Πορτραίτο του διανοούμενου ως χαφιέ: George Orwell

Πορτραίτο του διανοούμενου ως χαφιέ: George Orwell 

Η λίστα του Orwell (Wikipedia)
Η λίστα του Όργουελ ήταν μια λίστα που ετοιμάστηκε το 1949 από τον άγγλο συγγραφέα Τζορτζ Όργουελ λίγο πριν πεθάνει. Αποτελείται από ονόματα κάποιων σημαντικών συγγραφέων και άλλων ατόμων, τους οποίους θεωρούσε ακατάλληλους ως πιθανούς συγγραφείς για τις αντικομμουνιστικές δράσεις προπαγάνδας του Information Research Department (IRD).*

Information Research Department: Δημιουργήθηκε το 1948 με στόχο την αντιμετώπιση της Σοβιετικής προπαγάνδας, κυρίως σε ό,τι αφορούσε το εργατικό κίνημα στις δυτικές χώρες. Έκλεισε το 1977.

[...]

Η λίστα περιείχε ονόματα, σχόλια και διάφορες ενδείξεις.   Κάποια αντιπροσωπευτικά σχόλια ήταν: Stephen Spender “Συναισθηματικός συμπαθών... Τάση προς την ομοφυλοφιλία”, Richard Crossman “Πολύ ανέντιμος" και Kingsley Martin "Εκφυλισμένος φιλελεύθερος. Πολύ ανέντιμος."

[...]

Ένας από τους βιογράφους του Όργουελ, ο Bernard Crick, θεωρούσε ότι υπήρχαν 86 ονόματα στη λίστα και ότι κάποια από το ονόματα ήταν γραμμένα με το χέρι του [Άρθουρ] Κέσλερ, που επίσης συνεργαζόταν με το IRD για την παραγωγή αντικομμουνιστικής προπαγάνδας..

Ο Όργουελ ήταν πρώην αστυνομικός των αποικιοκρατικών δυνάμεων στη Burma και σύμφωνα με τον Garton Ash, του άρεσε να φτιάχνει λίστες: 'Στην "Επιστολή από το Λονδίνο" προς το περιοδικό Partisan Review το 1942 έγραψε: "Νομίζω πως μπορώ να φτιάξω μια τουλάχιστον προκαταρκτική λίστα ανθρώπων που θα άλλαζαν" στρατόπεδο πηγαίνοντας στους Ναζί αν οι Γερμανοί κατακτούσαν την Αγγλία."

Αντιδράσεις στη λίστα του IRD
Ο Βρετανικός Τύπος γνώριζε για τη λίστα αρκετά χρόνια πριν δημοσιοποιηθεί επίσημα το 2003, και οι αντιδράσεις περιελάμβαναν το ακόλουθο πρωτοσέλιδο στην Daily Telegraph όταν αυτή "πρωτοαποκάλυπτε" το θέμα το 1998:

"Σοσιαλιστικό είδωλο που έγινε χαφιές"

Άτομα όπως ο Michael Foot, πρώην ηγέτης του Εργατικού Κόμματος και φίλος του Όργουελ στην δεκαετία του 1930 και 1940 "έπεσαν από τα σύννεφα" με την αποκάλυψη. Ο Richard Gott, που το 1994 είχε παραιτηθεί από διευθυντής έκδοσης της The Guardian όταν παραδέχτηκε ότι είχε αποδεχθεί έξοδα ταξιδιού από την KGB, για μια άσχετη υπόθεση, αναφέρθηκε στην λίστα του Όργουελ ως "μικρή έκπληξη." 

Ο Norman Mackenzie σημείωσε "Οι φθισικοί συχνά γίνονται πολύ παράξενοι στο τέλος. Είμαι οπαδός του Όργουελ, συμφωνούσα μαζί του για την ΕΣΣΔ, αλλά νομίζω ότι σε ένα βαθμό μουρλάθηκε στο τέλος.  Άφησε την αντιπάθεια του για τους συγγραφείς του New Statesman, τους οποίους έβλεπε ως αριστεριστές, ντιλετάντηδες, αισθηματίες σοσιαλιστές που κάλυψαν το Λαϊκό Μέτωπο στην Ισπανία [όταν αυτό πέρασε σε κομμουνιστικό έλεγχο] να τον νικήσει."

Ο Bernard Crick διακιολόγησε τον Όργουελ που ήθελε να βοηθήσει την μεταπολεμική κυβέρνηση των Εργατικών. "Το έκανε γιατί θεωρούσε το Κομμουνιστικό Κόμμα ολοκληρωτική απειλή", είπε. Δεν αποκήρυττε τους ανθρώπους αυτούς ως ανατρεπτικά στοιχεία. Τους αποκήρυττε ως ακατάλληλους για αντικατασκοπευτικές επιχειρήσεις." 

[...]

Ο John Newsinger το θεώρησε "τρομερό λάθος εκ μέρος του Όργουελ, που είχε ως αιτία εξίσου την εχθρότητά του για τον Σταλινισμό και τις ψευδαισθήσεις του για την κυβέρνηση των Εργατικών. Αλλά δεν αποτελεί εγκατάλειψη της σοσιαλιστικής πάλης ή μεταμόρφωση σε τσιράκι του Ψυχρού Πολέμου." [...]



Ο Όργουελ πρόσφερε μαύρη λίστα συγγραφέων σε Μονάδα Αντισοβιετικής Προπαγάνδας to των Richard Norton-Taylor και Seumas Milne
The Guardian, 1996

 Ο Τζορτζ Όργουελ, ο σοσιαλιστής συγγραφέας, προσφέρθηκε να προσφέρει σε Μονάδα του Φόρειν Όφις με συνδέσμους με τις υπηρεσίες κατασκοπίες, λίστα με τα ονόματα συγγραφέων τους οποίους θεωρούσε ως "κρυπτοκομμουνιστές" και "συμπορευόμενους", και στους οποίους δεν μπορούσε να δοθεί εμπιστοσύνη. Αυτό προέκυψε από έγγραφα που δημοσιεύτηκαν χθες στην Υπηρεσία Δημόσιων Εγγράφων (Public Record Office).

 Ο Όργουελ έκανε την προσφορά του το 1949, λίγο πριν πεθάνει, και προς το μυστικό Information Research Department, το οποίο χρησιμοποιούσε γνωστούς συγγραφείς και εκδότες -- περιλαμβανομένων των Μπέρτραντ Ράσελ, Στίβεν Σπέντερ και Άρθουρ Κέσλερ-- για να παράγουν αντικομμουνιστικό υλικό κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου. Τα έγγραφα δείχνουν επίσης ότι το IRD απομόνωνε άρθρα από την Tribune, την αριστερή αλλά αντισοβιετική εφημερίδα, για να υποστηρίξει την κρυφή του σταυροφορία.

Τον Μάρτιο του 1949 η αξιωματούχος του IRD, Celia Kirwan επισκέφθηκε τον Όργουελ σε σανατόριο στο Cranham, Gloucestershire, όπου νοσηλευόταν με φυματίωση. "Συζήτησα μαζί του πολύ εμπιστευτικά ορισμένες διαστάσεις της δουλειάς μας", είπε στους συναδέλφους της. "Χάρηκε πολύ που έμαθε για αυτές, και εξέφρασε την ολόψυχη και ενθουσιώδη στήριξή του για τους στόχους μας." 

 Αν και ήταν υπερβολικά άρρωστος για να γράψει ο ίδιος, έδωσε τα ονόματα πολλών δυνητικών συμμετεχόντων. Νωρίς τον επόμενο μήνα, ο Όργουελ έγραψε στην Kirwan, προσφερόμενος να της δώσει μια "λίστα δημοσιογράφων και συγγραφέων που κατά τη γνώμη μου είναι κομμουνιστές, συμπορευόμενοι, ή με τέτοιες τάσεις και δεν πρέπει να τους έχετε εμπιστοσύνη..."

 Είπε πως το σημειωματάριό του με τα ονόματα ήταν στο σπίτι του στο Λονδίνο. Επέμεινε πως η λίστα ήταν "αυστηρά εμπιστευτική", εφόσον μπορούσε να είναι δυσφημιστικό να αποκαλέσεις κάποιον "συμπορευόμενο" [με κομμουνιστές].

Είναι πιθανό η αποκάλυψη να σοκάρει πολλούς από τους θαυμαστές του Όργουελ, για τους οποίους είναι είδωλο του ριζοσπαστισμού στον 20ο αιώνα. Οι φάκελοι που δημοσιεύτηκαν χθες δεν περιέχουν την λίστα με τα ονόματα, αλλά μια κάρτα που είναι τοποθετημένη δίπλα στην επιστολή του Όργουελ προς την Kirwan γράφει πως ένα έγγραφο έχει κρατηθεί μυστικό από το Φόρειν Όφις.

 Ο βιογράφος του Όργουελ Bernard Crick επιβεβαίωσε χθες πως ο Όργουελ κρατούσε "λίστα υπόπτων" που περιείχε 86 ονόματα. "Πολλά ήταν πιθανά, κάποια παρατραβηγμένα και απίθανα", είπε. Ο Michael Foot, φίλος του Όργουελ από τις δεκαετίες του 1930 και 1940 είπε πως βρήκε την επιστολή "απίστευτη."

 "Πολλά έχουν ειπωθεί για την εγκατάλειψη εκ μέρους του του σοσιαλισμού στο τέλος της ζωής του. Δεν νομίζω πως αυτό είναι αλήθεια, αλλά πέφτω από τα σύννεφα για το ότι είχε σχέσεις οποιουδήποτε είδους με τις μυστικές υπηρεσίες."

Τα έγγραφα δείχνουν πως το IRD διαφήμισε την ξενόγλωσση έκδοση της Φάρμας των Ζώων, της κλασικής αντικομμουνιστικής αλληγορίας του Όργουελ.  "Είναι πολύ καλή ιδέα για μετάφραση στα αραβικά αν λάβουμε υπόψη το γεγονός ότι και τα γουρούνια και τα σκυλιά είναι ακάθαρτα ζώα για τους Μουσουλμάνους", σημείωνε αξιωματούχος της πρεσβείας του Καϊρου.

Η Υπηρεσία φοβόταν τον κομμουνισμό στη Σαουδική Αραβία, κυρίως ανάμεσα στους εργάτες στις πετρελαιοπηγές της Dhahran, όπου τον περασμένο μήνα εξεράγγη βόμβα σε αμερικανική βάση. 

 Η IRD συντόνισε την διανομή της Tribune στις Βρετανικές διεθνείς αποστολές. Οι αξιωματούχοι σημείωναν: "Συνδυάζει την απόλυτη αποκάλυψη του κομμουνισμού και των μεθόδων του με την συνεπή υποστήριξη των στόχων εκείνων που συνήθως υποστηρίζουν οι αριστεροί συμπαθώντες."

 Και συμπλήρωναν: "Πολλά άρθρα στην Tribune μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά για τους σκοπούς του Τμήματός μας."

 Τα έγγραφα δείχνουν ότι η υπηρεσία IRD ήταν στενά συνδεδεμένη με την Trades Union Congress (TUC), ότι έκανε λόμπι ενάντια σε σωματεία που υποστήριζαν το Εθνικό Συμβούλιο για τις Πολιτικές Ελευθερίες, και ότι έπαιξε ενεργό ρόλο στο σχίσμα στο διεθνές συνδικαλιστικό κίνημα στα τέλη της δεκαετίας του 1940.

 Σημείωμα ανώτερου αξιωματούχου του IRD το 1949 προειδοποιούσε ότι Εθνικό Συμβούλιο για τις Πολιτικές Ελευθερίες ήταν "βαθιά διαβρωμένο από τους κομμουνιστές κια στην πραγματικότητα...δεν χρησιμοποιείται παρά για επιθέσεις κατά της αποικιακής μας διοίκησης και των αποικιακών μας πολιτικών με κάθε ευκαιρία".

 Η "πειθώ" έγινε μέσω του TUC, όπου ο βασικός σύνδεσμος του  IRD  ήταν ο Vic Feather, που αργότερα έγινε Γενικός Γραμματέας.

 Μετάφραση: Lenin Reloaded

 Στην ίδια σειρά:
Πορτραίτο του διανοούμενου ως τσαρλατάνου;: Jerzy Kosinski
Πορτραίτο του διανοούμενου ως αποστάτη: James Burnham
Γράφοντας ιστορία: Ο Μπένγιαμιν, ο Στάλιν και ο εφευρετικός κύριος Stephen Suleiman Schwartz
Η λαμπρή καριέρα του Irving Brown
 Αναρτήθηκε από Αντωνης

1984: Η “κομμουνιστική δυστοπία” του Όργουελ που κατέληξε να περιγράφει το σύγχρονο καπιταλισμό

Σφυροδρέπανος

Συμπληρώνονται αυτές τις μέρες 69 χρόνια από την κυκλοφορία του Οργουελικού “1984”, του κλασικού έργου με το “Μεγάλο Αδελφό”, που θεωρείται μια διαχρονική καταγγελία των ολοκληρωτικών καθεστώτων, του φακελώματος, της ισοπέδωσης της προσωπικότητας του ατόμου από την εξουσία κτλ. Είναι ζήτημα όμως τι ακριβώς ορίζεται τελικά ως “ολοκληρωτισμός”, καθώς η δυστοπία του Όργουελ φαίνεται να περιγράφει ολοένα και πιο πιστά τις σύγχρονες “δημοκρατικές κοινωνίες” του δυτικού κόσμου, που ακολουθούν κατά γράμμα το σενάριο, καταγράφοντας τα πάντα γύρω από κάθε πρόσωπο και τις δραστηριότητές του.
Οι προθέσεις του συγγραφέα στην εποχή του ήταν πάντως πολύ διαφορετικές, καθώς ο σκοπός του ήταν να παραπέψει συνειρμικά, εμμέσως πλην σαφώς, τον αναγνώστη στον “κόκκινο ολοκληρωτισμό” της Σοβιετικής Ένωσης. Κι υπάρχουν μια σειρά στοιχεία που το υποδηλώνουν -αν δεν το αποδεικνύουν. Ο Όργουελ αντιστρέφει τα δύο τελευταία ψηφία της χρονολογίας συγγραφής του βιβλίου, για να μας μιλήσει για την εποχή του, αντιστρέφοντας πλήρως την πραγματικότητα στο σοσιαλιστικό κόσμο. Ο Μεγάλος Αδελφός έχει μουστάκι, που θα μπορούσε βέβαια να παραπέμπει εξίσου στο Χίτλερ και το Στάλιν, αλλά είναι αρκετά βολικό να μένει κάπως αόριστο κι αδιευκρίνιστο, για να γίνεται άρρητα η σύνδεση μεταξύ τους. Τα βιβλία ιστορίας ξαναγράφονται και οι παλιοί ήρωες που ξέπεσαν στην κατάσταση του αντιφρονούντα διαγράφονται από κάθε εγχειρίδιο ή φωτογραφία κι αναφέρονται ως η πηγή κάθε κακού-αναποδιάς, χωρίς να υπάρχει κανένα άλλο ίχνος της προηγούμενης δράσης τους. Ο βασικός εχθρός του καθεστώτος λέγεται Γκολντστάιν, που παραπέμπει ευθέως στο Λεβ Νταβίντοβιτς Μπρονστάιν, που δεν είναι άλλος από τον Τρότσκι. Ενώ η χώρα κάνει συνεχείς ελιγμούς, συμμαχώντας πότε με τη μία και πότε με την άλλη μεγάλη αντίπαλη δύναμη. Εδώ ο Όργουελ αναφέρεται σαρκαστικά στην αγωνιώδη προπολεμική προσπάθεια της Σοβιετικής Ένωσης να σπάσει το τείχος της διεθνούς απομόνωσής της, καθυστερώντας το μοιραίο (δηλαδή τον πόλεμο), αλλά και τη θεωρητική δικαιολόγηση αυτών των τακτικών ελιγμών -πχ πάντα πολεμούσαμε με την Ανατολασία, που ήταν ανέκαθεν ο πιο επικίνδυνος εχθρός.
Ο Όργουελ ολοκληρώνει μια άτυπη τριλογία με τα πιο γνωστά έργα του και παράλληλα το δικό του πολιτικό κατήφορο: από το “Πεθαίνοντας (Φόρος Τιμής) στην Καταλονία”, όπου διατυπώνει αρχικά σχεδόν συντροφικά κάποιους προβληματισμόυς, για να καταλήξει στο συμπέρασμα πως οι σταλινικοί πρόδωσαν την επανάσταση στον ισπανικό εμφύλιο, στην πανέξυπνη αλληγορία της “Φάρμας των Ζώων”, όπου καταλήγει πως η σοβιετική ηγεσία απαρτίζεται από γουρούνια που είναι όμως ολόιδια με τους ανθρώπους -δηλαδή τους καπιταλιστές και τους αστούς ηγέτες- και στο 1984, ως κερασάκι στην τούρτα. Σήμερα γνωρίζουμε πως το όνομα του Τζορτζ Όργουελ βρισκόταν στις λίστες μισθοδοσίας των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών. Αυτό δεν επηρεάζει τη δική μας πολιτική κρίση για τα βιβλία του και τα όποια συμπεράσματα που βγαίνουν κι αυτοτελώς, είναι όμως χρήσιμη η υπόμνησή του για όσους τυχόν πιστεύουν πως έχουν να κάνουν με έναν καλοπροαίρετο -έστω κι αυστηρό- κριτή της επανάστασης, έναν αγνό φλογερό κατήγορο του “σταλινισμού” κοκ.
Μια άλλη συνηθισμένη ένσταση είναι πως το βιβλίο μπορεί να διαβαστεί αυτοτελώς, χωρίς τα (αντισοβιετικά) ιστορικά συμφραζόμενα της εποχής του, ως μια κραυγή αγωνίας για όλη την ανθρωπότητα και όλες τις εξουσίες. Βασικά ο Όργουελ επιχειρεί να εξηγήσει για ποιο λόγο επικράτησε το σοβιετικό καθεστώς, γιατί επιβάλλει την εξουσία του στους λαούς της Σοβιετικής Ένωσης, πώς καταφέρνει να τους κρατάει πειθήνιους, χωρίς σοβαρές αντιδράσεις. Αν ωστόσο τα δούμε όλα αυτά έξω από το ιστορικό πλαίσιο στο οποίο αναφέρονται, τα πράγματα γίνονται ακόμα χειρότερα. Σε αυτήν την περίπτωση, το “ηθικό δίδαγμα” του οργουελικού μυθιστορήματος είναι πως ο άνθρωπος και οι αντιστάσεις του είναι εντελώς ανήμπορες μπροστά σε κάθε εξουσία. Όταν αυτή η τελευταία συλλάβει και απειλήσει με βασανιστήρια όσους σκέφτονται διαφορετικά, αυτοί θα ξεχάσουν κάθε έννοια συλλογικότητας, κάθε ιδανικό, θα θελήσουν να προδώσουν την υπόθεσή τους, για να σώσουν το δικό τους τομάρι, θα σκεφτούν πως επιθυμούν ακόμα και το κακό του ερωτικού τους συντρόφου, οτιδήποτε αρκεί να μην είναι σε αυτή τη δυσάρεστη θέση. Και όταν τελειώσουν από αυτήν τη διαδικασία, θα είναι ένα άδειο κέλυφος, χωρίς ψυχή, ιδανικά, χωρίς καμία ηθική δύναμη, που είναι απαραίτητος όρος για την αντίσταση και την επανάσταση. Ο σώζων εαυτόν σωθείτω…
Το πιο ενδιαφέρον πάντως σε αυτές τις περιπτώσεις είναι πως το έργο όντως αυτονομείται από το δημιουργό του, ο οποίος δεν είναι σε θέση να ελέγξει τη δυναμική του, τους συνειρμούς που θα προκαλεί στο πέρασμα του χρόνου, σε ένα άλλο ιστορικό πλαίσιο. Ανεξάρτητα λοιπόν από τις αναφορές και τις προθέσεις του Όργουελ, η δυστοπία του γίνεται πιο επίκαιρη από ποτέ στο σήμερα, στις σημερινές “ανοιχτές” κοινωνίες, που φακελώνουν κάθε άτομο από τη στιγμή της γέννησής του, περνάνε αυτό το φακέλωμα σε κάθε του δραστηριότητα, στις αγορές που κάνει, ακόμα και στις πληροφορίες που ανεβάζει το ίδιο οικειοθελώς στο προφίλ του, σε κάποιο μέσο κοινωνικής δικτύωσης.
Ο Μεγάλος Αδελφός δεν έχει μουστάκι, αλλά το χρώμα του χρήματος. Ο καταναλωτής λαός μαθαίνει να το αγαπάει, να μην αμφισβητεί την αξία του (την ανταλλακτική και όχι μόνο).
Τα γεγονότα είναι πεισματάρικα πράγματα. Και το βιβλίο του Όργουελ μοιάζει να εκδικείται το δημιουργό του και την πολιτική του ένταξη.

Δομικός αλληθωρισμός: 1948, 1977, 1979, 1990

 Δομικός αλληθωρισμός: 1948, 1977, 1979, 1990

To 1948, λίγο μετά την επίσημη έναρξη του Ψυχρού Πολέμου ελέω "δόγματος" Χάρι Τρούμαν (το οποίο βεβαίως αφορούσε συγκεκριμένα την ανάγκη "σωτηρίας της Ελλάδας" από το "χάος και τον εξτρεμισμό" του ΔΣΕ), ο βρετανός Τζορτζ Όργουελ δημοσίευε το 1984, ένα δυστοπικό μυθιστόρημα το οποίο εξελισσόταν μεν στην μελλοντική Αγγλία, κάτω από τη μπότα ενός "ολοκληρωτικού" μελλοντικού σοσιαλισμού (IngSoc), αλλά το οποίο δεν υπήρξε κανείς που να μην διάβασε ως αλληγορία της "σταλινικής" Σοβιετικής Ένωσης, όπως άλλωστε ήταν και η Φάρμα των ζώων.

Αλλά με δεδομένο ότι δεν διαφαινόταν καμία απολύτως πιθανότητα το 1947 η Αγγλία, απασχολημένη ακόμα με την συντριβή των κομμουνιστών στην Ελλάδα, να γίνει ΕΣΣΔ (έστω μια ΕΣΣΔ εφιαλτική, όπως την ήθελε ο ίδιος), τι ακριβώς ήθελε να προλάβει ο Τζορτζ Όργουελ; Ποιον ήθελε να καταδώσει καταδίδοντας μελλοντικούς κι αγένητους καταδότες; Αν το 1984 ήταν "προειδοποιητικό", όπως κυριάρχησε να λέγεται, ποιον προειδοποιούσε και εναντίον ποίου πράγματος; Με μια προσεκτικότερη ματιά, η υποτιθέμενη "αμεσότητα" (αν θελήσει κανείς να χαρακτηρίσει έτσι το φτηνό sensationalism) του μυθιστορήματος αποκαλύπτεται ως επικάλυμμα για την ερεβώδη σκοτεινότητα των "αλληγορικών" προθέσεών του. Πριν πεθάνει, ο Όργουελ αποκάλυψε δια των πράξεών του τι ήταν στην πραγματικότητα το 1984. Επιθετική κίνηση, όχι τόσο κατά του "σταλινισμού" (η ανάγκη αυτή είχε ήδη καλυφθεί από άλλους) όσο κατά κάθε Άγγλου που ήταν "ύποπτος" σοσιαλιστικών συμπαθειών. Μια αστυνομική επιχείρηση που μασκαρευόταν ως αγωνιώδης προειδοποίηση για απίθανα (και απραγματοποίητα) δεινά· μια αγκιτάτσια υπέρ των "εκκαθαρίσεων" των Άγγλων "φιλοαριστερών" διανοουμένων της εποχής.

To 1977, ο --δεδηλωμένα "αντισταλινικός"-- Άγγλος κριτικός λογοτεχνίας Raymond Williams, σε ερώτηση για το πώς ένιωθε για το έργο του Όργουελ αρκετά χρόνια μετά την συγγραφή του βιβλίου του γι αυτό, απάντησε:

"Πρέπει να πω ότι ένα σημαντικό του μέρος δεν το αντέχω πλέον. Αν έπρεπε να πω ποια απ' τα γραπτά του έκαναν τη μεγαλύτερη καταστροφή, θα ήταν τα λεγόμενα σοσιαλπατριωτικά, αυτά τα φριχτά πράγματα που έγραφε απ' την αρχή του πολέμου, ότι η Αγγλία είναι μια οικογένεια της οποίας ηγούνται τα λάθος μέλη, οι γεροθειές κι οι γεροθείοι που σέρνονται και τους οποίους θα μπορούσαμε αρκετά ανώδυνα να ξεφορτωθούμε. [...]Όσο για το 1984, το ότι προβάλλει το μίσος και την ασχήμια, συχνά εντελώς αυθαίρετα και χωρίς συνοχή, πάνω στις δυσκολίες της επανάστασης ή της πολιτικής αλλαγής, μοιάζει να μας εισάγει σε ένα πραγματικά παρακμιακό είδος αστικής γραφής, όπου όλο το ζήτημα του στάτους των ανθρώπινων όντων συντρίβεται."

Το 1979, και με βασική έμπνευση τον κόσμο που περιέγραψε ως Αγγλία του μέλλοντος (αλλά ταυτόχρονα ως ΕΣΣΔ του παρόντος) ο Όργουελ, το ροκ συγκρότημα Pink Floyd ηχογραφεί ένα διπλό άλμπουμ που αφενός μοιάζει να κάνει αναφορές στον (νεο;)φασισμό και να κριτικάρει τον αγγλικό σωβινισμό, όπως και την αλλοτριωμένη εξαθλίωση της αστικής ζωής, αφετέρου όμως αναγάγει σε κεντρική εικόνα του "το τείχος" και την ανάγκη "να γκρεμιστεί το τείχος" ("tear down the wall"). Όπως και το 1984, το "The Wall" αναδεικνύει έναν δομικό αλληθωρισμό: είναι αδύνατο βάσει του περιεχομένου του να κατανοήσει κανείς για ποιο πράγμα είναι διαμαρτυρία ή προειδοποίηση τελικά.

Η απάντηση, ήρθε, όπως και στην περίπτωση του Όργουελ, απ' την πράξη. Το 1990, οι Pink Floyd (ή μάλλον ο Roger Waters με διάφορους άλλους τυχοδιώκτες) δίνουν μια τεράστια (350.000 κοινό) και επικερδέστατη συναυλία στο Βερολίνο, συμμετέχοντας στην "γιορτή", μεταξύ άλλων, της κοινωνίας που υποτίθεται ότι αποδομούσαν, για το γκρέμισμα "του τείχους" του "σοβιετικού Άλλου". Η "νεολαιίστικη μουσική" με την οποία χιλιάδες έφηβοι φαντασιώθηκαν "την προσωπική τους επανάσταση" στις καπιταλιστικές χώρες ξαναπαίχθηκε --κι έτσι σφραγίστηκε από τους δημιουργούς της το νόημά της-- ως θριαμβευτικός θούριος του καπιταλισμού για τη νίκη του στον Ψυχρό Πόλεμο. Στη διαδικασία, ο φασισμός και ο κομμουνισμός είχαν επισήμως εξισωθεί.

Ο Όργουελ θα ήταν περήφανος.

Πηγή: Lenin reloaded

Βλέπε ακόμη:

• 65 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΓΛΔ - 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΤΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
• Η ανέγερση του «προστατευτικού τείχους»
• Για τα θύματα του τείχους
• Δομικός αλληθωρισμός ΙΙ: Δωρεάν θέμα διδακτορικής διατριβής σε τμήματα Δημοσιογραφίας, ΜΜΕ, Πολιτικής Ιστορίας

VIVA CAPITALISM-Πρετεντέρης, τα συμφέροντα και η Νέα Ομιλία του Όργουελ

Πρετεντέρης, τα συμφέροντα και η Νέα Ομιλία του Όργουελ

Οέγκυρος, έγκριτος, αντικειμενικός, ανεξάρτητος και αδέκαστος λειτουργός της δημοσιογραφίας Ιωάννης Πρετεντέρης έδωσε συνέντευξη σε ηλεκτρονική εφημερίδα. Ως τι; ...θα αναρωτηθείτε. Η δουλειά των έγκυρων, έγκριτων, αντικειμενικών, ανεξάρτητων και αδέκαστων λειτουργών της δημοσιογραφίας δεν είναι να δίνουν συνεντεύξεις, αλλά να παίρνουν. Αυτά τα τελευταία γίνονται σε υποανάπτυκτες χώρες όμως, όπως κάτι Νορβηγίες και κάτι Σουηδίες.

Στην υπεραναπτυγμένη Χελλάδα μας η οποία αποτελεί και το λίκνο του πολιτισμού...

(μπολιτιζμού κατά τους κακοπροαίρετους) δημοσιογράφοι παίρνουν συνεντεύξεις από δημοσιογράφους, παρουσιαστές καλούν στις εκπομπές τους άλλους παρουσιαστές, εκδότες βραβεύουν άλλους εκδότες, τραπεζίτες και εφοπλιστές υμνούν άλλους τραπεζίτες και εφοπλιστές και διοργανώνουν διαφημιστικά χάπενινγκς "όλοι μαζί μπορούμε" δείχνοντας τον ανθρωπισμό τους μέσω φιλανθρωπίων προσπαθώντας να πείσουν μισθωτούς των 400 ευρώ να δώσουν από το υστέρημά τους για να βοηθήσουν άστεγους, άνεργους και άλλους μισθωτούς των 400 ευρώ. Όλο το νταβαντούρι βεβαίως βεβαίως με το απαραίτητο φόντο on camera το brand του "διοργανωτή" σουπερμαρκετά, του συνδιοργανωτή τηλεοπτικού σταθμού και της συνδιοργανώτριας τράπεζας. Τα παραπάνω θα μπορούσαν να με δυο λέξεις να ονομαστούν και συστημική ανακύκλωση.

Στην συνέντευξή του ο έγκυρος, έγκριτος, αντικειμενικός, ανεξάρτητος και αδέκαστος Ιωάννης Πρετεντέρης μίλησε για την πανωλεθρία του περσινού δελτίου ειδήσεων του τηλεοπτικού σταθμού που ηγείται. Τον τηλεοπτικό σταθμό της Αγίας Τριάδας των εθνικών ευεργετών. Των Μπόμπολα-Ψυχάρη-Βαρδινογιάννη. Είπε λοιπόν ο Κυρ-Γιάννης ότι το κανάλι που εργάζεται και ο ίδιος προσωπικά, δέχθηκαν έναν λυσσαλέο πόλεμο από συμφέροντα. Συμφέροντα πολιτικά και οικονομικά που λυμαίνονται την χώρα. Προσπαθήσαμε να διαβάσουμε το αδέκαστο μυαλό του Ιωάννη Πρετεντέρη και να αποκωδικοποιήσουμε το παράπονό του.

Τί είδους συμφέροντα μπορεί να πολεμάνε την αντικειμενική και ανεξάρτητη ενημέρωση του Mega Channel και του Ιωάννη Πρετεντέρη;

Μην είναι τα συμφέροντα των Σκουριών και της εξόρυξης στην Χαλκιδική; (βλέπε Μπόμπολας). Αυτά που ξεκίνησαν 12 χρόνια πριν με μέγα σκάνδαλο Πάχτα, Παπακωνσταντίνου, Τσοχατζόπουλου και συνεχίζονται μέχρι σήμερα χαρίζοντας ουσιαστικά την μισή Β. Χαλκιδική και το χρυσάφι της στους Καναδούς και στον Μπόμπολα καταστρέφοντας παράλληλα την Χαλκιδική και τους κατοίκους της;

Μην είναι τα συμφέροντα των καταχρεωμένων και υπερδανεισμένων Πήγασου και ΔΟΛ (βλέπε Μπόμπολας-Ψυχάρης) που ενώ είναι ζημιογόνα 5 χρόνια τώρα τροφοδοτούνται συνεχώς με νέα δάνεια από τις τράπεζες τις οποίες το μνημόνιο αναχρηματοδότησε και τον λογαριασμό των πληρώνουν οι πολίτες;

Μην είναι τα συμφέροντα των αυτοκινητοδρόμων-διοδίων (βλέπε Μπόμπολας) και των σκανδαλωδών -κατά γενική ομολογία όλων των κομμάτων- συμβάσεων Σουφλιά το 2007 που όμως κανείς δεν τολμάει να αναθεωρήσει; Τι πιο λογικό να υπάρχει ρήτρα ότι σε περίπτωση που τα έσοδα του Μπόμπολα από τα διόδια "δεν είναι τα αναμενόμενα", τότε το κράτος του πληρώνει την διαφορά. Όχι την χασούρα! Την διαφορά στα "έσοδα που ΑΝΕΜΕΝΑΝ", αλλά δεν ήρθαν. Κάτι σαν να έχετε εσείς περίπτερο, να "αναμένετε" έσοδα 50.000 ευρώ για το 2014, και επειδή αυτά τελικά ήταν μόνο 10.000, το κράτος να σας δίνει τα υπόλοιπα 40.000! Λογικό! Μπόμπολας είσαι! Μόνο που ως Μπόμπολας το ποσό δεν δίναται να είναι το ευτελές των 40.000 ευρώ, αλλά κάτι παραπάνω. 300.000.000 ευρώ. Την ίδια στιγμή που κόβουν συντάξεις, ιατρικές εξετάσεις και απολύουν κόσμο. Φυσικά αυτό δεν υπήρχε περίπτωση να γίνει είδηση στο κανάλι που εργάζεται ο ανεξάρτητος Ιωάννης Πρετεντέρης.

Μην είναι τα συμφέροντα που έκλεισαν με άκρως φασιστικό τρόπο την ΕΡΤ για να πάρει η συτεχνία της Digea (βλέπε Μπόμπολας-Ψυχάρης-Βαρδινογιάννης) το μονοπώλιο του ψηφιακού σήματος και τον έλεγχο των τηλεοπτικών συχνοτήτων;

Μην είναι ο φόρος διαφήμισης που αναβάλλεται εδώ και χρόνια και δεν πληρώνουν ποτέ οι καναλάρχες; (βλέπε Μπόμπολας-Ψυχάρης-Βαρδινογιάννης) Έτσι, για να μπορούν πιο εύκολα να σου κουνάνε το δάχτυλο για την φοροδιαφυγή στα γυράδικα και στα μπουγατσατζίδικα. Εκείνες οι ζαμπονοκασερόπιτες και τα topino chocoholic για τα οποία δεν ζητούσες απόδειξη είναι η πηγή του κακού σου λέει ο Ιωάννης! 

Μην είναι τα συμφέροντα των αφορολόγητων εφοπλιστών; (βλέπε Βαρδινογιάννης).

Αν μη τι άλλο -και ξεπερνώντας το προκλητικό του πράγματος- έχει πλάκα ο κύριος Ιωάννης Πρετεντέρης να μιλά για συμφέροντα όταν σε όλα τα λεξικά δίπλα στο λήμμα "οικονομικά συμφέροντα" που αναπτύσσονται σαν καρκίνος και καταστρέφουν τα πάντα, υπάρχουν οι φωτογραφίες των τριών αφεντικών του. Αυτοί οι τρεις είναι η Ελλάδα δεκαετίες τώρα. Αυτοί ανεβοκατεβάζουν κυβερνήσεις. Αυτοί φτιάχνουν και σερβίρουν πολιτικούς στις εκλογές. Αυτοί "καίνε" πολιτικούς. Αυτοί καθορίζουν πολιτικές. 

Στην Ελλάδα του 2014 όμως και με στρατούς ηλιθίων κοινωνικοπολιτικά αγράμματων Κυρ-Παντελήδων σε υπερπληθυσμό, η Νέα Ομιλία του Όργουελ μπαίνει σε εφαρμογή. Συμφέροντα = Αυτοί που ενοχλούν το μεγάλο αφεντικό μου. Δημοσιογράφος Ιωάννης Πρετεντέρης. Δοξάστε με! 

Από projector-revolt

BIG BROTHER σαν να λέμε κοινωνία του Όργουελ

 

 

BIG BROTHER Ή ΕΝΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙ ΜΕ ΠΟΛΥΤΕΛΕΣ ΠΕΡΙΤΥΛΙΓΜΑ (1)

του Βασίλη Λιόση

Το Big Brother εμφανίστηκε στην ελληνική τηλεόραση πριν από 20 χρόνια, δάνειο από ξένη παραγωγή (η ελληνική τηλεόραση δεν έχει την ικανότητα να παράγει ούτε τα δικά της σκουπίδια. Ακόμη κι αυτά τα αγοράζει).

Το τηλεοπτικό αυτό παιχνίδι, για όσους δεν το θυμούνται, πήρε το όνομά του από το μυθιστόρημα του Τζορτζ Όργουελ, 1984. Στο έργο του αυτό ο Όργουελ περιέγραφε τον Μεγάλο Αδελφό ως ένα δυναστικό πρόσωπο που παρακολουθεί τους πάντες μέσω καμερών.

Εσχάτως, ένας εκ των παικτών δήλωσε την πρόθεσή του να βιάσει μία παίκτρια σε περίπτωση που «δεν του κάτσει», ξεπερνώντας κάθε όριο και προάγοντας τη λεγόμενη κουλτούρα βιασμού.

Μπορεί ένα τέτοιο απόρριμμα να παράγει ιδεολογία και πολιτική; Μπορεί το τίποτα να είναι κάτι; Η απάντηση είναι ένα κατηγορηματικό ναι. Ας δούμε το γιατί.

1) Ο Big Brother εξοικειώνει τον κόσμο με ένα δυστοπικό μέλλον όπου οι πάντες ελέγχονται πλήρως σε κάθε πτυχή της ζωής τους από την εξουσία. Ο έλεγχος συμπεριφορών, συναισθημάτων, ιδεών, στάσης ζωής είναι απαραίτητη προϋπόθεση υποταγής που μάλιστα γίνεται πιο επιτακτική σε περιόδους κρίσης. Οι κάμερες μπήκαν σιγά σιγά στη ζωή μας: στους δρόμους, στα αεροδρόμια, στα super market, εσχάτως και στα σχολεία κι έτσι στο τέλος μέσα από μικρές αλλά συνεχείς δόσεις δεν θα έχουμε καταλάβει τι έχει συμβεί. Στον μιθριδατισμό αυτό ο Big Brother έχει παίξει αποφασιστικό ρόλο και μάλιστα με τον χειρότερο τρόπο αφού οι κάμερες νομιμοποιούνται να βγάζουν σε δημόσια θέα την προσωπική ζωή.

2) Ειδικά οι νέοι άνθρωποι διαπαιδαγωγούνται στο να αναλώνονται σε συζητήσεις και τριβές δίχως καμία ουσία. Συζητήσεις για την κρίση, την ανεργία, τη φτώχια, τον ρατσισμό, την παιδεία, την τέχνη, δεν έχουν καμία θέση. Κάποτε η CIA φύτεψε στο κίνημα των χίπις τα ναρκωτικά για να κρατήσει το κίνημά τους εν υπνώσει και να θάψει τη ριζοσπαστικοποίησή του. Σήμερα οι νέοι εθίζονται να συζητάνε για ό,τι πιο βαρετό και ανούσιο και η ύπνωση επιτυγχάνεται μέσω τέτοιων τηλεοπτικών εκπομπών. Ωστόσο, το ξαναλέμε: το ανούσιο παράγει ουσία κι εν προκειμένω η ουσία είναι η απάθεια και η αδιαφορία για ό,τι καθορίζει τη ζωή μας.

3) Ειδική ιδεολογική λειτουργία επιτελείται στο ζήτημα της ανεργίας και της έννοιας της ευκαιρίας. Δεν υπάρχουν δικαιώματα. Άλλωστε μας το είπε ο Κυρανάκης. Η ανεργία δεν είναι δομικό χαρακτηριστικό του καπιταλισμού αλλά δομικό πρόβλημα αυτών που δεν ξέρουν να συντάξουν βιογραφικό. Το θέμα, λοιπόν, είναι να αρπάξεις την ευκαιρία. Και το Big Brother είναι μία ευκαιρία (ειδικά σήμερα που η ανεργία των νέων είναι κοντά στο 35%) είτε για να γίνεις γνωστός και κάπου να βολευτείς στον «μαγικό» κόσμο της τηλεόρασης είτε για να κερδίσεις τα 100.000 ευρώ.

4) Οι παίκτες εκπαιδεύονται στην κατάστρωση στρατηγικής (πρόκειται για ορολογία που χρησιμοποιείται από τους ίδιους) προκειμένου να γίνουν αρεστοί στο τηλεοπτικό κοινό. Δεν πρόκειται για κάποιο προϊόν αυταρέσκειας, αν και αυτή είναι φανερό πως υπάρχει, αλλά προϊόν της επιθυμίας για νίκη. Μπροστά στην επιδίωξη αυτή δεν υπάρχει φραγμός: η υποκρισία, η κατάδοση, οι στημένοι καυγάδες, η δήθεν συγκίνηση, ο αυτοεξευτελισμός, οι λυκοφιλίες (ζητάω συγγνώμη από τους λύκους), η προβολή επίμαχων σημείων του σώματος, όλα είναι αποδεκτά.

5) Το Big Brother, επίσης, αποθεώνει την εικόνα. Οι παίκτες επιλέγονται ώστε να «γράφουν» στο γυαλί. Καλοσχηματισμένοι κοιλιακοί και μούσκουλα για τα αγόρια, χυμώδη κορμιά για τα κορίτσια. Αλλά πλασάρουνε και το διαφορετικό. Όχι από διάθεση αντιρατσισμού και υπεράσπισης της διαφορετικότητας, αλλά γιατί πρέπει να απευθυνθούνε σε όλο το τηλεοπτικό κοινό: και στους ευτραφείς και στις σεξουαλικές μειονότητες και στους μεσήλικες και στους μετανάστες. Το προϊόν πρέπει να πωληθεί σε όσο το δυνατό περισσότερους. Η εικόνα τελικά επιτελεί ένα διπλό ρόλο: μεγιστοποίηση των κερδών και αποθέωση της ευτελούς.

6) Το τηλεοπτικό αυτό παιχνίδι, μαζί και με άλλα του παρελθόντος, παράγουν μία απολύτως στρεβλή αντίληψη για την έννοια της συμμετοχής και της δημοκρατίας. Το ποιοι θα μείνουν και ποιοι θα φύγουν από το παιχνίδι το αποφασίζουν οι τηλεθεατές οπότε δημιουργείται μία επίφαση δημοκρατίας. Υπερβολική εκτίμηση; Θα θυμίσουμε πως στο παρελθόν ο αμερικανοτραφής Γιώργος Παπανδρέου υποστήριξε πως αυτού του είδους οι εκπομπές προωθούνε την έννοια της συμμετοχικής δημοκρατίας!

Είναι ασφαλώς ανησυχητικό το γεγονός ότι η τηλεθέαση για ένα τέτοιο σκουπίδι ήταν υψηλή και κυμάνθηκε στο 25%. Ωστόσο, ας είμαστε επιφυλακτικοί για δυο λόγους: πρώτο, γιατί κατά καιρούς η εγκυρότητα αυτών των μετρήσεων έχει αμφισβητηθεί και δεύτερο, γιατί ακόμη κι αν είναι αληθή τα νούμερα υπάρχει πάντα το ερώτημα αν αυτοί που δέχονται την τοποθέτηση των μηχανών μέτρησης στο σπίτι τους είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα του πληθυσμού. Επιπλέον, στον βαθμό που το 25% είναι ακριβές δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως το 75% αρνήθηκε να δει το τηλεοπτικό εξάμβλωμα. Τρεις στους τέσσερις αρνήθηκαν να καταναλώσουνε τη σαβούρα του ΣΚΑΪ.

Τέλος, δεν θα μπορούσε να μείνει ασχολίαστος ο θλιβερός Ανδρέας Μικρούτσικος που αφού τον αναστήλωσαν με μποτοξάρισμα, συνεχίζει από εκεί που είχε σταματήσει στην πρώτη εμφάνισή του στο Big Brother. Αναμφίβολα μπορεί να του απονεμηθεί το πρώτο βραβείο της παρλαπίπας και πάντα αναφύεται το ερώτημα πώς δυο άνθρωποι που ήταν αδέλφια είχαν τόσο διαφορετικές πορείες. Ο ένας, ο Θάνος, γράφοντας συγκλονιστική μουσική και παίρνοντας προοδευτική θέση στα πολιτικά δρώμενα και ο άλλος να μιλάει παράγοντας σαπουνόφουσκες πιο πολλές και από τα πιστολάκια που πουλάνε στα πανηγύρια.

Εντυπωσιακό το σπίτι του εγκλεισμού. Τζακούζι, πισίνα και γρασίδια. Αστραφτερό το στούντιο. Όπως και να έχει όμως, τα σκουπίδια όσο κι αν τα τυλίξεις με χρωματιστά χαρτιά, όσες εντυπωσιακές κορδέλες κι αν τους βάλεις, με όσα αρώματα κι αν τα ποτίσεις, η αποφορά τους είναι δεδομένη.

(1) Το κείμενο δημοσιεύθηκε στην ΕΦΣΥΝ στις 16/9.

Σημειώσεις για την Κομιντέρν

 Σημειώσεις για την Κομιντέρν

Διαβάζοντας κάποια κείμενα και βιβλία για την ιστορική διαδρομή της κομιντέρν, η κε του μπλοκ κωδικοποίησε μερικές σχετικές σκόρπιες σκέψεις στα παρακάτω σημεία:

Όσοι χλευάζουν σήμερα το κκε, γιατί τα έσπασε τάχα με τους πιο ισχυρούς συμμάχους του (κκ πορτογαλίας, κκ βοημίας-μοραβίας, κτλ) που λοξοκοιτάζουν προς το κεα και ξέμεινε με κάτι περιθωριακές γκρούπες που συγκροτούν τη διεθνή πρωτοβουλία του, φαντάζομαι πως εκατό χρόνια πριν θα είχαν ξεκαρδιστεί με τις πολιτικές επιλογές των μπολσεβίκων και τη μαζικότητα των κομμάτων που ίδρυσαν τελικά το 19’ την τρίτη κομμουνιστική διεθνή. Το.. αδιάψευστο κριτήριο της πλειοψηφίας (που ήταν σχεδόν πάντα με τους απανταχού μενσεβίκους κι ας δηλώνει το ακριβώς αντίθετο το όνομά τους) και της μαζικότητας, θα τους οδηγούσε εκ του ασφαλούς στους κόλπους της δεύτερης χρεοκοπημένης διεθνούς και της λεγόμενης 2½, που γρήγορα συγχωνεύτηκε με τη δεύτερη, ή (πράγμα που είναι βασικά το ίδιο) στην αγκαλιά της αστικής τάξης και των κοινοβουλευτικών της πλειοψηφιών.

Μήπως αυτό σημαίνει σφοι πως μεγαλοπιανόμαστε και μας θεωρούμε εφάμιλλους των μπολσεβίκων; Όχι σφοι, δε σημαινει κάτι τέτοιο. Αλά οι αφ’ υψηλού είρωνες έιναι σίγουρα εφάμιλλοι των πολιτικών τους προγόνων, των σοσιαλιμπεριαλιστών και των καουτσκιστών της κίτρινης διεθνούς. Και καμιά φορά πίσω κι από αυτούς ακόμα, δεδομένης της προχωρημένης σήψης, ενός αιώνα σχεδόν, του συγκεκριμένου πολιτικού ρεύματος, που ρεφόρμισε και κακοφόρμισε.

Τα συνέδρια της κομιντέρν είχαν διάρκεια που ξεπερνούσε κάποιες φορές τον ένα μήνα, καταμερισμό εισηγητών ανά θεματικές, πολυάριθμες αποφάσεις κι επεξεργασίες, συζήτηση εφ’ όλης της ύλης σε κάθε θέμα ξεχωριστά, αντί για συνολικές δεκάλεπτες τοποθετήσεις και το πρώτο διάστημα διεξάγονταν σε σταθερή ετήσια βάση. Αν όλα τα παραπάνω βάζουν τον πήχη σε δυσθεώρητα ύψη για τη σημερινή εποχή, μήπως παρόλα αυτά πρέπει να προβληματιστούμε ποια στοιχεία θα μπορούσαμε να δανειστούμε και να ενσωματώσουμε στις σύγχρονες εσωοργανωτικές διαδικασίες και τις διεθνείς συναντήσεις αδελφών κομμάτων;

Τι σημαίνει άραγε, ρωτάει κάποιος, το πρώτο συνθετικό (σοσιαλ), στη λέξη ‘σοσιαλφασίστας’; Ξέρω ‘γω; Υποθέτω ό,τι σημαίνει και στον όρο «σοσιαλιμπεριαλιστής» ή «σοσιαλσωβινιστής» που χρησιμοποίησε κι ο λένιν στην εποχή του. Άλλο στα λόγια και το όνομα κι άλλο στην χάρη και τα έργα. Επίσης, εφόσον καταλαβαίνω καλά την ουσία των επικρίσεων για αυτή την περίοδο, το «έγκλημα» του σοσιαλφασισμού δεν είναι πως δεν περιέγραφε εύστοχα το κοινωνικό προτσές και τις τάσεις εξέλιξής του (καπιταλιστική κρίση, ο ρόλος της σοσιαλδημοκρατίας, τα καθήκοντα που έμπαιναν στα κκ) αλλά ότι ήταν ακατάλληλο από προπαγανδιστική άποψη για πολιτικές, μετωπικές συνεργασίες. Καλά τα λέει δηλ, αλλά να τα πει πιο στρογγυλεμένα, για να μην απομακρύνει το μέτωπο με τη βάση της σοσιαλδημοκρατίας.

Ας δούμε ένα τυπικό παράδειγμα εξέλιξης και διαμόρφωσης θεωρητικών εκτιμήσεων για την πορεία της κομιντέρν, που χαρακτηρίζει συνολικά από μερικά άτομα μέχρι συγκεκριμένες συλλογικότητες. Παίρνουμε επιλεκτικά εκείνες τις στιγμές, αποφάσεις, επεξεργασίες με τις οποίες συμφωνούμε στο σήμερα, διαχρονικά από θέση αρχής κι όχι στο δοσμένο ιστορικό πλαίσιο της εποχής και τις θεωρούμε υπόδειγμα σωστής λενινιστικής τακτικής-στρατηγικής. Αποδίδουμε τις υπόλοιπες, που δε μας βρίσκουν σύμφωνους, στην (όντως υπαρκτή) εσωτερική διαπάλη στις γραμμές του κομμουνιστικού κινήματος. Αν οι διαφωνίες μας επεκτείνονται σε ευρύτερες χρονικές περιόδους ή αφορούν θεμελιακά ζητήματα, επαυξάνουμε τις αναφορές σε απλές παλινωδίες κι αντιφάσεις, εκτιμώντας πως σημειώνεται οπορτουνιστική στροφή. Επειδή μια τέτοια εκτίμηση στο ιδεολογικό επίπεδο, κινδυνεύει να κατηγορηθεί για ιδεαλισμό, εφόσον δε συνδέει την κίνηση των ιδεών με τα κοινωνικά αίτια που την καθορίζουν, προσδίδουμε ταξικό χαρακτήρα σε κάθε λανθασμένη (για εμάς) προσέγγιση, θεωρώντας την μικροαστική παρέκκλιση, απαράδεκτο συμβιβασμό με την αστική τάξη, κτλ. Παράλληλα έχουμε ένα άχαστο δίπολο κατηγοριών (ταξικός αναγωγισμός και ιδεαλιστική κριτική) για να εντάξουμε και να απορρίψουμε όλες τις άλλες προσεγγίσεις που δε συμφωνούν με τη δική μας διαλεκτική θέση.

Το ωραίο είναι πως τα παραπάνω λάθη βασίζονται σε πραγματικά γεγονότα και παραμέτρους, κακέκτυπα σωστών μεθοδολογιών και επεξεργασιών του παρελθόντος. Κι αν τα περιγράφω λιγάκι απλοϊκά και χοντροκομμένα, δεν το κάνω μόνο χάριν υπερβολής, για να γίνουν πιο σαφή, αλλά γιατί ακολουθούν τον απλοϊκό και χοντροκομμένο χαρακτήρα των αντιλήψεων που επιχειρούν να περιγράψουν.

Ας δούμε κι ένα δεύτερο παράδειγμα, με ισχυρές επιρροές από τον όργουελ και τη λεπτή ειρωνεία στο 1984 για τον πόλεμο με την ανατολασία, που ήταν μέχρι πρότινος σύμμαχός μας, αλλά καλούμαστε να το ξεχάσουμε και να πιστέψουμε ότι ανέκαθεν πολεμούσαμε μαζί της, καθ’ ότι πατροπαράδοτος εχθρός μας, θυσιάζοντας την ιστορική γνώση στις ανάγκες της συγκυρίας. Ο όργουελ βέβαια, ως πράκτορας των βρετανικών υπηρεσιών πιθανότατα, στρέφεται στην ουσία με χυδαίο τρόπο κατά των σοβιετικών ελιγμών που προσπαθούσαν να σπάσουν τη διεθνή απομόνωση της εσσδ και να αποτρέψουν το πολεμικό χτύπημα εναντίον της. Χτύπησε φλέβα όμως ως προς μια παγιωμένη, ως ένα βαθμό, νοοτροπία και ασθένεια μιας μερίδας του κομμουνιστογενούς κινήματος, που σκέφτεται με γενικές αλήθειες από θέση αρχής κι αδυνατεί να τις δει στο φως των συγκεκριμένων συνθηκών στη δοσμένη συγκυρία.

Κρατάμε το συγγραφέα, αλλάζουμε όμως βιβλίο και κατηγορία, περνώντας στη φάρμα των ζώων, όπου επικρατούσε ο γενικός κανόνας: τέσσερα πόδια καλό, δύο πόδια κακό. Με τη μόνη εξαίρεση της κότας, φανερός συμβολισμός των αγροτών, μικροπαραγωγών, που ναι μεν έχουν μικρά κεφάλαια-μέσα παραγωγής στην κατοχή τους, αλλά αποτελούν φυσικό σύμμαχο των τετράποδων της εργατικής τάξης.

Πολλές αντιλήψεις ωστόσο δε φτάνουν καν στο επίπεδο της αλληγορίας (με την εξαίρεση) ή στην καλύτερη περίπτωση την αντιγράφουν: Μέτωπο (λαϊκό ή ενιαίο δεν έχει τόση σημασία) καλό, δύο πόδια κακό. Ναι αλλά σήμερα δεν υπάρχει σοβιετική ένωση-εξουσία κι η ανάγκη να την υπερσπιστούμε πάση θυσία, ούτε κάποιο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα με πολυάριθμη, οργανωμένη εργατική βάση (τονίζω το ‘οργανωμένη’ για να καταδείξω πως δεν αναφέρομαι σε ψηφοφόρους, αλλά σε οργανωμένες μάζες στα σωματεία και στους χώρους δουλειάς) για να καθορίσουμε αντίστοιχα την τακτική μας. Κι ο άνθρωπος έκανε πολλά χρόνια να σταθεί όρθιος στα δυο του πόδια και να περπατήσει, για να τον πισωγυρίσουμε τώρα σε τόσο απλοϊκές οργουελικές σκέψεις, παύλα-τελεία.

Το περίφημο σημείο του λένιν από τον αριστερισμό σχετικά με την αναγκαιότητα των συμβιβασμών αναφέρεται στους επιβάτες ενός αυτοκινήτου, αν δε με απατά η μνήμη μου, που βρισκόμενοι υπό την απειλή όπλου, καλούνται να συμβιβαστούν για να γλιτώσουν τη ζωή τους και θα ήταν ανόητο να μην το κάνουν. Έχω την αίσθηση πως με το συγκεκριμένο παράδειγμα ο βλαδίμηρος δε μιλάει γενικά για τακτικούς συμβιβασμούς και συνεργασίες με αστικά κόμματα, αλλά για τις αξίες των συμβιβασμών στις περιπτώσεις που οι κομμουνιστές βρίσκονται με την πλάτη στον τοίχο και θεωρείται αναγκαία –και όχι προδοτική- μια τακτική αναδίπλωση. Καλή ώρα όπως με τη συνθήκη του μπρεστ-λιτόφσκ, όπου ο λένιν είχε μειοψηφήσει αρχικά και τελικά οι μπολσεβίκοι αναγκάστηκαν να υπογράψουν τη συμφωνία με ακόμα πιο επώδυνους όρους.

Αναμφίβολα, στο έργο του λένιν θα βρει κανείς αναφορές στην ανάγκη τακτικών ελιγμών και πρόσκαιρων συνεργασιών για την αξιοποίηση και του παραμικρού ρήγματος στο αρραγές αστικό μπλοκ. Αυτό που δεν καταλαβαίνουν κατά τη γνώμη μου, όσοι επικαλούνται τα παραπάνω, είναι πως η τακτική ευελιξία δε σημαίνει ντε και καλά συνεργασία και πολιτικό μέτωπο με κάποιο άλλο κόμμα. Σημαίνει πρωτίστως εκτίμηση της συγκεκριμένης κατάστασης και κάθε συγκεκριμένης κίνησης, δοκιμή διαφόρων μορφών, μέσων και συνθημάτων, μοναχική πορεία πολλές φορές (όπως μας επιβεβαιώνει η ιστορική πείρα των μπολσεβίκων), μαζί να χτυπάμε χωριστά να βαδίζουμε κι άλλα τέτοια λενινιστικά, που κάποιοι θεωρούν βολικό να τα ξεχνάνε. Για να το θέσω διαφορετικά, το επίμονο κυνήγι φαντασμάτων κι η αναζήτηση με το στανιό ενός έντιμου, συνεπούς τμήματος της αριστερής σοσιαλδημοκρατίας, ούτε καν ως πρόσκαιρου συμμάχου αλλά ως μετωπικού (ή δυνάμει κυβερνητικού) εταίρου, δεν έχει καμία απολύτως σχέση με την τακτική ευελιξία του λένιν και των συντρόφων του.

Ένα τελευταίο σημείο. Ο φασισμός είναι διαφορετική στιγμή από την αστική δημοκρατία στο συνεχές της αστικής εξουσίας, με την ίδια έννοια πχ που η κεϊνσιανή διαχείριση δεν ταυτίζεται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της από το νεοφιλελευθερισμό. Ο λένιν μας υπενθυμίζει εξάλλου πως «οι μορφές των αστικών κρατών είναι εξαιρετικά ποικίλες, η ουσία τους όμως είναι μία: όλα αυτά τα κράτη, είτε έτσι είτε αλλιώς, μα σε τελευταία ανάλυση υποχρεωτικά, είναι δικτατορία της αστικής τάξης».

Από αυτή τη ‘διαφορά’ συνεπώς, που συν τοις άλλοις καθίσταται δυσδιάκριτη σε αρκετούς τομείς, δεν προκύπτει η ανάγκη υπεράσπισης της αστικής δημοκρατίας γενικά ενάντια στο φασισμό, όπως δε συνάγεται ως καθήκον μας η υπεράσπιση του κεϊνσιανισμού γενικά απέναντι στο νεοφιλελεύθερο μοντέλο διαχείρισης πχ. Αυτό που προβάλλει ως αναγκαιότητα για το κομμουνιστικό κόμμα και την εργατική τάξη είναι η υπεράσπιση με κάθε τρόπο των δημοκρατικών ελευθεριών-δικαιωμάτων και των εργατικών κατακτήσεων, δεμένη με το στρατηγικό στόχο. Δεν προκύπτει από πουθενά όμως ότι μπορούμε να προσβλέπουμε σε κάτι θετικό για την επιτυχία αυτής της πάλης από τη σοσιαλδημοκρατία και τις διάφορες εκδοχές της.

Δάσκαλε που δίδασκες

 Δάσκαλε που δίδασκες

...και νόμους δεν εκράτεις. Ή μήπως εκράτεις; Και αν απλώς ήθελες να τους μεταρρυθμίσεις προς το καλύτερο; Τέλος πάντων, δε χωράνε όλοι οι δάσκαλοι στο ίδιο πολιτικό τσουβάλι. Και μία καλή ευκαιρία για έναν πρώτο βασικό διαχωρισμό είναι το συνέδριο της δοε, που γινόταν αυτές τις μέρες κι ολοκληρώθκε χτες στο νοβοτέλ, στη μιχαήλ βόδα.

Για την ακρίβεια ήταν η 84^η γενική συνέλευση της ομοσπονδίας, με το 84’ να δεσπόζει σε ένα μεγάλο πανό στη συνεδριακή αίθουσα και να προσφέρεται για τους κατάλληλους συνειρμούς με το (19)84 του όργουελ και τη διπλή σκέψη-γλώσσα. Δεν είναι εξάλλου σπάνιο φαινόμενο η διπροσωπία κι η διάσταση (αγωνιστικών) λόγων κι έργων, για τη συνδικαλιστική ηγεσία της ομοσπονδίας. Κλασικό παράδειγμα ένα κεντρικό πανό της ομοσπονδίας, που έβαζε ως στόχο-αίτημα μια αξιολόγηση με διαφορετικό περιεχόμενο. Στα λόγια δηλαδή είμαστε ενάντια στην αξιολόγηση της τρόικας και του (προηγούμενου) υπουργούκαι στην πράξη την ξαναφέρνουμε από το παράθυηρο και καλλιεργούμε αυταπάτες για μια φιλεργατική εκδοχή της. Κι αυτό, στον ένα ή τον άλλο βαθμό, δεν αφορά μόνο γαλάζιους και βένετους του παλιού δικομματισμού, αλλά όλο το πολιτικό φάσμα, πλην λακεδαιμονίων.

Την ίδια αίθουσα στόλιζαν πανό όλων των χώρων, ακόμα και των πειρατών στην εκπαίδευση (!) (κοινή εκλογική κάθοδος με κάτι ανεξάρτητους πασόκους), δίνοντάς της φοιτητικό χρώμα και έναν τόνο αμφιθεάτρου, με πηγαδάκια, τραπεζάκια έξω και πάγκους γεμάτους με πολιτικά βιβλία κι ανακοινώσεις. Κι αυτός ο νεανικός παλιμπαιδισμός (που ευτυχώς σταματά στα είκοσι και δε φτάνει ως την ηλικία των μαθητών του δημοτικού) δεν αφορά προφανώς μόνο τα άψυχα αντικείμενα, αλλά επεκτείνεται σε αυτούς που τα έφτιαξαν και τα έστησαν. Και προπαντός στις διαδικασίες του συνεδρίου, που είναι έως και διασκεδαστικές αν τις δεις αποστασιοποιημένα απ’ έξω, αλλά πέραν του ημιώρου προκαλού πονοκέφαλο.

Ένα μικρό παράδειγμα από τη δική μου ημίωρη εμπειρία, γιατί η παραπάνω έκθεση φέρνει άλλες παρενέργειες, με (μόνιμους και σταθερούς) πρωταγωνιστές το δίδυμο πασόκ-αντάριζα (παρεμβάσεις και σύμμαχοι). Βγαίνει πχ η πασοκολέρα με στόμφο και τσιριχτή φωνή (...μισό, παρένθεση. Γιατί το λέμε λέρα τον άνθρωπο; Αφενός γιατί είναι εξ ορισμού, ως πασόκος. Αφετέρου, γιατί χρησιμοποίησε το βίντεο στη μνήμη ενός σφου, του παπλωματά, που έφυγε πρόωρα κι όλοι έχουν να λένε τα καλύτερα γι’ αυτόν, για να κάνει συγκρίσεις και να πει πως οι άλλοι δεν έχουν το ήθος του –λες και το έχει αυτός. Κλείνει η παρένθεση). Βγαίνει λοιπόν η πασοκολέρα με τσιριχτή φωνή και τα χώνει με αστειάκια και λογοπαίγνια δημοτικού (δεν το γλιτώσαμε τελικά) σε αυτούς που θέλουν επιστροφή στη δραχμή και την οκα, αλλά δεν έχουν δράμι μυαλό. Στη γαλαρία περιμένουν τρεις παρεμβασίες να τελειώσει την παρέμβασή του κι αρχίζουν να φωνάζουν

Μέγκα, διώξε το σεφερλή

Πάρε τώρα τον πασφαλή

(ή κάπως έτσι, τέλος πάντων την πασοκολέρα)

Εξασφάλισαν την αυτάρεσκη αίσθηση πως του την είπαν και μια ωραία ιστορία για τα εγγόνια τους, κι η ζωή συνεχίζεται χωρίς ουσία, αέρας σε έγχρωμο μπαλόνι.

Την πρώτη μέρα πάντως είχαν πορευτεί όλοι μαζί, ομοφωνούντες, στο συλλαλητήριο της αδεδυ

Με αντιθέσεις και καβγαδάκια, είναι η σχέση μας πολύ εκρηκτική

Μετά μωρό μου ζητάς χαδάκια, και αλλάζει η ερωτική πλοκή

Και δεν είναι αυτή η μόνη ομοιότητα με τα φοιτητικά. Μπορείς για παράδειγμα να βρεις πασόκους που το παίζουν (και κατεβαίνουν ως) γιαλαντζί ανεξάρτητοι. Γνήσιους πασόκους που το παίζουν αγωνιστές κι αναμασούν τις μεγάλες δημοκρατικές κατακτήσεις της αλλαγής και της πασοκάρας του 80’. Πασόκους με πολιτικά, πρόθυμους να στελεχώσουν το νέο, κυβερνητικό συνδικαλισμό. Συντεχνιασμό του χειρότερου είδους κι ενδοκλαδική ανθρωποφαγία: ποιοι θα μπουν σε προτεραιότητα για μερικές θέσεις (οι απόφοιτοι της ειδικής αγωγής βόλου ή όσοι έχουν αντίστοιχο μεταπτυχιακό); Συχνές συμπράξεις του παλιού δικομματισμού, που έλεγχε μέχρι πρότινος και την πλειοψηφία του δσ. Αλλά και την κολεγιά σύριζα κι (ενός τμήματος του) εξωκοινοβουλίου, που δεν περιορίζεται απλά σε μερικά πλαίσια συνελεύσεω, αλλά προχωρά σε μεγαλύτερο βάθος.

Ίσως κάποιοι πιστεύουν πως αυτό το τελευταίο είναι υπερβολή ή ότι λέγεται με τη δύναμη της συνήθειας, αλλά δεν είναι έτσι. Σε πολλά σχήματα-ελμε, οι δύο δυνάμεις έχουν κοινή κάθοδο κι είναι ρευστό μέχρι την τελευταία στιγμή πού θα καταγραφούν και πώς θα καθορίσουν τους συσχετισμούς. Όπως μου έλεγε ένας σφος, πιθανότατα θα κρατήσουμε τη δεύτερη έδρα, γιατί χάνουν μία οι πασόκοι και θα την πάρουν μάλλον οι δήθεν ανεξάρτητοι, εκτός κι αν οι συριζαίοι πιέσουν και πείσουν κάποια αμφιταλαντευόμενα (ενδιάμεσα κι εξαρτημένα) σχήματα να τους στηρίξουν και την πάρουν αυτοί.

Τελικά οι συσχετισμοί δεν άλλαξαν εντυπωσιακά.

Οι πασόκοι έχασαν μία έδρα, που την πήραν οι ανεξάρτητοι, ο σύριζα έμεινε στη μία, ενώ εμείς κρατήσαμε τη δεύτερη έδρα, με παράλληλη αύξηση ποσοστών και των αντιπροσώπων μας (από 75 σε 89) για δσ και αδεδυ. Ένα αποτέλεσμα που δεδομένης της ροζ λαίλαπας, της φοιτητικής επιβίωσης των εαακ και των αυταπατών για μια εύκολη κυβερνητική λύση από τα πάνω στα πιο σημαντικά ζητήματα (πχ αξιολόγηση, που μπορεί να περάσει σε λάιτ εκδοχή, χωρίς απολύσεις, αλλά συνδέοντας το μισθό με την επίδοση) κρίνεται θετικό. Αλλά τα δύσκολα είναι μπροστά μας. Κι υπάρχει ακόμα μπόλικος ανήφορος.

Στα παραλειπόμενα του συνεδρίου.

Το βιβλίο στον πάγκο των αναιρέσεων για τον άρη, από τον αδελφό του, μπάμπη κλάρα (εκδόσεις κψμ), και οι καθόλου προβλέψιμες αιχμές που άφησαν για τη βάρκιζα, για να τους απαντήσει η δριμάλα, θυμίζοντάς τους τον αγώνα του δσε. Παρεμπιπτόντως, κρατήστε και μια μικρή επιφύλαξη για τη μετέπειτα πολιτική διαδρομή του συγγραφέα. Δεν είμαι πολύ σίγουρος δηλ αν τα στερνά τίμησαν τα πρώτα ή αν πέρασε στην αντίπερα όχθη.

Σχόλιο σφου που παρακολουθούσε τις ομόφωνες αγωνιστικές διεργασίες του συνεδρίου, κατά την έγκριση διαφόρων ψηφισμάτων.

Ναι στο ένα, ναι στο άλλο, μαζικούς διορισμούς, ιστορίες, ακόμα κι η επανάσταση να έμπαινε προς ψήφιση, θα εγκρινόταν με συντριπτική πλειοψηφία. Ναι σε όλα.

Και πόσο εύκολα αυτό το «ναι» καταλήγει σε αυτό το άλλο «ναι σε όλα», που τόσο καλά έχουμε μάθει τον τελευταίο καιρό από το ελληνικό κοινοβούλιο. Μία κάλπη δρόμος...

Σεμίνα Διγενή – “Είμαι κι εγώ παιδί της ΚΝΕ, επιστρέφω εκεί απ’ όπου ξεκίνησα”

.

Κατιούσα

Σε συγκινησιακά φορτισμένο κλίμα, με εμφανές τρακ και βαθιές ανάσες, μίλησε η υποψήφια ευρωβουλευτής του ΚΚΕ, Σεμίνα Διγενή, κατά την παρέμβασή της μετά την ανακοίνωση του ψηφοδελτίου, ξεκινώντας την ομιλία της με ένα αυθόρμητο “πολύς κόσμος”. Αφιέρωσε την απόφασή της στα παιδιά της και τη νεότερη υποψήφια του ψηφοδελτίου. Όπως είχε πει ήδη πριν κάποιες μέρες “Επιλέγω να είμαι με τους έντιμους κι εκεί από όπου ξεκίνησα”, υπενθυμίζοντας πως “Ήμουν κι εγώ από τα παιδιά της ΚΝΕ”, “του περασμένου αιώνα”, όπως πρόσθεσε χαριτολογώντας, της “δυνατής και ατρόμητης”.
Υπογράμμισε πως “Είμαι εδώ όπως ήμουν πάντα, τώρα πιο δυναμικά ουσιαστικά, σίγουρα και περήφανα” και πως θέλει να συνυπάρξει “με όσους απορρίπτουν τους σύγχρονους επικίνδυνους καλοχαιρέτες”, αλλά και πως ο κόσμος αυτός δεν μπορεί παρά να αλλάξει. Τόνισε πως χωρίς το ΚΚΕ ο λαός θα είχε πλήρη μεσάνυχτα για όσα γίνονται εις βάρος του.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η επισήμανσή της πως παίρνει θέση με το ΚΚΕ για να υπάρξει μέτωπο ενάντια στην ακροδεξιά, αφού είναι η “μόνη αντισυστημική ψήφος” και το μόνο κόμμα που “δεν έχουν στο χέρι και ξέρει τι θα πει σύγκρουση”. Πρόσθεσε πως το κόμμα θα αγωνιστεί για τα πνευματικά δικαιώματα, που καίνε τους ανθρώπους του πολιτισμού, για το γυναικείο ζήτημα, υπενθύμισε πως μόνο το ΚΚΕ υπερψήφισε ως κόμμα την συνταγματική αναθεώρηση υπέρ των ζώων.

Έκλεισε προειδοποιώντας πως “η λαίλαπα του νεοφιλελευθερισμού οδηγεί σε δυστοπίες τύπου Όργουελ” επαναλαμβάνοντας ότι χαίρεται που είναι εδώ και πως διάλεξε τους έντιμους.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι παρεμβάσεις άλλων υποψηφίων, από τις οποίες ξεχωρίσαμε εκείνη του ομοσπονδιακού προπονητή Γιώργου Πομάσκι, που τόνισε πως στη Βουλγαρία όπου γεννήθηκε τα βασικά προβλήματα ήταν λυμένα, ενώ σήμερα υπάρχουν τεράστια προβλήματα λόγω καπιταλιστικής παλινόρθωσης. Αναφέρθηκε εμμέσως στις πολυσυζητημένες του δηλώσεις για τη Βούλα Παπαχρήστου, ξεκαθαρίζοντας πως στον αθλητισμό “δε χωράει ο φασισμός και ο ρατσισμός”. Δήλωσε πιστός στα πιστεύω του, με επίκεντρο τον αθλητισμό για όλους και όχι για λίγους. Σε αντίθεση με όσους μιλούν για “κολλημένο ΚΚΕ”, ο Πομάσκι τόνισε πως “Είμαι με το ΚΚΕ γιατί είναι το μόνο που δε μένει στα ίδια”.

Αξιοσημείωτα είναι και όσα είπε ο συνταγματάρχης ε.α Γιάννης Αγγέλου, προερχόμενος από το χώρο του ΠΑΣΟΚ, που ζήτησε “επιτέλους να πιάσουμε το νήμα από την αρχή”, τονίζοντας πως υπάρχουν πολλά κόμματα, αλλά δύο πολιτικές. Έκλεισε με ένα στίχο του Ελύτη: “Ένα και δύο τη μοίρα μας θα την χαράξουμε με το δικό μας τρόπο” και υπενθυμίζοντας πως ουδέποτε οι δρόμοι του αγώνα ήταν εύκολοι.

Η εκδήλωση έκλεισε με τη σημαντική και “βιωματική” παρέμβαση του Άχμετ Μουσταφά, μετανάστη εργαζόμενου στο χώρο των σούπερ μάρκετ, που μεγάλωσε στην περιοχή της Πλατείας Βικτωρίας και του Αγίου Παντελεήμονα, ζώντας στο πετσί του από παιδί το ρατσισμό για τους μετανάστες “που φταίνε για όλα”. Τόνισε πως η πολιτική της ΕΕ είναι αυτή που φέρνει μετανάστες. Μίλησε για τη Χρυσή Αυγή, αλλά και για τις επιχειρήσεις, όπου τα στελέχη σου ζητούν να χαμογελάς με το ζόρι.

Συνολικά η εκδήλωση ήταν ιδιαίτερα ζεστή, αλλά και γεμάτη αγωνιστική αισιοδοξία ενόψει μιας δύσκολης, αλλά ελπιδοφόρας αναμέτρησης, την οποία οι υποψήφιοι, είτε μίλησαν είτε όχι, φαίνονται πανέτοιμοι να δώσουν με όλες τους τις δυνάμεις.