Ο Στάλιν και τα Ιεροσόλυμα

 Ο Στάλιν και τα Ιεροσόλυμα

Πριν από λίγο καιρό, η ιστοσελίδα luben είχε επιχειρήσει να κάνει αποτυχημένο χιουμοράκι –ως παρένθεση στην κατά κανόνα εύστοχη σάτιρά της- με κάτι εκλογικές δηλώσεις στήριξης του κκε από προσωπικότητες του καλλιτεχνικού χώρου, αναφέροντας μεταξύ άλλων την έρη ρίτσου απαξιωτικά ως… κόρη ενός σταλινικού.

Ναι αλλά σε τι ακριβώς έγκειται η απαξίωση; Ποιος κομμουνιστής αυτής της γενιάς θα έπαιρνε ως προσβολή έναν τέτοιο τιμητικό χαρακτηρισμό; Και ποιος δε θα δεχόταν πρόθυμα αυτόν τον όρο για τον εαυτό του, θεωρώντας τον συνώνυμο του κομμουνιστή και το σταλινισμό ως συμπλήρωμα του πρακτικού και θεωρητικού έργου του λένιν, δηλ του μαρξισμού της εποχής του ιμπεριαλισμού και του επαναστατικού περάσματος στο σοσιαλισμό; Άλλη κουβέντα αν δε δεχόμαστε σήμερα ως επιστημονικό αυτόν τον –ισμό (που τι εκφράζει αλήθεια;) ή αν υπερασπιζόμαστε κριτικά αυτή την περίοδο, διαφωνώντας με συγκεκριμένες επιλογές κι επιμέρους πτυχές της πολιτικής γραμμής των μπολσεβίκων.

Η αποδοχή και χρήση του όρου από τους αγωνιστές εκείνης της εποχής δεν αφορά κάποια θρησκευτική προσωπολατρία, αλλά μια συνειδητή κι ενθουσιώδη στράτευση σταχανοβίτικου τύπου –που τόσο χλεύασαν κι απέτυχαν να καταλάβουν διάφορες «δυτικές» αντισοβιετικές προσεγγίσεις, ταυτίζοντάς τον στην καλύτερη με την ιδεαλιστική βουλησιαρχία και κάποιες λανθασμένες θεωρίες του λισένκο.

Στην πραγματικότητα όμως είναι αυτές ακριβώς οι προσεγγίσεις που κατεξοχήν διακατέχονται από μια αντεστραμμένη προσωπολατρία, που αποδίδει κάθε τι στραβό σε μια σατανική, ηγετική προσωπικότητα, που διψά για εξουσία και αίμα αντιφρονούντων, που βαφτίζονταν ως «εχθροί του λαού» -χωρίς να είναι μάλλον, κατά τη γνώμη τους, όπως υπονοεί η χρήση των εισαγωγικών.

Η επόμενη ζώνη άμυνας όσων έχουν τουλάχιστον μια στοιχειώδη ικανότητα-εντιμότητα να διακρίνουν τα αδιέξοδα της προσωπολατρικής αντίληψης, είναι η προσπάθεια να συνδέσουν την άνοδο και την επικράτηση του στάλιν με κοινωνικές διεργασίες, που λαμβάνουν χώρα στη σοβιετική ρωσία της εποχής. Αυτή ωστόσο κινείται συνήθως στα πλαίσια ενός χυδαίου ταξικού αναγωγισμού και της κλασικής τροτσκιστικής αφήγησης (στην μπροσούρα «προδομένη επανάσταση») που συναρτά απλοϊκά τη νίκη του στάλιν με την ανάδειξη νέων προνομιούχων κοινωνικών στρωμάτων και μιας νέου τύπου γραφειοκρατίας που στηριζόταν σε αυτόν και τον στήριζε με τη σειρά της.

Παρά το υλιστικό πασπάλισμα, το παραπάνω σχήμα δεν είναι λιγότερο αντιδιαλεκτικό από τις απλουστευτικές, προσωποκεντρικές ερμηνείες. Και τα αδιέξοδά του γίνονται φανερά, όταν καλείται να εξηγήσει τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στον κρατικό και τον κομματικό μηχανισμό (που συνδέθηκαν με τις λεγόμενες «δίκες της μόσχας»), που αφορούσαν αυτήν ακριβώς τη «γραφειοκρατία-νομενκλατούρα» και πρωτίστως πολλά υψηλόβαθμα στελέχη της.

Οι διοικητικές αλλαγές στον κόκκινο στρατό κι η επαναφορά κάποιων προνομίων για τους αξιωματικούς πχ ερμηνεύεται ως προσπάθεια του «σταλινικού συστήματος» να τους προσεταιριστεί και να χτίσει τις δικές του κοινωνικές συμμαχίες. Από την άλλη, η εκκαθάριση πολλών υψηλόβαθμων αξιωματικών (με πιο χαρακτηριστική περίπτωση τον τουχατσέφσκι), τους οποίους ήθελε θεωρητικά να προσεταιριστεί η εξουσία, ερμηνεύεται ως προσπάθεια του στάλιν να ξεφορτωθεί πολλούς αξιωματικούς που συνδέονταν με τον τρότσκι (τον πρώτο ανώτατο διοικητή του ΚΣ, στα χρόνια του εμφυλίου) και δεν ήταν έμπιστοι του καθεστώτος.

Η αντίφαση στα παραπάνω είναι τόσο πηχτή, που θα μπορούσε να κοπεί και με ένα μαχαίρι. Αλλά κάποιοι την εκλαμβάνουν ως κομμάτι του φυσικού περιβάλλοντος και συνεχίζουν σα να μη συμβαίνει τίποτα.

Πιο ειλικρινής, αλλά όχι λιγότερο αντιφατική είναι η προσέγγιση που ορίζει το «σταλινισμό» ως ένα ολόκληρο σύστημα μηχανισμών κι εξουσίας, που παρέμεινε σε ισχύ και μετά το θάνατό του. Θεωρούν δηλ ένα και το αυτό, από την άποψη της πολιτικής ουσίας, τη σοβιετική, πολιτική εξουσία πριν και μετά το 56’ (με τη στροφή του 20ού συνεδρίου), ακόμα και επί περεστρόικα (!), οπότε και κάνουν λόγο για «κατάρρευση των σταλινικών καθεστώτων (sic) τη διετία 89-91’. Ακόμα και με αυτή την τόσο επιφανειακή προσέγγιση όμως, καταφέρνουν με αλάνθαστο ταξικό ένστικτο να ανιχνεύσουν αυτό που αποτυγχάνουν χαρακτηριστικά να δουν, μες στο πολύ τους βάθος, διάφορες άλλες ερμηνείες (μαοϊκών και τροτσκιστικών αποχρώσεων): τη συνέχεια και το σοσιαλιστικό χαρακτήρα της σοβιετικής ένωσης, παρά την αντιφατική ιστορική της διαδρομή στον χρόνο. Η επίθεση κατά του «σταλινισμού» δεν είναι επί της ουσίας τίποτε άλλο παρά η έκφραση του ταξικού μίσους των αστών δημοσιολόγων (και των αφεντικών τους) απέναντι στον υπαρκτό που γνωρίσαμε και κάθε άλλο αντίστοιχο εγχείρημα. Και το «σύστημα του σταλινισμού» στο οποίο αναφέρονται με τα πιο μελανά χρώματα, δεν είναι άλλο από το σοσιαλιστικό.

Κάποιοι βέβαια (πχ ρούσης) λένε πως δεν είναι τυχαίο που η αστική προπαγάνδα επιλέγει να επικεντρώσει τα βέλη της σε αυτήν ακριβώς την περίοδο, γιατί εκεί βρίσκει πολλά υπαρκτά ζητήματα για να πατήσει. Προφανώς και δεν είναι τυχαία η επιλογή τους, αλλά για τελείως διαφορετικούς λόγους. Δε φημίζονται ακριβώς για τη μεγαλοψυχία τους οι κυρίαρχες τάξεις, για να συγχωρήσουν την ήττα τους στη ρωσία και την οικοδόμηση των βάσεων του σοσιαλισμού στον επικεφαλής αυτής της προσπάθειας. Αντιθέτως βρίσκουν ακόμα και σήμερα λόγια συμπάθειας για το μεγάλο μεταρρυθμιστικό πνεύμα του χρουτσόφ ή και του γκόρμπι –που έχει πεταχτεί όμως σαν στυμμένη λεμονόκουπα και επανεμφανίζεται στο προσκήνιο μόνο σε κάτι επετειακές εκδηλώσεις, πχ από την πτώση του τείχους.

Εξάλλου αυτό το κόλπο είναι πολύ παλιό, για να το καταπιούν αμάσητο έμπειροι κομμουνιστές. Αν οι «λενινιστικές» επιθέσεις στον.. αδύναμο κρίκο του στάλιν, που «σκότωσε το γνήσιο, επαναστατικό πνεύμα του λενινισμού» έχουν βάση, μήπως να αναρωτηθούμε αν ισχύει το ίδιο και στις… «μαρξικές» επιθέσεις πολλών αστών στον μπολσεβίκο λένιν, που στένεψε και στρέβλωσε τάχα το «δημιουργικό πνεύμα του γνήσιου μαρξισμού»; Δεν είναι δα και τόσο δύσκολο να καταλάβει κανείς πού το πάνε όλοι αυτοί οι υπερασπιστές του μαρξ και του λένιν ως «γνήσιοι» μαρξιστές ή λενινιστές –αλλά όχι μαρξιστές-λενινιστές, γιατί με αυτόν τον όρο βγάζουν σπυράκια.

Ο κάππος έλεγε σε μια συνέντευξή του πως ο στάλιν δε θάφτηκε στα ιεροσόλυμα, για να φοβούνται τη νεκρανάστασή του οι πολιτικοί του εχθροί. Ούτε καν στο μαυσωλείο τελικά, για να φοβηθούν μια πιθανή αλματώδη ανάπτυξη της επιστήμης, που θα μπορούσε να του ξαναδώσει ζωή (μας έχει μείνει παντως ο λένιν). Τρέμουν όμως μια αναβίωση του νικηφόρου σοσιαλισμού, που τσάκισε το ναζισμό –ως αιχμή του παγκόσμιου ιμπεριαλισμού- με επικεφαλής το γεωργιανό. Κι αυτό εξηγεί τη λύσσα τους που κρατάει εξήντα χρόνια τώρα –και βάλε.

Αυτό είναι που κρατάνε ως κύριοι οι κομμουνιστές στην αποτίμηση της προσφοράς του συντρόφου με το μουστάκι. Και ναι, δε στέκει η έννοια σταλινισμός, ούτε αντιπροσωπεύει κάτι από φιλοσοφικής άποψης. Αλλά δε νομίζω πως ενοχλείται κανείς ιδιαίτερα κανείς σφος όταν του επιδαψιλεύουν τέτοιον έπαινο: σταλιμικός.

Ευχαριστούμε πολύ για το κοπλιμάν κύριοι. Θα χαρούμε να το/σας δικαιώσουμε..

   Amélie : Ένα soundtrack, χίλιες εικόνες

Από Οικοδόμος 

Γράφει η Ελπίδα Πουρναρά //

«Η Amélie είναι ένα μικρό κορίτσι που μεγαλώνει με τους εκκεντρικούς γονείς της, απομονωμένη από τα υπόλοιπα παιδιά, εξαιτίας της πεποίθησης των γονιών της ότι πάσχει από μια σπάνια αρρώστια. Η μόνη διέξοδος της είναι ένας ονειρικός κόσμος που πλάθει με την φαντασία της και ζει μέσα του. Καθώς τα χρόνια περνούν, ο τραγικός θάνατος της μητέρας της, θα οδηγήσει τον πατέρα της σε βαθιά κατάθλιψη και την ίδια στον πραγματικό κόσμο, που θα πρέπει να αντιμετωπίσει με το μόνο όπλο που έχει, δηλαδή τη φαντασία της.
Περικυκλωμένη στην καθημερινότητα της από εξίσου εκκεντρικούς με τους γονείς της ανθρώπους, η Amélie προσπαθεί σταδιακά να βρει τη θέση της ανάμεσα τους. Μέχρι που μια συγκλονιστική είδηση, στις 31 Αυγούστου του 1997, θα ενεργοποιήσει μία σειρά απρόβλεπτων γεγονότων. Η μικρή Amélie θα συνειδητοποιήσει με αυτό τον τρόπο ότι έχει τη δύναμη να αλλάζει τη ζωή της αλλά και τις ζωές των ανθρώπων που βρίσκονται γύρω της.»
Αυτή είναι μια σύνοψη της ταινίας της «Amélie». Μια ταινία σχεδόν 15 ετών, που παραμένει πάντα επίκαιρη, κάτι που επιβεβαιώνει κι η ανταπόκριση που είχε – και εξακολουθεί να έχει -από τον κόσμο. Μια ταινία που παρακολουθήσαμε ξανά πριν λίγους μήνες στα θερινά σινεμά.
Οι εικόνες και ειδικότερα το soundtrack αυτής, λειτουργούν σαν βάλσαμο κι οι μελωδίες του Yann Tiersen μεταδίδουν τη γαλήνη τους. Σχηματίζουν ένα ελαφρύ μειδίαμα στα χείλη ενώ οι νότες μοιάζουν να βγαίνουν αβίαστα.
Ο σκηνοθέτης της ταινίας, Jean-Pierre Jeunet, πριν αποφασίσει για τη μουσική που θα έντυνε το φιλμ του, άκουσε τυχαία μερικά κομμάτια του και ήταν αρκετά, καθώς φαίνεται, για να ταιριάξουν οι κόσμοι τους. Οι εικόνες του Jeunet μοιάζουν με καρτ ποστάλ. Φέρνουν στο μυαλό εικόνες από παραμύθια. Τα παραμύθια που μας έλεγε η γιαγιά μπροστά στο τζάκι όταν ήμασταν μικρά παιδιά. Λειτουργούν σαν καμβάς για τον Yann Tiersen, ο οποίος ζωγραφίζει τις νότες με χρώματα. Χρώματα όπως το κίτρινο, το κόκκινο, το πράσινο. Χρώματα ζεστά. Χρώματα που ταιριάζουν στην αγάπη. Από το «J’y suis jamais allé» ως το «La Banquet» κι από το «La Noyee» ως το πιο μελαγχολικό «Le Moulin» η μουσική αυτή σε ταξιδεύει.
Μελωδίες απλές, ουσιαστικές, μεστές. Μουσική αληθινή, που χτυπά κατευθείαν στην καρδιά. Το ύφος της μουσικής είναι συνήθως χαρούμενο, με πολλές αναφορές σε παριζιάνικα στοιχεία, όπως το ακορντεόν, που μας αφήνει μια γλυκόπικρη γεύση. Το πιάνο αντικατοπτρίζει την παιδική αθωότητα, οι εναλλαγές στο ρυθμό την απόσταση από το χαμόγελο ως το δάκρυ.
Ο ρομαντισμός που αποπνέει θυμίζει τη μυρωδιά των λουλουδιών, της φρέσκιας φράουλας, των φρούτων. Δοκίμασε μία φορά να βάλεις το δίσκο να παίζει όταν ξυπνήσεις. Ίσως τότε όλα να σου φαίνονται λίγο πιο όμορφα. Α, και προσπάθησε να χαμογελάσεις. Ίσως την επόμενη φορά να σου βγει δίχως κόπο.

Συνθέτης: Yann Tiersen
Έτος Κυκλοφορίας: 2001
Λίστα Κομματιών:
0:00 – 1:29 J’y suis jamais allé
1:34 – 4:33 Les jours tristes
4:37 – 6:49 La valse d’Amélie(version originale)
6:54 – 9:06 Comptine d’un autre été – L’après midi
9:14 – 11:12 La noyée
11:17 – 12:45 L’autre valse d’Amélie
12:52 – 16:02 Guilty (Al Bowly)
16:04 – 19:31 A quai
19:37 – 24:00 Le moulin
24:05 -25:53 Pas si simple
25:55 – 27:51 La valse d’Amélie (Version Orchestre)
27:57 – 30:13 La valse des vieux os
30:18 – 34:28 La dispute
34:34 – 37:58 Si tu n’étais pas là (Fréhel)
38:06 – 40:54 Soir de fête
40:58 – 42:06 La redécouverte
42:11 – 46:29 Sur le fil
46:40 – 48:00 Le banquet
48:06 – 50:37 La valse d’Amélie (version piano)
50:45 – 54:20 La valse des monstres
54:26 – 56:05 L’autre valse d’Amélie (Quatuor pour cordes et piano)
56:08 – 57:55 Les deux pianos
58:05 – Fin La maison.

Αμερικάνοι αλεξιπτωτιστές στην Ουκρανία

 Αμερικάνοι αλεξιπτωτιστές στην Ουκρανία

Μόσχα: Ανησυχία για τους 300 Αμερικανούς αλεξιπτωτιστές στην Ουκρανία

Επί ποδός βρίσκονται οι ρωσικές αρχές εξαιτίας της πληροφορίας ότι τουλάχιστον 300 αλεξιπτωτιστές του αμερικανικού στρατού θα μεταφερθούν στην περιοχή Λβοβ της Ουκρανίας από την Ιταλία τις επόμενες ημέρες. Την είδηση έδωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας, Αλεξάντερ Λουκάσεβιτς.

«Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουμε στη διάθεσή μας, μέχρι και 300 στρατιώτες από την 173η Αερομεταφερόμενη Ταξιαρχία των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ με έδρα την Ιταλία θα πρέπει να μεταφερθούν στη σειρά Γιαβορίβ στην περιοχή Λβοβ αυτές τις μέρες», δήλωσε ο Λουκάσεβιτς.

«Αυτοί οι στρατιώτες θα εκπαιδεύσουν τους Ουκρανούς στρατιώτες να λειτουργούν στρατιωτικό υλικό από την άλλη άκρη του ωκεανού. Έτσι, ο αμερικανικός στρατός βρίσκεται ήδη στην Ουκρανία», τόνισε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών.

Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών ανησυχεί για τις αναφορές σχετικά με την πρόθεση της Ουάσινγκτον να προμηθεύει όπλα στην Ουκρανία, ανέφερε ο Λουκάσεβιτς.

«Εν μέσω μία αρκετά επιτυχούς εφαρμογής των συμφωνιών κατάπαυσης του πυρός στο Ντονμπάς, η οποία επιτεύχθηκε στο Μινσκ στις 12 Φεβρουαρίου του τρέχοντος έτους με τη συνδρομή των ηγετών του Κουαρτέτου της Νορμανδίας, οι αναφορές για τις προθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών να ξεκινήσουν την μαζική προμήθεια όπλων προς την Ουκρανία, η οποία θα συνεχιστεί, προκαλεί τις πιο σοβαρές ανησυχίες μας», τόνισε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών σε συνέντευξη Τύπου στη Μόσχα.

«Το Κογκρέσο των ΗΠΑ έχει ακόμη εκπονήσει ειδική νομοθεσία που μεριμνά για την κατανομή του 1 δισ. δολαρίων, για τον εξοπλισμό και την εκπαίδευση των ουκρανικών στρατευμάτων, αν η Ουάσιγκτον αναλάβει όπως σχεδιάζει, πλήρως την χρηματοδότησή τους», είπε ο Λουκάσεβιτς.

Ο Ρώσος υφυπουργός Άμυνας, Ανατόλι Αντόνοφ έχει επίσης επικρίνει τους Αμερικανούς αξιωματούχους, οι οποίοι συνεχίζουν να υποστηρίζουν ότι χιλιάδες Ρώσοι στρατιώτες είναι ενεργοί στην Ουκρανία.

«Σε αυτή την περίπτωση, τι πρέπει να κάνουμε με τη δήλωση που έκανε ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων, Βίκτορ Μουζένκο, ο οποίος είπε ότι δεν υπάρχουν ρωσικές ένοπλες δυνάμεις στο έδαφος της Ουκρανίας;» αναρωτήθηκε ο Αντόνοφ σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη, όταν σχολίασε τις παρατηρήσεις που έγιναν από την αμερικανίδα υφυπουργό Εξωτερικών αρμόδια για Ευρωπαϊκές και Ευρασιατικές Υποθέσεις, Βικτόρια Νούλαντ, η οποία ισχυρίστηκε ότι «χιλιάδες και χιλιάδες» ρωσικών στρατευμάτων έχουν αναπτυχθεί στην ανατολική Ουκρανία.

«Και γιατί λένε 12.000; Γιατί να μην είναι 20.000 ή 25.000; Νομίζουν ότι, εν πάση περιπτώσει, κανείς δεν είναι σε θέση να δώσει απάντηση», δήλωσε ο Αντόνοφ.

«Έτσι, ποιος μπορεί να είναι ο πιο έμπιστος σε αυτή την κατάσταση ο Μουζένκο, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την εθνική και στρατιωτική ασφάλεια της χώρας του ή κυρία Νούλαντ, η οποία ζει στην Ουάσιγκτον», τόνισε ο υφυπουργός Άμυνας της Ρωσίας.

Η Βικτόρια Νούλαντ δήλωσε στις 4 Μαρτίου έχει πληροφορίες ότι χιλιάδες Ρώσοι στρατιώτες βρίσκονται στο έδαφος της Ουκρανίας.

Ωστόσο, ο Μουζένκο είπε σε συνάντηση με ξένους στρατιωτικούς ακολούθους στο Κίεβο στις 29 Ιανουαρίου ότι ο ουκρανικός στρατός δεν πολεμούσε ενάντια σε τακτικά ρωσικά στρατεύματα στο Ντονμπάς.

Πηγή: Σύγχρονη Ρωσία

Διαψεύσεις...

Διαψεύσεις...

Οι κυβερνητικές ανακοινώσεις για το περιβόητο νομοσχέδιο «αντιμετώπισης της ανθρωπιστικής κρίσης» καθώς και οι εξαγγελίες σχετικά με άλλα νομοσχέδια που θα έρθουν στη Βουλή (π.χ., ρύθμιση χρεών στο Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία) δεν διαψεύδουν μόνο προσδοκίες που είχαν καλλιεργηθεί για αποκατάσταση απωλειών και ανακούφιση των φτωχών λαϊκών στρωμάτων, αλλά ακόμα και τις προεκλογικές διακηρύξεις της κυβέρνησης.
Δηλαδή, στα ψίχουλα που είχε υποσχεθεί η κυβέρνηση στο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης γίνονται μεγάλες «εκπτώσεις». Την ίδια όμως στιγμή, δεν φαίνεται η συγκυβέρνηση να κάνει εκπτώσεις στις δεσμεύσεις της απέναντι στο κεφάλαιο, στους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους. Το αντιλαϊκό - αντεργατικό πλαίσιο θα μείνει άθικτο στα βασικά του στοιχεία, ενώ τυχόν αλλαγή θα συνοδεύεται από αντισταθμιστικά μέτρα. Για παράδειγμα, τυχόν επαναφορά του πλαισίου των Γενικών Συλλογικών Συμβάσεων θα συνοδευτεί με νέα μέτρα στήριξης του κεφαλαίου, φοροαπαλλαγές κ.ά., που πάλι θα πληρώσουν οι εργαζόμενοι. Ετσι, οι σχεδόν 400 εφαρμοστικοί αντιλαϊκοί νόμοι θα είναι εδώ, ενώ πασχίζει για να εξοικονομήσει χρήματα για να στηρίξει τις ιδιωτικές επενδύσεις κ.ά.
Στην πραγματικότητα, τα νέα «φιλολαϊκά μέτρα» της συγκυβέρνησης δεν διαφέρουν πολύ από ήδη νομοθετημένες ρυθμίσεις που είχε αποφασίσει η προηγούμενη συγκυβέρνηση προκειμένου να μπαλώσει προσωρινά την ακραία φτώχεια και κάτω από την πίεση του εργατικού - λαϊκού κινήματος.
Η κυβέρνηση αλλά και οι προκάτοχοί της κατηγορούν τους προηγούμενους ότι τους παρέδωσαν «καμένη γη», ότι επιχείρησαν να τους εγκλωβίσουν στη μνημονιακή πολιτική. Ετσι - εξηγούν - δυσκολεύονται να εφαρμόσουν το πρόγραμμά τους. Το έργο παλιό και χιλιοπαιγμένο. Η αλήθεια, όμως, είναι άλλη. Είναι οι ίδιες οι προγραμματικές δεσμεύσεις της συγκυβέρνησης στους στόχους της ανάκαμψης του κεφαλαίου, της θωράκισης της ανταγωνιστικότητας των μονοπωλιακών ομίλων, οι δεσμεύσεις στις Συνθήκες της ΕΕ, στη δημοσιονομική σταθερότητα, στους ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς και τα πρωτογενή πλεονάσματα. Δεσμεύσεις που αποτυπώνονται και στη συμφωνία της συγκυβέρνησης με τους δανειστές που εξανεμίζει ακόμα και αυτά τα λίγα ψίχουλα.
Οι φτωχές εργατικές - λαϊκές οικογένειες δεν πρέπει να κάνουν πίσω από τη διεκδίκηση της ανάκτησης όλων των απωλειών τους, τη διεκδίκηση ικανοποίησης των σύγχρονων αναγκών τους, την πάλη για το ξήλωμα των αντεργατικών νόμων. Να μη συμβιβαστούν σε μια ζωή με ψίχουλα.

Δέος: Στα Ιμαλάια ερμηνεύουν τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη

Ο εργασιακός μεσαίωνας στην Ελλάδα σε αριθμούς.

Πάντως στην αγορά εργασίας επικρατεί μεσαίωνας. Σύμφωνα με στοιχεία που αναφέρει σημερινό δημοσίεμα των "ΝΕΩΝ" οι ευέλικτες μορφές εργασίας με μειωμένο ωράριο, μερική απασχόληση, εκ περιτροπής εργασία, ακόμη και ενοικίαση, έχουν ρίξει στα τάρταρα τον μισθό, με αποτέλεσμα ένας στους τρεις εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα να αμείβεται σήμερα με 30 ευρώ καθαρά (έως 440 ευρώ μεικτά) Είναι χαρακτηριστικό ότι σήμερα:

1. Ένας στους πέντε εργαζόμενους είναι ανασφάλιστος, με αποτέλεσμα (όπως προκύπτει και από τα στοιχεία του υπουργείου Εργασίας) το σύνολο των εργαζομένων σε καθεστώς μαύρης εργασίας να προσεγγίζει τις 500.000.
2. 300.000 είναι οι λεγόμενοι «ψευδοαπασχολούμενοι» οι οποίοι ενώ παρέχουν εξαρτημένη μισθωτή εργασία, παρουσιάζονται ως ελεύθεροι επαγγελματίες με μεγάλες απώλειες σε κάθε περίπτωση για τα έσοδα του ΙΚΑ. Το εργασιακό καθεστώς του (χρονοεπιδόματα, άδειες, δώρα Χριστουγέννων – Πάσχα κ.λπ) προκύπτει από διαπραγμάτευση με τον εργοδότη και όχι από τη νομοθεσία.
3. 200.000 είναι οι εργαζόμενοι οι οποίοι, ενώ παρέχουν εργασία πλήρους ωραρίου, δηλώνονται ως μερικών απασχολούμενοι, με αποτέλεσμα και γι’ αυτούς να καταβάλλονται χαμηλές εισφορές στα ταμεία του ΙΚΑ.
4. Περισσότεροι από 850.000 εργαζόμενο στον ιδιωτικό τομέα είναι απλήρωτοι για πάνω από τέσσερις μήνες, ενώ παρελθόν για τη συντριπτική πλειονότητα των μισθωτών αποτελούν οι κλαδικές συμβάσεις. Τουλάχιστον επτά στους δέκα εργαζομένους έχουν υπογράψει ατομική σύμβαση, ενώ μέσα σε τέσσερα χρόνια υπήρξαν 1.440 επιχειρησιακές συμβάσεις, με τις μειώσεις στις αποδοχές να είναι από 10% έως και 40%.
5. Περισσότερες από τις μισές προσλήψεις (790.918), σε σύνολο 1.566.130 προσλήψεων το 2014, αφορούσαν ευέλικτες μορφές εργασίας, δηλαδή μερική αι εκ περιτροπής απασχόληση (στοιχεία από το σύστημα Εργάνη). Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο τον Δεκέμβριο του 2014 καταγράφηκαν 115.436 προσλήψεις από τις οποίες οι 41.263 ήταν μερικής απασχόλησης και οι 21.108 ήταν εκ περιτροπής απασχόλησης, κάτι που σημαίνει ότι το 54,03% των προσλήψεων ήταν σε ευέλικτες μορφές εργασίας.

Οι δύο κόσμοι: Η Ελλάδα στις 5 Μαρτίου 1943 (ένα άρθρο του Γιώργου Μαργαρίτη)

Οι δύο κόσμοι: Η Ελλάδα στις 5 Μαρτίου 1943 (ένα άρθρο του Γιώργου Μαργαρίτη)

5 Μαρτίου 1943: Ο λαϊκός ξεσηκωμός κατά της επιστράτευσης

Στις 5 Μαρτίου του 1943 ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, ο μεγάλος αντιφασιστικός αγώνας των λαών, μαινόταν σε όλα τα μέτωπα. Για τις δυνάμεις του Αξονα οι ειδήσεις από τα πολεμικά μέτωπα δεν ήταν οι καλύτερες δυνατές, το ρεύμα είχε αρχίσει να γυρίζει πίσω. Πριν μόλις ένα μήνα, η επιθετική αιχμή του δόρατος των ναζιστικών στρατευμάτων είχε σπάσει στο Στάλινγκραντ, όπου, στις 2 Φεβρουαρίου, συνθηκολόγησαν οι τελευταίοι 90.000 άνδρες της 6ης γερμανικής στρατιάς μετά από μία τιτάνια μάχη που κράτησε μήνες και κόστισε δύο εκατομμύρια νεκρούς και τραυματίες. Στην άλλη άκρη του κόσμου, οι Αμερικανοί ολοκλήρωναν, στις 9 Φεβρουαρίου, την κατάληψη της Γκουανταλκανάλ, θέτοντας τέλος σε μία δεκάμηνη σύγκρουση. Στη Μεσόγειο ο Αξονας μπορούσε να πανηγυρίζει ακόμα. Στη μάχη της Κασερίν, οι Αμερικανοί γνώρισαν την καταστροφή και έχασαν 16.000 στρατιώτες. Η Κασερίν, όμως, ήταν ήδη στις προσβάσεις της Τυνησίας και επρόκειτο να είναι η τελευταία στρατιωτική επιτυχία του Αξονα στη βόρεια Αφρική.

Στην Ελλάδα, τον ίδιο καιρό, η εικόνα της Κατοχής άλλαζε με καταιγιστικούς ρυθμούς. Η ανατίναξη της γέφυρας στον Γοργοπόταμο, όπως γρήγορα αποδείχθηκε, δεν ήταν παρά το προοίμιο των σημαντικών εξελίξεων που θα ακολουθούσαν. Τις πρώτες ημέρες του Μαρτίου πολλές περιοχές της χώρας βρίσκονταν ήδη σε κατάσταση ανοικτής εξέγερσης ενάντια στον κατακτητή και στα αρπακτικά μέτρα του κατοχικού κράτους. Στη δυτική Μακεδονία οι ανατροπές είχαν ήδη πάρει δραματικές διαστάσεις. Στις 6 Μαρτίου, ολόκληρο ιταλικό τάγμα – η φρουρά της πόλης των Γρεβενών – παραδόθηκε στους αντάρτες του ΕΛΑΣ και στους εξεγερμένους αγρότες στον Φαρδύκαμπο. Η Αθήνα βρισκόταν σε συνεχή αναβρασμό: Στις 23 του Φλεβάρη μία νέα οργάνωση Αντίστασης έκανε δυναμικά την εμφάνισή της. Ηταν η ΕΠΟΝ, η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νεολαίας. Στις 24 ξέσπασε το πρώτο κύμα των εκδηλώσεων ενάντια στα κυβερνητικά σχέδια για Πολιτική Επιστράτευση. Στις 28 η πόλη συγκλονίστηκε από την κηδεία του ποιητή Κωστή Παλαμά, που μετατράπηκε από τους δεκάδες χιλιάδες συγκεντρωμένους σε αγωνιστικό σάλπισμα.
Οι κατακτητές τα είχαν χαμένα, το σύστημα που είχαν οργανώσει έτριζε και χρειαζόταν επειγόντως προσαρμογές. Στην Αθήνα κυβερνούσε ακόμα ο γερμανόφιλος γιατρός, ο Λογοθετόπουλος, στα παρασκήνια, όμως, οι Γερμανοί και οι Ιταλοί αναζητούσαν μία πιο δυναμική δοσιλογική κυβερνητική παρουσία. Οι διαπραγματεύσεις με τον Ιωάννη Ράλλη, πρύτανη μεγάλης πολιτικής οικογένειας, συνεχίζονταν στα παρασκήνια. Ο Ράλλης ζητούσε δυναμικό κράτος με δικές του ένοπλες δυνάμεις ικανές να αναλάβουν σταυροφορία ενάντια στους κομμουνιστές. Οι ιδέες του συγκινούσαν ιδιαίτερα τους Γερμανούς, οι οποίοι έσπευδαν να κλείσουν τις όποιες εκκρεμότητες υπήρχαν πριν εγκαταστήσουν το νέο τους εκλεκτό στην εξουσία. Οι πρώτες αποστολές Εβραίων της Θεσσαλονίκης στα στρατόπεδα εξόντωσης προετοιμάζονταν με πυρετώδεις ρυθμούς, έτσι ώστε να μη βρει η νέα κυβέρνηση το πρόβλημα αυτό μπροστά της στο επικείμενο ξεκίνημα του βίου της. Οι αποστολές ξεκίνησαν στις 15 Μαρτίου με το πρώτο σιδηροδρομικό φορτίο από 2.600 μελλοθάνατους ανθρώπους. Ακολούθησαν άλλα σε τακτά διαστήματα. Η κυβέρνηση Ράλλη έμελλε να ορκιστεί στις 7 Απριλίου του 1943.

Με τη στροφή που είχε πάρει ο πόλεμος, η ένταση της εκμετάλλευσης του φυσικού πλούτου, του βιομηχανικού και κατασκευαστικού δυναμικού και, προπαντός, του εργατικού δυναμικού της χώρας προέκυψε ως ζωτική ανάγκη για τον Αξονα και τις αρχές κατοχής. Στα κυβερνητικά παρασκήνια απεργάζονταν νομοσχέδια για την «πολιτική επιστράτευση», για τη χωρίς όρους και υποχρεώσεις στρατολόγηση εργατικού δυναμικού για τις ανάγκες του στρατού κατοχής και της οικονομίας της Νέας Ευρώπης του Ράιχ. Θα ήταν πρέπον να «φορτωθεί» η κυβέρνηση Λογοθετόπουλου τα νομοσχέδια αυτά και να αναλάβει μετά ο Ράλλης να τα εφαρμόσει.

Τα σχέδια διέρρευσαν. Μετά από τις πρώτες – διερευνητικές – εκδηλώσεις του Φεβρουαρίου, στις 5 Μαρτίου του 1943, το ΕΑΜ οργάνωσε τεράστιες διαδηλώσεις στην Αθήνα ενάντια στην επαπειλούμενη στρατολόγηση των Ελλήνων στα κάτεργα του Ράιχ. Οι δεκάδες χιλιάδες – για 200.000 κάνουν λόγο οι πηγές – των διαδηλωτών βρήκαν απέναντί τους δύο ειδών αντίδραση: Εκείνη των σαστισμένων κατακτητών και εκείνη την απροσδόκητα φανατική και λυσσαλέα των «οργάνων της τάξης» – της Αστυνομίας Πόλεων, επικεφαλής της οποίας ήταν ο Αγγελος Εβερτ, και της Χωροφυλακής. Οι διαδηλωτές παρ’ όλα αυτά νίκησαν. Κυβέρνηση και κατακτητές έσπευσαν την ίδια κιόλας ημέρα να διαψεύσουν την ύπαρξη προθέσεων επιστράτευσης. Εμεινε το αίμα και τα ερωτηματικά. Τρεις ημέρες μετά τη σφαγή μερικοί από τους πλέον επιφανείς ανθρώπους των Γραμμάτων της πρωτεύουσας έστειλαν στον αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό το παρακάτω γράμμα:¹
«Ο συγγραφικός κόσμος της Ελλάδος και εν γένει ο κόσμος των γραμμάτων με βαθυτάτην οδύνην έρχεται δι’ Υμών να εκφράση την πικρίαν και αγανάκτησίν του διά τα τραγικά γεγονότα της 5 Μαρτίου. Κόσμος εξ όλων των κοινωνικών στρωμάτων αποτελούμενος κατά πλειοψηφίαν από νέους και νέας, προφανώς φοιτητάς και φοιτητρίας, είχον εκχυθή εις τους δρόμους των Αθηνών και με ανατάσεις των χειρών και επιφωνήματα εξέφραζον τη δυσφορίαν των διά το κατ’ εκείνας τας ημέρας συζητούμενον διάταγμα της Πολιτικής Επιστρατεύσεως. Ισως ο κόσμος αυτός κάπως εντονώτερον να εξεδήλωνε τα συναισθήματά του, οπωσδήποτε όμως επρόκειτο περί αόπλων πολιτών, οίτινες, όσον και αν εφώναζον, όσον και αν χειρονομούσαν, ήσαν ακίνδυνοι. Ουδενός η ζωή εκινδύνευεν από αυτούς. Τι συνέβη όμως; Οταν έφθασαν εις τας παρόδους του Πολυτεχνείου – ως διηγούνται αυτόπται μάρτυρες, αγαθοί νοικοκυραίοι που παρηκολούθησαν τας σκηνάς από τα σπίτια τους – εδέχθησαν την αδικαιολόγητον, την λυσσαλέαν επίθεσιν των οργάνων της τάξεως.
»Ο προ του υπουργείου Εργασίας χώρος μετεβλήθη εις πεδίον μάχης. Ολα τα είδη του οπλισμού, όλα τα μέσα: οπλοπολυβόλα, χειροβομβίδες, πιστόλια, αντλίες, ετέθησαν εις εφαρμογήν. Μίαν ώραν διήρκεσεν η σύρραξις. Οταν όμως το πλήθος διελύθη, εκ των αποτελεσμάτων απεδεικνύετο ότι ό,τι είχε συμβεί υπερέβαινε κατά πολύ την προοπτικήν μιας συνήθους μάχης. Νεκροί έμεναν ξαπλωμένοι καταγής, τους δε τραυματίας, που άλλοι ανεβάζουν εις εκατόν και άλλοι εις εκατόν πεντήκοντα,² δεν επρόφθαιναν τα συνεργεία του Ερυθρού Σταυρού να μετακομίζουν εις ιατρεία και νοσοκομεία. Πολλοί εξ αυτών βαρέως τραυματισθέντες με διαμπερή της κοιλίας ή των πνευμόνων, υπέκυψαν αργότερον εις τα τραύματά των ή χαροπαλεύουν ακόμη εις τα νοσοκομεία και τας ιδιωτικάς κλινικάς. Σημειωτέον ότι πολλοί εκ των τραυματιών είναι κορίτσια δέκα έξι και δέκα οκτώ ετών.
»Διερωτώμεθα, δε θα ήτο δυνατόν, αντί των όπλων, να τοποθετηθή εις το μέσον εκεί, ένα μεγάφωνον, το οποίον να καθησύχαζε τα πλήθη διά την μη εφαρμογήν του διατάγματος της Επιστρατεύσεως, αφού άλλωστε η Πολιτική Επιστράτευσις, ως εδηλώθη υπό της Κυβερνήσεως, δεν επρόκειτο να εφαρμοσθή;
»Μάχην εάν συνήπτε ο ελληνικός λαός προς εχθρούς του πραγματικούς, δε θα αριθμούσε τόσα θύματα. Η σκληροτέρα μάχη του αλβανικού μετώπου δεν έστειλε στον Αδη τόσα παλικάρια όσα η τραγική αυτή ημέρα της 5ης Μαρτίου. Το έγκλημα όμως αυτό, οι ομαδικές αυτές δολοφονίες αόπλων πολιτών, νομίζομε πως δεν είναι σωστό, πως δεν πρέπει να μείνουν έτσι. Θα πρέπει να ζητηθούν ευθύναι και να επιβληθούν κυρώσεις εις τα όργανα εκείνα της τάξεως, τα οποία, με το να έχουν όπλα, νομίζουν ότι μπορούν και να τα χρησιμοποιούν εις βάρος της ζωής αθώων αόπλων πολιτών.
»Εχομεν απόλυτον πεποίθησιν εις την ευθυκρισίαν με την οποίαν αντιμετωπίζετε εκάστοτε τα διάφορα ζητήματα και αφιέμεθα με εμπιστοσύνην και επί του προκειμένου εις τας Υμετέρας ενεργείας. Ναι μεν ό,τι και αν κάμωμε, δε θα κατορθώσωμε να επαναφέρωμε στη ζωή τους χαμένους – ακόμη και τραυματίαι, ακόμη και ανάπηροι του ιταλικού πολέμου, τους οποίους εσεβάσθησαν οι εχθρικαί σφαίρες, επέπρωτο να πάνε από σφαίρες ελληνικές! – πάντως με τη δίκαιη και αυστηρή τιμωρία των ενόχων ίσως περισώσωμε τους πολίτας από μελλοντικάς παρομοίας πράξεις – τας οποίας αποφεύγομεν εσκεμμένως να χαρακτηρίσωμεν – των λεγομένων οργάνων της τάξεως.
»Μετά βαθυτάτου σεβασμού και ευλαβείας,
Σπ. Θεοδωρόπουλος, Ι. Κακριδής, Ι. Κοκκινάκης, Μεν. Λουντέμης, Λουκής Ακρίτας, Ελένη Σαμίου, Κ. Μιμήκος, Λ. Κουκούλας, Σ. Παπαδάκη, Β. Βαρίκας, Α. Ανδρεόπουλος, Π. Χάρης, Κ. Σούκας, Χρ. Λεβάντας, Ν. Προεστόπουλος, Μ. Αργυρόπουλος, Στρ. Μυριβήλης, Φ. Κόντογλου, Ι. Λαμπρινός, Μ. Καραγάτσης, Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος, Κ. Θεοδωρόπουλος, Θ. Ξύδης, Γ. Κατσίμπαλης, Γ. Φουσάρας, Φ. Μιχαλόπουλος, Στρ. Δούκας, Γ. Αηδονόπουλος, Κατίνα Παΐζη, Γ. Γεραλής, Ολμος Περάνθης, Ι. Σφακιανάκης, Νικ. Βρεττάκος, Κ. Καρθαίος, Β. Ρώτας, Μ. Αναστασίου, Μ. Αυγέρης, Γαλάτεια Καζαντζάκη, Σωτήρης Σκίπης, Γ. Θεοτοκάς, Μελ. Νικολαΐδης, Αγγ. Τερζάκης, Β. Δασκαλάκης, Ν. Καρούζος, Δ. Μηλιάδης, Απ. Μελαχρινός, Ελλη Αλεξίου, Γερ. Σπαταλάς, Γ. Χατζίνης, Χ. Λαγοπάτης και Β. Βακαλό».

Από τα «όργανα της τάξεως» ουδείς τιμωρήθηκε για τη σφαγή της 5ης Μαρτίου του 1943. Αντίθετα, η Αστυνομία Πόλεων πρωταγωνίστησε με ακόμα πιο θλιβερό τρόπο στην καταστολή των εκδηλώσεων που θα ακολουθούσαν την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1943. Δύο σχεδόν χρόνια αργότερα, στις 3 Δεκεμβρίου του 1944, ο Αγγελος Εβερτ εξακολουθούσε να είναι επικεφαλής της Αστυνομίας, όταν τα «όργανά» της αιματοκύλησαν την ειρηνική διαδήλωση του ΕΑΜ στην Πλατεία Συντάγματος.

Γιατί τέτοιος φανατισμός, τέτοιο μίσος, τέτοια λύσσα; Ποιον κόσμο προάσπιζαν οι αστυνομικοί του κατοχικού κράτους στις 5 Μαρτίου 1943; Θα ήταν μάταιο να ανατρέξει κανείς σε ψυχολογικές ή άλλες ερμηνείες, ο κόσμος που προάσπιζαν λυσσαλέα τα «όργανα της τάξεως» ήταν πραγματικός και χειροπιαστός, είχε οικονομική, πολιτική, ταξική υπόσταση. Αυτοί που αργότερα ονομάστηκαν «οικονομικοί δοσίλογοι», οι μεγαλέμποροι και μεγαλοβιομήχανοι της χώρας, όσοι παλαιοί και νέοι επιχειρηματίες δούλευαν για τον κατακτητή είχαν ήδη φτιάξει έναν κόσμο που τα «όργανα της τάξεως» όφειλαν να προασπίσουν με κάθε μέσο.

Στις 4 Φεβρουαρίου 1943 οι γερμανικές οικονομικές αρχές έριξαν στο Χρηματιστήριο της Αθήνας 48.000 χρυσές λίρες και 1.250.000 χρυσά γαλλικά φράγκα.³ Επρόκειτο για ματωμένο χρυσάφι αρπαγμένο από τις χώρες που κατακτήθηκαν, από τις λεηλασίες και από τις περιουσίες των Εβραίων που είχαν σταλεί στα κρεματόρια. ⁴ Οι ενδιαφερόμενοι δεν ασχολούνταν με το αίμα που έσταζε από αυτόν τον χρυσό. Τα λαμπερά νομίσματα έγιναν ανάρπαστα από όλους εκείνους οι οποίοι έβλεπαν να αυγατίζουν τα εισοδήματά τους σε δραχμές και επιθυμούσαν διακαώς να μετατρέψουν τα κέρδη τους σε κάτι πιο σταθερό: σε χρυσάφι. Στις 28 Φεβρουαρίου, αυτή η διά του χρυσίου αναγνώριση των υπηρεσιών που ο ελληνικός καπιταλισμός πρόσφερε στη Νέα Τάξη του ναζισμού επαναλήφθηκε: 63.000 χρυσές λίρες έπεσαν στην αγορά. Στις 2 Μαρτίου ρίχτηκαν στην αγορά 33.000 ακόμα χρυσές λίρες, την επομένη, στις 3 Μαρτίου, δύο ημέρες πριν από το αιματοκύλισμα της Αθήνας, οι συνεργάτες των Γερμανών αμείφθηκαν διά του τρόπου αυτού με ακόμα 1.700.000 χρυσά γαλλικά φράγκα. Την ώρα που στους δρόμους της πρωτεύουσας οι διαδηλώσεις του ΕΑΜ πνίγονταν στο αίμα από τους κατακτητές και την Αστυνομία, αποτρέποντας την επικράτηση της δουλικής εργασίας, μερικοί είχαν άλλου τύπου ασχολίες: Μετρούσαν το χρυσάφι που οι υπηρεσίες τους στον κατακτητή και η συμμετοχή τους στην καταλήστευση της ίδιας τους της χώρας και του λαού της, τους εξασφάλισαν.

Αυτά τα «όργανα της τάξεως», που ανελέητα χτυπούσαν τις διαδηλώσεις του ΕΑΜ, είχαν πράγματι αφεντικά. Γνώριζαν τι είδους κόσμο προάσπιζαν: Εκείνο των κατακτητών, των καπιταλιστών, των κερδοσκόπων, των «οικονομικών δοσιλόγων». Και η αγριότητά τους ήταν ευθέως ανάλογη με την αγριότητα της λεηλασίας και της εκμετάλλευσης, μέσα στον αστερισμό των οποίων ζούσε τότε η Ελλάδα.
Ετσι ήταν ο κόσμος τον Μάρτιο του 1943: Κόσμος του κέρδους, κόσμος της αγοράς, κόσμος του ανθρώπινου σφαγείου. Και απέναντί του ο κόσμος της αξιοπρέπειας, του πατριωτισμού, του αγώνα, της Αντίστασης.
1. Το κείμενο της επιστολής μεταφέρθηκε εδώ από το βιβλίο του Γιάννη Καιροφύλα, Νεάπολις – Εξάρχεια, Αθήνα, 2002, σελ. 253 – 256.
2. Διαπιστωμένοι νεκροί εκείνης της ημέρας ξεπέρασαν τους δέκα.
3. Αναλυτικά στοιχεία στην έκθεση του επιτρόπου της Τράπεζας του Ράιχ (Reichsbank) για την Ελλάδα. Σχετικός πίνακας στο βιβλίο του Gotz Aly, Hitler’s Beneficiaries. Plunder, Racial War and the Nazi Welfare State, New York, 2007, σ. 262 – 263.
4. Τον ίδιο δρόμο πήρε και ο χρυσός που αρπάχθηκε από τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης.

Του
Γιώργου ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ*
*Ο Γ. Μαργαρίτης είναι καθηγητής της Σύγχρονης Ιστορίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

   Η πρώτη απεργία γυναικών

Από Οικοδόμος 

Γράφει η ofisofi //

Την ερχόμενη Κυριακή γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας σε ανάμνηση μιας μεγάλης εκδήλωσης διαμαρτυρίας που έγινε στις 8 Μαρτίου του 1857 από εργάτριες κλωστοϋφαντουργίας στη Νέα Υόρκη, οι οποίες ζητούσαν καλύτερες συνθήκες εργασίας. Η γιορτή αυτή καθιερώθηκε το 1910 από τη Διεθνή Γυναικεία Διάσκεψη της Κοπεγχάγης, ύστερα από πρόταση της μεγάλης φεμινίστριας και σοσιαλίστριας Κλάρας Τσέτκιν. Σκοπός της ήταν να διατηρηθεί η ανάμνηση της πρώτης διαδήλωσης των Αμερικανίδων, το 1857. Και από τότε σηματοδοτούσε τους αγώνες των γυναικών για την κατοχύρωση των δικαιωμάτων τους τόσο στο σπίτι, στην εργασία όσο και στην κοινωνία. Και αυτό σημαίνει ότι αυτοί οι αγώνες γίνονται καθημερινά όλο το χρόνο στους χώρους όπου ζούμε και δουλεύουμε και είναι συνδεμένοι με τους γενικότερους κοινωνικούς αγώνες. Η χειραφέτηση της γυναίκας είναι μια μακρόχρονη και επίπονη διαδικασία και για τα δύο φύλα γιατί χρειάζεται να συγκρουστούν με το συντηρητισμό και τα στερεότυπα με τα οποία διαπαιδαγωγήθηκαν και να έρθουν σε ρήξη με οπισθοδρομικές αντιλήψεις και σεξιστικές συμπεριφορές. Δεν είναι εύκολο πάντα να πείθεις για το αυτονόητο, κι ας είμαστε στον 21ο αι. Μάλλον τώρα είναι πιο δύσκολα τα πράγματα διότι υπάρχει μία γενικότερη σύγχυση γύρω από την έννοια της χειραφέτησης και των δικαιωμάτων της γυναίκας.
Στην Ελλάδα οι αγώνες των γυναικών δεν είναι τόσο γνωστοί ειδικά σε εποχές που το εργατικό κίνημα στην Ελλάδα δεν ήταν αναπτυγμένο και δεν δρούσε ακόμη συλλογικά και οργανωμένα έχοντας σαφή ταξικό προσανατολισμό. Πόσο μάλλον όταν αναφερόμαστε στα τέλη του 19ου αιώνα.
Η Ελλάδα αυτή την εποχή δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί βιομηχανικά και όσα εργοστάσια λειτουργούν έχουν υποτυπώδεις υποδομές. Οι συνθήκες εργασίας είναι άθλιες και τα εργατικά δικαιώματα ανύπαρκτα. Μέσα σε αυτά θα συναντήσουμε να δουλεύουν γυναίκες και παιδιά. Από το πρωί μέχρι το βράδυ χωρίς κανονικό μεροκάματο ή πρόσθετη αμοιβή, χωρίς ασφάλεια, χωρίς σταματημό. Δίπλα στις γυναίκες πολλές φορές δουλεύουν ανήλικα παιδιά, αγόρια και κορίτσια, με ακόμη χαμηλότερη αμοιβή ή και καθόλου. Αλλά και όταν σχολούν από τη δουλειά δεν έχουν να περιμένουν κάτι καλύτερο γυρίζοντας στα σπίτια τους, τα οποία είναι σκοτεινά και μουχλιασμένα από την υγρασία.
Οι συνθήκες εργασίας δεν ήταν καλές ούτε για τους άντρες, αλλά για τις γυναίκες ήταν ακόμα χειρότερες καθώς πληρώνονταν λιγότερο και είχαν να αντιμετωπίσουν και τις κοινωνικές προκαταλήψεις, την αντίδραση μιας κοινωνίας που δεν μπορούσε ακόμη να δεχθεί τη γυναικεία εργασία και πολύ περισσότερο τη γυναίκα στη βιομηχανική εργασία. Η γυναίκα είχε προκαθορισμένους ρόλους και θεωρούνταν πολύ υποτιμητικό να εργασθεί, κυρίως αυτή που ανήκε στα μεσαία και αστικά στρώματα. Όσο για εκείνη που ανήκε στην εργατική τάξη οι δυσκολίες ήταν τεράστιες. Ακόμη και οι άνδρες που είχαν κάνει ένα βήμα μπροστά και προσπαθούσαν να οργανώσουν αγώνες μέσα από ομάδες, αδελφότητες και σωματεία δεν δέχονταν τις εργαζόμενες στον ίδιο χώρο με αυτούς να οργανωθούν σε αυτά.
Έτσι δεν γνωρίζουμε πολλά για τους αγώνες των εργαζομένων γυναικών και αν υπήρξε κάποια υποτυπώδης μορφή οργάνωσής τους. Μια είδηση όμως που δημοσιεύτηκε στην «Εφημερίδα των Κυριών» της Καλλιρρόης Παρρέν, δεύτερη σε κυκλοφορία εκείνη την εποχή, έφερε στην επιφάνεια μια απεργία που έγινε το 1892 στο εργοστάσιο υφαντουργίας των αδελφών Ρετσίνα, στον Πειραιά.

«ΑΠΕΡΓΙΑ ΕΡΓΑΤΡΙΩΝ ΕΝ ΠΕΙΡΑΙΕΙ
Περί τας 60 εκ των εργαζομένων γυναικών εις το εν Πειραιεί Νηματουργείον των αδελφών Ρετσίνα, ενήργησαν απεργίαν ως εγένετο αυταίς γνωστόν, ότι ηλαττώθη το ημερομίσθιόν των.
Αι απεργήσασαι ανηνέχθησαν εις τη διεύθυνσιν του καταστήματος, ζητούσαι την διόρθωσιν του αδίκου τούτου μέτρου.
Εν εποχή, καθ’ ην πάντα τα τρόφιμα και λοιπά είδη της απολύτου ανάγκης έχουσιν υπερτιμηθή, φρονούμεν , ότι έδει να αυξηθή το ημερομίσθιον των πτωχών εργατίδων, αίτινες δι’ όλης της ημέρας εργαζόμεναι, μόλις πορίζονται τον επιούσιον άρτον, πλουτίζοντες ολονέν δια του ιδρώτος αυτών τα βαλάντια των εργοστασιαρχών»

Η είδηση αναγράφεται και στην εφημερίδα «Εφημερίς» του Κορομηλά (14-4-1892) στις μικρές ειδήσεις με διαφορετικό ύφος.

«Απεργία εργατριών. Χθες την πρωΐαν περί τα 50 κοράσια ανήκοντα εις το δεύτερον εργοστάσιον των αδελφών Ρετσίνα συνελθόντα κατά την Λάκκαν Βάβουλα εν Πειραιεί συνεφώνησαν ν’ απόσχουν της εργασίας των.
Αίτιον της απεργίας των αυτής ην ότι δι’ έκαστον τόπι πανίου, ενώ μέχρι τούδε επληρώνοντο προς 80 λεπτά τους ανηγγέλθη ότι εις το εξής θα πληρώνονται μόνον 65. Αι εργάτριαι εκείθεν μετέβησαν εν σώματι εις την διεύθυνσιν του εργοστασίου, όπως υποβάλωσι τα παράπονά των».

Το 1892 ήταν μια χρονιά πολύ δύσκολη. Η Ελλάδα βρισκόταν στα πρόθυρα της πτώχευσης αντιμετωπίζοντας τεράστια και άλυτα οικονομικά προβλήματα. Οι κινήσεις της κυβέρνησης ήταν σπασμωδικές και οι βιομήχανοι ήθελαν να στηρίξουν την υπάρχουσα βιομηχανία χωρίς να πειραχθούν τα δικά τους κέρδη. Αυτό είχε σαν συνέπεια να μειώνουν τα ήδη πενιχρά μεροκάματα και να επιβάλουν τους όρους τους στους εργάτες και τις εργάτριες χωρίς να τους ελέγχει κανείς. Καθώς η εργατική νομοθεσία ήταν ανύπαρκτη, οι συμβάσεις εργασίας ήταν ατομικές και εξαρτιόνταν από την προσφορά και τη ζήτηση. Οι εργαζόμενοι δεν είχαν καμία προστασία. Βρίσκονταν στο έλεος και στην εκμετάλλευση των εργοδοτών.
Οι οικονομικές συνθήκες επιδεινώνονταν και με τα προβλήματα στην αγροτική παραγωγή που οδηγούσε με τη σειρά της εκατοντάδες αγρότες στη μετανάστευση τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό.
Αυτή την εποχή κατέφθασαν πάρα πολλοί άνδρες και γυναίκες στον Πειραιά. Η πόλη αναπτυσσόταν εμπορικά και βιομηχανικά και εκεί αναζητούσαν δουλειά οι εσωτερικοί μετανάστες. Οι γυναίκες βγήκαν στην παραγωγή και προσπαθούσαν δουλεύοντας σε άθλιες συνθήκες να επιβιώσουν αυτές και οι οικογένειές τους. Πολλές από αυτές εργάζονταν στα κλωστοϋφαντουργεία των αδελφών Ρετσίνα.
Οι αδελφοί Θεόδωρος, Αλέξανδρος και Δημήτριος Ρετσίνα, καταγόμενοι από την Πελοπόννησο, ίδρυσαν το πρώτο εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας στον Πειραιά το 1872. Τη χρονιά της απεργίας, το 1892, λειτουργούσαν πέντε εργοστάσια , στα οποία δούλευαν 2000 περίπου εργάτες και εργάτριες. Σε αυτά παράγονταν βαμβακερά υφάσματα που είναι γνωστά ως «ρετσίνες». Χοντρά υφάσματα για την ένδυση των φτωχών και των στρατιωτών. Η κλωστοϋφαντουργία των αδελφών Ρετσίνα απλωνόταν σε τόξο στη βιομηχανική ζώνη του Πειραιά και σταδιακά έγινε η μεγαλύτερη των Βαλκανίων.
Ο ένας από τους αδελφούς ο Θεόδωρος Ρετσίνας εκτός από κινητήρια δύναμη των εργοστασίων ήταν και πολιτευτής. Εκλέχθηκε Δήμαρχος του Πειραιά πολλές φορές, ήταν πρόεδρος της Επιτροπής Λιμένος Πειραιά, υποστήριζε πολλά φιλανθρωπικά ιδρύματα και ενίσχυε την κατασκευή μεγάλων έργων. Υποστηρικτής του Χαρίλαου Τρικούπη, εκλέχτηκε επανειλημμένα βουλευτής Αττικής.
Ενώ λοιπόν αυτή τη δύσκολη εποχή ο αριθμός των εργοστασίων αυξάνονταν, η φήμη των υφασμάτων εξαπλώνονταν, τα κέρδη πολλαπλασιάζονταν και οι αδελφοί Ρετσίνα με τον ένα ή τον άλλο τρόπο κατείχαν υψηλά αξιώματα εξαντλώντας την «ανθρωπιά» τους στα φιλανθρωπικά ιδρύματα, τότε αποφάσισαν όχι να βελτιώσουν τις συνθήκες εργασίας των εργατών και εργατριών τους ούτε να τους αυξήσουν το μεροκάματο, αλλά να μειώσουν το ήδη μικρό μεροκάματο των εργατριών από 80 λεπτά σε 65 λεπτά το τόπι υφάσματος.
Πάνω από 60 εργάτριες του δεύτερου εργοστασίου κατεβαίνουν σε απεργία και κάνοντας πορεία πηγαίνουν να διαμαρτυρηθούν στη διεύθυνση του εργοστασίου γι’ αυτή την απόφαση. Η απεργία ήταν ανοργάνωτη και αυθόρμητη όμως είναι η πρώτη δυναμική κινητοποίηση των εργατριών τα χρόνια εκείνα.
«Χωρίς σχηματισμένη ακόμα εργατική συνείδηση οδηγήθηκαν στην άμεση δράση, την απεργία, για να διατηρήσουν τα κεκτημένα τους δικαιώματα, σπρωγμένες μόνον από τη δύναμη που δίνει η απελπισία, η απόγνωση. Αυτές είναι οι γυναίκες που τόλμησαν να αντισταθούν ενώ όλα γύρω τους κατέρρεαν.
Οι εργάτριες του Ρετσίνα με την απεργία τους έκαναν φανερό πως οι γυναίκες αποτελούσαν από την αρχή ένα ζωντανό κομμάτι του ελληνικού εργατικού κινήματος. Απέδειξαν πως το γυναικείο προλεταριάτο, που μόλις είχε αρχίσει να αναπτύσσεται την εποχή της απεργίας, γρήγορα απόκτησε τη δική του δυναμική και θα ήταν ακόμη ισχυρότερο αν η συμμετοχή των εργατριών στους αγώνες της εργατικής τάξης δεν εμποδιζόταν τόσο από την αστική κοινωνία, που είχε κάθε συμφέρον να τις κρατά φυλακισμένες μέσα στις προλήψεις σε κατάσταση «φορτηγού ζώου», όσο και από τους άντρες της ίδιας τους της τάξης. Τους εργάτες, που παγιδευμένοι και οι ίδιοι στις αξίες των αστών, αλλά και για να αποφύγουν τον ανταγωνισμό των γυναικών στην αγορά εργασίας, προσπάθησαν να τις αποκλείσουν από την άσκηση των περισσότερων επαγγελμάτων και από τη συμμετοχή τους στα συνδικαλιστικά όργανα». [1]
Το αποτέλεσμα της απεργίας δεν είναι γνωστό. Τιμούμε όμως εκείνες τις γυναίκες που τόλμησαν να σπάσουν τα δεσμά και να διεκδικήσουν με τόλμη το δικαίωμα τους στην ζωή και στην εργασία μέσα σε ένα αντίξοο πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό και εργασιακό περιβάλλον.
[1] Το απόσπασμα αλλά και οι πληροφορίες γι’ αυτή την απεργία είναι από το βιβλίο της Ίριδας Αυδή – Καλκάνη, Εκείνο το πρωί. Πειραιάς 1892, Η πρώτη απεργία εργατριών στην Ελλάδα που εκδόθηκε από τις Αθηναϊκές Εκδόσεις, Νέοι Καιροί το 1992.
(Οι φωτογραφίες από το βιβλίο.

Ατεχνως

   Αλ. Παπαδιαμάντης, ο ζωγράφος των ταπεινών

Από herko

Επιμέλεια: Ηρακλής Κακαβάνης //

Σαν σήμερα 4 Μάρτη 1851 γεννήθηκε ο κοσμοκαλόγερος Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (πέθανε  στις 3/1/1911). Ο ζωγράφος των ταπεινών που με το έργο του μίλησε στην ψυχή του λαού, με έναν τρόπο που παραμένει επίκαιρος: «(…) Η πλουτοκρατία γεννά την αδικίαν, αύτη τρέφει την κακουργίαν, αύτη φθείρει σώματα και ψυχάς. Αύτη παράγει την κοινωνική σεπηδόνα».

Το έργο του είναι δροσολογημένο από το γλυκοχάραμα των νέων καιρών
Κωστής Παλαμάς

Ο άγιος των ελληνικών Γραμμάτων τον χαρακτήρισαν, όχι γιατί ήταν θρήσκος αλλά γιατί πέρασε μια μαρτυρική ζωή γεμάτη στερήσεις και φτώχεια «χωρίς να βγει από τον ίσο δρόμο της αρετής και χωρίς να κατέβει ούτε ένα σκαλί από ό,τι καλούμε πνευματική αξιοπρέπεια» (Κ. Βάρναλης).
Όλη του η ζωή στο ακόλουθο γράμμα:
«Χριστός Ανέστη, αδερφοί μου, χαίρετε. Σας στέλνω σή­μερον δι” επιταγής δραχμάς 50. Περιμένω την επάνοδον του φί­λου μου Βλαχογιάννη εκ της Αγγλίας, εις δύο μήνας, διά να γίνει η εκτύπωσις των έργων μου. Ελπίζω, αν ζήσω να διαχει­μάσω εις Σκίαθον.
Ασπρόρρουχα έχω πάμπολλα και μη τυχόν φροντίσητε. (Ομοίως και ρούχα εξωτερικά. Έχω τρία παλτά, 3 σακκάκια, 4 γιλέκα, 4 πανταλόνια. Φωτίζει ο θεός τους φίλους μου).
Σας ασπάζομαι.
Ο αδερφός σας
Αθήναι 1907, Παρασκευή, 3 Μαΐου».

Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης με τον πεζό λόγο, και κάποτε πολύ σπάνια με το στίχο, ένας από τους ξεχωριστούς αντιπρόσωπους της άμουσης ακόμη σε πολλά ελληνικής ψυχής.
Κωστής Παλαμάς

Ρωτήσανε κάποτες τον αριστοτέχνη του στίχου Μαλακάση: «Ποιος είναι o μεγαλύτερος ποιητής της Ελλάδας;». Ο Παπαδιαμάντης, απάντησε χωρίς δισταγμό. Και όπως συμπληρώνει ο Κώστας Βάρναλης  «Όχι γιατί o Παπαδιαμάντης έγραψε τα καλύτερα ελληνικά ποιήματα (γιατί έγραψε και ποιήματα), αλλά γιατί η πεζογραφία του περιέχει περισσότερη ποιητική ουσία από τα περισσότερα νεοελληνικά έμμετρα έργα».

 Και ανερριχήθην πάλιν σιγά-σιγά προς τα επάνω και εις την κορυφήν του βράχου, καλυπτόμενος όπισθεν των θάμνων· έκυψα να ίδω την κολυμβώσαν νεάνιδα.
Ήτο απόλαυσις, όνειρον, θαύμα. […] Έβλεπα την αμαυράν και όμως χρυσίζουσαν αμυδρώς κόμην της, τον τράχηλόν της τον εύγραμμον, τας λευκάς ως γάλα ωμοπλάτας, τους βραχίονας τους τορνευτούς, όλα συγχεόμενα, μελιχρά και ονειρώδη εις το φέγγος της σελήνης. Διέβλεπα την οσφύν της την ευλύγιστον, τα ισχία της, τας κνήμας, τους πόδας της, μεταξύ σκιάς και φωτός, βαπτιζόμενα εις το κύμα. Εμάντευα το στέρνον της, τους κόλπους της, γλαφυρούς, προέχοντας, δεχομένους όλας τας αύρας, τας ριπάς και της θαλάσσης το θείον άρωμα. Ήτον πνοή, ίνδαλμα αφάνταστον, όνειρον επιπλέον εις το κύμα· ήτον νηρηίς, νύμφη, σειρήν, πλέουσα, ως πλέει ναυς μαγική, η ναυς των ονείρων…
«Όνειρο στο κύμα», 1900. Άπαντα, Γ΄. Εκδόσεις Δόμος, 1989. 267-268.

Ατεχνως

“Όταν η μάζα των φτωχών γίνει πιο ισχυρή από τη μάζα των πλουσίων, τότε…”

 “Όταν η μάζα των φτωχών γίνει πιο ισχυρή από τη μάζα των πλουσίων, τότε…”

Δόθηκε και φέτος στη δημοσιότητα από το περιοδικό «Forbes» η ετήσια «λίστα των δισεκατομμυριούχων» του πλανήτη. Ας παρακολουθήσουμε την εξέλιξη της σχετικής λίστας:

Το 2008, προ κρίσης δηλαδή, οι δισεκατομμυριούχοι του πλανήτη μετρήθηκαν στους 793 και η συνολική περιουσία τους ανερχόταν στα 2,4 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Το 2010 ο αριθμός τους έφτασε τους 1.011 και τα πλούτη τους στα 3,5 τρισεκατομμύρια δολάρια…

Το 2011 οι δισεκατομμυριούχοι ανήλθαν στους 1.216 και η περιουσία τους ανήλθε στα 4,5 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Το 2012 οι δισεκατομμυριούχοι αυξήθηκαν στους 1.426 με την συνολική τους περιουσία να αυξάνεται στα 5,4 τρισεκατομμύρια δολάρια. 

Το 2013 ο αριθμός των δισεκατομμυριούχων ανέβηκε στους 1.645 και η περιουσία τους έφτασε στα 6,4 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Όσο για το 2014, σύμφωνα με τα χτεσινά στοιχεία, οι δισεκατομμυριούχοι ανήλθαν στους 1.826 και η περιουσία τους εκτινάχτηκε στα 7,05 τρισεκατομμύρια!

Τα παραπάνω συνιστούν μια πολύ ενδιαφέρουσα «ακτινογραφία» του κόσμου τους - του κόσμου των κεφαλαιοκρατών, των πολυεθνικών, των μονοπωλίων και των τραπεζιτών. Από τη στιγμή, λοιπόν, που ξέσπασε η παγκόσμια καπιταλιστική κρίση, συμβαίνουν τα εξής:

 1) Την ίδια περίοδο που διπλασιάστηκε ο αριθμός των δισεκατομμυρίων φτωχών στον πλανήτη, ταυτόχρονα υπερδιπλασιάστηκε και ο αριθμός μιας χούφτας χρυσοκάνθαρων, που από 793 ανήλθαν στους 1.826....

 2) Την ίδια περίοδο που η φτώχεια στον πλανήτη πήρε απίθανες διαστάσεις η περιουσία των δισεκατομμυριούχων του πλανήτη σχεδόν... τριπλασιάστηκε (!) και από 2,4 τρισ. δολάρια ανήλθε στα 7,05 τρισ. δολάρια...

 3) Στις ΗΠΑ, όπου ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με συσσίτια ανήλθε στα 50 εκατομμύρια και που οι φάκελοι κατασχέσεων και οι πλειστηριασμοί κατοικιών ξεπέρασαν τα 10 εκατομμύρια, οι δισεκατομμυριούχοι από 359 που ήταν το 2008 ανήλθαν στους 536...

 4) Στην Ευρώπη των μνημονίων και της λιτότητας, εδώ που οι επισήμως άνεργοι ξεπερνούν τα 26 εκατομμύρια και έχουν αυξηθεί κατά 10 εκατομμύρια από το 2008, την ίδια περίοδο οι δισεκατομμυριούχοι από 196 το 2008 τώρα μετρήθηκαν στους 482. Δηλαδή για κάθε έναν νέο δισεκατομμυριούχο αντιστοιχούν πάνω από 30.000 νέοι άνεργοι. ..

 5) Στον κόσμο της κοινωνικής θηριωδίας, μέσα στα χρόνια της κρίσης, στα χέρια αυτών των 1.826 «Κροίσων» του διεθνούς επιχειρηματικού «τζετ σετ» και της «φιλανθρωπίας» συγκεντρώθηκαν τόσα πλούτη που 

- ισούνται σχεδόν με το ΑΕΠ της Κίνας των 1,5 δισεκατομμυρίων ανθρώπων,

- ξεπερνούν ολόκληρο το ΑΕΠ της Ιαπωνίας,

- ξεπερνούν τα ΑΕΠ της Γερμανίας και της Γαλλίας μαζί, 

- ξεπερνούν τα ΑΕΠ της Βραζιλίας, της Ρωσίας και της Ινδίας μαζί, 

- ξεπερνούν δύο και τρεις φορές το ΑΕΠ της Αυστραλίας, του Καναδά, της Ισπανίας και το ΑΕΠ όλων μαζί των χωρών της Αφρικής...

 6) Δυο μόνο πρωταγωνιστές της σχετικής λίστας, οι κκ. Μπίλι Γκέιτς και Γουόρεν Μπάφετ, διαθέτουν πλούτη που ισούνται με ολόκληρο σχεδόν το ΑΕΠ της Ελλάδας των 11 εκατομμυρίων ψυχών…   

 Γι’ αυτό το σύστημα – το καπιταλιστικό, όπου

α) ο κ. Μπάφετ αύξησε μέσα σε ένα χρόνο τα εισοδήματά του κατά 14 δισ. δολάρια και αυτό συνέβη στον ίδιο κόσμο όπου 3 δισεκατομμύρια άνθρωποι «ζουν» με λιγότερα από 2 δολάρια την ημέρα,

β) στην Ευρώπη των 20 εκατοµµυρίων αστέγων οι δισεκατοµµυριούχοι από 196 που ήταν το 2007 υπερδιπλασιάστηκαν και ανήλθαν στους 482 με την περιουσία τους να τριπλασιάζεται φτάνοντας στα 2 τρις,

γ) μετρήθηκαν 103 Γερμανοί υπερδισεκατομμυριούχοι την ώρα που στη Γερμανία καταγράφεται το υψηλότερο στην ιστορία ποσοστό φτώχειας μετά την επανένωση της χώρας το 1990 (15,5% - 12,5 εκατομμύρια άνθρωποι επί συνόλου πληθυσμού 80 εκατομμυρίων κατοίκων).

δ) μέσα σε ένα χρόνο μια δράκα αύξησε τα πλούτη της κατά 800 δισεκατομμύρια (!) όταν κάθε μέρα του ίδιου αυτού χρόνου πάνω από  22.000 παιδιά πέθαιναν – κάθε μέρα - από την πείνα,

υπάρχουν δυο εκδοχές:

 Η μια εκδοχή ισχυρίζεται ότι πρόκειται για ένα σύστημα «ελευθερίας», «δημοκρατίας» και «ευκαιριών», που παρά τις αδικίες που το συνοδεύουν βρίσκεται κοντύτερα από κάθε άλλο στην φύση του ανθρώπου.

 Η άλλη εκδοχή υποστηρίζει ότι πρόκειται για ένα σύστημα ταξικής βαρβαρότητας και κοινωνικού κανιβαλισμού που κανοναρχείται από την αρχή ότι «το κεφάλαιο γεννιέται βουτηγμένο από την κορυφή ως τα νύχια στο αίμα και στη βρωμιά στάζοντας αίμα απ' όλους τους πόρους» (Καρλ Μαρξ «Κεφάλαιο», τόμος Α', σελίδα 785).

 Κατά την πρώτη εκδοχή αυτό το σύστημα - όπου όσο μεγαλώνει η δυστυχία δισεκατομμυρίων ανθρώπων τόσο αυξάνεται η περιουσία μιας χούφτας δισεκατομμυριούχων - μπορεί με κατάλληλες παρεμβάσεις να γίνει… καλύτερο. 

 Κατά τη δεύτερη εκδοχή η μόνη «βελτίωση», η μόνη «καλυτέρευση» και ο μόνος «εξανθρωπισμός» που παίρνει αυτό το σύστημα είναι η ανατροπή του, η συντριβή του και η οικοδόμηση ενός άλλου.

 Τι είδους θα είναι και πρέπει να είναι αυτό το «άλλο»; Τέτοιο όπου η χλιδή  των λίγων δεν θα προκύπτει από την φτώχεια των πολλών, αλλά που ο πλούτος από τη δουλειά, τη δημιουργικότητα, τα ταλέντα, τις ικανότητες των πολλών θα ακυρώνει και θα καταργεί τη φτώχεια όλων!

 Είναι δυνατόν να συμβεί αυτό ή είμαστε καταδικασμένοι να θεωρούμε «ελευθερία» ένα καθεστώς όπου «το φτωχότερο 50% του παγκόσμιου πληθυσμού κατέχει λιγότερο από το 1% του συνολικού πλούτου» όταν «στον αντίποδα το πλουσιότερο 10% κατέχει το 87% του παγκόσμιου πλούτου»;

 «Είναι», απαντούν οι κομμουνιστές. Με την προϋπόθεση ότι η πολιτική και η οικονομική εξουσία θα περάσει στα χέρια των πολλών. Αλλά και ο Μπαλζάκ που δεν ήταν... κομμουνιστής, που γεννήθηκε πολύ πριν από  τον Μαρξ και τον Λένιν, παρότι ήταν αριστοκράτης και συντηρητικός, το είχε αντιληφθεί περίφημα: «Όταν η μάζα των φτωχών γίνει πιο ισχυρή από τη μάζα των πλουσίων, η κοινωνία- έλεγε -θα χτιστεί σε άλλη βάση».