Η Τσεχοσλοβακία του Σοσιαλισμού

Μια "Καλημέρα" από την Πράγα!

Σήμερα, θέλουμε να σας παρουσιάσουμε μια ξεχωριστή Κυρία, που ζει και εργάζεται στην Πράγα της Τσεχίας. Το όνομά της είναι Τασούλα Ζησάκη - Healy και είναι καθηγήτρια στο Πολυτεχνείο της Πράγας, πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας της Πράγας και αρχισυντάκτρια του ελληνικού περιοδικού"Καλημέρα".
Το περιοδικό «Καλημέρα» είναι το μόνο περιοδικό στην ελληνική γλώσσα στην Τσεχία. Εκδίδεται από την Ελληνική Κοινότητα Πράγας σε 1000 αντίτυπα, τα οποία στέλνουμε σε όλες τις Ελληνικές Κοινότητες στην Τσεχία.
Μιλήστε μας για τους έλληνες της Τσεχίας και τη ζωή τους εκεί. Σε ποιους τομείς δραστηριοποιούνται; Έχουν επαφή με την πατρίδα;
Για πρώτη φορά στην Τσεχοσλοβακία μαζικά παρουσιάστηκαν Έλληνες, το 1948, τα παιδιά του παιδοσώσιμου, δηλαδή, τα παιδιά από τις εμπόλεμες περιοχές στον εμφύλιο πόλεμο και βέβαια, παιδιά κομμουνιστών, δημοκρατών, εξόριστων, φυλακισμένων, μαχητών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, τα οποία μεταφέρθηκαν στις τότε Λαϊκές Δημοκρατίες (Βουλγαρία, Ουγγαρία, Τσεχοσλοβακία, Πολωνία, Σοβιετική Ένωση, Ρουμανία, ΛΔ της Γερμανίας) για να τα απομακρύνουν από τη λαίλαπα του πολέμου.

Τα περισσότερα παιδιά ήταν αγράμματα, υπόφεραν από αρκετές αρρώστιες, πεινασμένα, ψειριασμένα όταν έφτασαν σ’ αυτές τις χώρες. Στην Τσεχοσλοβακία έφτασαν από τον Απρίλη 1948 και μέχρι το 1949, γύρω στις 4.500 παιδιά, τα οποία με τη φροντίδα του Τσεχοσλοβάκικου Ερυθρού Σταυρού, του Κομμουνιστικού Κόμματος Τσεχοσλοβακίας, των Συνδικάτων, του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας και των απλών τσεχοσλοβάκων πολιτών ξαναβρήκαν το παιδικό τους χαμόγελο, ξαναζωντάνεψαν, ξανάπαιξαν παιδικά παιχνίδια.
Με την ίδια φροντίδα μεγάλωσαν, σπούδασαν και γίνανε επιστήμονες, καλλιτέχνες, ειδικευμένοι εργάτες. Λίγοι ήταν αυτοί που δεν τα "κατάφεραν"…
Οι στόχοι για την διαπαιδαγώγηση αυτών των παιδιών ήταν δύο: α) να "κατακτήσουν τα κάστρα" της γνώσης για να συμβάλουν στην ανοικοδόμηση της πατρίδας τους Ελλάδας και β) να μείνουν Έλληνες, να διατηρήσουν την ελληνική ταυτότητα τους διότι μια μέρα θα γυρίσουν στην Ελλάδα.
Αυτή η μέρα έφτασε μετά από πάνω από τριάντα χρόνια αναγκαστικής πολιτικής προσφυγιάς. Και από τους 12.500 παιδιά και ενήλικες, μεταξύ το 1985-1990 πάνω από 10.000 πολιτικοί πρόσφυγες από την Τσεχοσλοβακία επαναπατρίσθηκαν στην πατρίδα τους.
Οι 3.500 που μείνανε και μένουν σήμερα στην Τσεχία δεν επαναπατρίσθηκαν για προσωπικούς λόγους (μεικτούς γάμους, παιδιά σε πανεπιστήμια, υγεία και απλώς δεν είχαν και που να παν στην Ελλάδα). Το 1949 πάνω από 8.000 Έλληνες πολιτικοί πρόσφυγες (μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, υπερήλικες, τραυματίες) φτάνουν στην Τσεχοσλοβακία όπου κι αυτοί μετά από την ανάρρωση τους (ψυχικά και σωματικά) και με την φροντίδα του Τσεχοσλοβάκικου κράτος και του ΚΚΕ, από εργάτες γης, αγρότες, αγράμματοι, κλπ πιάνονται κι αυτοί να κατακτήσουν τα κάστρα της γνώσης, της τέχνης, της ζωής σε μία διαφορετική κοινωνία, σοσιαλιστική για την οποία είχαν αγωνιστή στην πατρίδα τους εάν θέλετε, και σήμερα κι αυτοί και τα παιδιά τους και εγγόνια συμβάλλουν στην οικονομία, επιστήμη, αθλητισμό, κλπ στην Ελλάδα. Με λίγα λόγια μορφώθηκαν, μείνανε Έλληνες οι οποίοι αγαπούσαν και αγαπάνε την πατρίδα τους.
Σήμερα στην Τσεχία οι Έλληνες είναι οργανωμένοι σε 14 Ελληνικές Κοινότητες υπό την ομπρέλα της Ομοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων της Τσεχικής Δημοκρατίας. Μετά τις αλλαγές, αυτοί οι Έλληνες από πολιτικοί πρόσφυγες αναγνωρίζονται από το Τσέχικο κράτος ως ελληνική μειονότητα, η οποία έχει το δικαίωμα να μιλά και να διδάσκει την ελληνική γλώσσα, να διατηρεί την εθνική τους ταυτότητα μέσω διαφόρων εκδηλώσεων, να οργανώνει εκδηλώσεις οι οποίες προωθούν τον ελληνικό πολιτισμό, την Ελλάδα γενικά, να έχουν ραδιοφωνικό σταθμό, τηλεόραση, περιοδικά, εφημερίδες, να χρησιμοποιεί την ελληνική γλώσσα σε δικαστήρια (με μετάφραση), να γιορτάζει τις εθνικές γιορτές της, κλπ.
Τι δυσκολίες αντιμετωπίζετε στην έκδοση του περιοδικού σας και πόσο εύκολο είναι για σας, σε συνδυασμό και με την κύρια ιδιότητά σας ως καθηγήτρια στο Πολυτεχνείο της Πράγας;
Για μένα προσωπικά, ήταν πολύ δύσκολο όταν ξεκίνησα να γράφω το περιοδικό διότι εγώ δεν είμαι δημοσιογράφος, και ούτε ποτέ είχα γράψει ‘δημόσια’ στα ελληνικά. Η επαγγελματική μου γλώσσα, εάν μπορώ κάπως έτσι να το πω, είναι τα αγγλικά. Είμαι παιδί πολιτικών προσφύγων από τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο, γεννήθηκα στη Ρουμανία, μεγάλωσα στη Βουλγαρία, όπου και σπούδασα Αγγλική φιλολογία και γλωσσολογία και Ρωσικά, παντρεύτηκα και σπούδασα και στην Αγγλία, εργάστηκα σε πανεπιστήμια στην Αφρική, Κατάρ και από το 1991 στην Τσεχοσλοβακία/Τσεχία. Εάν και από μικρή στην οικογένεια μας μιλούσαμε μόνο ελληνικά και πηγαίναμε υποχρεωτικά στο ελληνικό σχολείο και δύο χρόνια στο πανεπιστήμιο, στη διάρκεια της ζωής μου, λίγες φορές χρησιμοποίησα την μητρική μου γλώσσα.
Με λίγα λόγια έπρεπε να ξαναβάλω μεγάλη προσπάθεια για να ‘φρεσκάρω’ τις γνώσεις μου κι αυτό έγινε με πολύ διάβασμα, ελληνική τηλεόραση . Το λέω αυτό για δύο λόγους – ότι δεν ήταν εύκολη η υποχρέωση μου να εκδίδω το περιοδικό, έπρεπε να βελτιώσω όχι μόνο τις γλωσσικές γνώσεις μου, αλλά να μάθω να βγάζω φωτογραφίες, να είμαι παρών σε όλες τις εκδηλώσεις.
Θα θέλατε να μας μιλήσετε για την οικογένειά σας, πώς βρέθηκε στην Τσεχία και πώς νιώθετε εσείς γι’ αυτό;
Εγώ μεγάλωσα με μία μεγάλη νοσταλγία για την Ελλάδα. Για πρώτη φορά πήγα στην Ελλάδα το 1975. Έκλαψα από συγκίνηση και χαρά. Μάζεψα λίγο χώμα και το μετέφερα στους γονείς μου, μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, πολιτικούς πρόσφυγες στην Ουγγαρία, Ρουμανία και Βουλγαρία (όπου άφησαν και την τελευταία τους πνοή με την Ελλάδα στο στόμα τους) και τους έφερα τις πρώτες μου εντυπώσεις. Μετά, κάθε χρόνο πήγαινα στην Ελλάδα και για επαγγελματικούς λόγους (στα πολυτεχνεία Αθήνας, Κρήτης και Θεσσαλονίκης). Γνώρισα την πατρίδα μου.
Είμαι υπερήφανη για την οικογένεια μου, για τους γονείς μου. Από πρόσφυγες της Ανατολικής Θράκης του 1922, φύγανε από τη ζωή ως πολιτικοί πρόσφυγες, αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης και μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας.
Μέσα στην τραγωδία το να αναγκαστούν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους, βρήκαν την ευτυχία τους. Και οι δύο από τα λίγα γράμματα που ήξεραν από την Έκτη Δημοτικού στην Ελλάδα, ο πατέρας μου σπούδασε γεωπονία και η μητέρα μου νοσοκομειακές σπουδές.
Ποτέ δεν λυπήθηκα ότι γεννήθηκα και μεγάλωσα στην ξενιτιά.
Από τα πέντε αδέρφια, τρία τελειώσαμε πανεπιστήμια, η μία αδερφή μου είναι γιατρός, εγώ γλωσσολόγος και ο μικρός μας ο αδερφός ιστορικός) και οι δύο μεγαλύτερες μου αδερφές Γυμνάσιο και Τεχνική σχολή. Εγώ προσωπικά συνεχίζω να συμμετέχω στα κοινωνικά όσο αφορά την εθνική ταυτότητά μας, τον ελληνισμό μας.
Εδώ και 15 χρόνια είμαι Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Πράγας. Ναι, είναι κι αυτή εθελοντική ‘δουλειά’ και αρκετή. Είμαι αρχισυντάκτης του περιοδικού μας, και φωτογράφος, κλπ. Όπως κι εγώ έτσι και όλοι που ζούμε σήμερα στην Τσεχία ποτέ δεν ξεχνάμε την πατρίδα μας και τις υποχρεώσεις μας προς αυτήν. Διότι δεν αρκεί μόνο να αγαπάς την πατρίδα σου. Πρέπει και δυναμικά και δραστήρια να υπερασπίζεσαι τα συμφέροντα της και την εικόνα της στο εξωτερικό. Έτσι μας μεγάλωσαν οι Έλληνες γονείς μας και το Κόμμα μας, το ΚΚΕ! Και θέλουμε αυτό να το μεταφέρουμε και στις επόμενες γενιές.
Σήμερα, αυτά που βλέπω με πικραίνουν. Διότι ο λαός μας, αυτός ο μέγας και ηρωικός μας λαός, πρέπει να ‘ξυπνήσει’, ο λαός μας δεν πρέπει να έχει ψευδαισθήσεις ότι όλα είναι εύκολα, πρέπει να ξεχάσει αυτό το μότο να βολευτώ εγώ και δεν με νοιάζει για τους άλλους. Πρέπει να μορφωθεί πολιτικά για να μην είναι ευκολόπιστος. Πρέπει να παλέψει και αγωνιστεί για τα δικαιώματα του που τα χάνει μέρα με την μέρα. Πρέπει να πιστέψει στη δύναμη του.

Fevronia Zaharopoulou

ΝΑΤΟ Ξεκινά αύριο με ατζέντα που «βρωμά μπαρούτι»

Η «ενεργότερη εμπλοκή» σε Ανατολική Μεσόγειο και Μ. Ανατολή θα συζητηθεί ανάμεσα σε άλλα στη Σύνοδο (φωτ. από τη ΝΑΤΟική επιχείρηση «Sea Guardian» στην Ανατολική Μεσόγειο)

Ξεκινά αύριο Πέμπτη στις Βρυξέλλες η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ, με τη συμμετοχή αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, στο φόντο επικίνδυνων αντιπαραθέσεων με άλλα ιμπεριαλιστικά κέντρα, και της συζήτησης για την ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ ΝΑΤΟ και ΕΕ, ώστε από καλύτερες θέσεις και με ενισχυμένες δυνατότητες να διεκδικούν κυριαρχία σε πλουτοπαραγωγικές πηγές και διαύλους. Προοπτική που γεννά αντιπαραθέσεις και στο εσωτερικό του ευρωατλαντικού άξονα για το πώς και προς όφελος τίνος θα προχωρήσει αυτή η συνεργασία.
Τα ζητήματα αυτά, όπως και η συζήτηση για τη μελλοντική πορεία της λυκοσυμμαχίας, που έχει ανάψει εδώ και πολύ καιρό, αναμένεται να κυριαρχήσουν στις συζητήσεις στη Σύνοδο, που επισήμως έχει πανηγυρικό χαρακτήρα, τα εγκαίνια των νέων γραφείων του ΝΑΤΟ στη βελγική πρωτεύουσα.

Οι σχέσεις ΕΕ - ΝΑΤΟ

Σε ό,τι αφορά το ζήτημα των σχέσεων ΕΕ - ΝΑΤΟ, η συζήτηση έρχεται σε μια περίοδο όπου οι ΗΠΑ πιέζουν περαιτέρω την ΕΕ να διαθέτει περισσότερα στρατιωτικά μέσα και πόρους για την υλοποίηση των στόχων της λυκοσυμμαχίας, πάντα υπό «καπέλο» ΝΑΤΟ και όχι κάποια αυτονόμησή της. Η Γερμανία αντιδρά σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, ενώ από κοινού με Γαλλία και Ιταλία εξετάζουν το ενδεχόμενο μιας πιο ενισχυμένης μεταξύ τους «στρατιωτικής συνεργασίας», μέσω και των δυνατοτήτων που τους δίνουν σχετικά ευρωενωσιακά κείμενα και Συνθήκες, χωρίς βέβαια να αμφισβητούν, έστω προσώρας, την πρωτοκαθεδρία του ΝΑΤΟ, αν και από τα πλέον επίσημα χείλη, όπως της ύπατης εκπροσώπου Εξωτερικών και Αμυνας της ΕΕ Φεντερίκα Μογκερίνι έχει εκφραστεί ο στόχος της ΕΕ να αναδειχθεί σε «πάροχο ασφάλειας διεθνώς», με εντονότερη και πιο αυτοτελή στρατιωτική παρουσία της, περισσότερες αποστολές δυνάμεών της πέραν των συνόρων της, όπου κρίνει ότι διακυβεύονται συμφέροντα ευρωενωσιακών μονοπωλίων.
Κάποια από τα ζητήματα αυτά αναμένεται να συζητήσει ο ίδιος ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στις συναντήσεις που έχουν προγραμματιστεί να έχει, αύριο Πέμπτη, με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ, τον πρόεδρο της Κομισιόν Ζαν - Κλοντ Γιούνκερ, τον πρόεδρο του ευρωκοινοβουλίου Αντόνιο Ταγιάνι, τη Μογκερίνι, αλλά και σε διμερείς συναντήσεις που πιθανολογείται ότι θα έχει με Ευρωπαίους ηγέτες.

Αντιπαραθέσεις και «δίαυλοι» με Ρωσία

Οι ενδοαστικές διαφορές εντός ΝΑΤΟ, αλλά και ΕΕ, έχουν διαφανεί και σε άλλα ζητήματα. Π.χ. στις σχέσεις με τη Ρωσία, που εμφανίζεται σημαντικός «οικονομικός εταίρος» μιας σειράς καπιταλιστικών κρατών. Από αρμόδιες πηγές λέγεται ότι χώρες όπως η Ρουμανία, ο Καναδάς και η Πολωνία έχουν ήδη ζητήσει να ενισχυθεί παραπέρα η στρατιωτική δομή του ΝΑΤΟ στη συνοριογραμμή με τη Ρωσία εντός του 2018, ενώ αντιρρήσεις και «επιφυλάξεις» φέρεται να εκφράζουν οι Γαλλία, Ολλανδία, Βέλγιο, Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία, Δανία, αλλά και οι Γερμανία, Νορβηγία, Δανία, που εμφανίζονται «προβληματισμένες» για την επαναφορά της «ψυχροπολεμικής» δομής της Συμμαχίας.
Βέβαια, το ΝΑΤΟ έχει να επιδείξει ήδη μια «ενισχυμένη προωθημένη παρουσία» («Enhanced Forward Presence») στη συνοριογραμμή με τη Ρωσία, με τη συγκρότηση και παράταξη 4 «πολυεθνικών σχηματισμών μάχης», σε:
-- Εσθονία, με «έθνος - πλαίσιο» (ασκεί διοίκηση) τη Βρετανία, συμμετέχουσα με δυνάμεις τη Γαλλία, και από το 2018 τη Δανία.
-- Λετονία, με «έθνος - πλαίσιο» τον Καναδά, και συμμετέχουσες τις Αλβανία, Ιταλία, Πολωνία, Σλοβενία, Ισπανία.
-- Λιθουανία, με «έθνος - πλαίσιο» τη Γερμανία, και συμμετέχουσες τις Ολλανδία, Λουξεμβούργο και Νορβηγία, και από το 2018 τις Κροατία, Τσεχία και Γαλλία.
-- Πολωνία, με «έθνος - πλαίσιο» τις ΗΠΑ και συμμετέχουσες τις Ρουμανία και Βρετανία.
Επίσης έχει εγκαταστήσει 2 πρόσθετες στρατιωτικές διοικήσεις (ως «μίνι στρατηγεία») στην Πολωνία, το ένα μάλιστα στο Ελμπλαγκ, κοντά στο ρωσικό Καλίνινγκραντ.
Παραπέρα, το ΝΑΤΟ προωθεί μια ανάλογη ενισχυμένη στρατιωτική παρουσία του στα νοτιοανατολικά της λυκοσυμμαχίας, με εγκατάσταση μιας πολυεθνικής ταξιαρχίας στη Ρουμανία, όπως επίσης θέλει να ενισχύσει την παρουσία του στη Μαύρη Θάλασσα, σε θάλασσα και αέρα, «με αρκετούς συμμάχους έτοιμους να συνεισφέρουν με δυνάμεις και δυνατότητες», όπως λένε στο ΝΑΤΟ.

Αιγαίο και Μεσόγειος

Την ίδια ώρα, το ΝΑΤΟ συνεχίζει τη ναυτική επιχείρησή του «Sea Guardian», προς επιτήρηση και έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου, στο πλαίσιο της οποίας σημαντικό έργο (με περιπολίες και ελέγχους πλοίων) έχει αναλάβει να διεκπεραιώσει κατά περιόδους και το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, σε έμπρακτη απόδειξη της πρεμούρας της κυβέρνησης να βάλει πλάτη στους επικίνδυνους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς.
Περιττό να αναφερθεί ότι συνδετικό κρίκο των ευρωατλαντικών δυνάμεων σε Ανατολική Μεσόγειο και Μαύρη Θάλασσα παίζει το Αιγαίο, όπου το ΝΑΤΟ έσπευσε ήδη από πέρυσι, εκμεταλλευόμενο και σχετική πρόσκληση της ελληνικής κυβέρνησης, να αναπτύξει εδώ μία από τις 4 ναυτικές αρμάδες του, την SNMG2, με πρόσχημα το Προσφυγικό. «Εδεσε» έτσι το ΝΑΤΟ τις ναυτικές δυνάμεις του σε μια «αλυσίδα» από νότια της Κριμαίας μέχρι τη Διώρυγα του Σουέζ.

Αναζητώντας «ενεργότερο ρόλο» σε Συρία και Ιράκ

Στο μεταξύ, ζήτημα που φαίνεται ότι ήδη συζητιέται είναι η ανοιχτή εμπλοκή της ιμπεριαλιστικής συμμαχίας σε Συρία και Ιράκ, ο πιο «ενεργός ρόλος» του ΝΑΤΟ στη μάχη κατά του «Ισλαμικού Κράτους», όπως λέγεται και όπως φέρεται να επιδιώκουν οι ΗΠΑ επί προεδρίας Τραμπ, στο γενικότερο «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας».
Ο γγ του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, έλεγε την προηγούμενη Πέμπτη: «Συζητιέται τώρα κατά πόσο το ΝΑΤΟ θα έπρεπε να ενταχθεί και επισήμως στο Συνασπισμό κατά του ISIL». «Δεν έχει παρθεί ακόμα κάποια απόφαση, αλλά υπάρχουν μέλη του ΝΑΤΟ που είναι υπέρ της εμπλοκής, με το επιχείρημα ότι μπαίνοντας στη συμμαχία κατά του ISIL το ΝΑΤΟ θα στείλει ένα σαφές μήνυμα πολιτικής υποστήριξης και θα μπορούσε επίσης να παράσχει μια καλύτερη βάση για το συντονισμό της βοήθειας που ήδη παρέχεται από το ΝΑΤΟ στον Συνασπισμό».
Προσώρας έσπευσε να διαβεβαιώσει ότι «όλο αυτό δεν αφορά εμπλοκή του ΝΑΤΟ σε όποιου είδους επιχειρήσεις μάχης», αλλά στην εναέρια επιτήρηση με τα αεροσκάφη ΑWACS και στην εκπαίδευση του ιρακινού στρατού, κάτι, βέβαια, που έτσι κι αλλιώς κάνει το ΝΑΤΟ σήμερα.
Το θέμα εξετάζεται ήδη σε καθαρά στρατιωτικό - επιχειρησιακό επίπεδο. Π.χ. στη Σύνοδο της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ, σε επίπεδο Αρχηγών ΓΕΕΘΑ την προηγούμενη Τετάρτη στις Βρυξέλλες, ένα από τα θέματα που συζητήθηκαν ήταν η «εξέταση της ενίσχυσης της συμβολής των επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, στο πλαίσιο προαγωγής της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής»...

Θηλιά στο λαιμό του λαού

Θηλιά στο λαιμό του λαού

Αν ένα πράγμα επιβεβαιώνεται από την προχτεσινή συνεδρίαση του Γιούρογκρουπ, είναι ότι οποιαδήποτε ρύθμιση κι αν αποφασιστεί για το χρέος, θα συνοδεύεται από ένα νέο, σαρωτικό κύμα αντιλαϊκής επίθεσης, χωρίς ημερομηνία λήξης.
Ολα τα σχέδια και οι προτάσεις που έπεσαν στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης για τη διευθέτηση του ελληνικού κρατικού χρέους περιέχουν την πρόβλεψη για ματωμένα πρωτογενή πλεονάσματα από τα οποία θα πληρώνονται οι τόκοι, προκειμένου να καταστεί το χρέος «βιώσιμο» μέχρι το 2060!
Μάλιστα, για να συμβεί αυτό, θα πρέπει οι ρυθμοί ανάπτυξης να παραμένουν σταθεροί για 32 ολόκληρα χρόνια (!) από το 2022 και έπειτα, διαφορετικά τα πρωτογενή πλεονάσματα θα πρέπει να αυξηθούν κι άλλο. Κι όλα αυτά μέσα σε συνθήκες γενικευμένης αβεβαιότητας στην παγκόσμια οικονομία, με ανοιχτό το ενδεχόμενο να επιστρέψει η κρίση.
Στην πραγματικότητα, η ίδια η συμφωνία για το χρέος θα αποτελέσει από μόνη της ένα μνημόνιο διαρκείας στο σβέρκο του λαού, για να εξοικονομήσει το κράτος χρήματα που θα κατευθύνονται στο ακέραιο για την ενίσχυση του κεφαλαίου και τη χρηματοδότηση της ανάκαμψης.
Ο λαός πληρώνει ήδη με αιματηρές περικοπές, αντεργατικές ανατροπές και φοροαφαίμαξη τα πρωτογενή πλεονάσματα των μνημονίων, στο όνομα της «δημοσιονομικής σταθερότητας», με την κυβέρνηση μάλιστα να πανηγυρίζει ότι υπερβαίνει τους καθορισμένους στόχους, «υπερβάλλοντας εαυτόν» στην υλοποίηση των αντιλαϊκών μέτρων.
Με τη συμφωνία για το χρέος, οι εκβιασμοί στο λαό θα ενταθούν, για να σηκώσει «ψηλά τα χέρια» μπροστά στη νέα επίθεση. Τα αντιλαϊκά μέτρα που θα αποφασίζονται από χρόνο σε χρόνο, και μάλιστα στο διηνεκές, θα είναι χωρίς προηγούμενο και σωρευτικά θα απογειώσουν την εκμετάλλευση και θα βαθύνουν τη φτώχεια για το λαό.
Η κυβέρνηση υπερασπίζεται με σθένος τη διευθέτηση του κρατικού χρέους και προσπαθεί να καλλιεργήσει προσδοκίες στο λαό ότι κάτι καλό τον περιμένει, αν εφαρμοστεί η συμφωνία. Την ίδια στάση όμως απέναντι στο ζήτημα του χρέους κρατούν και τα άλλα αστικά κόμματα, ανεξάρτητα από την κριτική που ασκούν στην κυβέρνηση για ανεπάρκειες και καθυστερήσεις.
Για παράδειγμα, ΝΔ και ΠΑΣΟΚ θεωρούν τις σημερινές εξελίξεις παράγωγο της συμφωνίας που είχαν διαπραγματευτεί οι ίδιοι ως κυβέρνηση το 2012 και καταλογίζουν στον ΣΥΡΙΖΑ ότι τους κλέβει τη «δόξα», ολοκληρώνοντας τώρα εκείνον τον σχεδιασμό.
Με την ίδια θέρμη υπερασπίζονται το «κούρεμα» του χρέους με το PSI, που ζημίωσε με δεκάδες δισ. ευρώ τα ασφαλιστικά ταμεία. Τη σημασία εκείνης της ρύθμισης για το κεφάλαιο αναγνωρίζει τώρα και ο ΣΥΡΙΖΑ. Ολοι μαζί ιεραρχούν τη διευθέτηση του χρέους σε «νούμερο ένα» παράγοντα για τη στήριξη της ανάκαμψης, μιλώντας ακόμα και για «εθνική γραμμή» σε ό,τι αφορά τις διαπραγματεύσεις για να υπάρξει συμφωνία.
Η ...γραβάτα που λέει ότι θα φορέσει ο πρωθυπουργός, αν υπάρξει συμφωνία για το χρέος, είναι θηλιά στο λαιμό του λαού, που θα πληρώσει διπλά και τρίδιπλα κάθε ευρώ «ελάφρυνσης» του κρατικού χρέους, για το οποίο δεν έχει καμιά ευθύνη. Σημειωτέον ότι μιλάμε για διευθέτηση και όχι για μείωση του χρέους, που σημαίνει ότι ο λαός θα κληθεί να το αποπληρώσει στο σύνολό του μέχρι τελευταίας δεκάρας.
Επομένως, το δίλημμα που του βάζουν, «χρέος και λιτότητα ή διευθέτηση και ανάκαμψη», είναι πέρα για πέρα κάλπικο. Η αντιλαϊκή πολιτική θα συνεχίζεται και θα ενταθεί με ή χωρίς συμφωνία για το χρέος, γιατί αυτό απαιτούν οι ανάγκες του κεφαλαίου. Μόνο ένας δρόμος υπάρχει για να απαλλαγεί ο λαός από τον βραχνά του χρέους και των μέτρων: Να οργανώσει τη συμμαχία και την πάλη του ενάντια στο κεφάλαιο, να παλέψει για τη δική του εξουσία, που θα του δώσει τα εργαλεία να διαγράψει μονομερώς το χρέος και να οργανώσει την παραγωγή με βάση τις σύγχρονες λαϊκές ανάγκες.

Η λαϊκή κατοικία στο στόχαστρο!

Η λαϊκή κατοικία στο στόχαστρο!

Αντιμέτωπα και με το ζήτημα των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών για τα «κόκκινα» στεγαστικά δάνεια προς τις τράπεζες θα βρεθούν το επόμενο διάστημα, ακόμα και μέσα στο καλοκαίρι ή το αργότερο από το φθινόπωρο σύμφωνα με όσα γράφονται, τα λαϊκά νοικοκυριά, ως αποτέλεσμα σχετικής διάταξης που πέρασε η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ με το πρόσφατο πολυνομοσχέδιο. Η περίπτωση των «κόκκινων» στεγαστικών είναι και αυτή ενδεικτική τού ποιον έρχεται να υπηρετήσει η περιβόητη ανάκαμψη, αλλά και τι σημαίνει το άνοιγμα νέων πεδίων κερδοφορίας, για την οποία πασχίζει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ.

***

Με τις σημερινές διατάξεις, που πέρασε στο πλαίσιο του 4ου μνημονίου, επεκτείνοντας το προηγούμενο νομοθετικό πλαίσιο, η κυβέρνηση στην πραγματικότητα «λύνει» τα χέρια των τραπεζών και έρχεται να επιταχύνει τις διαδικασίες, βάζοντας στο παιχνίδι κάθε είδους ενδιαφερόμενους «επενδυτές» και άλλα «κοράκια», τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό, που βέβαια αποκτούν άμεση πρόσβαση στην προσφερόμενη «πραμάτεια».
Στο εξής, οι τράπεζες θα έχουν τη δυνατότητα να προχωρούν και σε ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς και μάλιστα, για τρεις μέρες μέσα σε μια βδομάδα (κάθε Τετάρτη, Πέμπτη και Παρασκευή), αντί μιας μέρας τη βδομάδα που ίσχυε μέχρι σήμερα αποκλειστικά στις αίθουσες των αρμόδιων δικαστηρίων.
Επιπλέον, από το Γενάρη του 2018, το σύνολο των στεγαστικών δανείων, συμπεριλαμβανομένων και αυτών με αντικειμενική αξία χαμηλότερη από τα 140.000 ευρώ, θα μπορεί να μεταβιβάζεται από τις τράπεζες στις κάθε είδους εταιρείες διαχείρισης, που ήδη έχουν αρχίσει να πιάνουν «πόστα» στην ελληνική αγορά, διαβλέποντας στην περίπτωση των «κόκκινων» δανείων νέα πεδία κερδοφορίας.
Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι με προηγούμενο νόμο της σημερινής κυβέρνησης, ως πρώτη τιμή εκκίνησης των πλειστηριασμών (είτε ηλεκτρονικά, είτε στις αίθουσες των δικαστηρίων) προβλέπεται η εμπορική αξία των ακινήτων και όχι η κατά πολύ μεγαλύτερη αντικειμενική τιμή, προκειμένου, βέβαια, να διευκολυνθεί η «επιτυχής έκβαση» των πλειστηριασμών.

***

Οι εγχώριες τράπεζες, είτε άμεσα είτε μέσω εταιρειών διαχείρισης, έρχονται έτσι να σφίξουν τη θηλιά των εκβιασμών απέναντι σε οικονομικά ανήμπορα νοικοκυριά, προκειμένου να «κόψουν το λαιμό τους» εξαναγκάζοντάς τα να πληρώσουν τις τράπεζες σε βάρος ακόμη και στοιχειωδών αναγκών της λαϊκής οικογένειας. Παράλληλα, η εξέλιξη αυτή ανοίγει διάπλατα το δρόμο για μαζικούς πλειστηριασμούς σπιτιών εργατικών - λαϊκών οικογενειών.
Κανείς δεν πρέπει να ξεγελαστεί από τις διαβεβαιώσεις ότι σε πρώτη φάση προγραμματίζονται πλειστηριασμοί ακινήτων με προτεραιότητα το ύψος της εμπορικής αξίας και του εκπλειστηριάσματος, κάτι που αξιοποιείται μάλιστα με θράσος από την κυβέρνηση για να παρουσιάσει ότι χτυπάει τάχα τα «ανώτερα στρώματα» και όχι τις εργατικές - λαϊκές οικογένειες.
Ούτε, βέβαια, πρέπει να ξεγελαστεί κανείς και από την προσπάθεια που κάνει η κυβέρνηση να καλυφθεί πίσω από την τρέχουσα τακτική των τραπεζών, που σε αυτή τη φάση δεν επιλέγουν τους μαζικούς πλειστηριασμούς, καθώς αυτό θα οδηγούσε σε παραπέρα κατρακύλα τις τιμές των ακινήτων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους ισολογισμούς τους.
Η διαχείριση που έχουν επιλέξει σε αυτή τη φάση οι τράπεζες, δεν αφορά σε καμία περίπτωση τη νομική προστασία της πρώτης κατοικίας της λαϊκής οικογένειας, που έχει πέσει στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο και μάλιστα με κατεύθυνση την πλήρη άρση και των τελευταίων «περιορισμών».

***

Είναι απόλυτα βέβαιο ότι τα φαινόμενα μαζικών πλειστηριασμών θα πληθύνουν και θα ενταθούν στο επόμενο διάστημα, όπως δείχνει και το γεγονός ότι στόχος των τραπεζών για τη μείωση της μάζας με τα κάθε είδους «κόκκινα» δάνεια είναι αυτά να φτάσουν από περίπου 107 δισ. ευρώ σήμερα στα 67 δισ. στο τέλος του 2019, μεγάλο μέρος των οποίων θα αποτελούν και τα στεγαστικά δάνεια λαϊκών νοικοκυριών.
Χαρακτηριστικό είναι, εξάλλου, ότι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των τραπεζιτών, το μεγαλύτερο ποσοστό της μείωσης θα επιτευχθεί στη διετία 2018-2019, κατά βάση από πρακτικές ρυθμίσεων των τραπεζικών δανείων, αλλά και μέσω άλλων παρεμβάσεων, όπως με τη μεταβίβαση - πώληση προβληματικών δανείων σε άλλους «επενδυτές» κ.ά.
Εξάλλου, η επίθεση στη λαϊκή στέγη έρχεται να προστεθεί και στο υπόλοιπο «σαφάρι» που έχει εξαπολύσει η κυβέρνηση και αφορά τα ληξιπρόθεσμα χρέη λαϊκών νοικοκυριών προς το φοροεισπρακτικό μηχανισμό, με έμφαση τους φόρους και τα χαράτσια της τρέχουσας και της προηγούμενης μνημονιακής περιόδου, όπως αυτό σηματοδοτείται και από το πληροφοριακό σύστημα που φτιάχνει η «Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων», που θα δίνει δυνατότητα για την «αυτοματοποίηση» μέτρων αναγκαστικής είσπραξης (κατασχέσεις), την αποστολή και διαχείριση ηλεκτρονικών ειδοποιήσεων και επιδόσεων σχετικά με τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς τον φοροεισπρακτικό μηχανισμό. Επιπλέον, σύμφωνα με το επικαιροποιημένο μνημόνιο, προβλέπονται ακόμη παρεμβάσεις όπως η επιτάχυνση των διαδικασιών ηλεκτρονικής κατάσχεσης εισοδημάτων, η επιτάχυνση των πλειστηριασμών για ακίνητα και για τις ληξιπρόθεσμες «οφειλές» λαϊκών νοικοκυριών προς τον φοροεισπρακτικό μηχανισμό.

***

Απέναντι στον - παραπάνω από υπαρκτό - κίνδυνο εργατικά και λαϊκά νοικοκυριά το αμέσως επόμενο διάστημα να έρθουν αντιμέτωπα με εξώσεις και πλειστηριασμούς, μένοντας κυριολεκτικά στο δρόμο, πρέπει να σημάνει συναγερμός. Το εργατικό - λαϊκό κίνημα πρέπει να οργανώσει τη δράση του απέναντι σε αυτές τις αρνητικές για τη λαϊκή οικογένεια εξελίξεις.

73 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΚΙΛΚΙΣ Αναμετρήθηκαν δυο κόσμοι

Του Γιώργου ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ καθηγητή Ιστορίας στο ΑΠΘ

Ο ΕΛΑΣ μπαίνει στη Θεσσαλονίκη

Για τις λεπτομέρειες της μάχης στο Κιλκίς στις 4 Νοέμβρη του '44, άλλοι είναι ίσως πιο αρμόδιοι από εμένα να μιλήσουν. Θα ήθελα, παρ' όλα αυτά, να ξεχωρίσω ένα στοιχείο από τα πολλά: Οι αριθμητικοί συσχετισμοί υπόσχονταν μία αβέβαιη μάχη : Από 6 έως 9.000 υπολογίστηκαν από τις πηγές οι ένοπλοι και εκείνοι που τους συνόδευαν και είχαν κλειστεί στο Κιλκίς, έναντι 6.000 περίπου μαχητών του ΕΛΑΣ, οι περισσότεροι των οποίων δεν πρόλαβαν να πάρουν μέρος στη μάχη . Τελικά, σε κανένα σημείο δεν υπήρξε αμφιβολία ως προς την τελική έκβασή της. Ισως αυτό προδίδει την πολιτική - αποφεύγω τη λέξη αλλά μάλλον είναι σωστή στην προκειμένη περίπτωση: την ηθική ανωτερότητα του ΕΛΑΣ - αυτό το είδος της υπεροχής που δεν μετριέται με αριθμούς τουφεκιών, σφαιρών και πυροβόλων.

Ηθική, καθότι ήταν ουσιαστικά πολιτική. Ο ΕΛΑΣ είχε εκείνο το Νοέμβρη πίσω του έναν επικό αγώνα ενάντια στον κατακτητή και ενάντια σε όλο το θεσμικό, οικονομικό και κοινωνικό σύστημα της Κατοχής, μέσα από το οποίο οι τότε άρχουσες τάξεις της χώρας αποπειράθηκαν να εντάξουν τη χώρα στη Νέα Ευρώπη του ναζισμού. Ο ΕΛΑΣ είχε πίσω του τη μαζικότερη πολιτική οργάνωση που είχε γνωρίσει έως τότε η Ελλάδα, το ΕΑΜ, το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο. Είχε πίσω του το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, μέρος ενός παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος που στα 1944, αφού επέβαλε την ισότιμη αποδοχή του στην Αντιφασιστική Συμμαχία, ολοκλήρωνε τη συντριβή του ναζισμού, την επιβολή του πολιτισμού πάνω στη ρατσιστική βαρβαρότητα. Είχε πίσω του την ακτινοβολία της Σοβιετικής Ενωσης και του Κόκκινου Στρατού. Τέλος, και το πιο σπουδαίο ήταν αυτό, είχε πίσω του τους αγρότες, τους εργάτες, πλατιά στρώματα ενός ελληνικού πληθυσμού που είχε τα πάνδεινα υποφέρει στην Κατοχή, αλλά και πριν από αυτήν, και προσδοκούσε επιτέλους να απολαύσει τους καρπούς του δικού του μόχθου, τις κατακτήσεις που με το αίμα του κέρδισε...

Από την άλλη μεριά, ήταν τα υποπροϊόντα μιας «παρεξήγησης»: Κοινωνικά ήταν αγρότες και πρόσφυγες σε μεγάλο βαθμό οι κλεισμένοι στην πόλη του Κιλκίς. Σε κάποιο ποσοστό τους τουρκόφωνοι - κατάσταση που τους είχε αποκόψει από την επαφή με το γύρω τους κόσμο και από την παρακολούθηση των κοσμοϊστορικών αλλαγών. Ερμαια της πολιτικής των Γερμανών και των στελεχών της «Ελληνικής Πολιτείας» - του κράτους του δοσιλογισμού. Ερμαια των βρετανικών ραδιουργιών, έρμαια των οπλαρχηγών και των πολιτευτών που λεηλατούσαν προπολεμικά την ψήφο και την ψυχή τους. Ερμαια, όπως εκείνοι οι λαοί που δεν τολμούν να βγουν από τις βαθιές σπηλιές της άγνοιας και της οπισθοδρόμησης και ν' αποφασίσουν στο φως για την τύχη του εαυτού τους, των παιδιών τους, της χώρας τους.... Εξαρτήματα ενός κόσμου, που στα 1944 έδειχνε να πεθαίνει, μόλις είχαν γευτεί την περιφρόνηση και τελικά την εγκατάλειψη από τους παλαιούς τους κυρίους τους Γερμανούς - για χάρη των οποίων είχαν βαθιά βουτήξει τα χέρια τους στο αίμα των συμπατριωτών τους. Πλησίαζαν το απόλυτο τίποτα, όπως συμβαίνει με εκείνους τους λαούς που εναποθέτουν τη μοίρα τους σε προστάτες και σωτήρες...

Αυτά ήταν τα αντίπαλα στρατόπεδα στη μάχη των δύο κόσμων που αναμετρήθηκαν στην Ελλάδα της Κατοχής και στο μικρό αλλά πολύπαθο Κιλκίς.
Αυτήν την ηθική υπεροχή του ΕΛΑΣ προσπαθούν έκτοτε να καταστρέψουν οι αντίπαλοί του. Από την επομένη κιόλας της σύγκρουσης, ξεκίνησε μία προπαγανδιστική εκστρατεία ενάντια στον ΕΛΑΣ και στο ΚΚΕ όπου, τα όσα έγιναν τον Νοέμβριο του 1944 στο Κιλκίς, όπως και όσα είχαν προηγηθεί σε προηγούμενες συγκρούσεις του ΕΛΑΣ με τα Τάγματα Ασφαλείας και τους άλλους σχηματισμούς συνεργασίας - ο Μελιγαλάς στη Μεσσηνία είναι κάτι αντίστοιχο. Η προπαγανδιστική αυτή εκστρατεία πήρε τερατώδεις διαστάσεις μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, το Φεβρουάριο του 1945, αποτέλεσε τη «νομιμοποιητική» βάση για τη δολοφονική σταυροφορία της «Λευκής αντικομμουνιστικής τρομοκρατίας» στα 1945 - 1947 και συνόδευσε όλο το μετέπειτα μετεμφυλιακό καθεστώς των διωγμών και των απαγορεύσεων. Γνώρισε μία αναμενόμενη έξαρση στη χούντα - όπου μάλιστα οι κάθε λογής συνεργάτες των κατακτητών αναγορεύτηκαν, στα 1969, ως «εθνική αντίσταση». Στις μέρες μας, μέρες πολύμορφης κρίσης και ανησυχίας, το ίδιο προϊόν το σερβίρουν ξαναζεσταμένο οι «αναθεωρητές» προπαγανδιστές - φοβούμαι ότι δεν μπορώ να τους ορίσω ως ιστορικούς, ως επιστήμονες ή ως τίποτε άλλο - Καλύβας - Μαρατζίδης και λοιποί.

Σύμφωνα, λοιπόν, με τη δική τους εκδοχή, οι κομμουνιστές στην Ελλάδα ως μέρος της ευρύτερης εγκληματικής συνωμοσίας που ταλαιπώρησε τον κόσμο ολόκληρο στη διάρκεια του εικοστού αιώνα, έδειξαν, στην Κατοχή και τον Εμφύλιο - όταν, δηλαδή, είχαν τα όπλα και τις δυνατότητες - το πραγματικό τους πρόσωπο και σχέδιο: Αρχισαν, δηλαδή, να εξοντώνουν τους αντιπάλους τους έτσι ώστε να μείνουν μόνοι αυτοί στον κόσμο και ν' απολαύσουν την επί του κενού στηριγμένη εξουσία τους. Για το λόγο αυτό στο Κιλκίς, στο Μελιγαλά και στις όποιες «πηγάδες», σκότωναν δικαίους και αδίκους, έτσι χωρίς λόγο και χωρίς νόημα....

Η «πτωματολογία» αποτέλεσε εξάλλου σταθερή παρα-επιστημονική (όπως λέμε μετα-φυσική) μέθοδο της ελληνικής δεξιάς (το προσδιορίζω γιατί τη μέθοδο αρχικά τη δίδαξε ο ναζισμός και ο ευρύτερος αντι-κομμουνισμός του μεσοπολέμου) από τον καιρό της έκθεσης ξεθαμένων πτωμάτων μπροστά στο Ζάππειο ή στο Περιστέρι στην μετά τα Δεκεμβριανά Αθήνα. Τότε, μάλιστα, ήρθαν και Βρετανοί «σύμβουλοι» για να βοηθήσουν τη σχετική σκηνοθεσία και να ικανοποιήσουν τους δημοσιογράφους του «ελεύθερου κόσμου» που προσπαθούσαν να εξηγήσουν στους αναγνώστες τους τα ανεξήγητα - το πώς και το γιατί ο βρετανικός στρατός, μεσούντος του πολέμου, προτίμησε να εκστρατεύσει ενάντια στον ΕΛΑΣ παρά ενάντια στους Γερμανούς ναζί...

​Η «πτωματολογία» έχει το προσόν ότι δεν εξηγεί τίποτα πέρα από το ότι οι κομμουνιστές είναι εγκληματίες και ότι η φύση και τα ένστικτα των ανθρώπων είναι ταπεινά και βίαια και ως εκ τούτου «προληπτικά» οι ανθρώπινες κοινωνίες πρέπει να εγκλείονται σε φυλακές με περιορισμένα δικαιώματα, κάμερες και άφθονες «δυνάμεις της τάξης». Δεν εξηγεί το γιατί, αποφεύγει την πολιτική, τη γνώση, την Ιστορία. Αποφεύγει να απαντήσει στο τι γύρευαν μερικές χιλιάδες άτομα κλεισμένα στο Κιλκίς τις λαμπρές, κατά τα άλλα, μέρες της Απελευθέρωσης από το ναζιστικό ζυγό. «Από το φόβο των κομμουνιστών», μας λένε χωρίς να μας εξηγούν γιατί τους φοβόντουσαν...
​

---

Τα πράγματα από κοντά

Πρώτα απ' όλα να ξεκαθαρίσουμε το τοπίο. Πραγματικά σκοτώθηκαν πολλοί άνθρωποι στο Κιλκίς, στη μάχη και στις αμέσως επόμενες ημέρες. Σε καμία περίπτωση - εκτός από τους αμάχους που τυχαία σκοτώθηκαν στις μάχες - δεν ήταν πρόσωπα «αθώα» ή «άσχετα» με την πολιτική έννοια της λέξης. Επρόκειτο για ποικιλότροπα στρατευμένους στην υπόθεση της ναζιστικής Νέας Τάξης ανθρώπους, αυτής της «Νέας Τάξης» που βύθισε τον λαό μας στη δουλεία, στον θάνατο, στην εξαθλίωση. Να τι ξεχνούνε πρώτο - πρώτο οι «αναθεωρητές ιστορικοί» : ότι γινόταν πόλεμος εκείνο τον καιρό, ολοκληρωτικός πόλεμος με καίριο διακύβευμα - για την εφιαλτική προοπτική της επικράτησης του ναζισμού επρόκειτο (και είχε σχέδια ο ναζισμός : μετά τους κομμουνιστές, τους Εβραίους, τους Σλάβους ποιον είχε σειρά να εξοντώσει; ...). Σε αυτόν τον πόλεμο οι κλεισμένοι στο Κιλκίς είχαν διαλέξει το στρατόπεδό τους : ήταν με τη Νέα Τάξη και πολέμησαν γι' αυτήν! Γι' αυτό και βρέθηκαν στο Κιλκίς - το σχέδιο ήταν να ακολουθήσουν τους υποχωρούντες Γερμανούς. Η απροθυμία των τελευταίων να τους φορτωθούν, αλλά και τα καταχθόνια σχέδια των Βρετανών - όπως θα δούμε στη συνέχεια τους παγίδεψαν στο Κιλκίς.

Αυτοί οι «οπλαρχηγοί», οι «εθελοντές» των λόχων και ταγμάτων, οι προσήλυτοι της «Εθνικοσοσιαλιστικής Οργανώσεως» της Κοζάνης, της «Εθνικής Αντικομμουνιστικής Οργανώσεως» της Κατερίνης, οι γερμανοντυμένοι του «Εθνικού Ελληνικού Στρατού» - το τάγμα «Λεωνίδας» του Πούλου που έφυγε έγκαιρα και συνέχισε να πολεμά στο πλευρό των Γερμανών ως τον Απρίλιο του 1945 στη Σλοβενία και στην Αυστρία... - είχαν, τον καιρό της Νέας Τάξης, σπείρει ανέμους και θύελλες, είχαν στο πλευρό των Γερμανών ματώσει τους συμπατριώτες τους, είχαν γίνει κυνηγιάρικα σκυλιά για να ξετρυπώνουν κομμουνιστές, πατριώτες, Εβραίους ή ό,τι άλλο επιθυμούσε ο αφέντης τους. Είναι αφύσικο το ότι θέρισαν θύελλες; Ηταν αφύσικο ότι μερικοί από αυτούς λιντσαρίστηκαν από τους συγχωριανούς τους;

Αυτό, όμως, δεν απαντά στο ερώτημα του πώς μαζεύτηκαν μερικές χιλιάδες άτομα πρόθυμα μέσα στην απελπισία τους ν' ακολουθήσουν τους Γερμανούς στο μαύρο δρόμο της καταστροφής και της ήττας. Οι πιο σοβαροί από τους συντηρητικούς ιστορικούς - όπως ο Στράτος Δορδανάς - περιγράφουν αυτόν τον κόσμο του δοσιλογισμού, της συνεργασίας με τον κατακτητή και της προδοσίας με τα πιο μελανά χρώματα. Οι ηγέτες του ήταν οπωσδήποτε εξαιρετικά αμφιλεγόμενες και σκοτεινές προσωπικότητες και μεγάλο ποσοστό από αυτούς είχε στο παρελθόν διαπρέψει είτε στους χώρους του εγκλήματος, είτε στον εξίσου βρώμικο χώρο των «εθνικιστικών» και «ακροδεξιών» οργανώσεων του ελληνικού φασισμού και εθνικοσοσιαλισμού. Θα ήταν όμως υπερβολικό να αποδώσουμε τη δράση τους στον καιρό της κατοχής αποκλειστικά και μόνο στο παρελθόν τους και στην ηθική τους υπόσταση. Πολιτικές και κοινωνικές ήταν οι επιλογές τους σε αυτήν την περίοδο και πάνω σε αυτό πρέπει να σταθούμε, για να καταλάβουμε το τι συνέβη. Δεν ντύθηκαν «γερμανικά» επειδή ήταν «κακοί». Πρόδωσαν την πατρίδα και το λαό τους επειδή είχαν συγκεκριμένα συμφέροντα δικά τους και αλλωνών να προασπίσουν.

Οι βιογραφίες πολλών από αυτούς - όσων δεν πρόφτασαν να ενταχθούν στη μεταπολεμική τάξη και να στρατολογηθούν στο κυβερνητικό στρατόπεδο στον Εμφύλιο - μας είναι γνωστές από τις δικογραφίες των ειδικών δικαστηρίων δοσιλόγων που συστήθηκαν στα 1945 - 1946 από τις τότε κυβερνήσεις της Αθήνας. Τα τότε δικαστήρια, όπως και οι σημερινοί συντηρητικοί ιστορικοί, εξηγούσαν το φαινόμενο με ηθικούς όρους : ο κακός και ο άσχημος.... Επίμονα επένδυσαν σε αυτήν την ερμηνεία και εκδοχή, τόσο επίμονα που νόμιμα μπορούμε να υποψιαστούμε ότι είχαν κάτι το πολύ σοβαρό να αποκρύψουν, ότι ήθελαν να μεταφέρουν την όλη συζήτηση στο επουσιώδες, στο προσωπικό και στο τυχαίο - μακριά από τους μηχανισμούς της τότε κοινωνίας και μακριά απ' όσους σημαντικούς - τις ομάδες, τις κοινωνικές τάξεις - ωφελούνταν στη μαύρη περίοδο της Κατοχής.

Στις δικογραφίες που παρέδωσε μετά τη Βάρκιζα το δικαστικό τμήμα του ΕΛΑΣ στις αρμόδιες πλέον δικαστικές υπηρεσίες - δυστυχώς οι περισσότερες από αυτές για ευνόητους λόγους καταστράφηκαν - διακρίνεται ξεκάθαρα η σχέση που είχαν οι ένοπλοι στην υπηρεσία του κατακτητή με τους οικονομικά ισχυρούς, μερικούς μεγαλογαιοκτήμονες αλλά κυρίως μεγαλεμπόρους της μαύρης ή της άσπρης αγοράς - προμηθευτές του στρατού κατοχής, εργολάβους, πλοιοκτήτες και μεταφορείς και βιομηχάνους. Με όλους δηλαδή τους εκπροσώπους του ελληνικού καπιταλισμού που είδε τις δουλειές και τα κέρδη του να αυγαταίνουν κατακόρυφα τον καιρό της Νέας Τάξης.
​ Η λεηλασία του μόχθου των αγροτών - μέσα από την αρπαγή, την «υποχρεωτική συγκέντρωση», τη φορολογία της δεκάτης ή το παρακράτημα, και στη συνέχεια εμπορευματοποίησή της με όρους ληστρικούς από τους συνδεδεμένους με την κατοχική εξουσία άφηνε δυσθεώρητα κέρδη όπως και η εμπορευματοποίηση των εφοδίων που ο Ερυθρός Σταυρός έστελνε για στήριξη και αρωγή των πεινασμένων. Τα στρατιωτικά έργα για λογαριασμό του κατακτητή (αεροδρόμια, οχυρά, δρόμοι, λατομεία - ορυχεία, στρατόπεδα, κ.λπ.) συχνότατα με τη χρήση δουλικού εργατικού δυναμικού που προμηθεύονταν οι εργολάβοι από τις «αγγαρείες» ή από τα στρατόπεδα προμήθειας δούλων (του Παύλου Μελά ήταν ένα τέτοιο στη Θεσσαλονίκη) επίσης έκαναν τους οικονομικά ισχυρούς ακόμα ισχυρότερους. Οι βιομηχανίες - μερικές με «μεσεγγυούχους» διαχειριστές - δούλευαν επίσης νυχθημερόν για τις ανάγκες του στρατού κατοχής ή για την οικονομία του Τρίτου Ράιχ. Οπωσδήποτε δεν έχαναν οι ιδιοκτήτες τους και οι διαχειριστές τους - κάθε άλλο μάλιστα !
​

Διεξαγόταν αμείλικτος ταξικός αγώνας

Δοσίλογοι - «τσολιάδες» του Ι. Ράλλη συνοδεύουν Ελληνες πατριώτες που έπιασαν σε μπλόκο της Αθήνας, για να τους παραδώσουν στα «Ες Ες»

Αυτό που μας κρύβουν οι συντηρητικοί ιστορικοί - και δε μιλώ εδώ για τους «αναθεωρητές» που έχουν λυμένο το πρόβλημα (= για όλα φταίει η εγκληματική φύση του κομμουνισμού...), είναι ότι στην Κατοχή δεν υπήρχε μία και μόνο, αδιαίρετη, ενωμένη και μεταφυσική ελληνική κοινωνία αλλά ότι στο γενικό πλαίσιο του πολέμου και της Νέας Ευρώπης διεξαγόταν μια έντονη κοινωνική σύγκρουση, ένας αμείλικτος ταξικός αγώνας.
Ο ελληνικός καπιταλισμός κέρδιζε πολλά, υπηρετώντας τους κατακτητές, δουλεύοντας για τον δικό τους κόσμο και τα δικά τους συμφέροντα, σε αυτή την κατάσταση: κέρδιζε επειδή - χάρη στο κατοχικό πολιτικό καθεστώς - προωθούσε την χωρίς όρια εκμετάλλευση της εργατικής τάξης, του μόχθου των ανθρώπων και την χωρίς φραγμούς λεηλασία των παραγωγών της υπαίθρου, των αγροτών.

Πολλές ενδείξεις πιστοποιούν τις διαστάσεις της συσσώρευσης πλούτου από τον ελληνικό καπιταλισμό, είτε τον προϋπάρχοντα, είτε τον νέο που ακριβώς οι συνθήκες της κατοχής δημιούργησαν. Η δίψα για χρυσό, η μαζική αγορά ακινήτων στις πόλεις, τα πορίσματα της ειδικής επιτροπής οικονομικών δοσιλόγων που συστάθηκε και βραχύβια λειτούργησε στα 1945, μας δείχνουν τις διαστάσεις του φαινομένου. Τα ποσά των κερδών και των ωφελημάτων του ελληνικού καπιταλισμού σε αυτήν την περίοδο προκαλούν ίλιγγο. Οσα έχαναν οι φτωχοί τα αποκτούσαν οι πλούσιοι. Και με τις λόγχες των κατακτητών ως υπομόχλιο, οι εργαζόμενοι είχαν πολλά, πολλά να χάσουν - κυριολεκτικά οι όποιες περιουσίες και ο μόχθος τους καταστροφικά λεηλατήθηκαν.

Φυσικά, οι άρχουσες τάξεις, φυσικά οι μεγαλέμποροι και οι βιομήχανοι, θα προάσπιζαν τον πλούτο και τη θέση τους - φυσικά θα συγκρούονταν μέχρι θανάτου με την απειλή που αντιπροσώπευε γι' αυτούς το ΚΚΕ, το ΕΑΜ το ταξικό και ταυτόχρονα πατριωτικό - ενάντια στην προδοσία που ο ελληνικός καπιταλισμός είχε επιλέξει ως τρόπο πλουτισμού - κίνημα. Η στρατολόγηση ενόπλων σωμάτων δεν γινόταν μόνο για την εξυπηρέτηση του κατακτητή - γινόταν και για την προάσπιση της ελληνικής μεγαλοαστικής τάξης - νεόκοπης ή παλιάς, πειρατικής ή συμβατικής - καπιταλιστικής δηλαδή, το ίδιο είναι !

Το αίμα που χύθηκε από δοσίλογους μπορούμε να το χρεώσουμε απευθείας στον καπιταλισμό και στους τρόπους που παλεύει να κρατηθεί.

Αυτό δεν μπορούν να μας το πουν οι συντηρητικοί ιστορικοί - στην υπόθεση της άρχουσας τάξης είναι στρατευμένοι - γι' αυτό και περιγράφουν τον δοσιλογισμό ως υπόθεση του «κακός, εγκληματίας και άσχημος» για να μην αναφερθούν στην ταξική φύση του φαινομένου.

Τα ένοπλα σώματα σχετίζονταν άμεσα με την πολιτική και προπαντός με την υλική στήριξη της άρχουσας τάξης στην κατοχή. Ηταν ένα είδος εγγύησης γι' αυτήν, ένα είδος σωματοφυλακής για τα πρόσωπα και τα θησαυροφυλάκιά τους. Στην περίπτωση της βόρειας Ελλάδας το σύνολο σχεδόν των συνεργαζομένων με τη γερμανική στρατιωτική ή οικονομική μηχανή «επιχειρηματιών» συνέδραμαν οικονομικά τη συγκρότηση ένοπλων ομάδων. Η οργάνωση ολόκληρων χωριών ενίοτε στο αντικομμουνιστικό μέτωπο προφανώς δεν ήταν προϊόν της όποιας τρομοκρατίας που επέβαλε ο ΕΛΑΣ, καθότι για να υπάρξει τέτοιου είδους «τρομοκρατία» έπρεπε πρώτα τα χωριά αυτά να ενταχθούν στο αντικομμουνιστικό ένοπλο στρατόπεδο (ενίοτε εκδιώκοντας όσους από τους κατοίκους τους διαφωνούσαν). Οι ειδικές παροχές (από τη βοήθεια του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού ενίοτε), προνόμια και δικαιώματα εξηγούν αυτήν την εξαγορά η οποία συμβαίνει σε κοινότητες των οποίων οι κάτοικοι είχαν παρουσιάσει δυσκολίες επικοινωνίας με τους γείτονές τους στον αγροτικό χώρο.
​Οι χθεσινοί περιφρονημένοι μπορούσαν έτσι να επιδείξουν μια κάποια δόξα στους γείτονες τους - μια σκοτεινή έστω δόξα. Στην ανθρώπινη ιστορία - μας λένε οι μύθοι - πολλοί έσπευσαν να πουλήσουν την ψυχή τους στον όποιο διάβολο για πολύ μικρότερα οφέλη...

---

Ονόμασαν τους δοσίλογους «εθνικό στρατό»

Η μη παράδοση και η απόφαση αντίστασης στον ΕΛΑΣ - ακόμα και όταν οι Γερμανοί τους εγκατέλειψαν - έχει τη δική της εξήγηση, εξήγηση κατά το μάλλον ή ήττον βρετανική.

Από τον Σεπτέμβριο του 1944 κιόλας, οι Βρετανοί άρχισαν να εφαρμόζουν μία διπλή πολιτική - όπως λέμε διπλά βιβλία.

Από τη μία, προχώρησαν σε ανοικτή καταγγελία των ένοπλων σωμάτων που δημιούργησαν οι Γερμανοί και ζήτησαν την άμεση παράδοσή τους στις συμμαχικές δυνάμεις - στον ΕΛΑΣ, δηλαδή, που ήταν κυρίαρχος στην ελληνική ύπαιθρο, ενώ συνυπόγραφαν τις αποφάσεις για βίαιη διάλυση των όσων εξακολουθούσαν να αντιστέκονται, θεωρώντας αυτούς τους σχηματισμούς «εχθρικές δυνάμεις». Από την άλλη, όμως, μεριά, οι Βρετανοί αξιωματικοί σύνδεσμοι ξεδίπλωσαν κάθε είδους εφευρετικότητα για να διατηρήσουν αυτούς τους μηχανισμούς όσο το δυνατόν πιο αλώβητους και συγκροτημένους.

Η κεντρική ιδέα - που εφαρμόστηκε στο μακεδονικό κυρίως χώρο - ήταν η έγκαιρη μετεξέλιξη των δοσιλογικών σωμάτων σε «συμμαχικά» τμήματα.

Με άλλα λόγια, όταν οι Γερμανοί θα αποχωρούσαν, τα ένοπλα αυτά σώματα θα «στασίαζαν» κατά των απόντων έτσι και αλλιώς Γερμανών και θα προσχωρούσαν στις συμμαχικές δυνάμεις. Φυσικά, αυτό δε θα γινόταν με τον ΕΛΑΣ, ο οποίος, μάλλον, δε θα ήθελε να παίξει αυτό το παιχνίδι, αλλά με οργανώσεις που την τελευταία στιγμή συγκροτούνταν στο χώρο. Ετσι, λοιπόν, εμφανίστηκαν στην Κεντρική Μακεδονία οργανώσεις του ΕΔΕΣ - ή μάλλον ένα άθροισμα στρατολογημένων «παραγόντων», οι οποίοι ήταν απολύτως πρόθυμοι να υιοθετήσουν τα απολωλότα πρόβατα στην ανοικτή αγκαλιά του ΕΔΕΣ και να τα μεταβαπτίσουν σε αντιστασιακούς, παρέχοντάς τους τις σχετικές περγαμηνές.

Μάλιστα, οι ίδιοι οι Βρετανοί φρόντισαν, ώστε οι εκπρόσωποι του ΕΔΕΣ να ταξιδέψουν δεξιά και αριστερά υπό την προστασία τους για να γίνουν οι σχετικές συνεννοήσεις.

Με μαγικό σχεδόν τρόπο, ο ένας μετά τον άλλον, οι στρατιωτικοί σχηματισμοί των δοσίλογων άρχισαν να εμφανίζονται ως τάγματα και συντάγματα του ΕΔΕΣ, ενώ διστακτικά οι Βρετανοί αξιωματικοί έσπευδαν να πληροφορήσουν το επιτελείο του ΕΛΑΣ για τις απροσδόκητες αυτές εξελίξεις.

Ας σταθούμε για λίγο εδώ, πρώτον, γιατί αυτά τα πράγματα δεν είναι πολύ γνωστά, αφ' ετέρου, διότι πρέπει να αποτίσουμε φόρο τιμής στη βρετανική πονηρία, ραδιουργία, διπλοπροσωπία και ό,τι άλλο μπορεί να βρει κανείς για να ορίσει ετούτα τα απίστευτα .
​
Στις αρχές του Οκτωβρίου, παρά τις απόλυτα καταδικαστικές συμμαχικές διαταγές ως προς την τύχη των στρατιωτικών σχηματισμών της κατοχικής εξουσίας που ήδη έχουν χαρακτηριστεί τμήματα ενός εχθρικού στρατού και ως τέτοια θα πρέπει να αντιμετωπίζονται από τις συμμαχικές δυνάμεις, οι Βρετανοί άρχισαν την επιχείρηση διάσωσης των δοσίλογων τμημάτων της Βόρειας Ελλάδος.
​

Ενας απίστευτος ελιγμός

Ανακοίνωση - διαταγή του αρχηγού των Ταγμάτων Ασφαλείας, στο πρωτοσέλιδο του «ΒΗΜΑΤΟΣ»

Στις 11 Οκτωβρίου του 1944 ήρθαν διαταγές από το Λονδίνο στη δύναμη «133» (κεντρική διοίκηση όλων των Βρετανών συνδέσμων που βρίσκονταν εκείνο τον καιρό σε ελληνικό έδαφος ) που της ζητούσαν να διατάξει τον στρατηγό Στέφανο Σαράφη (επικεφαλής του ΕΛΑΣ) να εντάξει στη δύναμή του τον «Ελληνικό Εθνικό Στρατό» του Παπαδόπουλου. Επρόκειτο προφανώς για δοκιμαστική κρούση και για διερεύνηση των αντιδράσεων του ΕΛΑΣ.

Ακόμα και οι Αγγλοι αξιωματικοί της περιοχής εξεπλάγησαν από αυτήν τη διαταγή και πολύ θα αναρωτήθηκαν αν το Λονδίνο είχε όρεξη για αστεία τέτοιους καιρούς. Το Λονδίνο, όμως, μιλούσε σοβαρά.

Στις 14 Οκτωβρίου, λίγες μέρες μετά αφού η τράπουλα ανακατεύτηκε η κεντρική ιδέα των Βρετανών ιθυνόντων ξεκαθάρισε.

Αφού αργεί ο ΕΛΑΣ να αποφασίσει, ο «Ελληνικός Εθνικός Στρατός» θα υιοθετηθεί από τον Ζέρβα. Η δύναμη 133, που άρχισε επιτέλους να κατανοεί το κόλπο, αντέδρασε περιγράφοντας το ποιόν του ΕΕΣ και τις ειδικές δυσκολίες που θα συναντούσε η ένταξή τους στον Ζέρβα, απάντησε δε ότι θα ήταν προτιμότερο να συνεχιστεί η προηγούμενη σκηνοθεσία, δηλαδή για την επιβίωση του ΕΕΣ ίσως να ήταν πιο έξυπνη ιδέα η προσφορά του στον Σαράφη, στον ΕΛΑΣ, δηλαδή, ο ΕΛΑΣ ίσως να μη διέλυε ένα τμήμα που θα είχε τοποθετηθεί κάτω από τις προσταγές του.

Από ό,τι φαίνεται, ο ΕΛΑΣ το συζήτησε αυτό το θέμα με την έννοια την εξής: Παραδοθείτε, ενταχθείτε, μεταστραφείτε, στασιάστε, κάντε ό,τι νομίζετε, παραδώστε τα όπλα οι πολλοί από εσάς πηγαίνετε σπίτια σας, όσοι είναι δακτυλοδεικτούμενοι και κατηγορούνται ελάτε εδώ και θα σας παραδώσουμε στα δικαστήρια και τούτο καθεξής.

Οταν ήρθαν αυτά τα πρώτα μηνύματα του ΕΛΑΣ, αντέδρασαν οι ίδιοι οι ένοπλοι, λέγοντας ότι «εδώ ο ΕΛΑΣ θα μας πάει στα δικαστήρια. Τι είναι ακριβώς αυτό το πράγμα, εμείς γι' αυτό ακριβώς το πράγμα αλλάζουμε για να μην πάμε στα δικαστήρια». Και κάπου εκεί χάλασε το σχέδιο .

Αλλά καθώς οι Εγγλέζοι επέμεναν στις 25 Οκτωβρίου (το Λονδίνο είχε τρελάνει τη δύναμη 133 με διαταγές τις σχετικές, κάπου εκεί η δύναμη 133 στασίασε η ίδια «τι μας ζητάνε εδώ, μας ζητάνε κάτι το αδύνατο») η δύναμη 133 στέλνει στο Λονδίνο μια μακροσκελέστατη αναφορά, περιγράφει τι ακριβώς είναι αυτοί οι ένοπλοι εθελοντές των Μακεδονικών Σωμάτων που τους ζητούνε να τους εντάξουν πότε στον ΕΛΑΣ και πότε στον ΕΔΕΣ.

Αυτή ακριβώς η αναφορά είναι από τις καλύτερες περιγραφές που έχουμε για το τι ακριβώς ήταν αυτές οι ομάδες. Υπογράμμισε αυτή η αναφορά: Την απόλυτη ταύτισή τους με τους Γερμανούς, το γενικό μίσος του πληθυσμού εναντίον τους και, τέλος, υπενθυμίζει ότι οι κατευθυνόμενοι προς το Κιλκίς ένοπλοι έχουν επανειλημμένα συμπλακεί και σκοτώσει Βρετανούς αξιωματικούς και στρατιωτικούς εν γένει σε διάφορες μάχες κτλ. Και μάλιστα, για να το κάνει πιο βαρύ αυτό, αναφέρει την εμπλοκή αυτών των σωμάτων στη Μάχη της Κοζάνης, όπου στρατεύματα του ΕΛΑΣ, μαζί με Βρετανούς σαμποτέρ, επιτέθηκαν στην πόλη και η πόλη σώθηκε χάρη στη μέχρι αυτοθυσίας άμυνα από τμήματα των ενόπλων καπεταναίων για την προάσπιση των Γερμανών. Οτι συμμετείχαν ενεργά σε αυτή τη μάχη , πράγμα που κόστισε απώλειες και στον ΕΛΑΣ και στους Βρετανούς. Στην αναφορά τους, λοιπόν, υπενθύμισαν αυτό το γεγονός.
​
Αλλά όλη αυτή η ιστορία, η οποία εξακολουθεί μέχρι το τέλος Οκτωβρίου, δημιουργεί μια εύλογη σύγχυση στους επικεφαλής των ενόπλων του Κιλκίς, οι οποίοι δεν είχαν ξεκαθαρίσει ακόμα στο μυαλό τους (και αυτό μας το περιγράφει καλά ο Δαρδανας) τι ήθελαν οι Αγγλοι, θα τους προστάτευαν ή θα τους θυσίαζαν. Θα έπρεπε να παραδοθούν στον ΕΛΑΣ για να σωθούν και αργότερα να χρησιμεύσουν ως εφεδρείες της αντίδρασης ή ήταν η σύγκρουση με τον ΕΛΑΣ η τελευταία τους ευκαιρία. Οι Αγγλοι αξιωματικοί σύνδεσμοι είχαν μπερδευτεί και οι ίδιοι τι ακριβώς θέλανε να κάνουν με αυτούς. Ο ΕΔΕΣ ήταν εικονική πραγματικότητα στην περιοχή και οι άλλοι καπετάνιοι (όπως τους ονομάζει ο Μαρατζίδης) μέσα σ' αυτήν τη σύγχυση και την ταραχή αφέθηκαν κυριολεκτικά στην τύχη τους. Αυτό εξηγεί πώς βρεθήκανε 9.000 ίσως άτομα κλεισμένα στο Κιλκίς στις 4 Νοεμβρίου του 1944.
​

---

Η επόμενη μέρα αυτών που πλούτισαν στην κατοχή

Για την κατανόηση της σύγκρουσης, χρήσιμα είναι και ορισμένα ακόμα στοιχεία που αφορούν στη γενικότερη κοινωνικο-οικονομική πραγματικότητα της Ελλάδας εκείνης της εποχής. Η σύγκλιση των δύο αντικομμουνιστικών πόλων εξουσίας ήταν επιθυμία και επιλογή σημαντικών κοινωνικών στρωμάτων, στηριζόταν σε ισχυρό κοινωνικό έρεισμα. Η κατοχή, με τις ανατροπές και τις νέες λειτουργίες που προκάλεσε, ήταν περίοδος έντονης οικονομικής δραστηριότητας και πεδίο ευκαιριών, πάνω στις οποίες μπορούσαν εύκολα να κτισθούν μεγάλες ή μικρές περιουσίες1. Οι εξαιρετικά προσοδοφόρες δραστηριότητες αφορούσαν σε κάποιο ποσοστό ευκαιριακές, πρόσκαιρες καταστάσεις που εμφανίζονταν στο περιθώριο της νομιμότητας, έστω και με την κατοχική εκδοχή της. Η μαύρη αγορά, στη μεγάλη κλίμακα, ήταν μία από αυτές, σημαντική εξαιτίας των επιπτώσεων που είχε στη ζωή των πολλών, όχι όμως η πιο αποδοτική στο οικονομικό πεδίο. Στο τελευταίο, οι περισσότερο νόμιμες δραστηριότητες απέδιδαν σαφώς περισσότερα. Το χονδρεμπόριο, λόγου χάρη, ειδών διατροφής, συνδεόταν με τρεις πηγές πλούτου: τους μηχανισμούς της κρατικής συγκέντρωσης της αγροτικής παραγωγής, από τη μεταφορά της ειδικά ως την κατανομή της στο λιανικό εμπόριο, τους μηχανισμούς διαχείρισης των αγαθών που έφερνε ο Ερυθρός Σταυρός και οι άλλοι οργανισμοί από το εξωτερικό και τελευταίο, τις παραγγελίες και τον εφοδιασμό των στρατευμάτων κατοχής. Ολα αυτά ήσαν και νόμιμα και «επίσημα», γεγονός που επέτρεπε σε όσους διέπρεπαν σε τέτοιες δραστηριότητες να βρίσκονται κοντά στην κατοχική εξουσία και στις κοινωνικές λειτουργίες.

Η βιομηχανική παραγωγή δεν ήταν επίσης μία αδιάφορη δραστηριότητα. Η έκδοση αδειών για ίδρυση ή επέκταση βιομηχανικών καταστημάτων, στο χώρο της υφαντουργίας για παράδειγμα, γνώρισε αξιοσημείωτες αιχμές το 1943. Η εκμετάλλευση των κοιτασμάτων λιγνίτη στα πέριξ της Αθήνας και στην υπόλοιπη Αττική δημιούργησε πλήθος μικρών εκμεταλλεύσεων που ανέδειξαν ισάριθμους εργολάβους. Για τους τελευταίους, όμως, σε μικρή, οικογενειακή, ή σε μεγάλη, εταιρική κλίμακα, οι μεγάλες ευκαιρίες παρουσιάστηκαν στο πεδίο των στρατιωτικών έργων, για λογαριασμό, φυσικά, του στρατού κατοχής. Στη διάρκεια της κατοχής κατασκευάστηκαν ή επεκτάθηκαν ή βελτιώθηκαν είκοσι περίπου αεροδρόμια (το Ελληνικό περιλαμβάνεται σε αυτά), ναυτικές βάσεις, πολλά χιλιόμετρα δρόμων, στρατόπεδα, αποθήκες καταφύγια και ολόκληροι οικισμοί για λογαριασμό του κατοχικού στρατού, καθώς και πλήθος οχυρώσεων κάθε μορφής, έκτασης και είδους. Το σύστημα των εργολαβιών και των υπεργολαβιών κυριάρχησε σε αυτές τις κατασκευές σε όφελος Ελλήνων επιχειρηματιών ή τεχνιτών. Η εργατική δύναμη που χρησιμοποιήθηκε σε αυτά τα έργα ήταν επίσης σημαντική, ήταν σε μικρό ποσοστό υποχρεωτική - με την έννοια των «αγγαρειών» κυρίως - στις περισσότερες των περιπτώσεων όμως και στα πιο σημαντικά από τα έργα στηριζόταν στη μισθωτή εργασία με τις αμοιβές σε χρήμα ή σε είδος, ανάλογα με την εποχή και την περίσταση.

Η έλλειψη οικονομικών μελετών για την περίοδο καθιστά αδύνατο προς το παρόν τον προσδιορισμό των εισοδημάτων που προέκυπταν από αυτό το είδος των δραστηριοτήτων. Για να αντιληφθούμε το μέγεθος των πρώτων δεν μπορούμε παρά να καταφύγουμε σε ενδείξεις. Από τις τελευταίες η πιο ενδιαφέρουσα, καθώς μάλιστα αφορά κυρίως το πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας, είναι η αγοραπωλησία ακινήτων που πήρε διαστάσεις επιδημίας όχι τόσο στον καιρό της πείνας και των ελλείψεων του 1941 - 1942, όπως θα μπορούσε να υποθέσει κανείς, αλλά στα 1943 - 1944, όταν δηλαδή τα εισοδήματα κοινωνικών ομάδων της πόλης πήραν σημαντικές αποστάσεις από τα αντίστοιχα εισοδήματα των πολλών - των μισθοσυντήρητων. Εκτός από αυτό το φαινόμενο (θα μας απασχολήσει σε άλλη αναφορά για την Αθήνα του 1944), η γοητεία του χρυσού, η πυρετώδης αναζήτηση χρυσών λιρών αποτυπώνει επίσης την ύπαρξη εισοδημάτων τα οποία προσπαθούσαν απεγνωσμένα να εκφραστούν σε επένδυση που θα διέσωζε την αξία τους στη διάρκεια των αναταράξεων και της γενικής ρευστότητας της εποχής.

Πέρα από τους οικονομικούς ελιγμούς για τη διασφάλιση των αποκτηθέντων, οι ομάδες αυτές κατανοούσαν ότι το πλέον σημαντικό, σε μία κατάσταση ρευστή, όπως εκείνη της Ελλάδας του 1944, ήταν η διασφάλιση πολιτικών ερεισμάτων που θα προστάτευαν τη νέα οικονομική και κοινωνική τους κατάσταση. Ως εκ τούτου, τα μέλη τους ανήκαν σε εκείνους που επιθυμούσαν διακαώς την πολιτική σύγκλιση μεταξύ των πολιτικών εκείνων σχηματισμών που θα ήταν σε θέση να κατανοήσουν την ειδική κατάσταση των «πλουτισάντων» και να την προασπίσουν απέναντι στην κυριότερη απειλή - το ΕΑΜ και το κίνημα της Αντίστασης. Το μεγάλο τους κεφάλαιο σ' αυτήν την προτεινόμενη συνεργασία ήταν η ίδια η δύναμη του κινήματος της Αντίστασης που επέβαλε, για την αντιμετώπισή της, τη συγκρότηση ισχυρών συμμαχιών, στο πλαίσιο των οποίων μπορούσαν να «ξεχαστούν» πολλές θλιβερές καταστάσεις του πρόσφατου παρελθόντος. Η συναλλαγή δεν ήταν άνιση. Στον αγώνα μάλιστα ενάντια στην Αντίσταση και την αριστερά οι δυνάμεις αυτές ήσαν ιδιαίτερα αξιόπιστες. Σε αυτές τις ομάδες περίσσευε ο φανατισμός καθώς επίσης περίσσευε ο φόβος και το άγχος. Η θέση τους ήταν επισφαλής, τα εισοδήματά τους οφείλονταν σε μία συγκυρία που χανόταν και η διασφάλισή τους εξαρτιόταν άμεσα και απόλυτα από την πολιτική ατμόσφαιρα που θα επικρατούσε μετά την απελευθέρωση.
​

Οι «ενωτικοί»

Το μνημείο για τη μάχη του ΕΛΑΣ στο Κικλίς

​Αλλα κοινωνικά στρώματα, ισχυρότερα αριθμητικά, προσδένονταν στο κράτος της Αθήνας με λιγότερο προσοδοφόρους τρόπους. Οι δημόσιοι υπάλληλοι και οι τραπεζοϋπάλληλοι, για παράδειγμα, είχαν πρωτοστατήσει στις κινητοποιήσεις του 1943 με γενικό αίτημα την καλύτερη πρόσβαση στα εφόδια του Ερυθρού Σταυρού ή στα διαθέσιμα του κρατικού μηχανισμού.
Οι κινητοποιήσεις αυτές πέτυχαν σε ικανοποιητικό βαθμό και δημιούργησαν επίσημους μηχανισμούς «επιδότησης» αυτών των μισθωτών. Οι συνεταιρισμοί, οι ενώσεις, τα ταμεία αλληλοβοήθειας των τελευταίων δεν ήσαν πλέον υποχρεωμένα να συνδιαλλαγούν με την ύπαιθρο για την εξασφάλιση των όσων ήσαν απαραίτητα στα μέλη τους.
Στα 1944 στηρίζονταν στους επίσημους μηχανισμούς του κράτους. Στις πολιτικές τους πεποιθήσεις, πολλοί από αυτούς που τρέφονταν πλέον από το σύστημα παρέμεναν στο χώρο της αριστεράς, ένιωθαν κάποιους δεσμούς με το κίνημα στις γραμμές του οποίου είχαν αγωνιστεί και χάρη στο οποίο είχαν ξεφύγει από τα φάσμα της οικονομικής και κοινωνικής υποβάθμισης.
​Η συμπόρευσή τους όμως είχε πάψει να είναι ανατρεπτική, επαναστατική. Αφορούσε τη διασφάλιση της τρέχουσας κατάστασης και όχι την ανατροπή ενός συστήματος χάρη στο οποίο επιβίωναν με αξιοπρεπή τρόπο σε καθόλου αξιοπρεπείς εποχές. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια ο κοινωνικός αυτός χώρος παρουσιαζόταν ως «ενωτικός», επιθυμούσε να δει την επιτάχυνση της σύγκλισης με τρόπο ήπιο, τέτοιο ώστε να μη θέτει σε κίνδυνο τις εύθραυστες κατακτήσεις αυτών των στρωμάτων.
​

---

Ενας απρόβλεπτος παράγοντας

Τέλος, υπήρχε ένας κοινωνικός χώρος ισχυρός αριθμητικά και απρόβλεπτος πολιτικά. Αφορούσε κυρίως τις πόλεις. Καθώς η κατοχή βάδιζε προς το τέλος της περιορίζονταν ή σταματούσαν τα στρατιωτικά έργα και συρρικνώνονταν οι μηχανισμοί που συνδέονταν με τις δυνάμεις κατοχής. Το ίδιο συνέβαινε και στο τμήμα εκείνο της βιομηχανίας που εργαζόταν στη βάση παραγγελιών για τους Γερμανούς. Η διαδικασία αυτή άφηνε πίσω της σημαντικό αριθμό από ανέργους σε μία εποχή όπου όλες οι αβεβαιότητες και οι ανασφάλειες για το μέλλον εμφανίζονταν και πάλι ισχυρές. Οι μηχανισμοί πρόνοιας, προστάτευσαν αυτόν τον ευρύτατο χώρο από τη λιμοκτονία και από την εξαθλίωση. Πολύ λιγότερα πράγματα όμως μπορούσαν να γίνουν για τις ανησυχίες αυτών των ανθρώπων που ένιωθαν ότι οι εξελίξεις τούς οδηγούσαν έξω από τον ενεργό κοινωνικό ιστό.

Περισσότερο από κάθε τι άλλο ο κοινωνικός αυτός χώρος ήταν αμήχανος και ανήσυχος. Οι προοπτικές του ήσαν εξαιρετικά θολές. Στην ουσία, περίμενε την «ανοικοδόμηση» ως νέο μάννα εξ ουρανού χωρίς όμως να προσδιορίζει την ακριβή έννοια της λέξης. Η προσδοκία ότι η απελευθέρωση θα έφερνε σχετική ευημερία και θα έλυνε τα προβλήματα ακόμα και των πλέον άτυχων της δεδομένης συγκυρίας λειτουργούσε ως κατευναστική ελπίδα αλλά και επικίνδυνη θρυαλλίδα στην περίπτωση που οι εξελίξεις θα παρουσιάζονταν κατώτερες των προσδοκιών. Ηταν χώρος απρόβλεπτος, έτοιμος να εκραγεί σε μία θύελλα διεκδικήσεων ή να υποταχθεί σε όποια κρατική ή κοινωνική αρωγή. Στο πολιτικό πεδίο ήταν μια πηγή κινδύνου. Μπορούσε να ερμηνεύσει με τον τρόπο του τόσο την «Λαϊκή κυριαρχία» και την «Λαοκρατία» της Αντίστασης όσο και την «Μεγάλη Ελλάδα» των οπαδών της παλιννόστησης. Και τα δύο συνθήματα εμπεριείχαν κάποια υπόσχεση ευημερίας...
​

Σημείωση:
​
1. Οι «πλουτίσαντες επί κατοχής» και γενικά όσοι βρήκαν τρόπους να μεταβάλουν την περιουσιακή τους κατάσταση και την κοινωνική τους θέση στη διάρκειά της θα έπρεπε να αποτελέσουν καίριο πεδίο για τη μελέτη της περιόδου. Τα φαινόμενα κοινωνικής και οικονομικής ανόδου ή έστω τα αντίστοιχα της πρόσδεσης σε ένα οικονομικό σύστημα, εξηγούν σε πολλές περιπτώσεις τις πολιτικές επιλογές των ανθρώπων και των ομάδων. Δυστυχώς, πρόκειται για ένα πεδίο που αφήνει αδιάφορους τους μελετητές. Οσα εδώ αναφέρονται μένουν έτσι στο επίπεδο των αρχικών παρατηρήσεων καθώς δεν μπορούν να στηριχθούν σε πρωτογενείς έρευνες και πηγές.

Powered by 

Φλωράκης και ποδόσφαιρο

Η αλήθεια είναι πως η επικαιρότητα των ημερών δίνει άφθονο υλικό για μια αμιγώς αθλητική ανάρτηση.

Το Φάιναλ Φορ της Πόλης και το πρωτοσέλιδο του Φωτός "Ψηλά η σημαία" όπου έλειπε μόνο το σύντροφοι κι η κόκκινη σημαία στο Κρεμλίνο, λίγο πριν την υποστείλουν.
Η λυκοφιλία που συνοψίζεται στο όνομα "Μελισαββίδης" και δεν κλονίστηκε με όσα έγιναν στον τελικό Κυπέλλου, αλλά μπορεί να χαλάσει στην πρώτη ευκαιρία, ανάλογα με τα συμφέροντα του καθενός.
Η φημολογία για απεμπλοκή του Αλαφούζου από τον ποδοσφαιρικό ΠΑΟ, που δεν του χαρίζει τη φήμη και τα αντίστοιχα ανταλλάγματα που προσδοκούσε.
Η εξαγορά ενός σημαντικού μετοχικού πακέτου του Μέγκα από το Σαββίδη και το πρωτοσέλιδο MEGA-ΠΑΟΚ, που αποτυπώνει με τον καλύτερο και το χειρότερο συνάμα τρόπο, πόσο μπάλα-μπάλα μπορεί να γίνουν τα μυαλά και η κριτική ικανότητα του μέσου κολλημένου οπαδού, ώστε να πανηγυρίζει τις επιτυχίες του προέδρου, που σαρώνει τα πάντα...

Αντ' αυτού, και με αφορμή τη χτεσινή επέτειο από το θάνατο του Χαρίλαου, η κε του μπλοκ αντιγράφει κι αναδημοσιεύει ένα πολύ ενδιαφέρον αφιέρωμα-συνέντευξη του Νίκου Μάλλιαρη, για τη σχέση του Φλωράκη και του ΚΚΕ με το ποδόσφαιρο, που αξίζει να διαβαστεί με προσοχή. Το υπογράφει ο Μ. Ανδρουλάκης -μόνο που αυτός λέγεται Μάνος και δεν έχει φυσικά καμία σχέση με το Μίμη- και δημοσιεύτηκε στην πολύ αξιόλογη σελίδα Sport Retro, από την οποία μπορείτε επίσης να διαβάσετε ένα άλλο ενδιαφέρον αφιέρωμα στις κινητοποιήσεις του ΠΣΑΠ και τις απεργίες των ποδοσφαιριστών.

Οι Θεσσαλονικείς σφοι αναγνώστες μπορεί να αναγνωρίσουν στις φωτογραφίες τον Κώστα Λεβέντη, που ασχολούνταν με το ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο, αφότου αποσύρθηκε από την ενεργό δράση, κι ήταν πρακτικά αδύνατο να τον βρεις, αν δεν ήθελε να σε βρει αυτός, αφού αρνούνταν πεισματικά να πάρει ένα κινητό.
Καλή ανάγνωση.

Χαρίλαος Φλωράκης και Ποδόσφαιρο

Αντωνιάδης, Μίκης Θεοδωράκης, Καζάκος

«Δεν το ονοματίζω τούτο το χαρτί διαθήκη για το λόγο ότι δεν έχω τίποτα να διαθέσω. Ό,τι βιος είχα το έχω δώσει στο Κόμμα, στο Κόμμα στο ΚΚΕ με τα γνωστά σύμβολά του, τη Μαρξιστική – Λενινιστική ιδεολογία του, το πρόγραμμά του και τις αρχές του.

Πολιτικά δεν έχω επίσης τίποτα να αφήσω. Ό,τι είχα το έδωσα με τη συγκεκριμένη δράση μου. Να αφήσω πολιτικές ορμήνιες δεν το θεωρώ σοβαρό.

Θέλω να επιστρέψω, και να ταφώ στον τόπο που γεννήθηκα στο Παλιοζογλώπι και συγκεκριμένα στον Αηλιά για να ‘χω αγνάντιο. Ο τάφος να είναι απλός, μόνο να φραχτεί για να μην με ξεχώσουν τα αγρίμια.

Δεν θέλω λόγους και στεφάνια. Αυτά να εκφραστούν με βοήθεια στο Κόμμα».

Σεπτέμβρης 1994

Γεια σας

***

Το παραπάνω σημείωμα ανήκει στον Χαρίλαο Φλωράκη, ο οποίος απεβίωσε σαν σήμερα (22 Μαΐου) πριν από 12 χρόνια σε ηλικία 90 ετών.

Πιστό στις αρχές του, το Sport-Retro.gr δεν ταυτίζεται με χρώματα, κόμματα, στρατόπεδα κ.τ.λ., παρά μόνο καταγράφει την ταύτιση των προσωπικοτήτων με τον αθλητισμό.

Ο Καπετάν Γιώτης, όπως ήταν το ψευδώνυμο που απέκτησε κατά την εμπλοκή του στην Εθνική Αντίσταση, ήταν σίγουρα ένας άνθρωπος που αγωνίστηκε πολύ για τα «πιστεύω» του.

Πολεμιστής, φυλακισμένος, εξορισμένος… Αυτό το τρίπτυχο από μόνο του φτάνει για να αναγάγει σε ενδιαφέρουσα προσωπικότητα οποιονδήποτε άνθρωπο, ανεξαρτήτως κοινωνικοπολιτικής θέσης ή οτιδήποτε άλλο.

Η Ιστορία και οι λάτρεις της διαλέγουν (και θα διαλέγουν) την όψη του νομίσματος που κοσμεί το πρόσωπο του Χαριλάου Φλωράκη από τις 22 Μαΐου 2005.

Άλλοι θα ταυτιστούν με εκείνη του αγωνιστή και άλλοι με κάποιον χαρακτηρισμό που ενδεχομένως να μην τον τιμά.

Το Sport-Retro.gr ανασύρει στοιχεία και αποκαλύπτει φωτογραφίες που ταυτίζουν τον εκλιπόντα με το ποδόσφαιρο, αποκλειστικά και μόνο για ιστορικούς λόγους.

Ελάχιστοι άνθρωποι από τον χώρο του ποδοσφαίρου είχαν συναντηθεί με τον Χαρίλαο Φλωράκη μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970.

Όταν οι άσοι των γηπέδων άρχισαν να διεκδικούν τα δικαιώματά τους και να οργανώνονται σε συνδικάτα, ο επί σειρά ετών ηγέτης του ΚΚΕ είδε με άλλο μάτι το λαοφιλέστερο άθλημα.

Με τους Νίκο Χρηστίδη και Νίκο Μάλλιαρη

Ο Νίκος Μάλλιαρης, παλαίμαχος ποδοσφαιριστής και εκ των πιο ενεργών στελεχών του ΠΣΑΠ, είναι σίγουρα ο πιο ειδικός για να μιλήσει επί του θέματος, δεδομένου ότι προέρχεται από τον χώρο της Αριστεράς, όπως έχει οριστεί να λέγεται.

Το Sport-Retrο.gr του έδωσε τον λόγο, αρχής γενομένης από την περιγραφή της προσωπικότητας του Χαριλάου Φλωράκη.

«Υπήρξε αγωνιστής, εκτοπισμένος, φυλακισμένος… Είχε λαϊκότητα. Δεν ήταν αγράμματος, εκτιμούσε τη λαϊκή σοφία και τους ανθρώπους που τη μετέδιδαν.

Ήταν ανοιχτόμυαλος, ανθρώπινος και δεν είχε καμία σχέση με εκείνους που εγκλωβίζονται στα στενά κομματικά όρια, τους ιντριγκαδόρους, τους στενοκέφαλους ή, αν θέλεις, τους δογματικούς.

Δεν υποστήριζε κάποια ομάδα. Εκεί που μεγάλωσε, στη Θεσσαλία, έπαιζε ποδόσφαιρο με πάνινες μπάλες, αυτές που τα παιδιά της εποχής του έφτιαχναν με κουρέλια από τα σπίτια τους.

Μετά έφυγε από τα μέρη του, εγγράφηκε σε μία σχολή Τηλεγραφητών στην Αθήνα και σιγά-σιγά εισχώρησε στην Εθνική Αντίσταση, τον Εμφύλιο Πόλεμο… Η ζωή του πήρε αυτήν την κατεύθυνση».

-Πώς αντιλαμβανόταν ο ίδιος και το ΚΚΕ το ποδόσφαιρο μέχρι τη δημιουργία του ΠΣΑΠ;

«Το χαρακτήριζαν «όπιο του λαού». Δηλαδή ότι αποπροσανατολίζει τον λαό από την ενασχόληση με την πολιτική και τη νεολαία από τα προβλήματα που υφίσταντο. Το ποδόσφαιρο ελέγχεται από την αστική άρχουσα τάξη κ.τ.λ. Τα στελέχη του ΚΚΕ δεν είχαν καλή άποψη για το άθλημα.

Τέταρτος από αριστερά, ο Κώστας Λεβέντης,
εκ των πρωτεργατών του ΠΣΑΠ

Εξάλλου, υπήρχε και το επιχείρημα ότι την επταετία 1967-1974, η Χούντα έδινε μεγάλη ώθηση στο ποδόσφαιρο και γενικότερα τον αθλητισμό, όπως συνηθίζουν άλλωστε τα συγκεκριμένα καθεστώτα. Εφαρμοζόταν δηλαδή η φράση «άρτον και θεάματα.

Εμείς, μέσω των συναντήσεων με τον ΠΣΑΠ του οποίου ήμασταν μέλη, του δώσαμε σιγά-σιγά ερεθίσματα, προκειμένου να αποκτήσει μία καλύτερη άποψη για το ποδόσφαιρο και να τη μεταφέρει στους συντρόφους του».

-Και ποιες ήταν οι πρώτες αντιδράσεις του;

«Όταν διαπίστωσε ότι υφίσταται πια συνδικαλισμός, άρχισε να γοητεύεται. Του άρεσε που παίκτες-θρύλοι όπως ο Δομάζος, ο Παπαϊωάννου, ο Καμάρας, ο Κούδας και πολλοί ακόμα, οι οποίοι προέρχονταν από λαϊκές οικογένειες, πρωτοστάτησαν δυναμικά σε έναν χώρο που κυβερνείτο από μεγαλοεπιχειρηματίες, βιομηχάνους κ.τ.λ.

Ως ΠΣΑΠ κάναμε 2-3 συναντήσεις μαζί του στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και βάζαμε σε περίοπτη θέση τον εκδημοκρατισμό του ποδοσφαίρου. Αν μη τι άλλο, του δώσαμε να καταλάβει ότι οι παίκτες διέθεταν συνδικαλιστική έκφραση και πολιτική άποψη με την ευρύτερη έννοια και όχι με την κομματική».

1981: Με τον Γιώργο Κούδα, τη Μαρία Δαμανάκη, τον Κώστα Λεβέντη και τον Κώστα Βουλγαρόπουλο προτού βγει στο μπαλκόνι για την ομιλία στην προεκλογική συγκέντρωση της Θεσσαλονίκης.

-Τι συζητήσεις έκανε με τους ποδοσφαιριστές;

«Καταρχήν αντιλήφθηκε ότι το ποδόσφαιρο ανήκει στον λαϊκό πολιτισμό και, κατ’ επέκταση, πως έχει πολύ μεγάλη δύναμη. Υπήρχε και η στενή φιλία μεταξύ των παικτών και των καλλιτεχνών, οι οποίοι επίσης είχαν τρομερή απήχηση στην κοινωνία.

Σε αυτήν την πορεία των συναντήσεων ενδιαφερόταν για την καταγωγή τους και ήθελε να μάθει για τις ρίζες τους. Μάθαινε, ας πούμε, ότι κάποιοι είχαν συγγενείς που είχαν ενταχθεί στο ΕΑΜ, έλαβαν μέρος στην Εθνική Αντίσταση και τον Εμφύλιο…

Διάφορα μέλη του ΠΣΑΠ κατάγονταν από τη Μακεδονία. Στα μέρη τους γινόταν ο Εμφύλιος, δηλαδή στον Γράμμο, το Βίτσι και τις γύρω πόλεις όπως η Καστοριά, η Φλώρινα και η Κοζάνη, οπότε ανέτρεχε κι αυτός σε ιστορίες, μας έλεγε πώς πολεμούσαν τότε…

Ο Γιώργος Κούδας δήλωνε κομμουνιστής, το παραδεχόταν μέσω συνεντεύξεων, βαδίζοντας στα… χνάρια του πατέρα του. Αυτό άρεσε στον Φλωράκη γιατί επρόκειτο για ένα τεράστιο ποδοσφαιρικό όνομα της εποχής.

Ο πατέρας του Λεβέντη ήταν επίσης κομμουνιστής και κομματικό στέλεχος. Είχε πάθει παράλυση στο πόδι και τύφλωση από τα βασανιστήρια. Άρα, όπως καταλαβαίνεις, ο Φλωράκης ένιωθε καλύτερα με παίκτες που «κουβαλούσαν» τέτοια βιώματα, τους ένωναν περισσότερα πράγματα, υπήρχε η λογική της συντροφικότητας».

-Τότε, υπήρξε και η υπόθεση με τους Έλληνες παίκτες που προέρχονταν από χώρες της Ανατολικής Ευρώπης (σ.σ. οι γονείς τους είχαν καταφύγει σε αυτές λόγω των αριστερών πεποιθήσεών τους).
«Ο Φλωράκης γνώριζε πολλούς από τους γονείς των παιδιών που προέρχονταν από τη Σοβιετική Ένωση, τη Ρουμανία, τη Γιουγκοσλαβία… Είχαν πολεμήσει μαζί στον Εμφύλιο και το 1949, όταν ηττήθηκε ο Δημοκρατικός Στρατός, βρήκαν καταφύγιο στις λεγόμενες σοσιαλιστικές χώρες.

Από το 1949 μέχρι το 1952 με 1955, περίπου 100.000 άνθρωποι εγκαταστάθηκαν σε αυτές τις χώρες και εκεί έκαναν οικογένειες, εκεί γεννήθηκαν ή μεγάλωσαν παίκτες, όπως ο Νίκος Γιούτσος, ο Βασίλης Χατζηπαναγής, ο Νίκος Καραμανλής, ο Θωμάς Λαφτσής, ο Γιώργος Ζήνδρος, ο Γιάννης Ματζουράκης και πολλοί άλλοι.

Ενθουσιαζόταν όταν εμείς παίρναμε τέτοιες θέσεις, αποσκοπώντας στον ελεύθερο επαναπατρισμό των προσφύγων, μεταξύ των οποίων και πάρα πολλά παιδιά ποδοσφαιριστών που αγωνίζονταν στην Α’ και τη Β’ Εθνική».

-Πώς το πετύχατε αυτό;

«Ο Φλωράκης ως αρχηγός κόμματος προωθούσε το αίτημα στην ελληνική κυβέρνηση, η οποία υποστήριζε ότι δεν είναι ώριμο ακόμα να επιστρέψουν οι πολιτικοί πρόσφυγες υπό τον φόβο ότι αν θα πάνε στα χωριά τους, θα πλακωθούν ξανά με τους δεξιούς.

Η κυβέρνηση καθυστερούσε τον νόμο για τον επαναπατρισμό, ο οποίος γινόταν επιλεκτικά για ένα διάστημα. Έλεγαν ας πούμε «αυτός ας έρθει δεν προκαλεί αντιθέσεις, αυτός όχι θα προκαλέσει». Και πήγαινε σιγά-σιγά. Η θέση του ΚΚΕ, όμως, ήταν άμεσος και ελεύθερος επαναπατρισμός για όλους.

Όπως καταλαβαίνεις, του άρεσε που το συγκεκριμένο αίτημα υποστηριζόταν και από τους ποδοσφαιριστές. Γενικώς, κάθε κόμμα όταν βρίσκει απήχηση των θέσεων του από τον λαό, ενισχύει τη δύναμή του και την επιρροή του.

Επίσης του άρεσε και χαιρόταν με το γεγονός ότι πολλοί μεγάλοι ποδοσφαιριστές υπέγραψαν για τη μείωση των εξοπλισμών που γινόταν μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και των ΗΠΑ.

Μάλιστα, στα τέλη της δεκαετίας του 1970, το 1979 νομίζω, είχαμε στείλει επιστολή στον τότε Αμερικανό πρόεδρο, τον Ρόναλντ Ρίγκαν για να μην προχωρήσει στην κατασκευή μιας βόμβας νετρονίου, η οποία έπεφτε και κατέστρεφε τα πάντα».

-Ο Χαρίλαος Φλωράκης, λοιπόν, άρχισε να βλέπει με καλό μάτι το ποδόσφαιρο και τους παίκτες.
«Ναι. Επειδή ήταν και ανοιχτόμυαλος, όπως είπαμε, άρχισε σιγά-σιγά να μιλά με καλά λόγια στο κόμμα του για το ποδόσφαιρο. Τον συναντούσαμε στο γραφείο του για να του καταθέσουμε προτάσεις και αιτήματα.

Τότε, τα θέματα για το ποδόσφαιρο συζητούνταν στη Βουλή, λόγω του γεγονότος ότι ο εκάστοτε υπουργός Αθλητισμού νομοθετούσε μέχρι και την ημερομηνία που θα γίνουν οι μεταγραφές.

Δεν ήταν όπως στην πορεία που εξελίχθηκε και έφτασε η Ομοσπονδία του να ενισχυθεί στην πορεία και να κατακτήσει το λεγόμενο αυτοδιοίκητο. Δηλαδή, παράγοντες του αθλήματος, πάντα σύμφωνα με τις ντιρεκτίβες της UEFA και της FIFA, να νομοθετούν για τα θέματα του ποδοσφαίρου.

Τότε, τα πολιτικά πρόσωπα νομοθετούσαν, δηλαδή οι υπουργοί. Αφού έφερναν τις προτάσεις τους στη Βουλή για να αποκτήσουν ισχύ νόμου, εμπλέκονταν όλα τα κόμματα.

Εμείς έπρεπε να ενημερώσουμε τον αυταρχικό υπουργό Αχιλλέα Καραμανλή, τον αδερφό του Κωνσταντίνου, ο οποίος αρνείτο να μας δεχθεί κιόλας.

Και γι’ αυτό απευθυνόμασταν στα κόμματα, τους δίναμε τις προτάσεις και τις ιδέες, γιατί αυτοί ακόμα δεν είχαν διαμορφώσει ακόμα πολιτική. Μόλις είχε νομιμοποιηθεί το Κομμουνιστικό Κόμμα και είχε δημιουργηθεί το ΠΑΣΟΚ, οπότε διαμόρφωναν θέσεις στη Βουλή μέσα από τις δικές μας προτάσεις και τις υποστήριζαν».

Από δημοσίευμα του Ριζοσπάστη στις 2 Απριλίου του 1982

-Τελικά το ΚΚΕ έγινε πιο… φιλικό με το ποδόσφαιρο;

«Την τετραετία 1977-1981, μέχρι που βγήκε το ΠΑΣΟΚ, γίνονταν οι προεργασίες. Το 1981, λοιπόν, δέχθηκε την πρότασή μου, περί δημιουργίας αθλητικής επιτροπής στο ΚΚΕ. Υπήρχαν επιτροπές για την παιδεία, την υγεία, τον πολιτισμό και άλλες, όμως δεν υπήρχε για τον αθλητισμό.

Είχαν προηγηθεί όλα αυτά που σου είπα, οπότε εισηγήθηκε την πρόταση στο πολιτικό γραφείο. Έλεγε τότε στους συντρόφους του «τα παιδιά κάνουν ολόκληρο αγώνα στον χώρο τους, έχουν συνδικάτα, παίρνουν πρωτοβουλίες…». Μέχρι τότε το ΚΚΕ ήταν… αντιποδοσφαιρικό. Η αθλητική επιτροπή έγινε τον Νοέμβριο του 1981.

Αργότερα, το 1986 νομίζω, υπήρξε και το εξής γεγονός στην ΑΕΛ, η οποία τότε ήταν και ομαδάρα. Όταν έφυγε ο ιδιοκτήτης Καντώνιας, ήθελε να παραδώσει τις μετοχές της ΠΑΕ στον δήμο Λαρισαίων που τότε ο δήμαρχος προερχόταν από το ΚΚΕ, ο αείμνηστος Αριστείδης Λαμπρούλης. Το θέμα τέθηκε στο τραπέζι του πολιτικού γραφείου και υπήρξαν αντιδράσεις. «Θα μπλέξουμε και με το ποδόσφαιρο; Είπαμε για αθλητική επιτροπή όχι όμως και για ομάδες», έλεγαν τότε».

Μεταξύ άλλων φαίνεται κι ο Καμάρας του ΠΑΟ

Πώς μας ψήφισε η εγγονή του Γρίβα

katiousa

ΦΟΙΤΗΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ – ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Τα ηρωικά και πένθιμα ΜΜΕ στο ΑΠΘ, η εγγονή του Γρίβα κι η πρόβα τζενεράλε για την -πολύ μακρινή τότε- άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ.

Σφυροδρέπανος

Στα “ηρωικά” πλην απομονωμένα ΜΜΕ του ΑΠΘ -που ήταν εξόριστα από το campus, στο ετοιμόρροπο Μανδαλίδειο, στην παραλία- πρώτα εμφανίστηκε η Πανσπουδαστική Κίνηση Συνεργασίας, κι αργότερα κάποιος Κνίτης. Κι αυτό το οφείλουμε σε δύο Κύπριους της ΕΔΟΝ -της νεολαίας του ΑΚΕΛ- που την έφτιαξαν και την κράτησαν τα πρώτα χρόνια, τότε που είχαμε ακόμα “ακατάλυτους δεσμούς”, ατσαλωμένους στην πράξη, προτού αδυνατίσουν στη βάση των στρατηγικών αποκλίσεων.

Ιδίως η μία Κύπρια, που τώρα πρέπει να δουλεύει στο ΡΙΚ, ήταν πολύ δραστήρια, μαζική, κι έπαιρνε αρκετές προσωπικές ψήφους από συμπατριώτισσές της. Μέχρι που μια χρονιά, τη μέρα των εκλογών, μας λέει πως μας (δηλ την) ψήφισε η εγγονή του Γρίβα! Ναι, του γνωστού Χίτη, εθνικιστή, που έδρασε στα Δεκεμβριανά και στην Κύπρο, μέχρι το θάνατό του. Τα ύστερα του κόσμου…

Τελικά αυτή η ψήφος δε μέτρησε ποτέ! Γιατί η εγγονή Γρίβα (μόνο έτσι τη θυμάμαι, ούτε όνομα, ούτε φυσιογνωμικά) κύκλωσε το όνομα της δικής μας υποψήφιας, για να της δείξει πως ψήφισε αυτήν προσωπικά, κι οι άλλοι πήραν το ψηφοδέλτιο για άκυρο, παρά τη μικρή μάχη που δώσαμε στην αρχή να μετράνε υπέρ της παράταξης όσα έχουν πάνω κάποιο διακριτικό σημάδι. Αργότερα, στην καταμέτρηση, που βγήκε το συγκεκριμένο ψηφοδέλτιο, οι άλλοι μπήκαν στο νόημα και μας το έδειξαν με ένα ειρωνικό “χα-χά” (ο τόνος στη λήγουσα)! Αλλά το αμέσως επόμενο ψηφοδέλτιο έτυχε να είναι δικό μας, οπότε τους κάναμε κι εμείς ένα εξίσου δυνατό “χα-χά” και πήραμε το αίμα μας πίσω.

-.-

Μια άλλη ιστορία είναι πως στα ΜΜΕ είχαμε για μια περίοδο δυνατό Δίκτυο (Συνασπισμό) που κατέβαινε όμως με άλλο όνομα, για να μαζεύει πιο εύκολα ψήφους (ΑΡΚ). Κι έτσι ζήσαμε πριν απ’ όλους, σε πρώτη πανελλαδική μετάδοση, αυτά που έγιναν σε μεγαλύτερη κλίμακα δέκα χρόνια αργότερα. Μεταξύ άλλων και το “σοκ” από τις διπλές εκλογές του 12′, σε μικρογραφία.

Μια χρονιά, χάσαμε ως Πανσπουδαστική περίπου τις μισές ψήφους σε σχέση με την προηγούμενη (σαν να λέμε από το 8,5% στο 4,5%), κι ενώ περιμέναμε όντως μια μικρή λογική πτώση, τελικά όχι μόνο δεν είχαμε αέρα (ψήφοι που έρχονται χωρίς να τις ξέρεις και να τις έχεις κλείσει) αλλά… “ασφυξία”, αφού στην κάλπη δε βγήκε καν το κλείσιμο που είχαμε -άρα κάποιοι δε μας είχαν πει την αλήθεια. Και να έρχεται στο καπάκι ένας -ας πούμε- αναρχικός που ήταν υποψήφιος με το Δίκτυο (κι αυτή τυπική τάση των επόμενων χρόνων) να μας πει πως ψήφισε εμάς, γιατί μας συμπαθεί και δεν ήθελε να μείνουμε χωρίς έδρα στο Δ.Σ. και πως το ψηφοδέλτιό του ήταν ένα διπλωμένο στα τρία (ή τριπλωμένο τέλος πάντων) για να βεβαιωθούμε πως δε μας λέει ψέματα.

Λίγο ακόμα και θα αρχίζαμε να κοιτιόμαστε μεταξύ μας να δούμε ποιος είναι ο “προδότης” που δε μας ψήφισε -περίπου όπως και το 12′.

-Μήπως εσύ σύντροφε; Μήπως εσύ;

Όσο για τον αρχισυνασπισμένο της σχολής, έδωσε δείγματα πολιτικής γραφής σε ανύποπτη στιγμή, σε κάποιο πηγαδάκι, που έλεγε πως το δικό του πρότυπο διακυβέρνησης δεν ήταν πχ του Ζοσπέν στη Γαλλία -όπως τον κατηγορούσαμε- αλλά κάτι σαν του Λούλα στη Βραζιλία…

Ο Τσίπρας ήταν ακόμα πρόεδρος της νεολαίας και δε φανταζόταν τον εαυτό του πρωθυπουργό, αλλά εμείς είχαμε ήδη -πριν απ’ όλους- μια ακριβή περιγραφή για τα πρότυπα που τον εμπνέουν και αυτά που θα έκανε στην πράξη, πριν καν συγκροτηθεί ο ΣΥΡΙΖΑ…

Δείτε εδώ όλες τις αναρτήσεις του αφιερώματος στις φοιτητικές εκλογές

Αφιέρωμα στις Φοιτητικές Εκλογές Γρίβας ΔΑΡΑΣ ΜΜΕ

Μια άλλη άποψη για το χρέος

Άνθρακες ο θησαυρός στο χτεσινό Γιούρογκρουπ. Πολύ μέλι αλλά από τηγανίτα τίποτα και πάνε για Ιούνιο τα σπουδαία, μαζί με τον αναπόφευκτο ετεροχρονισμό τής εικόνας τού πρωθυπουργού μας με γραβάτα. Εμείς δεχτήκαμε κατακέφαλα το τέταρτο μνημόνιο αλλά εκείνοι ούτε κουβέντα δεν λένε να κάνουν για το χρέος.

Καθώς, λοιπόν, συνεχίζουμε να τελούμε εν αναμονή και μιας κι εφέτος συμπληρώνεται ακριβώς ένας αιώνας από την Οκτωβριανή Επανάσταση, ας γυρίσουμε πίσω στον χρόνο κι ας πάμε στο 1917 να ακούσουμε τον θείο Βλαδίμηρο, που έχει μερικά ενδιαφέροντα πράγματα να μας πει περί χρέους.

Αγιοπετρούπολη (πριν γίνει Λένινγκραντ), 7/8/1920: Οι αντιπρόσωποι στο δεύτερο συνέδριο της Κομιντέρν.
Διακρίνονται: Λιεβ Κάραγιαν (2ος από αριστερά), Καρλ Ράντεκ (3ος, με το τσιγάρο), Νικολάι Μπουχάριν (5ος),
Μιχαήλ Λασιέβιτς (7ος, με την στολή), Μαξίμ Γκόρκι (9ος, με το παχύ μουστάκι), Λένιν (10ος, μπροστά  από τον Γκόρκι), Σεργκέυ Ζόριν (11ος, με το καπέλλο), Γκριγκόρι Ζινόβιεφ (13ος, με τα χέρια δεμένα πίσω),
Μαρία Ουλυάνοβα (19η) και Άμπραμ Μπελένκυ (δεξιά, με το ανοιχτόχρωμο καπέλλο).

Στις 8 Νοεμβρίου (26/10) 1917 (*), το Δεύτερο Συνέδριο του Σοβιέτ των Εργατών, Στρατιωτών και Αγροτών Βουλευτών έκανε δεκτή την εισήγηση του Λένιν και ψήφισε το "Διάταγμα για την ειρήνη". Το Διάταγμα απευθύνει πρόσκληση "σε όλους τους εμπόλεμους λαούς και στις κυβερνήσεις τους να αρχίσουν αμέσως διαπραγματεύσεις για μια δίκαιη δημοκρατική ειρήνη" και ως τέτοια θεωρεί "την άμεση ειρήνη χωρίς προσαρτήσεις (δηλαδή χωρίς αρπαγή ξένων εδαφών, χωρίς βίαιη ενσωμάτωση ξένων εθνοτήτων) και χωρίς επανορθώσεις". Αν όλα αυτά ως εδώ ακούγονται στ' αφτιά ορισμένων ως ένα ακίνδυνο ευχολόγιο, το Διάταγμα επιφυλάσσει μια βόμβα:

Η κυβέρνηση καταργεί τη μυστική διπλωματία, εκφράζοντας από την πλευρά της την σταθερή απόφασή της να διεξαγάγει όλες τις διαπραγματεύσεις εντελώς ανοιχτά μπροστά σε όλο τον λαό, αρχίζοντας αμεσως την δημοσίευση όλων των μυστικών συμφώνων που έχει επικυρώσει ή συνάψει η κυβέρνηση των τσιφλικάδων και των καπιταλιστών από τον Φλεβάρη ως τις 25 του Οχτώβρη 1917. (...) Η κυβέρνηση δηλώνει ότι ακυρώνει απόλυτα και αμέσως όλες τις διατάξεις που περιέχουν τα μυστικά αυτά σύμφωνα, στο μέτρο που οι διατάξεις αυτές αποβλέπουν, όπως συνέβαινε στις περισσότερες περιπτώσεις, στο να εξασφαλίσουν ωφελήματα και προνόμια στους ρώσσους τσιφλικάδες και καπιταλιστές, στο να διατηρήσουν ή να αυξήσουν τις προσαρτήσεις που έκαναν οι μεγαλορώσσοι. (**)

Να το πούμε με δυο απλά λόγια; Με ένα διάταγμα και ένα άρθρο, η επαναστατική κυβέρνηση ακυρώνει "απόλυτα και αμέσως" όλα τα χρέη και τα δάνεια που είχαν συνάψει όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις. Απλό; Απλούστατο! Κι όταν λέμε όλα τα δάνεια, εννοούμε και αυτά που είχε πάρει η Ρωσσία αλλά και αυτά που είχε δώσει. Ανάμεσα στα τελευταία, είναι και τα δάνεια, τα οποία είχε χορηγήσει η Ρωσσία στην επαναστατική ελληνική κυβέρνηση το 1824-1825, ως "προστάτιδα δύναμη". Η υπό τον Λένιν κυβέρνηση μας τα χάρισε, παραιτούμενη από τον Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο που μας είχε επιβληθεί μετά τον "ατυχή" πόλεμο του 1897. Επί πλέον, η μπολσεβικική κυβέρνηση παραιτήθηκε από κάθε δικαίωμα επί ελληνικού εδάφους, όπως π.χ. από τα ρωσσικά μοναστήρια του Αγίου Όρους, από το ρωσσικό νοσοκομείο τού Πειραιά (το σημερινό Τζάννειο) κλπ.

Εννοείται ότι η βόμβα που προαναφέραμε, προκάλεσε έντονες σεισμικές δονήσεις στην Δύση. Όμως, ακόμη και εκεί ακούστηκαν κάποιες ψύχραιμες φωνές, οι οποίες δικαίωναν την επιλογή των μπολσεβίκων. Μια από τις σημαντικώτερες αυτές φωνές ήταν του γνωστού άγγλου οικονομολόγου Τζων Μαίυναρντ Κέυνς, ο οποίος δεν δίστασε να δηλώσει ότι οι μεταπολεμικές συμφωνίες ειρήνης, με τις αποζημιώσεις που επιδικάζουν και τα χρέη που αναγνωρίζουν, οδηγούν μαθηματικά την παγκόσμια οικονομία σε χρεωκοπία. Κι όπως αποδείχτηκε από την ιστορία, μια δεκαετία αργότερα θα φαινόταν πόσο δίκιο είχε ο Κέυνς.

Πάμε λίγο παρακάτω. Στις 1 Αυγούστου (19/7) 1920, μιλώντας στο 2ο συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς, ο Λένιν δεν παρέλειψε να σημειώσει την στάση τού Κέυνς στην εισήγησή του:

Ο Κέυνς κατέληξε σε συμπεράσματα που είναι πιο ισχυρά, πιο χειροπιαστά, πιο διδακτικά από οποιοδήποτε συμπέρασμα κομμουνιστή-επαναστάτη, γιατί τα συμπεράσματα αυτά τα βγάζει ένας αναμφίβολος αστός, αμείλικτος εχθρός του μπολσεβικισμού, για τον οποίο, ως αγγλος μικροαστός, πλάθει στο μυαλό του μια τερατώδη, άγρια, θηριώδη εικόνα. Ο Κέυνς κατέληξε στο συμπέρασμα πως η Ευρώπη και όλος ο κόσμος με την ειρήνη των Βερσαλλιών τραβούν στη χρεοκοπία. Ο Κέυνς παραιτήθηκε, πέταξε στα μούτρα τής κυβέρνησης το βιβλίο του και είπε: αυτό που κάνετε είναι καθαρή τρέλα. (...) Μια αμερικανική αστική πηγή, που την ανάφερε ένας κομμουνιστής, ο σύντροφος Μπράουν, στο βιβλίο του "Ποιός πρέπει να πληρώσει τα πολεμικά χρέη;" (Λειψία, 1920), καθορίζει ως εξής τη σχέση των χρεών και της εθνικής περιουσίας: στις νικήτριες χώρες, την Αγγλία και τη Γαλλία, τα χρέη αποτελούν τα 50% και πλέον όλης της εθνικής περιουσίας. Όσον αφορά την Ιταλία το ποσοστό αυτό αποτελεί τα 60-70%, όσον αφορά τη Ρωσσία τα 90%, εμάς όμως, όπως ξέρετε, αυτά τα χρέη δεν μας ανησυχούν, γιατί εμείς λιγάκι νωρίτερα από την εμφάνιση του βιβλίου του Κέυνς ακολουθήσαμε τη θαυμάσια συμβουλή του: ακυρώσαμε όλα τα χρέη. (...) Εξάλλου, ο αστός Κέυνς λέει πως οι άγγλοι για να σώσουν τη ζωή τους, για να σώσουν την αγγλική οικονομία πρέπει να πετύχουν την επανάληψη ελεύθερων εμπορικών σχέσεων ανάμεσα στη Γερμανία και στη Ρωσσία! Και με ποιο τρόπο μπορούν να το πετύχουν αυτό; Με την ακύρωση όλων των χρεών, όπως προτείνει ο Κέυνς! Η ιδέα αυτή δεν είναι μόνο ιδέα του οικονομολόγου επιστήμονα Κέυνς. Στην ιδέα αυτή κατέληξαν και θα καταλήξουν εκατομμύρια. Και εκατομμύρια άνθρωποι ακούν τους αστούς οικονομολόγους να λένε πως δεν υπάρχει άλλη διέξοδος εκτός από την ακύρωση των χρεών, και γι' αυτό "ας είναι καταραμένοι οι μπολσεβίκοι" (που ακύρωσαν τα χρέη) και ελάτε να απευθυνθούμε στη "γενναιοψυχία" της Αμερικής!! Νομίζω πως θα έπρεπε εξ ονόματος του συνεδρίου της Κομμουνιστικής Διεθνούς να στείλουμε ένα ευχαριστήριο σ' αυτούς τους οικονομολόγους-προπαγανδιστές υπέρ του μπολσεβικισμού. (***)

Κάπρι, Απρίλιος 1908: Ο Λένιν παίζει σκάκι με τον Αλεξάντερ Μπογκντανόφ.
Όρθιος στο μέσον παρακολουθεί την παρτίδα ο οικοδεσπότης Μαξίμ Γκόρκι.

Θα κλείσουμε τούτο το περί χρέους σημείωμα, με μια κλασσική αποστροφή του παππού Κάρολου περί δημοσίου χρέους, την οποία μνημονεύει και ο θείος Βλαδίμηρος αλλά φαίνεται πως ξεχνούν πολλοί "κομμουνιστές":

"Δημόσια χρέη"! Η εργατική τάξη ξέρει ότι τα χρέη αυτά δεν είναι δικά της και όταν πάρει την εξουσία θα αναθέσει την εξόφλησή τους σε εκείνους που τα έκαναν. (****)

---------------------------------------------------
(*) Σε παρένθεση η ημερομηνία σύμφωνα με το παλιό ημερολόγιο, το οποίο ισχύει στην Ρωσσία. Άλλωστε, αν η Οκτωβριανή Επανάσταση καταγραφόταν με το νέο ημερολόγιο, θα ήταν... Νοεμβριανή.
(**) Β.Ι.Λένιν, "Άπαντα", έκδοση Σύγχρονη Εποχή, τόμος 35, σελ. 13 και 15.
(***) Β.Ι.Λένιν, "Άπαντα", έκδοση Σύγχρονη Εποχή, τόμος 41, σελ. 219, 220 και 225.
(****) Β.Ι.Λένιν, "Άπαντα", έκδοση Σύγχρονη Εποχή, τόμος 33, σελ. 203. Συχνά η φράση αποδίδεται εσφαλμένα τον Λένιν αλλά εκείνος την χρησιμοποιεί εντός εισαγωγικών και παραπέμπει στον Μαρξ.

 

Απο Cogito ergo sum