένου Δεκέμβρη. Οσοι περίμεναν ότι μετά τις εκλογές το ΚΚΕ θα ταλανιζόταν και θα αναθεωρούσε τη στρατηγική του, όσοι ήλπιζαν ότι οι Θέσεις της ΚΕ για το Συνέδριο θα σηματοδοτούσαν στροφή του ΚΚΕ στη διαχείριση, εγκατάλειψη των αρχών και του επαναστατικού του Προγράμματος, ηττήθηκαν πανηγυρικά. Το ΚΚΕ όχι μόνο δεν αναδιπλώθηκε από τη στρατηγική του, αλλά στο νέο του Πρόγραμμα ενσωμάτωσε τα συμπεράσματα από τις συλλογικές επεξεργασίες προηγούμενων Συνεδρίων και Πανελλαδικών Συνδιασκέψεων, που θωρακίζουν και ενισχύουν τα επαναστατικά του χαρακτηριστικά.
Εκεί πρέπει να αναζητηθούν οι αιτίες της λυσσασμένης επίθεσης στο Κόμμα, πριν το Συνέδριο και στη διάρκεια των εργασιών του. Η επίθεση αυτή θα συνεχιστεί με βεβαιότητα και μετά το Συνέδριο, με κλιμάκωση της προσπάθειας να συκοφαντηθεί το Κόμμα, αφού δεν μπόρεσαν να το σύρουν στη διαχείριση ή να το περιθωριοποιήσουν. Στα δημοσιεύματα των αστικών εφημερίδων και της «Αυγής» του ΣΥΡΙΖΑ, βρήκε φιλόξενη στέγη κάθε πολεμική στο ΚΚΕ την περίοδο του Δημόσιου Προσυνεδριακού Διαλόγου, χωρίς καμιά αναφορά, έστω και κριτική, στα πραγματικά κείμενα του Συνεδρίου, στις Θέσεις του ΚΚΕ, όπως δόθηκαν στη δημοσιότητα.
Κάθε τι που ακουμπούσε τη στρατηγική του ΚΚΕ ή έκανε κύριο στην κριτική το εκλογικό αποτέλεσμα του Ιούνη, γιγαντωνόταν στις αστικές εφημερίδες, με τίτλους όπως «εμφύλιος στο ΚΚΕ», «εκκαθαρίσεις ετοιμάζει η ηγεσία» και άλλα παρόμοια, που καμιά σχέση δεν έχουν με την πραγματικότητα, με τις αρχές και τον τρόπο λειτουργίας του ΚΚΕ. Κοντά σ' αυτά και οι κατηγορίες ότι είναι κόμμα «σεχταριστικό», ότι δεν ακουμπάει στις λαϊκές μάζες, ότι οι Θέσεις για το Συνέδριο ενισχύουν τον απομονωτισμό. Μα αν ισχύουν όλα αυτά, τότε γιατί κόπτονται για το ΚΚΕ, αυτοί που το θέλουν κόμμα περιθωριακό, χωρίς επιρροή στους εργαζόμενους και το λαό;
Σκούζουν και συκοφαντούν επειδή η εικόνα που θέλουν να φτιάξουν για το ΚΚΕ σκοντάφτει στην πραγματικότητα. Ξέρουν ότι το ΚΚΕ έχει ισχυρούς δεσμούς με την εργατική τάξη και τα άλλα λαϊκά στρώματα, πρωταγωνιστεί στην οργάνωση της συμμαχίας και της πάλης τους. Βλέπουν πως δεν υπάρχει σήμερα μικρός ή μεγάλος αγώνας που να μην πρωτοπορούν ή να μη συμμετέχουν οι κομμουνιστές και άλλοι ριζοσπάστες αγωνιστές, που συσπειρώνονται στο ΠΑΜΕ, την ΠΑΣΥ, την ΠΑΣΕΒΕ, το ΜΑΣ, την ΟΓΕ. Ξέρουν πως το οργανωμένο και ταξικό είναι αυτό που τους απειλεί και όχι το «χύμα», στο οποίο παρεμβαίνουν με άνεση και με όλους τους μηχανισμούς για να το ενσωματώνουν, αξιοποιώντας σ' αυτή τη δουλειά και τον ΣΥΡΙΖΑ.
Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς από τα πονήματά τους στην προσυνεδριακή περίοδο... Τα παραμύθια του Παπούλια από την «Εφημερίδα των συντακτών», που έβγαζε από την κοιλιά του μυθεύματα και ανύπαρκτους διαλόγους ανάμεσα σε στελέχη του ΚΚΕ, για να στοιχειοθετήσει - όπως έλεγε - κατάσταση φαγωμάρας στο Κόμμα; `Η μήπως τα ρεπορτάζ της «Αυγής», που δεν είχαν τίποτα να ζηλέψουν από τις αστικές εφημερίδες, στον τρόπο με τον οποίο προσπαθούσαν να προβάλουν στο ΚΚΕ τη σαπίλα των δικών τους κομμάτων, με τους εσωκομματικούς ανταγωνισμούς και τα μαχαιρώματα, τη διαμάχη για τις καρέκλες, ιδιαίτερα τώρα που ο ΣΥΡΙΖΑ ράβει κυβερνητικά κοστούμια.
'Η μήπως τα ανεκδιήγητα μυθεύματα των ΝΕΩΝ, που ξεσάλωσαν ανήμερα και την επομένη της έναρξης του Συνεδρίου, ανακαλύπτοντας τους «"σωματοφύλακες" της Αλέκας», κατασκευάζοντας ανύπαρκτες ομάδες στην καθοδήγηση του Κόμματος, για να σερβίρει στους αναγνώστες την εικόνα ενός ΚΚΕ ίδιο με τα κόμματα του συστήματος, με ίντριγκες στελεχών και κόντρες διαδοχής που είναι καθρέφτης των ενδοαστικών ανταγωνισμών για τη «μάσα». Θα ήθελαν το ΚΚΕ να είναι σαν τα μούτρα τους, αλλά δεν τους κάνουμε τη χάρη. Η λειτουργία του Κόμματος και η εσωκομματική δημοκρατία είναι στον αντίποδα του τρόπου που λειτουργούν οι αστικές πολιτικές δυνάμεις, στο εσωτερικό των οποίων αποδεδειγμένα παρεμβαίνει η αστική τάξη ή τμήματά της που ανταγωνίζονται μεταξύ τους.
Να μια ακόμα πλευρά της επίθεσης στο ΚΚΕ: Στην προσπάθειά τους να αναμορφώσουν το πολιτικό σκηνικό, το ΚΚΕ τους βάζει εμπόδια. Ολοι λένε διαχείριση, το ΚΚΕ λέει επανάσταση. Ολοι λένε καπιταλισμός, το ΚΚΕ λέει λαϊκή εξουσία και οικονομία, σοσιαλισμός. Ολοι λένε μέσα στην Ευρωζώνη, ή έξω από το ευρώ και μέσα στην ΕΕ, το ΚΚΕ λέει αποδέσμευση από κάθε ιμπεριαλιστική λυκοσυμμαχία, με κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής. Ολοι λένε αποπληρωμή ή διευθέτηση του χρέους, με μερική παραγραφή ή «κούρεμα» σε συνεννόηση με δανειστές και εταίρους, το ΚΚΕ λέει μονομερή διαγραφή του χρέους.
Ολοι παρεμβαίνουν στο κίνημα με αιτήματα εντός των ορίων της καπιταλιστικής οικονομίας και των «αντοχών» της, το ΚΚΕ διαμορφώνει πλαίσιο πάλης με κριτήριο τις σύγχρονες ανάγκες των εργαζομένων και του λαού, παίρνοντας υπόψη ότι παράγεται ασύλληπτος πλούτος και αυτόν είναι που πρέπει να βάλει στο χέρι ο λαός, γκρεμίζοντας την αστική εξουσία και παίρνοντας στα χέρια του τα κλειδιά της οικονομίας. Το ΚΚΕ είναι κόμμα που παλεύει να οργανώσει το λαό για να ανατρέψει τον καπιταλισμό, όταν όλοι οι άλλοι θέλουν να τον διαχειριστούν και μάλιστα με λαϊκή νομιμοποίηση, που θέλουν να αποσπάσουν απ' την κάλπη.
Ολοι λένε πως το κοινοβούλιο και οι θεσμοί του αστικού συστήματος είναι το πεδίο της διαπραγμάτευσης για λύσεις τάχα υπέρ του λαού, το ΚΚΕ λέει ότι η οργάνωση στους τόπους δουλειάς σε ρήξη με την εργοδοσία και το κράτος της είναι η διέξοδος, για να σωθεί η εργατική τάξη και τα άλλα λαϊκά στρώματα, γκρεμίζοντας από τα θεμέλια τους αστικούς θεσμούς, τους οποίους, αστοί όλων των αποχρώσεων και ο ΣΥΡΙΖΑ, προσπαθούν να αναστηλώσουν και να εξωραΐσουν στα μάτια του λαού. Είναι τέτοια η γύμνια και η εμπάθειά τους για το ΚΚΕ, που μεταλλάσσουν σε ανύποπτο χρόνο την προπαγάνδα τους, όταν η πραγματικότητα δε συμφωνεί μαζί τους και ξεσκεπάζει τα ψεύδη τους.
Για παράδειγμα, όσο καιρό βρισκόταν σε εξέλιξη η συζήτηση των Θέσεων στις ΚΟΒ και στις ΟΒ, έλεγαν ότι το ΚΚΕ βρίσκεται τάχα σε εμφύλιο. Οταν, όμως, το Κόμμα ανακοίνωσε συγκεκριμένα στοιχεία για την ουσιαστική και συντριπτική συμφωνία των μελών του με τα προσυνεδριακά κείμενα, κατάπιαν τη γλώσσα τους και γύρισαν ξανά στο ...τσάμικο: Η «ηγεσία» πνίγει τις φωνές που διαφωνούν, το ΚΚΕ περιχαρακώνεται και άλλα κάλπικα, που στόχο έχουν να πλήξουν το κύρος και τους δεσμούς του Κόμματος με το λαό.
Ορισμένοι μάλιστα επαγγελματίες του οπορτουνισμού, δεν απέφυγαν την αυτογελοιοποίηση, όταν έφτασαν να αναγορεύσουν τους εαυτούς τους θεματοφύλακες της εσωκομματικής δημοκρατίας στο ΚΚΕ, ενώ ήταν από τους πρωτοστάτες στην προσπάθεια να διαλύσουν το Κόμμα το '90 - '91, καταπατώντας κάθε αρχή και το καταστατικό του, θέλοντας να χτυπήσουν το Κόμμα στα θεμέλια, στο δημοκρατικό συγκεντρωτισμό. Δε χώνεψαν την ήττα τους τότε, όπως δεν χωνεύουν και τις αλλεπάλληλες ήττες που συνοδεύει κάθε δική τους προσπάθειά να προκαλέσουν τη μετάλλαξη του ΚΚΕ, πολύ περισσότερο να το εξαφανίσουν πολιτικά.
Ολους αυτούς, αστούς, οπορτουνιστές και τα Μέσα τους, τους μετράμε σαν αντίπαλους και δεν τους υποτιμάμε. Απαντάμε συντεταγμένα και με επιχειρήματα, χωρίς να υποστέλλουμε το μέτωπο απέναντί τους. Αποδείχνουμε με επιχειρήματα και με τη δύναμη της πολιτικής μας στο λαό πως στοχεύουν στη δική του συνθηκολόγηση, επειδή θέλουν να διαιωνίσουν ένα σύστημα σάπιο μέχρι το μεδούλι, που είναι στο χέρι της εργατικής τάξης και των συμμάχων της να το ανατρέψουν, αρκεί οι ίδιοι να το αποφασίσουν και να παλέψουν γι' αυτό.
Το ΚΚΕ βγαίνει από το 19ο Συνέδριο πιο ώριμο και δυναμωμένο, πιο ικανό να πρωταγωνιστήσει το επόμενο διάστημα στην οργάνωση της λαϊκής πάλης, με όρους ρήξης και ανατροπής. Εχουμε εμπιστοσύνη στο λαό, πίστη στη δύναμή του. Με γερό ΚΚΕ, κόμμα παντός καιρού, είναι βέβαιο ότι ο αντίπαλος δε θα βρίσκει τόπο να σταθεί, όσα μέσα κι αν χρησιμοποιήσει.

ΙΤΑΛΙΑ Μονόδρομος η συγκρότηση ενός πραγματικού ΚΚ


ΙΤΑΛΙΑ
Μονόδρομος η συγκρότηση ενός πραγματικού ΚΚ
Διεθνή εκδήλωση διοργάνωσε στις 6/4 στη Ρώμη το Κόμμα «Κομμουνιστές - Λαϊκή Αριστερά - Κομμουνιστικό Κόμμα», όπου συμμετείχε και το ΚΚΕ
Αποψη από την εκδήλωση
Ενάμιση μήνα μετά τις τελευταίες εκλογές στην Ιταλία, συνεχίζεται η αδυναμία του αστικού πολιτικού συστήματος να καταλήξει σε συγκεκριμένο κυβερνητικό σχήμα. Να υπενθυμίσουμε πως στις εκλογές αυτές οι ψήφοι βασικά «τριχοτομήθηκαν» ανάμεσα στην «κεντροαριστερή» συμμαχία του Πιερ Λουίτζι Μπερσάνι, την «κεντροδεξιά» συμμαχία του Σίλβιο Μπερλουσκόνι και το «Κίνημα 5 Αστέρων» του λαϊκιστή κωμικού Μπέπε Γκρίλο, ενώ καταποντίστηκε εκλογικά ο συνασπισμός του «τεχνοκράτη» πρωθυπουργούΜάριο Μόντι, καθώς και ο οπορτουνιστικός συνασπισμός «Επανάσταση των Πολιτών» (από κόμματα-μέλη του Κόμματος Ευρωπαϊκής Αριστεράς - Κομμουνιστική Επανίδρυση, Κόμμα Ιταλών Κομμουνιστών, Οικολόγους και άλλες δυνάμεις ενάντια στη διαφθορά) με πρόγραμμα σοσιαλδημοκρατικής διαχείρισης του καπιταλισμού, που άφηνε ανοιχτή την «πόρτα» συνεργασίας με την κεντροαριστερά. Η πτώση του οπορτουνιστικού συνασπισμού οδήγησε σε εσωκομματικές αναταράξεις και στα δύο κόμματα που έχουν στον τίτλο τους τη λέξη «κομμουνιστικό», αλλά συμμετέχουν στο ευρωπαϊκό οπορτουνιστικό κέντρο του Κόμματος Ευρωπαϊκής Αριστεράς («Κομμουνιστική Επανίδρυση», «Κόμμα Ιταλών Κομμουνιστών»), των οποίων οι ηγεσίες δρομολόγησαν έκτακτα συνέδρια.
Σ' αυτές τις συνθήκες, όπου το κλασικό πολιτικό σχήμα της διαχείρισης του καπιταλισμού στην Ιταλία επιδιώκει την ανασύνθεσή του, πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη, στις 6/4, μια σημαντική πολιτική διεθνιστική εκδήλωση που διοργάνωσε το κόμμα «Κομμουνιστές - Λαϊκή Αριστερά - Κομμουνιστικό Κόμμα». Πρόκειται για ένα σχετικά νέο κόμμα, που προέκυψε το 2009 ύστερα από την αποχώρηση μερίδας μελών και στελεχών από το Κόμμα των Ιταλών Κομμουνιστών, διαφωνώντας με τις επιλογές αυτού του κόμματος και της Επανίδρυσης. Στόχος της νέας οργάνωσης είναι η δημιουργία ενός πραγματικού Κομμουνιστικού Κόμματος στην Ιταλία, που θα στηρίζεται στο μαρξισμό - λενινισμό. Στις πρόσφατες εκλογές το κόμμα αυτό, και λόγω των δυσκολιών του εκλογικού νόμου, αποφάσισε να κατεβάσει ψηφοδέλτιο στην κάλπη των Ιταλών που διαμένουν στην υπόλοιπη Ευρώπη και κατέγραψε ποσοστά άνω του 1,5%.
Στη διεθνιστική εκδήλωση, που διοργάνωσε το κόμμα «Κομμουνιστές - Λαϊκή Αριστερά - Κομμουνιστικό Κόμμα», με θέμα «Ενάντια στον οπορτουνισμό, για το σοσιαλισμό, να χτίσουμε το ΚΚ», συμμετείχαν το ΚΚΕ, το ΚΚ των Λαών της Ισπανίας, η Ενωση επαναστατών κομμουνιστών Γαλλίας, ο Πόλος για την Κομμουνιστική Αναγέννηση στη Γαλλία, το Κομμουνιστικό Εργατικό Κόμμα Ρωσίας, η Ενωση Κομμουνιστών Ουκρανίας, ενώ χαιρετιστήρια μηνύματα έστειλαν το ΚΚ Τουρκίας και το Κομμουνιστικό Εργατικό Κόμμα Ουγγαρίας.
Η τοποθέτηση των Ιταλών Κομμουνιστών
Στην ομιλία του ο Μάρκο Ρίτσο, Εθνικός Γραμματέας των «Κομμουνιστών - Λαϊκή Αριστερά - Κομμουνιστικό Κόμμα», τόνισε πως σήμερα βρίσκεται σε εξέλιξη μια βαθιά κρίση, που το σύστημα δεν μπορεί να την ξεπεράσει και να βγει από αυτήν. Δεν πρόκειται - είπε - για ένα προσωρινό πρόβλημα, το οποίο μπορεί να αντιμετωπιστεί με κάποιες τεχνικές διορθώσεις. Πρόκειται για κρίση του συστήματος, που εκδηλώνεται με την κρίση υπερπαραγωγής και υπερσυσσώρευσης κεφαλαίου. Οι αιτίες αυτής της κρίσης δεν βρίσκονται στη χρηματοπιστωτική σφαίρα ή στην άσκηση μιας συγκεκριμένης πολιτικής, π.χ. στο νεοφιλελευθερισμό, αλλά στην ουσία του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, που δεν μπορεί να αντέξει πλέον τη βασική αντίθεση μεταξύ του κοινωνικού χαρακτήρα της παραγωγής και της ατομικής ιδιοποίησης των αποτελεσμάτων της.
Ο Μ. Ρίτσο υπογράμμισε πως ο καπιταλισμός δεν είναι πια σε θέση να αντέξει την πτώση του ποσοστού κέρδους και να επανεκκινήσει τον κύκλο ανάπτυξης της αναπαραγωγής και συσσώρευσης, αν όχι μέσα από τη συμπίεση των μισθών και την καταστροφή μέρους του κεφαλαίου σε παγκόσμιο επίπεδο, μέσω της μείωσης των παραγωγικών δυνάμεων, απολύσεων και φυσικά μην ξεχνάμε τον πόλεμο.
Υπογράμμισε πως το χρέος δεν προκάλεσε την κρίση, αλλά είναι συνέπειά της. Δεν είναι οι εργαζόμενοι, οι λαοί που έζησαν πάνω από τις δυνατότητές τους και προκάλεσαν το χρέος. Το χρέος το προκάλεσε το κεφάλαιο για να μεγιστοποιηθούν τα κέρδη του. Σήμερα - είπε - χρειάζεται εκτός από την ταξική πάλη και η πάλη με την ψευδο-αριστερά και τα οπορτουνιστικά κόμματά της που συνεχίζουν να εξηγούν τη δυνατότητα να μεταρρυθμιστεί το καπιταλιστικό σύστημα, που συνεχίζουν να μπαίνουν σε κυβερνήσεις και να διαχειρίζονται το σύστημα σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Οι οπορτουνιστές δεν είναι λιγότερο υπεύθυνοι από τον ταξικό εχθρό για τον αποπροσανατολισμό λαϊκών δυνάμεων.
Τόνισε πως απαιτείται αποτελεσματικός διεθνής συντονισμός των ΚΚ, που είναι με συνέπεια μαρξιστικά - λενινιστικά, καθιστώντας δυνατή την από κοινού ανάπτυξη της θεωρίας και της πράξης της πάλης των τάξεων στις σημερινές συνθήκες, των κοινών στρατηγικών και τακτικών για την προλεταριακή επανάσταση και την οικοδόμηση του σοσιαλισμού - κομμουνισμού!
Η παρέμβαση του ΚΚΕ
Χαιρετίζοντας, εκ μέρους του ΚΚΕ, τη διεθνιστική εκδήλωση, αναφερθήκαμε στο 19ο Συνέδριο του Κόμματος, στην πλούσια εσωκομματική διαδικασία της συζήτησης των Θέσεων της ΚΕ, του σχεδίου Νέου Προγράμματος και Καταστατικού του ΚΚΕ. Την ίδια ώρα τονίσαμε πως το ΚΚΕ μπόρεσε αυτή την περίοδο να συνδυάσει αυτή τη συζήτηση με την πρωτοπόρα δράση του, στους αγώνες της εργατικής τάξης, της φτωχής αγροτιάς, που ξέσπασαν την ίδια περίοδο, κάτι που δείχνει τις βαθιές ρίζες που έχει το ΚΚΕ με τα εργατικά, λαϊκά στρώματα της Ελλάδας. Το 19ο Συνέδριο καλείται να εξετάσει τη δράση του Κόμματος, να μελετήσει την παραπέρα ιδεολογική, πολιτική και οργανωτική ενίσχυση του κόμματος της εργατικής τάξης. Ενός κόμματος, που εδώ και 10 δεκαετίες έχει βάλει και βάζει τη δική του σφραγίδα στους αγώνες, στην ανάπτυξη της ταξικής πάλης, κι από την άποψη αυτή το Συνέδριο του ΚΚΕ δεν αφορά μονάχα τους κομμουνιστές της Ελλάδας, αλλά όλους τους εργαζόμενους στη χώρα μας.
Αναφερθήκαμε στις συνέπειες της βαθιάς καπιταλιστικής κρίσης στην Ελλάδα, αλλά και στις προσπάθειες της αστικής τάξης να αναμορφώσει το πολιτικό σκηνικό. Ενημερώσαμε ότι συστατικό στοιχείο αυτής της αναμόρφωσης είναι η επίθεση στο ΚΚΕ, με την οποία επιδιώκεται να ασκηθεί οπορτουνιστική πίεση στο Κόμμα μας, ώστε αυτό να παραιτηθεί από την επαναστατική στρατηγική, είτε να συρρικνώσουν την εκλογική δύναμη του ΚΚΕ, ώστε να αδυνατίσει η φωνή και η πολιτική του παρέμβαση. Για το στόχο αυτό ως «εργαλείο» χρησιμοποιήθηκε στις τελευταίες εκλογές η πρόταση για τη συμμετοχή μας σε μια «κυβέρνηση της Αριστεράς». Το ΚΚΕ απέρριψε αυτή την πρόταση, πληρώνοντας ένα σημαντικό «τίμημα» με την υποχώρηση της εκλογικής του δύναμης, όμως αυτή η απόρριψη εμπόδισε το Κόμμα μας να διολισθήσει σε ένα ιστορικό λάθος, να βάλει δηλαδή «πλάτη» στη διαχείριση του καπιταλισμού και της κρίσης του. Σήμερα, λίγους μήνες μετά τις ελληνικές εκλογές, οι εξελίξεις στην Κύπρο είναι πολύ διδακτικές και για τον ελληνικό λαό και δείχνουν πως μέσα στην ΕΕ, μέσα στα πλαίσια του καπιταλισμού, άσχετα από τις προθέσεις που μπορεί να έχει ένα «αριστερό» κυβερνητικό σχήμα, δεν μπορεί να υπάρξει φιλολαϊκή διαχείριση. Ο καπιταλισμός έχει νόμους, που δεν πρέπει να αγνοούνται από τους εργαζόμενους!
Υπογραμμίσαμε ότι το ΚΚΕ παρουσιάζει στους εργαζόμενους τη δική του αναλυτική πολιτική πρόταση για το πώς θα πρέπει να είναι η κοινωνία σήμερα, για το πώς θα πρέπει να δουλεύει η οικονομία. Εμείς οι κομμουνιστές δεν κρύβουμε τους σκοπούς μας, δεν ενδιαφερόμαστε να ξεγελάσουμε τους εργαζόμενους για να αποσπάσουμε κάποιες ψήφους. Αλλωστε, ως ΚΚΕ έχουμε εδώ και χρόνια παραιτηθεί από τις κοινοβουλευτικές αυταπάτες! Δεν πιστεύουμε πως η ανατροπή της καπιταλιστικής βαρβαρότητας μπορεί να γίνει μέσα από τις βουλευτικές εκλογές, χωρίς αυτό να σημαίνει πως υποτιμούμε και αυτή τη μορφή πάλης.
Λέμε, λοιπόν, στον Ελληνα εργαζόμενο πως υπάρχουν όλες οι αντικειμενικές συνθήκες για να οργανώσει τη ζωή του, τη ζωή της χώρας μας πάνω σε άλλες βάσεις. Ποιες είναι αυτές οι βάσεις; Είναι η κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής, ο κεντρικός σχεδιασμός της οικονομίας, ο εργατικός - λαϊκός έλεγχος. Μόνο ένα τέτοιο σύστημα, ο σοσιαλισμός, μπορεί να ικανοποιήσει τις σύγχρονες λαϊκές ανάγκες! Ψεύδονται εκείνα τα κόμματα που λένε ότι μπορεί να υπάρξει ένα σύστημα όπου από τη μια θα διατηρούνται τα καπιταλιστικά κέρδη, κι από την άλλη ο «άνθρωπος» μπορεί να μετράει περισσότερο απ' αυτά, να είναι δήθεν «πάνω από τα κέρδη».
Σημειώσαμε πως το ΚΚΕ θέτει το ζήτημα της αποδέσμευσης της χώρας από τις ιμπεριαλιστικές ενώσεις του ΝΑΤΟ και της ΕΕ ολοκληρωμένα, υπογραμμίζοντας στο λαό πως μόνο η εργατική εξουσία μπορεί να εγγυηθεί αυτήν την αποδέσμευση.
Αναφερθήκαμε στην πολιτική συμμαχιών, που έχει χαράξει το ΚΚΕ, καθώς και στην ανάγκη ύπαρξης επαναστατικής γραμμής για το ΚΚ, του μετώπου με τον οπορτουνισμό, της χάραξης κοινής επαναστατικής στρατηγικής των μαρξιστικών - λενινιστικών κομμάτων.
Υπογραμμίσαμε πως στους σχεδιασμούς των αστικών τάξεων είναι η πολυδιάσπαση των εργαζομένων, ανά κλάδο, ανά χρώμα, ανά θρησκεία, ανά έθνος, μεταξύ εργαζομένων των «φτωχών» και των λεγόμενων «πλούσιων» χωρών, μεταξύ των εργαζομένων του φτωχού «Νότου» και του πλούσιου «Βορρά», μεταξύ των εργαζομένων των «αναπτυγμένων» και των «αναπτυσσόμενων» χωρών κ.ο.κ. Στόχος τους είναι το «διαίρει και βασίλευε», από τη μια, κι από την άλλη η «στράτευση» των εργαζομένων κάτω από «ξένη σημαία», πότε για να «κάνουμε μεγάλη τη χώρα μας», πότε «για να κάνουμε πιο ανταγωνιστική την εθνική οικονομία μας», πότε «για την ανάκτηση της κυριαρχίας» της χώρας κ.λπ. Ομως, εμείς γνωρίζουμε πως στην εποχή μας, στην εποχή του περάσματος από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό, που εγκαινίασε η Μεγάλη Οχτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση, ο σύγχρονος πατριωτισμός ταυτίζεται με την ανατροπή της αστικής εξουσίας, της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής, με την έξοδο της χώρας μας από κάθε καπιταλιστικό δρόμο και κάθε διακρατικό καπιταλιστικό συνασπισμό και ιμπεριαλιστική συμμαχία.
Στα χέρια μας έχουμε ένα πολύτιμο «όπλο», που δεν πρέπει ποτέ να το παραδώσουμε και το οποίο μπορεί να εμποδίσει τα σχέδια της διάσπασης της εργατικής τάξης. Κι αυτό το όπλο μας είναι ο Προλεταριακός Διεθνισμός! Το σύνθημα «Προλετάριοι όλων των χωρών, ενωθείτε!» είναι σήμερα πιο ισχυρό από ποτέ!
Και θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικό το ότι αυτό το μήνυμα του Προλεταριακού Διεθνισμού μπορεί να εξαπλωθεί και στην Ιταλία, χάρη στην προσπάθεια που έχει ξεκινήσει από τους συντρόφους του «ΚΚ Ιταλίας- Κομμουνιστές - Λαϊκή Αριστερά», για το χτίσιμο ενός ΚΚ με επαναστατική στρατηγική, επιχειρώντας να ξεριζώσει τη βρώμικη και πολύχρονη υπονομευτική δουλειά του ευρωκομμουνισμού και του σύγχρονου οπορτουνισμού.
Διαβεβαιώσαμε πως σ' αυτόν τον δύσκολο κι απαιτητικό δρόμο το ΚΚΕ θα είναι στο πλευρό των Ιταλών κομμουνιστών!

Του Ελισαίου ΒΑΓΕΝΑ*
Ο Ε. Βαγενάς είναι μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, υπεύθυ
νο

Αντιεπιστημονικές και επικίνδυνες θεωρίες για την εγκληματικότητα


Αντιεπιστημονικές και επικίνδυνες θεωρίες για την εγκληματικότητα
Τρόπο να εντοπίζουν ποιοι εγκληματίες είναι πιθανό να διαπράξουν εκ νέου κάποιο έγκλημα υποστήριξαν ότι βρήκαν Αμερικανοί ερευνητές. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τη μέθοδο της λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας (fMRI), για να παρακολουθήσουν τη μεταβολή της αιμάτωσης περιοχών του εγκεφάλου, που χρησιμοποιείται ως μέτρο της δραστηριότητας των νευρωνικών δικτύων. Συγκεκριμένα, παρατήρησαν την αιμάτωση στον πρόσθιο υπερμεσολόβιο φλοιό, περιοχή που θεωρείται ότι σχετίζεται με τον έλεγχο της επιθετικότητας και του παρορμητισμού, διαπιστώνοντας ότι οι κατάδικοι με χαμηλή δραστηριότητα στην περιοχή αυτή, είχαν - τα 4 χρόνια που ακολούθησαν του πειράματος - 2,6 φορές περισσότερες συλλήψεις για βίαια εγκλήματα και 4,3 φορές για μη βίαια αδικήματα. Δεν εξετάστηκε το ποσοστό νέας διάπραξης εγκλημάτων, αλλά μόνο οι συλλήψεις, που σημαίνει ότι δεν εξετάστηκε το ενδεχόμενο οι πιο παρορμητικοί να είναι απλώς λιγότερο προσεκτικοί και γι' αυτό πιο επιρρεπείς να συλληφθούν. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι χρειάζεται ακόμα πολλή δουλειά στην κατεύθυνση που χάραξαν, μέχρι να χρησιμοποιηθεί η έρευνα ως βάση για αποφάσεις δικαστηρίων ή συμβουλίων αναστολών. Θεωρούν, δηλαδή, πως το κριτήριο «εγκληματικών» μοτίβων εγκεφαλικής λειτουργίας θα μπορούσε στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί γι' αυτό το σκοπό. Κάτι σαν νόμος ιδιωνύμου με επιστημονικοφανή βάση, όπου κανείς θα καταδικάζεται για την τάση που υποτίθεται ότι έχει να εγκληματίσει, ή θα οδηγείται για θεραπεία αυτής της τάσης.
Διά πάσαν νόσον
Παλιότερες έρευνες που σύγκριναν με την τεχνική fMRI την εγκεφαλική λειτουργία καταδίκων και ανθρώπων που δεν έχουν καταδικαστεί για κάποιο αδίκημα, δεν είχαν καταλήξει σε σαφή συμπεράσματα. Ο πρόσθιος υπερμεσολόβιος φλοιός που εξετάστηκε στην έρευνα για την «εγκληματική φύση» του ανθρώπου απέχει μόλις ένα εκατοστό από περιοχή του εγκεφάλου με ίδια μορφή και λειτουργικότητα, που αξιοποιήθηκε σε μελέτη αντιμετώπισης της νευρικής ανορεξίας με την τεχνική του βαθέος εγκεφαλικού ερεθισμού (με τοποθέτηση ηλεκτροδίων). Η ίδια περιοχή έχει διερευνηθεί και σε μελέτες για τη βελτίωση της μνήμης ασθενών που πάσχουν από Αλτσχάιμερ, αλλά και για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Επιπλέον, η περιοχή αυτή περιέχει εκτός από τμήμα του φλοιού και λευκή ουσία, είναι δηλαδή σημείο διασύνδεσης περιοχών του εγκεφάλου, με σημαντικές διαφορές, μάλιστα, από άτομο σε άτομο.
Αν και η μελέτη που οδήγησε στην πρόσφατη επιστημονική δημοσίευση έγινε σε δείγμα μόλις 96 φυλακισμένων καταδίκων και χωρίς ανάλογη μελέτη σε άτομα που δεν έχουν καταδικαστεί, η ερμηνεία των στοιχείων δεν περιορίζει την εφαρμογή τους στο γενικό πληθυσμό. Με άλλα λόγια, οι ερευνητές και άλλοι συνάδελφοί τους που έσπευσαν να σχολιάσουν τα συμπεράσματα της μελέτης, υποστηρίζουν ότι αρκεί να παρακολουθήσεις για λίγο με μια ειδική τεχνική μαγνητικής τομογραφίας τον εγκέφαλο ενός ανθρώπου, για να καταλήξεις αν «από τη φύση του» ρέπει προς το έγκλημα ή όχι. Σαν το έγκλημα να μην είναι κυρίως κοινωνικό φαινόμενο, αλλά ένα είδος κληρονομικής ασθένειας. Διατυπώνουν μάλιστα και σκέψεις για θεραπευτική παρέμβαση, που θα μπορούσε να εξασφαλίσει ότι ο πιθανολογούμενος μελλοντικός εγκληματίας θα παραμείνει νομοταγής!
Ο ...εγκληματίας Ροβινσώνας
Το συμπέρασμα δεν προήλθε «από σπόντα» κατά την πραγματοποίηση κάποιας άλλης έρευνας, αλλά ως αποτέλεσμα μελέτης με ακριβώς αυτό το στόχο: Τον προσδιορισμό εργαστηριακού τρόπου κατάταξης των ανθρώπων σε εγκληματικές και μη εγκληματικές φύσεις. Το έγκλημα είναι αναμφισβήτητα κοινωνική συμπεριφορά, αφού δεν μπορεί να νοηθεί κανείς ως εγκληματίας παρά μόνο μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο και όχι ως απομονωμένο άτομο. Ωστόσο, η αντιεπιστημονική αντίληψη για τις κοινωνικές συμπεριφορές είναι κυρίαρχη στις ΗΠΑ και γενικά στον καπιταλισμό, είτε γίνεται στη βάση της ψυχολογίας, είτε στη βάση της ιατρικής.
Εδώ και δεκαετίες, επιστήμονες, που δεν αρνούνται τη νόηση, τη συνείδηση, τον ψυχισμό ως δραστηριότητες του εγκεφάλου, αλλά εμφορούνται από αστικές ιδεοληψίες, αναζητούν το υποτιθέμενο γονίδιο ή τα γονίδια της εγκληματικότητας. Ανάγουν τις κοινωνικές συμπεριφορές, εκδήλωση ανώτερου επιπέδου οργάνωσης της ύλης, όπου εμφανίζονται ποιοτικά νέα στοιχεία, στο χαμηλότερο επίπεδο της βιολογικής οργάνωσής της. Υποβιβάζουν την ενεργητική αντανάκλαση του εξωτερικού κόσμου μέσα στην ανθρώπινη συνείδηση σε κατώτερες μορφές αλληλεπίδρασης, όπως οι χημικές - βιοχημικές (π.χ. έκφραση γονιδίου με σύνθεση της πρωτεΐνης που κωδικοποιεί).
Η αστική κοσμοαντίληψη, είτε με τη μορφή του ιδεαλισμού και του αγνωστικισμού, είτε με την πιο διαδεδομένη σήμερα του μηχανιστικού υλισμού και ιδιαίτερα του νεοθετικισμού, θεωρεί ότι και το έγκλημα είναι αποτέλεσμα κάποιας χημικής ανισορροπίας στον εγκέφαλο, κατ' αναλογία με τα ευρήματα για περιπτώσεις σχιζοφρένειας, κατάθλιψης κ.λπ. Θεωρούν ότι η εγκληματικότητα δεν έχει να κάνει με κοινωνικά αίτια, με τη διαπαιδαγώγηση που προωθεί από την παιδική ηλικία ως ύψιστο ιδανικό το κέρδος, με το κοινωνικό και οικονομικό σύστημα που δε σέβεται την ανθρώπινη ζωή, αφήνοντας παιδιά να πεινάνε και ηλικιωμένους να πεθαίνουν χωρίς περίθαλψη, που αφήνει χωρίς τη φροντίδα κοινωνικής πρόνοιας οικογένειες με προβλήματα, που «μαυρίζει» την καρδιά των νέων ανθρώπων κλείνοντάς τους τις πόρτες κατάμουτρα από τα πρώτα τους βήματα στην παραγωγή, που γεννά τον πόλεμο και το φασισμό προσπαθώντας να αντιμετωπίσει τις άλυτες εγγενείς αντιφάσεις του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής.
Το κτήνος
Βέβαια, υπάρχει και άλλος λόγος για τέτοιου είδους αναζητήσεις. Οι φυλακές έχουν ξεχειλίσει από κατάδικους και υπόδικους και αν η εγκληματικότητα χαρακτηριστεί ως ασθένεια που επιδέχεται θεραπείας, τότε οι φαρμακοβιομηχανίες και όλο το εμπορικό κύκλωμα της Υγείας στον καπιταλισμό θα αποκτήσει ένα νέο κλάδο για την αναπαραγωγή και κερδοφορία του κεφαλαίου, που δραστηριοποιείται στον τομέα. Πολύ περισσότερο αν κριθεί ότι πρέπει να δίνεται σχετική φαρμακευτική αγωγή και στους «επιρρεπείς στο έγκλημα», έστω κι αν έχουν ακόμα καθαρό ποινικό μητρώο.
Η εγκληματικότητα εμφανίζεται ως ατομικό φαινόμενο, αποτέλεσμα της «φύσης» κάποιων ανθρώπων, ή του ανθρώπου γενικά, του «κτήνους που έχουμε μέσα μας», σε μια προσπάθεια των αστών να αποσείσουν τις ευθύνες της τάξης τους και του εκμεταλλευτικού τους συστήματος, που σαπίζει και μολύνει τις συνειδήσεις, οδηγώντας μεταξύ άλλων και σε αυξημένη εγκληματικότητα. Αλήθεια, γιατί ήταν τόσο χαμηλή η εγκληματικότητα στις χώρες της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, ενώ αντίθετα αυξανόταν όσο το σύστημα απομακρυνόταν από τις αρχές του υιοθετώντας την οικονομία της (καπιταλιστικής) αγοράς και της συσσώρευσης που αυτή γεννά; Οι αντιθέσεις που δημιουργεί η ιδιοποίηση ξένης εργασίας, ο ατομισμός, είναι η βασική αιτία της εγκληματικής συμπεριφοράς, τόσο της νόμιμης (εκμετάλλευση, κρατική τρομοκρατία, ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι), όσο και της παράνομης (ποινικής).

Επιμέλεια:
Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ
Πηγές: nature.com, wired.com, phys.org, medicalxpress.com



ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ SUPER LEAGUE Tα... ντέρμπι και το ντέρμπι


ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ SUPER LEAGUE
Tα... ντέρμπι και το ντέρμπι
Εστω και υπό διαφορετικούς ρόλους, το ντέρμπι των «αιωνίων» έχει πάντα τη δική του αίγλη
Eurokinissi
Χαμηλώνουν τα... βλέμματα στη σημερινή 29η αγωνιστική της Super League αφού στην προτελευταία στροφή πριν τη λήξη του φετινού πρωταθλήματος η οποία διεξάγεται υπό το πρίσμα ενός σπάνιου σκηνικού. Ισως για πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια το ντέρμπι των «αιωνίων» Ολυμπιακού και Παναθηναϊκού δε μονοπωλεί το ενδιαφέρον, αλλά τα φώτα συγκεντρώνονται στην ουρά της βαθμολογίας όπου είτε μαθηματικά είτε ουσιαστικά 5 ομάδες δίνουν τη μάχη για παραμονή στην κατηγορία. Για μια ακόμη χρονιά η διοργανώτρια αρχή τηρεί την παράδοση και εξαιτίας του βαθμολογικού ενδιαφέροντος τόσο στη σημερινή όσο και στην επόμενη αγωνιστική τα παιχνίδια διεξάγονται την ίδια ώρα, προκειμένου να μην υπάρχουν... παρεξηγήσεις.
Οι εμπλεκόμενοι και τα σενάρια
ΑΕΚ , Βέροια, Αρης, Πανθρακικός σε πρώτο πλάνο και σε δεύτερο ΟΦΗ και Πλατανιάς αποτελούν το γκρουπ της αγωνίας, η οποία θα ξεκαθαρίσει οριστικά με το φινάλε την επόμενη αγωνιστική. Τα σενάρια που παίζουν είναι πολλά και περικλείουν όλες τις περιπτώσεις, από τις πολλαπλές ισοβαθμίες μέχρι το ενδεχόμενο μετά από πολλά χρόνια να ξαναδούμε αγώνες μπαράζ.
Η ΑΕΚ είναι η ομάδα που αν και βρέθηκε τις τελευταίες αγωνιστικές σε δύσκολη θέση, αφού έχασε το κερδισμένο έδαφος των προηγούμενων μηνών, επί της ουσίας έχει την τύχη στα χέρια της. Και αυτό γιατί φιλοξενεί στο ΟΑΚΑ τον Πανθρακικό, βασικό αντίπαλό της στη μάχη της παραμονής. Με νέο τεχνικό τον παλιό παίκτη της ομάδας Τραϊανό Δέλλα και καινούργιο επιτελείο στο ποδοσφαιρικό τμήμα (Ζήκος, Μπορμπόκης, Κέζος), η Ενωση σήμανε συναγερμό στις τάξεις των οπαδών της και ευελπιστεί στη νίκη, που θα της κάνει λίγο πιο εύκολη τη ζωή για το φινάλε. Εάν συμβεί αυτό τότε στο Περιστέρι κόντρα στον Ατρόμητο βολεύουν δυο αποτελέσματα (ισοπαλία και νίκη), ενώ μπορεί να... χαμογελάσει και σε περίπτωση ήττας εάν τη βολέψουν οι ισοβαθμίες στις οποίες υπερτερεί των υπόλοιπων τεσσάρων. Το μη χείρον βέλτιστον θα θεωρηθεί η περίπτωση μπαράζ που θα δώσει παράταση στις ελπίδες. Για τους Θρακιώτες με δεδομένο ότι την τελευταία αγωνιστική υποδέχονται την ήδη υποβιβασμένη Κέρκυρα, νίκη στο ΟΑΚΑ ισοδυναμεί με παραμονή, ενώ με ισοπαλία κάνουν αποφασιστικό βήμα γι' αυτό.
Η ήττα στα Γιάννενα έφερε σε δύσκολη θέση την ΑΕΚ σε αντίθεση με τους γηπεδούχους που ουσιαστικά «κλείδωσαν» θέση στην πρώτη τετράδα
Eurokinissi
Στον Αρη η πρώτη εκτός έδρας νίκη για φέτος που έγινε στο Περιστέρι την προηγούμενη αγωνιστική επί του Ατρομήτου έδωσε βαθιά ανάσα στην ομάδα. Πλέον στους «κίτρινους» της Θεσσαλονίκης τα όνειρα επιτρέπονται αρκεί βέβαια να κάνουν αυτό που πρέπει. Σήμερα φιλοξενεί το σίγουρο τρίτο της βαθμολογίας Αστέρα Τρίπολης, που μόνη φιλοδοξία που έχει πλέον είναι να πιάσει ή να περάσει τον ΠΑΟΚ στη δεύτερη θέση. Κάτι που δεν αλλάζει πολλά πράγματα παρά μόνο την ειδική βαθμολογία στα πλέι οφ. Κάτι λιγότερο σημαντικό βέβαια από τη μάχη για την παραμονή που δίνουν οι αντίπαλοί τους. Νίκη σήμερα, τους δίνει άλλον αέρα ενόψει της τελευταίας αγωνιστικής που αγωνίζονται εκτός έδρας με την Ξάνθη που μέχρι σήμερα τουλάχιστον βρίσκονται στο κυνήγι για μια θέση στην πρώτη τετράδα.
Η Βέροια δείχνει να έχει το δυσκολότερο δρόμο από τους υπόλοιπους αφού σήμερα υποδέχεται τον Πλατανιά ο οποίος μαθηματικά δεν έχει σωθεί (θέλει τουλάχιστον ένα βαθμό), ενώ την τελευταία αγωνιστική ταξιδεύει στο ΟΑΚΑ για να αντιμετωπίσει τον Παναθηναϊκό. Η νίκη σήμερα είναι μονόδρομος για την ομάδα της Ημαθίας, η οποία θα έχει στραμμένο το βλέμμα και στις εξελίξεις στο «Κλ. Βικελίδης», αφού έναντι του Αρη ευνοείται στην ισοβαθμία.
Ο ΟΦΗ και ο Πλατανιάς (σε μικρότερο βαθμό) έχουν μεν λιγότερο άγχος σε σχέση με τους υπόλοιπους, ωστόσο δεν κοιμούνται και ήσυχοι... Οι Κρητικοί αντιμετωπίζουν σήμερα τον Ατρόμητο ο οποίος θέλει να «κλειδώσει» τη θέση του στην πρώτη τετράδα και να μην μπλέξει σε περιπέτειες στο φινάλε.
«Κλειδώνει» η τετράδα
Αρης και Βέροια είναι δυο βασικοί αντίπαλοι για τη μάχη της παραμονής
MotionTeam
Στα ψηλά σκαλοπάτια μπορεί με βάση τα... μαθηματικά να παίζονται οι δυο τελευταίες θέσεις για τη συμπλήρωση της τετράδας (4η και 5η), ουσιαστικά όμως ΠΑΣ Γιάννενα και Ατρόμητος μόνο με «αυτοκτονία» θα δώσουν δικαιώματα (στην Ξάνθη που καραδοκεί). Οι Γιαννιώτες μετά τη νίκη επι της ΑΕΚ υποδέχονται σήμερα την αδιάφορη βαθμολογικά Κέρκυρα και ουσιαστικά θα σφραγίσουν και τυπικά την είσοδο στα πλέι οφ. Η καθίζηση των τελευταίων αγωνιστικών έκανε τον Ατρόμητο, αν και μέχρι πρότινος φαβορί για μια θέση στην πρώτη πεντάδα, να... τρέχει στο τέλος. Ουσιαστικά σήμερα στην Κρήτη με αντίπαλο τον ΟΦΗ και την επόμενη αγωνιστική κόντρα στην ΑΕΚ στην έδρα του χρειάζεται μίνιμουμ δύο βαθμούς. Δυο νίκες στα εναπομείναντα παιχνίδια με Πανιώνιο (σήμερα) και Αρη στο φινάλε, καθώς και στραβοπάτημα ενός εκ των ΠΑΣ ή Ατρόμητου θέλει η Ξάνθη, προκειμένου να κλέψει θέση στην πεντάδα.
Υπάρχει και το ντέρμπι
Εν μέσω όλων αυτών που διαδραματίζονται σε ουρά και πρώτη πεντάδα, στο «Γ. Καραϊσκάκης» Ολυμπιακός και Παναθηναϊκός διασταυρώνουν τα ξίφη τους στην αιώνια κόντρα του ελληνικού ποδοσφαίρου, που φέτος υπάγεται στις φορές όπου οι ρόλοι είναι εκ διαμέτρου αντίθετοι. Ο Ολυμπιακός έχει ήδη τον τίτλο και του φετινού πρωταθλητή, ενω οι «πράσινοι» θέλουν να σώσουν τα προσχήματα στο φινάλε μια απόλυτα αποτυχημένης χρονιάς γι' αυτούς. Οπως και να έχει πάντως, μια κόντρα «ερυθρόλευκων» - «πράσινων» έχει τη δική της... αίγλη.
Το πρόγραμμα και η ΤV
Ωρα έναρξης 19.00: ΑΕΚ - Πανθρακικός (NS-2), Aρης - Αστέρας Τρίπολης (NS-6), Bέροια - Πλατανιάς, Λεβαδειακός - ΠΑΟΚ (NS-3), OΦΗ - Ατρόμητος (Nova Ηighlights) , Oλυμπιακός - Παναθηναϊκός (ΝS-1), Πανιώνιος - Ξάνθη (NS-7), ΠΑΣ Γιάννινα - Κέρκυρα.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΑΝΟΣ Τον διέκριναν η αξιοπρέπεια, η λεβεντιά, η ντομπροσύνη


ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΑΝΟΣ
Τον διέκριναν η αξιοπρέπεια, η λεβεντιά, η ντομπροσύνη
Ενας χρόνος από την πικρή απουσία του
Eurokinissi
Του βάζεις δύσκολα του κόσμου αυτού του άμυαλου και ξενυχτάς με το ζεϊμπέκικο του αρχάγγελου, γελάς με γέλιο δυνατό κι όποιος αντέξει μετά ζητάς σιωπή που δε σηκώνει λέξη.
Μοναχική και σπάνια γυρνάς μες στα Βαλκάνια ανέμους να θερίσεις, σαν Παναγιά σ' έναν τεκέ ψάχνεις του κόσμου το λεκέ για να τον καθαρίσεις.
Μελαχρινούς θεούς τις νύχτες ονειρεύεσαι και μ' όποιον ήλιο σεργιανάς τον ερωτεύεσαι, οχτώ μποφόρ κι οι δράκοι βγήκανε στο κύμα, παίρνεις μελάνι και φτερό και γράφεις ποίημα
Μια πηγαία λαϊκή φωνή, με μεγάλη, ουσιαστική κατάθεση στο ελληνικό τραγούδι, ο Δημήτρης Μητροπάνοςλείπει ήδη ένα χρόνο από κοντά μας. Ο σπουδαίος αυτός αυθεντικός λαϊκός καλλιτέχνης, δωρικός στη ζωή και το τραγούδι, που «βάδισε» με συνέπεια στους «δρόμους» του ελληνικού τραγουδιού, αποκαλύπτοντας συνεχώς νέες πτυχές των μεγάλων ερμηνευτικών του δυνατοτήτων, έφυγε πρόωρα και αναπάντεχα από τη ζωή στα 64 χρόνια του, στις 17 του Απρίλη του περασμένου χρόνου.
Ο Δημήτρης Μητροπάνος διήνυσε μια 45χρονη διαδρομή στο τραγούδι στεφανωμένη με επιτυχίες, από τότε που τυχαία τον άκουσε να τραγουδά ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης και μέσω εκείνου βρέθηκε στην «Κολούμπια». Εκτοτε, ξεκινά μια πορεία στο ελληνικό τραγούδι, με διάρκεια και ερμηνείες - σταθμούς του λαϊκού και έντεχνου τραγουδιού που τον κατέταξαν στους λαϊκούς βάρδους.
Απαράμιλλες ερμηνείες

Γεννημένος στις 2/4/1948, στην Αγία Mονή, μια συνοικία έξω από τα Τρίκαλα - από την οποία καταγόταν η μητέρα του - μεγάλωσε χωρίς τον πατέρα του, τον οποίο γνώρισε στα 29 του χρόνια. Μέχρι τα 16 του νόμιζε πως ο πατέρας του σκοτώθηκε στο βουνό (ήταν αντάρτης του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας), οπότε έλαβε ένα γράμμα του πατέρα του που έλεγε πως ζει στη Ρουμανία. Από μικρός δούλευε τα καλοκαίρια για να βοηθήσει οικονομικά την οικογένεια. Πρώτα ως σερβιτόρος στην ταβέρνα του θείου του και ύστερα σε ξυλουργεία. Μετά την Γ' Γυμνασίου, το 1964, ήρθε στην Αθήνα να ζήσει με το θείο του. Προτού τελειώσει το Γυμνάσιο άρχισε να δουλεύει ως τραγουδιστής. Το 1967, ο Μητροπάνος ηχογραφεί τον πρώτο του 45άρη δίσκο, με το τραγούδι «Θεσσαλονίκη». Είχε προηγηθεί η ηχογράφηση του τραγουδιού «Χαμένη Πασχαλιά», που λογοκρίθηκε από τη χούντα και δεν κυκλοφόρησε ποτέ.
Μεγάλη και ουσιαστική ήταν η κατάθεσή του στο ελληνικό τραγούδι, το οποίο υπηρέτησε από νεαρή ηλικία μέχρι το τέλος, με αγάπη, συνέπεια, ήθος, σεβασμό κι ένα μοναδικό ταλέντο. Χάρη στο γνήσιο λαϊκό χρώμα της φωνής του και την πλούσια ερμηνευτική του γκάμα, ο Δημήτρης Μητροπάνος χάρισε πολλές ανεπανάληπτες στιγμές, καταφέρνοντας να συγκινήσει όχι μόνο εκείνους που τον γνώρισαν από τα πρώτα του βήματα, αλλά και τις νεότερες γενιές, στοιχείο που αναδεικνύει τη δύναμη του ταλέντου του. Ισως, γιατί πάντα μέσα από το έργο του «μιλούσε» τη «γλώσσα» της αλήθειας, όπως αυτή πηγάζει από τη λαϊκή κληρονομιά. Ισως, γιατί η αξιοπρέπεια, η λεβεντιά, η ντομπροσύνη που τον διέκριναν γίνονταν ένας επιπλέον «κώδικας» στην επικοινωνία του με το κοινό, που τον αγάπησε πολύ. Με τον μοναδικά δικό του απλό, ευθύ και λεβέντικο τρόπο, στη μακρόχρονη καλλιτεχνική του πορεία, ερμήνευσε μεγάλους συνθέτες, λαϊκούς και έντεχνους, ποιητές και στιχουργούς, περνώντας από ανεπανάληπτα σπαραχτικά ζεϊμπέκικα, σε ανεξίτηλα τραγούδια των μεγάλων δημιουργών, κι από απρόβλεπτες αγαπημένες ροκ μπαλάντες σε όμορφα λαϊκά κομμάτια.
Η φωνή του Δημήτρη Μητροπάνου, ειδικά από τη δεκαετία του '90 και μετά, έγινε ο μελωδικός «τόπος» όπου συναντήθηκε ένα ρεύμα του λαϊκού τραγουδιού με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και με τραγούδια των οποίων οι στίχοι και η μουσική διαφοροποιούνταν από τη θεματολογία του κλασικού λαϊκού τραγουδιού.
Σε αυτή τη «συνάντηση» η φωνή του διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο γιατί προσέλκυσε στιχουργούς και συνθέτες να γράψουν με διαφορετικό τρόπο απ' ό,τι μέχρι τότε, αλλά και μπόλιασε νέες μορφές στιχουργίας και σύνθεσης με τη δωρική λιτότητα του κλασικού λαϊκού τραγουδιού, το οποίο είχε επηρεάσει τον Μητροπάνο.
Χρέος και ανάγκη ο αγώνας
Συμμεριζόμενος την άποψη ότι ο καλλιτέχνης, αλλά και κάθε άνθρωπος έχει χρέος και ανάγκη να αφουγκράζεται, να μιλά, να αγωνίζεται για τα ζωτικά προβλήματα της εποχής μας, ο Δημήτρης Μητροπάνος σφράγισε με την απαράμιλλη ερμηνεία του τραγούδια χαραγμένα στη συνείδηση του λαού μας, των Μίκη Θεοδωράκη («Τραγούδι του Νεκρού αδερφού», «Αξιον Εστί», «Ρωμιοσύνη» κ.ά.), Χρήστου Λεοντή (το δοξαστικό της Ειρήνης από την «Καταχνιά»), κ.ά.
Από τις πολλές φορές που είχαμε την ευκαιρία να γευτούμε τις μοναδικές ερμηνείες του, αξέχαστη θα μας μείνει η υπέροχη συναυλία του στο τελευταίο Φεστιβάλ ΚΝΕ - «Οδηγητή», στο Ιλιον, με το «Αξιον Εστί» των Οδυσσέα Ελύτη - Μίκη Θεοδωράκη, στο πλαίσιο του μεγάλου αφιερώματος «...Και θα λάβουνε τα όνειρα εκδίκηση», με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου ποιητή. Η ερμηνεία του - συγκλονιστική, μπροστά σε ένα τεράστιο ακροατήριο, που ένωνε φωνές, ελπίδες, οράματα. Ηταν μία από τις πολλές φορές που ο Δημήτρης Μητροπάνος έδινε το «παρών» στο Φεστιβάλ της ΚΝΕ, δηλώνοντας τη στήριξή του στην Οργάνωση των νέων κομμουνιστών. Ο λαϊκός τραγουδιστής πορεύτηκε στο πλάι του ΚΚΕ, έχοντας την πεποίθηση ότι «το μόνο όπλο του λαού είναι η αντίσταση, η ουσιαστική, συνεχής, καθημερινή πάλη του».
Στη μακρόχρονη πορεία του στο τραγούδι, ο Δημήτρης Μητροπάνος συνεργάστηκε με τους μεγαλύτερους δημιουργούς του λαϊκού και έντεχνου τραγουδιού: Γιώργος Ζαμπέτας, Μίκης Θεοδωράκης, Δήμος Μούτσης, Απόστολος Καλδάρας, Τάκης Μουσαφίρης, Χρήστος Νικολόπουλος, Γιάννης Σπανός, Μάριος Τόκας. Η πολύ σημαντική συνεργασία με τον Θάνο Μικρούτσικο στο δίσκο «Στου αιώνα την παράγκα», αποτελεί στροφή του ερμηνευτή σε πιο «έντεχνες» διαδρομές, διατηρώντας και πάλι την ταυτότητα του λαϊκού.
Τα χείλη μου ξερά και διψασμένα
γυρεύουνε στην άσφαλτο νερό
περνάνε δίπλα μου τα τροχοφόρα
και συ μου λες μας περιμένει η μπόρα
και με τραβάς σε καμπαρέ υγρό
Βαδίζουμε μαζί στον ίδιο δρόμο
μα τα κελιά μας είναι χωριστά
σε πολιτεία μαγική γυρνάμε
δε θέλω πια να μάθω τι ζητάμε
φτάνει να μου χαρίσεις δυο φιλιά
... Πώς η ανάγκη γίνεται ιστορία
πώς η ιστορία γίνεται σιωπή...
Τελευταίες συνεργασίες
Ο Μητροπάνος συνεχίζει στα ίδια μονοπάτια, με τραγούδια των Κορακάκη, Μουκίδη, Παπαδημητρίου κ.ά. Τελευταίες δισκογραφικές δουλειές του ήταν η ζωντανή ηχογράφηση της συναυλίας του στο Ηρώδειο (Σεπτέμβρης 2009), αποτελούμενη από 2 CD, με τίτλο «Τα τραγούδια της ζωής μου» και ο δίσκος «Εδώ είμαστε» με τραγούδια του Σταμάτη Κραουνάκη. Ενας δίσκος - καρπός της πρώτης και μοναδικής τους συνάντησης στη δισκογραφία, ένας δίσκο που κομίζει «ό,τι κατέγραψε η ψυχή κι ο καιρός» - τραγούδια με την υπογραφή του πληθωρικού, ανήσυχου συνθέτη στη μουσική, αλλά και στο μεγαλύτερο μέρος των στίχων, γραμμένα ειδικά για τον «ιεροκήρυκα του ελληνικού συναισθήματος», όπως χαρακτηρίζει ο Στ. Κραουνάκης τον Δημήτρη Μητροπάνο. Νότες λαϊκές, λόγια «μ' αίμα και καρδιά» και με αναφορές συχνά στη σημερινή κατάσταση, ρυθμός απογειωτικός, άλλοτε δοσμένος με νεύρο κι άλλοτε με λυρισμό, συνθέτουν ένα δυνατό άλμπουμ. Το cd περιλαμβάνει δεκατέσσερα τραγούδια του Στ. Κραουνάκη, ανάμεσα στα οποία και η εμβληματική «Ζωή νταλίκα κόκκινη», που είχε συμπεριληφθεί στον προηγούμενο πολυσυλλεκτικό δίσκο του Δ. Μητροπάνου «Στη διαπασών».
Ζωή νταλίκα κόκκινη/Στις εθνικές του κόσμου/ Του Στέλιου τα τραγούδια/ Βενζίνα των φτωχών/ Αγάπη θεοσκότεινη/ Πολλά ουίσκια εντός μου/ Ακούνε τα ζεϊμπέκικα/ Σαν το Πάτερ Ημών/. Πίκρα μανούλα μου το γάλα/ Πίκρα τα χρόνια μας τα υγρά/ Τα εργοστάσια μεγάλα /Τα μεροκάματα μικρά/. Φεύγω απ`αυτό που νιώθω/ Εκαψα τον πόθο μόνος σε μια νυχτιά/ Ηπια μέχρι που σε είδα /Με βαθιά ρυτίδα μεσ' στην ξενιτιά.

Σοφία ΑΔΑΜΙΔΟΥ

TOP READ